Selulitis: Punca Kulit Merah dan Bengkak, Simptom, Rawatan serta Tanda Bahaya

Kulit yang tiba-tiba menjadi merah, panas, sakit dan membengkak mungkin kelihatan seperti alahan, gigitan serangga atau kecederaan biasa. Namun, perubahan tersebut juga boleh menandakan selulitis, iaitu jangkitan bakteria pada lapisan kulit yang lebih dalam dan tisu di bawah kulit.

Selulitis boleh berlaku pada mana-mana bahagian badan, tetapi paling kerap menjejaskan kaki dan anggota bawah. Tanpa rawatan, kawasan jangkitan boleh terus merebak. Dalam sebilangan kecil kes, bakteria boleh memasuki aliran darah atau menjangkiti tisu yang lebih dalam.

Berita baiknya, kebanyakan kes boleh dirawat dengan antibiotik jika dikenal pasti lebih awal. Walau bagaimanapun, pesakit tidak sepatutnya cuba menentukan sendiri sama ada kemerahan pada kulit benar-benar selulitis kerana beberapa masalah lain boleh menghasilkan rupa yang hampir sama.

Artikel ini bertujuan memberikan maklumat umum dan bukan pengganti pemeriksaan, diagnosis atau rawatan oleh doktor.

Apakah Itu Selulitis?

Selulitis ialah jangkitan bakteria akut yang melibatkan dermis lebih dalam dan tisu subkutaneus, iaitu lapisan tisu di bawah kulit. Jangkitan ini menyebabkan tindak balas keradangan yang boleh menghasilkan kemerahan atau perubahan warna, rasa panas, bengkak, sakit dan rasa tegang pada kulit.

Selulitis biasanya tidak mempunyai sempadan yang begitu jelas. Kawasan yang terjejas boleh kelihatan seolah-olah bercantum secara beransur-ansur dengan kulit normal di sekelilingnya.

Keadaan ini berbeza daripada abses. Selulitis merujuk kepada jangkitan yang tersebar dalam tisu, manakala abses ialah pengumpulan nanah yang lebih setempat. Seseorang boleh mengalami selulitis sahaja, abses sahaja atau kedua-duanya pada masa yang sama.

Diagnosis selulitis lazimnya dibuat melalui sejarah simptom dan pemeriksaan fizikal. Tiada satu ujian darah atau imbasan khusus yang boleh mengesahkan semua kes selulitis.

Selulitis bukan cellulite

Walaupun ejaannya hampir sama, selulitis tidak sama dengan cellulite atau selulit.

Selulitis ialah jangkitan bakteria yang memerlukan penilaian perubatan dan biasanya dirawat dengan antibiotik.

Cellulite atau selulit pula ialah perubahan kosmetik pada permukaan kulit yang kelihatan berlekuk atau seperti kulit limau. Ia bukan jangkitan dan tidak menyebabkan demam.

Bagaimana Selulitis Berlaku?

Kulit bertindak sebagai penghalang fizikal yang membantu melindungi tubuh daripada bakteria dan mikroorganisma lain. Apabila penghalang ini rosak, bakteria yang terdapat pada kulit atau persekitaran boleh memasuki lapisan yang lebih dalam.

Pintu masuk bakteria kadangkala jelas, contohnya luka, ulser atau kesan pembedahan. Dalam kes lain, rekahan mungkin terlalu kecil untuk dilihat dengan mata kasar.

Prosesnya secara ringkas ialah:

1. Kulit mengalami luka, rekahan atau keradangan.
2. Bakteria memasuki lapisan kulit yang lebih dalam.
3. Bakteria membiak dalam tisu.
4. Sistem imun menghasilkan tindak balas keradangan.
5. Kulit menjadi panas, sakit, merah atau berubah warna dan membengkak.
6. Tanpa rawatan, jangkitan boleh merebak ke kawasan bersebelahan.

Apakah Punca Selulitis?

Beberapa jenis bakteria boleh menyebabkan selulitis. Antara penyebab yang lazim ialah bakteria daripada kumpulan Streptococcus, termasuk Streptococcus pyogenes. Bakteria Staphylococcus aureus juga boleh terlibat, khususnya apabila terdapat luka terbuka, nanah atau faktor risiko tertentu.

Bakteria lain mungkin menjadi punca dalam keadaan yang lebih khusus, seperti selepas gigitan haiwan, kecederaan yang terkena air tercemar atau dalam kalangan individu dengan sistem imun yang lemah.

Laluan bakteria memasuki kulit

Bakteria boleh memasuki kulit melalui:

• luka kecil atau kulit tercalar
• rekahan akibat kulit terlalu kering
• luka pembedahan
• luka tusukan
• ulser kaki
• lepuh yang pecah
• luka terbakar
• gigitan serangga
• gigitan haiwan atau manusia
• kesan mencukur
• tempat suntikan
• tatu atau tindikan
• ekzema yang digaru
• jangkitan kulat di celah jari kaki
• luka akibat menggaru kudis atau ruam

Bolehkah selulitis berlaku tanpa luka yang kelihatan?

Ya. Tidak semua pesakit dapat mengenal pasti bagaimana bakteria memasuki kulit.

Rekahan yang sangat kecil boleh terbentuk akibat kulit kering, kaki atlet, ekzema atau geseran kasut. Rekahan ini mungkin sudah sembuh atau terlalu halus untuk dilihat ketika simptom selulitis bermula.

Oleh itu, ketiadaan luka yang jelas tidak semestinya bermaksud seseorang tidak mungkin mengalami selulitis.

Faktor Risiko Selulitis

Sesiapa sahaja boleh mendapat selulitis, tetapi sesetengah keadaan meningkatkan kebarangkalian bakteria menembusi kulit atau membiak dalam tisu.

1. Luka dan kerosakan kulit

Risiko meningkat jika seseorang mempunyai:

• luka terbuka
• ulser kronik
• kulit pecah atau merekah
• ekzema
• psoriasis
• kudis
• luka pembedahan
• luka akibat tekanan
• luka kaki diabetes
• jangkitan kulat kulit

2. Bengkak kronik

Edema dan limfedema menyebabkan cecair terkumpul dalam tisu. Keadaan ini boleh melemahkan pertahanan setempat kulit dan menyukarkan penyembuhan.

Individu yang pernah menjalani pembedahan nodus limfa, rawatan kanser tertentu atau mempunyai masalah saluran limfa juga mungkin lebih mudah mengalami episod selulitis berulang.

3. Masalah peredaran vena

Vena yang tidak berfungsi dengan baik boleh menyebabkan darah dan cecair berkumpul pada kaki. Kulit kemudian menjadi lebih rapuh, kering, meradang atau mudah luka.

4. Diabetes

Pesakit diabetes mungkin mempunyai neuropati yang mengurangkan deria pada kaki. Luka kecil, lepuh atau objek tajam yang terpijak mungkin tidak disedari.

Diabetes juga boleh dikaitkan dengan penyembuhan luka yang lebih lambat, terutama apabila kawalan glukosa kurang baik atau terdapat masalah peredaran darah.

5. Sistem imun yang lemah

Risiko dan tahap keterukan jangkitan boleh meningkat dalam kalangan individu yang:

• menjalani kemoterapi
• menggunakan ubat penekan imun
• mengambil steroid untuk tempoh panjang
• mempunyai gangguan sistem imun
• mempunyai penyakit kronik tertentu
• baru menjalani pemindahan organ

6. Berat badan berlebihan atau obesiti

Obesiti boleh dikaitkan dengan edema, masalah vena, geseran kulit dan kesukaran memeriksa atau menjaga sesetengah bahagian badan.

7. Sejarah selulitis

Pernah mengalami selulitis merupakan faktor risiko untuk episod seterusnya. Jangkitan terdahulu boleh menjejaskan saliran limfa, manakala punca asal seperti kaki atlet, edema atau ulser mungkin masih belum dikawal.

NICE mengesyorkan supaya keadaan asas seperti diabetes, kekurangan fungsi vena, ekzema dan edema dikenal pasti serta dirawat sebagai sebahagian daripada pengurusan selulitis.

Simptom Selulitis

Selulitis biasanya berkembang pada satu kawasan kulit. Perubahan boleh berlaku dalam tempoh beberapa jam atau hari.

Simptom pada kulit

Antara simptom yang boleh berlaku ialah:

• kulit merah atau berubah warna
• bengkak
• rasa panas apabila disentuh
• sakit atau ngilu
• kulit terasa tegang
• kulit kelihatan berkilat
• kawasan terjejas semakin membesar
• lepuh
• tompokan merah yang bercantum
• luka atau ulser yang mengeluarkan cecair
• garisan merah yang bergerak ke arah nodus limfa
• kelenjar berhampiran menjadi sakit atau bengkak

Pada kulit berwarna perang atau lebih gelap, kemerahan mungkin kurang jelas. Perhatikan perubahan warna berbanding kulit sekeliling, selain rasa panas, bengkak, sakit dan perubahan tekstur.

Simptom seluruh badan

Jangkitan yang lebih ketara boleh menyebabkan:

• demam
• menggigil
• keletihan
• sakit badan
• loya
• hilang selera makan
• sakit kepala
• rasa sangat tidak sihat
• denyutan jantung menjadi pantas

Tidak semua pesakit akan mengalami demam. Ketiadaan demam juga tidak menolak kemungkinan selulitis, terutama pada peringkat awal atau dalam kalangan individu dengan tindak balas imun yang lemah.

Bahagian Badan yang Biasa Mengalami Selulitis

Selulitis pada kaki

Kaki, buku lali dan betis ialah lokasi yang kerap terjejas. Antara faktor berkaitan ialah kaki atlet, edema, ulser, masalah vena, luka dan kasut yang menyebabkan lepuh.

Selulitis kaki biasanya berlaku pada satu sisi. Kemerahan atau ruam pada kedua-dua kaki lebih kerap berpunca daripada keadaan lain, walaupun selulitis dua belah masih boleh berlaku dalam keadaan tertentu.

Selulitis pada tangan atau lengan

Jangkitan boleh berlaku selepas luka, gigitan, suntikan, kecederaan semasa bekerja atau prosedur pembedahan. Bengkak yang teruk pada tangan boleh menjejaskan pergerakan jari dan memerlukan pemeriksaan segera.

Selulitis pada muka

Selulitis pada pipi, hidung atau bahagian tengah muka perlu dinilai dengan lebih berhati-hati kerana lokasinya berhampiran mata dan struktur penting lain.

Selulitis di sekitar mata

Selulitis preseptal atau periorbital melibatkan kelopak mata dan tisu di hadapan struktur mata yang lebih dalam. Selulitis orbital pula melibatkan tisu yang lebih dalam di dalam soket mata dan merupakan keadaan lebih serius.

Sakit ketika menggerakkan mata, perubahan penglihatan, sakit kepala teruk atau mata kelihatan terjojol memerlukan rawatan segera.

Bagaimana Doktor Mendiagnosis Selulitis?

Doktor biasanya bermula dengan bertanya tentang perkembangan simptom, keadaan kesihatan, penggunaan ubat dan kemungkinan pintu masuk bakteria.

Antara perkara yang mungkin ditanya ialah:

• bila kemerahan bermula
• sama ada kawasan semakin membesar
• tahap kesakitan
• kehadiran demam atau menggigil
• luka, gigitan atau pembedahan baru-baru ini
• pendedahan kepada air sungai, banjir atau laut
• sejarah diabetes
• sejarah selulitis terdahulu
• alahan terhadap antibiotik
• penggunaan antibiotik sebelum ini

Semasa pemeriksaan, doktor akan menilai:

• lokasi dan keluasan perubahan kulit
• suhu kulit
• tahap bengkak
• sempadan kemerahan
• kehadiran nanah atau abses
• luka atau rekahan kulit
• fungsi sendi dan anggota
• suhu badan, nadi dan tekanan darah
• tanda jangkitan yang telah merebak

Doktor mungkin menandakan sempadan kemerahan menggunakan pen supaya perkembangan kawasan tersebut dapat dipantau.

Adakah ujian darah diperlukan?

Ujian darah tidak diperlukan untuk semua kes ringan.

Ia lebih mungkin dilakukan jika:

• pesakit kelihatan sangat tidak sihat
• terdapat tanda sepsis
• jangkitan merebak dengan cepat
• pesakit mempunyai sistem imun lemah
• diagnosis masih tidak jelas
• rawatan awal tidak berkesan
• jangkitan tisu dalam disyaki

Adakah sampel kultur diperlukan?

Kultur bakteria tidak dilakukan secara rutin untuk semua kes selulitis kerana permukaan kulit tidak semestinya menunjukkan bakteria yang menyebabkan jangkitan dalam tisu.

Kultur lebih berguna apabila terdapat luka terbuka atau nanah, selepas gigitan, kecederaan yang terdedah kepada air, simptom sistemik yang teruk atau sistem imun yang lemah. Rawatan tidak sepatutnya ditangguhkan semata-mata untuk menunggu keputusan kultur.

Bila imbasan diperlukan?

Ultrasound mungkin dilakukan jika doktor mengesyaki terdapat abses tersembunyi.

Imbasan lain boleh dipertimbangkan apabila terdapat kemungkinan:

• darah beku
• jangkitan tulang
• jangkitan sendi
• jangkitan di sekitar mata
• objek asing dalam luka
• jangkitan tisu dalam

Masalah yang Boleh Menyerupai Selulitis

Tidak semua kulit merah dan bengkak disebabkan oleh selulitis. Diagnosis yang salah boleh menyebabkan pesakit mengambil antibiotik yang tidak diperlukan atau rawatan penyakit sebenar menjadi tertangguh.

Antara keadaan yang boleh menyerupai selulitis ialah dermatitis, reaksi gigitan serangga, gout, tromboflebitis, darah beku pada vena dalam dan masalah peredaran vena.

Selulitis berbanding abses

Selulitis:

• kemerahan lebih tersebar
• kulit panas dan bengkak
• tiada pusat nanah yang jelas
• sempadan kurang jelas

Abses:

• benjolan lebih setempat
• mungkin terasa lembut atau beralun di tengah
• boleh mengeluarkan nanah
• sakit berdenyut
• mungkin memerlukan prosedur mengeluarkan nanah

Abses tidak sepatutnya dipicit atau ditusuk sendiri kerana tindakan tersebut boleh menyebarkan jangkitan dan mencederakan tisu.

Selulitis berbanding alahan kulit

Reaksi alahan lazimnya menyebabkan kegatalan yang lebih ketara. Ia juga boleh muncul pada beberapa kawasan badan.

Selulitis lebih cenderung menyebabkan sakit, rasa panas, bengkak dan kemerahan yang berkembang pada satu kawasan. Namun, ciri ini tidak cukup untuk diagnosis tanpa pemeriksaan.

Selulitis berbanding gigitan serangga

Gigitan serangga sering mempunyai titik gigitan dan terasa gatal. Bengkak boleh menjadi besar akibat tindak balas alahan setempat tanpa jangkitan.

Walau bagaimanapun, bakteria boleh memasuki kulit selepas kawasan digaru. Dapatkan pemeriksaan jika kemerahan terus membesar, semakin sakit, mengeluarkan nanah atau disertai demam.

Selulitis berbanding dermatitis stasis

Dermatitis stasis berpunca daripada masalah peredaran vena dan kerap melibatkan kedua-dua kaki. Kulit mungkin gatal, bersisik, kering dan berwarna keperangan.

Selulitis lebih kerap berlaku pada satu kaki dan berkembang secara lebih akut. Namun, dermatitis stasis juga boleh merosakkan kulit dan meningkatkan risiko selulitis sebenar.

Selulitis berbanding darah beku

Darah beku pada vena dalam boleh menyebabkan satu kaki menjadi sakit, panas dan bengkak. Ia tidak boleh dibezakan dengan selamat hanya melalui rupa kaki.

Dapatkan rawatan kecemasan jika bengkak kaki disertai sesak nafas, sakit dada, batuk berdarah, pening atau pengsan.

Selulitis berbanding erisipelas

Erisipelas ialah jangkitan yang melibatkan lapisan kulit lebih superficial dan saluran limfa. Kawasan merah biasanya mempunyai sempadan lebih jelas, terangkat dan mudah dibezakan daripada kulit normal.

Selulitis pula lazimnya mempunyai sempadan yang kurang jelas. Kedua-duanya memerlukan penilaian dan rawatan perubatan.

Rawatan Selulitis

Antibiotik ialah rawatan utama bagi selulitis bakteria. Pemilihan ubat bergantung pada beberapa faktor dan tidak sama untuk semua pesakit.

Doktor perlu mempertimbangkan:

• tahap keterukan jangkitan
• lokasi jangkitan
• umur dan berat badan
• kehamilan atau penyusuan
• alahan ubat
• fungsi buah pinggang dan hati
• kehadiran nanah
• sejarah bakteria rintang antibiotik
• gigitan atau pendedahan kepada air
• keadaan sistem imun
• antibiotik yang pernah digunakan

Jangan menggunakan baki antibiotik daripada penyakit terdahulu atau berkongsi antibiotik dengan orang lain. Ubat yang salah mungkin tidak merawat bakteria sebenar dan boleh meningkatkan risiko kesan sampingan serta rintangan antibiotik.

Antibiotik oral

Antibiotik oral biasanya digunakan apabila jangkitan ringan atau sederhana, pesakit tidak terlalu sakit dan masih boleh makan serta minum.

Garis panduan NICE mengesyorkan antibiotik oral sebagai pilihan awal apabila pesakit boleh mengambil ubat melalui mulut dan keadaan tidak memerlukan antibiotik intravena.

Antibiotik intravena

Antibiotik melalui salur darah mungkin diperlukan jika:

• pesakit sangat tidak sihat
• jangkitan merebak dengan cepat
• terdapat tanda sepsis
• pesakit muntah atau tidak boleh menelan ubat
• jangkitan berhampiran mata atau hidung
• sistem imun sangat lemah
• jangkitan tidak bertindak balas terhadap antibiotik oral
• jangkitan tisu dalam disyaki

Jika antibiotik intravena diberikan, keadaan pesakit biasanya dinilai semula untuk menentukan sama ada rawatan boleh ditukar kepada antibiotik oral apabila keadaan bertambah stabil. NICE menyarankan semakan selepas kira-kira 48 jam bagi pesakit yang menerima antibiotik intravena.

Berapa lama antibiotik perlu diambil?

Tempoh rawatan bergantung pada tahap keterukan dan tindak balas pesakit. Sesetengah kes memerlukan kursus yang agak singkat, manakala kes lebih teruk atau lambat pulih mungkin memerlukan rawatan lebih panjang.

Kulit tidak semestinya kembali normal sebaik sahaja antibiotik selesai. Kemerahan, perubahan warna atau bengkak ringan boleh mengambil masa lebih lama untuk reda.

Ikut tempoh yang diberikan oleh doktor. Jangan memendekkan, menyambung atau mengulang antibiotik sendiri.

Adakah selulitis memerlukan pembedahan?

Selulitis tanpa pengumpulan nanah biasanya tidak memerlukan pembedahan.

Prosedur mungkin diperlukan jika terdapat:

• abses
• tisu mati
• objek asing
• jangkitan luka yang dalam
• jangkitan nekrotikan
• jangkitan tulang atau sendi tertentu

Jika terdapat abses, prosedur mengeluarkan nanah mungkin sama penting atau lebih penting daripada antibiotik sahaja.

Penjagaan di Rumah Semasa Rawatan

Penjagaan di rumah membantu mengurangkan ketidakselesaan dan menyokong pemulihan, tetapi tidak menggantikan antibiotik apabila selulitis telah didiagnosis.

1. Ambil antibiotik seperti diarahkan

Ambil ubat pada masa yang ditetapkan. Ikuti arahan tentang pengambilan bersama makanan dan tindakan jika terlupa dos.

Dapatkan nasihat segera jika berlaku tanda alahan serius seperti sukar bernafas, bengkak bibir atau muka, pening teruk atau ruam yang merebak dengan cepat.

2. Tinggikan anggota yang bengkak

Jika kaki atau tangan terjejas, tinggikan anggota tersebut ketika berehat. Langkah ini boleh membantu mengurangkan bengkak dan ketidakselesaan.

3. Minum air dan berehat

Minum air secukupnya jika anda tidak mempunyai sekatan cecair daripada doktor. Rehat membantu tubuh menghadapi jangkitan.

4. Jaga luka dengan bersih

Jika terdapat luka:

1. Basuh tangan sebelum menyentuh kawasan tersebut.
2. Bersihkan mengikut arahan profesional kesihatan.
3. Gunakan balutan bersih jika diperlukan.
4. Tukar balutan apabila basah atau kotor.
5. Jangan memicit atau mengorek luka.

5. Pantau sempadan kemerahan

Doktor mungkin melukis garisan di sekeliling kawasan merah. Catat tarikh dan masa supaya perubahan dapat dibandingkan.

Sedikit perubahan awal boleh berlaku, tetapi kemerahan yang terus melampaui garisan dengan cepat memerlukan pemeriksaan semula.

6. Gunakan ubat tahan sakit dengan berhati-hati

Paracetamol atau ubat lain mungkin sesuai bagi sesetengah pesakit. Namun, pemilihan ubat perlu mengambil kira penyakit hati, buah pinggang, ulser perut, kehamilan dan penggunaan ubat pencair darah.

Dapatkan nasihat doktor atau ahli farmasi jika tidak pasti.

Perkara yang tidak patut dilakukan

Elakkan:

• mengurut kawasan yang dijangkiti
• memicit benjolan atau nanah
• menusuk kulit dengan jarum
• menyapu bahan panas
• menggunakan baki antibiotik lama
• menghentikan ubat tanpa nasihat
• menutup luka dengan bahan yang tidak bersih
• berkongsi tuala yang tercemar dengan cecair luka

Berapa Lama Selulitis Mengambil Masa untuk Pulih?

Pemulihan berbeza mengikut tahap jangkitan, lokasi, kesihatan pesakit dan keberkesanan antibiotik.

Dalam tempoh awal, kulit mungkin masih kelihatan merah atau bengkak. Perkara yang lebih penting ialah arah perubahan keseluruhan.

Tanda rawatan mula berkesan termasuk:

• kemerahan berhenti merebak
• sakit berkurang
• kulit kurang panas
• bengkak mula turun
• demam reda
• selera makan bertambah baik
• tenaga beransur pulih

NICE menyarankan penilaian semula jika simptom menjadi lebih teruk atau tidak mula menunjukkan penambahbaikan dalam masa dua hingga tiga hari. Kulit juga boleh mengambil masa lebih panjang untuk kembali kepada warna dan keadaan asal.

Hubungi doktor lebih awal jika keadaan merosot. Jangan tunggu sehingga antibiotik habis jika kemerahan terus merebak atau pesakit semakin tidak sihat.

Tanda Bahaya Selulitis

Dapatkan pemeriksaan pada hari yang sama jika:

• kulit menjadi sakit, panas dan bengkak
• kawasan kemerahan terus membesar
• terdapat demam atau menggigil
• luka mengeluarkan nanah
• terdapat garisan merah menuju ke atas anggota
• pergerakan tangan, kaki atau sendi menjadi sukar
• selulitis berlaku pada muka
• bengkak berlaku di sekitar mata
• pesakit mempunyai diabetes
• pesakit mempunyai sistem imun yang lemah
• simptom tidak bertambah baik selepas rawatan bermula
• jangkitan berlaku pada bayi atau kanak-kanak kecil

Pergi ke jabatan kecemasan dengan segera jika terdapat:

1. Kesakitan sangat kuat atau tidak sepadan dengan rupa kulit
2. Kemerahan atau bengkak merebak dengan sangat cepat
3. Kulit bertukar ungu, kelabu atau kehitaman
4. Lepuh besar atau kawasan kulit mula mati
5. Demam tinggi dengan menggigil teruk
6. Kekeliruan atau sukar dibangunkan
7. Nafas cepat atau sesak nafas
8. Denyutan jantung sangat pantas atau nadi terasa lemah
9. Pening, pengsan atau kulit sejuk dan berpeluh
10. Sakit ketika menggerakkan mata
11. Penglihatan kabur, berganda atau merosot
12. Mata kelihatan terjojol
13. Tidak boleh berjalan atau menggunakan anggota akibat kesakitan
14. Pesakit kelihatan merosot dengan cepat

Sepsis ialah tindak balas ekstrem tubuh terhadap jangkitan dan merupakan kecemasan yang mengancam nyawa. Tanda yang boleh berlaku termasuk kekeliruan, kesakitan melampau, demam atau rasa sangat sejuk, nadi pantas atau lemah, sesak nafas dan kulit berpeluh atau lembap.

Komplikasi Selulitis

Komplikasi tidak berlaku pada kebanyakan pesakit yang menerima rawatan awal, tetapi ia boleh menjadi serius.

Abses

Nanah terkumpul dalam satu ruang di bawah kulit. Abses mungkin memerlukan prosedur untuk dibuka, dikeringkan dan dibersihkan.

Bakteremia dan sepsis

Bakteria boleh memasuki aliran darah. Jangkitan kemudian boleh mencetuskan sepsis dan menjejaskan fungsi organ.

Jangkitan tisu nekrotikan

Fasciitis nekrotikan ialah jangkitan jarang tetapi sangat berbahaya yang merosakkan tisu dengan cepat. Petunjuk penting termasuk kesakitan luar biasa kuat, perkembangan pantas, kulit berubah warna, lepuh dan keadaan umum yang merosot.

Jangkitan tulang

Jangkitan boleh merebak ke tulang, terutama jika terdapat ulser kronik atau luka kaki yang dalam.

Jangkitan sendi

Jangkitan berhampiran sendi boleh merebak dan menyebabkan sakit teruk serta pergerakan terbatas.

Limfedema

Selulitis boleh merosakkan sistem limfa dan menyebabkan bengkak berpanjangan. Pada masa yang sama, limfedema meningkatkan risiko selulitis berulang, lalu menghasilkan satu kitaran jangkitan dan bengkak.

CDC menyatakan bahawa komplikasi selulitis jarang berlaku, tetapi boleh merangkumi bakteremia, jangkitan tisu nekrotikan, osteomielitis dan jangkitan sendi.

Selulitis dalam Kumpulan Berisiko Tinggi

Pesakit diabetes

Luka kaki dalam pesakit diabetes tidak patut dianggap sebagai selulitis biasa tanpa pemeriksaan. Jangkitan mungkin melibatkan tisu lebih dalam, tulang atau saluran darah.

Dapatkan pemeriksaan segera jika terdapat:

• luka kaki
• kulit hitam atau kebiruan
• nanah
• bau tidak menyenangkan
• demam
• kaki menjadi panas dan bengkak
• gula darah meningkat tanpa sebab jelas

Kanak-kanak dan bayi

Kanak-kanak mungkin tidak dapat menerangkan tahap kesakitan. Perhatikan perubahan tingkah laku, kurang minum, kurang aktif, menangis apabila kawasan disentuh atau demam.

Bengkak di sekitar mata perlu diberikan perhatian khusus. Sakit ketika menggerakkan mata, perubahan penglihatan, mata terjojol atau demam yang semakin teruk memerlukan penilaian kecemasan.

Individu dengan sistem imun lemah

Jangkitan mungkin merebak lebih cepat dan simptom demam mungkin tidak begitu jelas. Dapatkan pemeriksaan lebih awal walaupun kawasan kemerahan masih kecil.

Individu dengan limfedema

Rawatan perlu merangkumi kawalan jangkitan dan pengurusan bengkak jangka panjang. Jangan memulakan atau mengubah penggunaan pakaian mampatan ketika jangkitan akut tanpa nasihat pasukan rawatan.

Mengapa Selulitis Boleh Berulang?

Selulitis berulang biasanya berkaitan dengan faktor risiko yang masih wujud.

Antara puncanya ialah:

• kaki atlet yang tidak dirawat
• rekahan di celah jari
• kulit terlalu kering
• edema kronik
• limfedema
• masalah vena
• ulser kaki
• luka berulang
• ekzema yang tidak terkawal
• obesiti
• diabetes
• kerosakan sistem limfa selepas selulitis terdahulu

Rawatan episod akut sahaja tidak mencukupi jika pintu masuk bakteria dan faktor asas tidak ditangani.

Adakah antibiotik pencegahan diperlukan?

Antibiotik pencegahan tidak diberikan secara rutin kepada semua pesakit.

NICE menyatakan bahawa pakar boleh mempertimbangkan percubaan antibiotik pencegahan bagi sesetengah orang dewasa yang telah dirawat di hospital atau di bawah nasihat pakar untuk sekurang-kurangnya dua episod berasingan dalam tempoh 12 bulan. Keputusan perlu mengambil kira kekerapan jangkitan, risiko komplikasi, penyakit asas, kesan sampingan dan rintangan antibiotik.

Amalan sebenar boleh berbeza mengikut negara, sejarah kesihatan dan garis panduan tempatan.

Cara Mencegah Selulitis

Tidak semua kes boleh dicegah, tetapi beberapa langkah boleh mengurangkan risiko.

1. Rawat luka dengan segera

• Basuh tangan.
• Bersihkan luka dengan air bersih.
• Keluarkan kotoran yang mudah ditanggalkan.
• Tutup luka jika mudah tercemar.
• Tukar balutan yang basah atau kotor.
• Pantau tanda jangkitan.

Dapatkan rawatan untuk luka dalam, luka tusukan, gigitan atau luka yang terkena air tercemar.

2. Jaga kelembapan kulit

Gunakan pelembap yang sesuai jika kulit kering dan merekah. Jangan sapukan pelembap di antara jari kaki jika kawasan tersebut terlalu lembap atau dijangkiti kulat.

3. Rawat kaki atlet

Periksa celah jari kaki untuk:

• kulit putih dan lembik
• rekahan
• sisik
• kegatalan
• bau
• kulit menggelupas

Rawatan jangkitan kulat mengurangkan rekahan yang boleh menjadi pintu masuk bakteria. CDC turut menyarankan pemeriksaan dan rawatan tinea pedis bagi individu dengan selulitis kaki berulang.

4. Elakkan kecederaan kulit

Gunakan:

• kasut yang sesuai
• sarung tangan ketika berkebun
• perlindungan semasa mengendalikan bahan tajam
• penghalau serangga jika diperlukan

5. Kawal edema

Dapatkan penilaian untuk bengkak kaki yang berpanjangan. Rawatan mungkin melibatkan elevasi, aktiviti fizikal, pengurusan berat badan atau pakaian mampatan selepas doktor menentukan puncanya.

6. Jaga kaki jika menghidap diabetes

Periksa kaki setiap hari, termasuk tapak kaki dan celah jari. Gunakan cermin atau minta bantuan jika sukar melihat bahagian bawah kaki.

Jangan:

• berjalan berkaki ayam
• memotong kalus dengan alat tajam
• memecahkan lepuh
• merendam kaki terlalu lama
• menggunakan bahan panas pada kaki yang kurang deria

7. Rawat penyakit kulit

Ekzema, psoriasis dan dermatitis perlu dikawal supaya kulit tidak terus meradang, digaru dan merekah.

Mitos dan Fakta Selulitis

Mitos: Semua kulit merah ialah selulitis

Fakta: Dermatitis, gout, gigitan serangga, darah beku dan masalah vena boleh menghasilkan simptom yang hampir sama.

Mitos: Selulitis boleh dirawat dengan krim antibiotik sahaja

Fakta: Selulitis melibatkan lapisan kulit yang lebih dalam dan biasanya memerlukan antibiotik sistemik yang dipreskripsikan.

Mitos: Selulitis mesti mempunyai luka besar

Fakta: Bakteria boleh memasuki rekahan yang sangat kecil dan tidak disedari.

Mitos: Selulitis sentiasa perlu dimasukkan ke hospital

Fakta: Banyak kes ringan boleh dirawat dengan antibiotik oral, tetapi kes teruk atau berisiko tinggi memerlukan rawatan hospital.

Mitos: Kemerahan mesti hilang sepenuhnya sebelum antibiotik tamat

Fakta: Jangkitan mungkin sudah terkawal walaupun warna dan bengkak mengambil masa lebih lama untuk pulih.

Mitos: Baki antibiotik lama boleh digunakan semula

Fakta: Antibiotik perlu dipilih berdasarkan lokasi, tahap keterukan, alahan, risiko bakteria tertentu dan keadaan pesakit.

Kesimpulan

Selulitis ialah jangkitan bakteria pada lapisan kulit yang lebih dalam. Simptom utamanya termasuk kulit merah atau berubah warna, panas, sakit dan bengkak.

Walaupun kebanyakan kes boleh dirawat dengan antibiotik, diagnosis sendiri berdasarkan rupa kulit tidak digalakkan kerana banyak penyakit lain boleh menyerupai selulitis.

Dapatkan pemeriksaan awal jika kawasan kulit semakin merah, panas, sakit atau membesar. Pergi ke jabatan kecemasan jika jangkitan merebak dengan cepat, kesakitan terlalu kuat, kulit menjadi gelap atau berlepuh, pesakit keliru, sukar bernafas atau mengalami perubahan penglihatan.

Rawatan awal penting, tetapi pencegahan berulang juga memerlukan penjagaan luka, rawatan kaki atlet, kawalan edema, penjagaan kaki diabetes dan pengurusan penyakit kulit.

Soalan Lazim Tentang Selulitis