Dehidrasi: Punca, Simptom, Rawatan dan Tanda Bahaya Kekurangan Air

Dehidrasi berlaku apabila badan kehilangan lebih banyak cecair daripada jumlah yang diterima. Keadaan ini boleh bermula dengan simptom ringan seperti dahaga, mulut kering, sakit kepala dan air kencing berwarna lebih gelap. Namun, jika kehilangan cecair berterusan, dehidrasi boleh menjejaskan peredaran darah, fungsi buah pinggang, keseimbangan elektrolit dan tahap kesedaran.

Ramai orang menganggap dehidrasi hanya berlaku apabila seseorang tidak minum air secukupnya. Sebenarnya, badan juga boleh kehilangan banyak cecair akibat cirit-birit, muntah, demam, peluh berlebihan, cuaca panas, aktiviti fizikal atau pengambilan ubat tertentu.

Kebanyakan kes dehidrasi ringan boleh bertambah baik dengan pengambilan cecair yang sesuai dan rehat. Walau bagaimanapun, dehidrasi yang teruk boleh menyebabkan tekanan darah menurun, kecederaan buah pinggang, sawan, kejutan dan kehilangan kesedaran.

Bayi, kanak-kanak kecil, warga emas dan individu yang menghidap penyakit kronik mempunyai risiko lebih tinggi untuk mengalami komplikasi. Golongan ini mungkin tidak mampu memberitahu bahawa mereka dahaga atau mungkin bergantung pada orang lain untuk mendapatkan minuman.

Oleh itu, penting untuk mengenali tanda awal dehidrasi, memahami cara menggantikan cecair dengan betul dan mengetahui bila seseorang perlu dibawa mendapatkan rawatan segera.

Apakah Itu Dehidrasi?

Air ialah komponen penting dalam tubuh manusia. Badan memerlukan air untuk menjalankan pelbagai fungsi, termasuk:

• Mengawal suhu badan
• Mengekalkan peredaran darah
• Membantu proses pencernaan
• Mengangkut nutrien ke seluruh badan
• Menyingkirkan bahan buangan melalui air kencing
• Mengekalkan kelembapan mulut dan mata
• Melincirkan sendi
• Menyokong fungsi otak, otot dan buah pinggang

Setiap hari, badan kehilangan air melalui air kencing, peluh, najis dan pernafasan. Kehilangan ini biasanya digantikan melalui minuman dan makanan.

Dehidrasi berlaku apabila pengambilan cecair tidak mencukupi untuk menggantikan air yang telah hilang. Keadaan ini boleh berlaku secara perlahan selama beberapa hari atau berlaku dengan cepat dalam tempoh beberapa jam.

Selain air, badan juga boleh kehilangan elektrolit seperti natrium, kalium dan klorida. Elektrolit membantu mengawal fungsi saraf, pengecutan otot, irama jantung dan keseimbangan cecair dalam badan.

Oleh sebab itu, air kosong mungkin tidak mencukupi dalam sesetengah keadaan, terutamanya apabila kehilangan cecair berlaku akibat cirit-birit atau muntah yang kerap.

Bagaimanakah Dehidrasi Berlaku?

Apabila badan mula kehilangan cecair, otak akan mencetuskan rasa dahaga. Buah pinggang pula mengurangkan penghasilan air kencing bagi menjimatkan air yang masih ada.

Proses dehidrasi boleh berlaku seperti berikut:

1. Badan kehilangan air melalui peluh, air kencing, muntah atau cirit-birit.
2. Cecair yang diminum tidak mencukupi untuk menggantikan kehilangan tersebut.
3. Air kencing menjadi lebih sedikit dan lebih pekat.
4. Mulut menjadi kering dan rasa dahaga meningkat.
5. Isipadu cecair dalam salur darah mula menurun.
6. Jantung berdenyut lebih cepat untuk mengekalkan aliran darah.
7. Tekanan darah boleh menurun, terutamanya apabila seseorang berdiri.
8. Bekalan darah ke buah pinggang, otak dan organ lain mula terjejas.
9. Dehidrasi yang teruk boleh menyebabkan kekeliruan, pengsan, kejutan atau kegagalan organ.

Kelajuan proses ini bergantung pada umur, keadaan kesihatan, cuaca dan punca kehilangan cecair.

Seorang dewasa yang sihat mungkin hanya mengalami dehidrasi ringan selepas kurang minum selama beberapa jam. Sebaliknya, seorang bayi yang mengalami muntah dan cirit-birit boleh kehilangan sejumlah besar cecair dalam tempoh yang lebih singkat.

Apakah Punca Dehidrasi?

Tidak minum cecair secukupnya

Seseorang mungkin tidak mengambil cecair yang mencukupi kerana:

• Terlalu sibuk atau terlupa minum
• Tidak mempunyai akses mudah kepada air
• Kurang berasa dahaga
• Tidak berselera ketika sakit
• Mengalami loya
• Sukar menelan
• Mengalami masalah pergerakan
• Bergantung pada penjaga
• Mengelakkan minuman kerana bimbang kerap ke tandas

Keadaan ini lebih mudah berlaku dalam kalangan warga emas, individu terlantar dan pesakit yang mengalami demensia atau masalah neurologi.

Cirit-birit

Cirit-birit menyebabkan badan kehilangan air dan elektrolit melalui najis cair. Risiko dehidrasi meningkat apabila cirit-birit:

• Berlaku dengan sangat kerap
• Menghasilkan najis dalam jumlah yang banyak
• Berterusan selama beberapa hari
• Berlaku bersama muntah
• Berlaku bersama demam
• Menjejaskan bayi atau kanak-kanak kecil

Cirit-birit merupakan antara punca utama dehidrasi dalam kalangan kanak-kanak. Penggantian cecair perlu dimulakan seawal mungkin.

Muntah

Muntah menyebabkan cecair keluar dari badan dan menyukarkan pesakit mengekalkan minuman yang diambil.

Risiko menjadi lebih tinggi apabila seseorang:

• Muntah berulang kali
• Tidak mampu menelan air
• Muntah setiap kali minum
• Mengalami muntah bersama cirit-birit
• Mengalami muntah ketika hamil
• Mengalami muntah akibat keracunan makanan atau jangkitan

Memberikan segelas besar air sekaligus boleh mencetuskan muntah semula. Cecair sebaiknya diberikan dalam jumlah kecil tetapi lebih kerap.

Demam

Demam boleh meningkatkan kehilangan cecair melalui peluh dan pernafasan. Individu yang demam juga mungkin kurang berminat untuk makan atau minum.

Risiko dehidrasi meningkat apabila demam berlaku bersama:

• Muntah
• Cirit-birit
• Pernafasan yang cepat
• Jangkitan serius
• Kurang pengambilan makanan dan minuman

Cuaca panas

Dalam cuaca panas, badan menghasilkan peluh untuk membantu menurunkan suhu. Peluh yang berlebihan menyebabkan kehilangan air dan garam.

Risiko meningkat apabila seseorang:

• Berada di bawah cahaya matahari terlalu lama
• Bekerja di kawasan panas
• Tidak mempunyai akses kepada air
• Melakukan kerja fizikal berat
• Memakai pakaian atau peralatan perlindungan yang tebal
• Tidak biasa bekerja dalam persekitaran panas
• Berada dalam ruang tertutup tanpa pengudaraan yang baik

Dehidrasi juga boleh berlaku bersama keletihan haba atau strok haba.

Senaman dan aktiviti fizikal

Aktiviti fizikal meningkatkan suhu badan dan penghasilan peluh. Semakin lama dan intensif sesuatu aktiviti, semakin banyak cecair yang boleh hilang.

Risiko dehidrasi lebih tinggi jika seseorang:

• Bersenam dalam cuaca panas
• Tidak minum sebelum memulakan aktiviti
• Melakukan aktiviti ketahanan selama beberapa jam
• Tidak berehat
• Mengalami cirit-birit atau muntah sebelum bersenam
• Memakai pakaian tebal ketika bersenam

Bagi aktiviti sederhana yang tidak terlalu lama, air kosong biasanya mencukupi. Penggantian elektrolit mungkin diperlukan jika aktiviti berpanjangan dan menyebabkan peluh yang banyak.

Kerap membuang air kecil

Beberapa keadaan boleh meningkatkan pengeluaran air kencing, termasuk:

• Diabetes yang tidak terkawal
• Sesetengah penyakit buah pinggang
• Gangguan hormon tertentu
• Pengambilan alkohol
• Penggunaan ubat diuretik

Diuretik ialah ubat yang meningkatkan pengeluaran air kencing. Ubat ini sering digunakan untuk merawat tekanan darah tinggi, kegagalan jantung dan beberapa keadaan lain.

Jangan hentikan ubat tanpa arahan doktor. Dapatkan pemeriksaan jika anda mengalami dahaga melampau, pening, kelemahan atau pengeluaran air kencing yang luar biasa.

Melecur atau kecederaan kulit yang luas

Kulit membantu mengawal kehilangan cecair. Melecur yang luas boleh menyebabkan cecair keluar melalui permukaan kulit yang rosak.

Keadaan ini memerlukan rawatan perubatan segera dan tidak boleh dirawat hanya dengan meningkatkan pengambilan air di rumah.

Siapakah Yang Lebih Berisiko Mengalami Dehidrasi?

Bayi dan kanak-kanak kecil

Bayi dan kanak-kanak mempunyai saiz badan yang lebih kecil. Oleh itu, kehilangan cecair yang kelihatan sedikit bagi orang dewasa boleh memberi kesan yang lebih besar kepada mereka.

Mereka juga mungkin tidak mampu meminta air atau menerangkan simptom yang dialami.

Warga emas

Warga emas mungkin mempunyai rasa dahaga yang kurang jelas. Mereka juga lebih berisiko kerana:

• Mengalami masalah pergerakan
• Sukar menelan
• Menghidap demensia
• Mengambil pelbagai jenis ubat
• Menggunakan ubat diuretik
• Bergantung pada penjaga
• Mengelakkan minuman kerana masalah kawalan air kencing

Ibu hamil dan menyusukan bayi

Keperluan cecair meningkat semasa kehamilan dan penyusuan. Risiko dehidrasi menjadi lebih tinggi jika ibu mengalami:

• Muntah yang kerap
• Cirit-birit
• Demam
• Kurang selera makan
• Muntah teruk semasa hamil

Muntah berlebihan semasa hamil yang menyebabkan ibu tidak mampu makan atau minum memerlukan penilaian doktor.

Individu yang menghidap penyakit kronik

Risiko boleh meningkat dalam kalangan individu yang menghidap:

• Diabetes
• Penyakit buah pinggang
• Penyakit jantung
• Penyakit usus
• Gangguan menelan
• Masalah neurologi

Walau bagaimanapun, sesetengah pesakit jantung atau buah pinggang mungkin diarahkan mengehadkan pengambilan cecair. Mereka tidak sepatutnya meningkatkan pengambilan air secara berlebihan tanpa nasihat doktor.

Pekerjaan luar dan atlet

Pekerja pembinaan, petani, penghantar barangan, anggota keselamatan dan atlet sering terdedah kepada cuaca panas atau aktiviti fizikal yang berat.

Risiko meningkat jika mereka tidak berehat, tidak minum secara berkala atau memakai pakaian perlindungan yang memerangkap haba.

Apakah Simptom dan Tanda Dehidrasi?

Simptom dehidrasi bergantung pada jumlah cecair yang hilang, kelajuan kehilangan dan keadaan kesihatan seseorang.

Tanda awal dehidrasi

Antara tanda awal yang biasa ialah:

• Rasa dahaga
• Mulut, bibir atau lidah kering
• Air kencing berwarna kuning lebih gelap
• Bau air kencing lebih kuat
• Kurang kerap membuang air kecil
• Keletihan
• Sakit kepala
• Pening
• Rasa ringan kepala
• Sukar menumpukan perhatian
• Lemah ketika melakukan aktiviti
• Kekejangan otot selepas berpeluh

Air kencing kuning gelap boleh menjadi petunjuk bahawa badan memerlukan lebih banyak cecair. Namun, warna air kencing turut boleh berubah disebabkan makanan, vitamin, ubat dan keadaan kesihatan tertentu.

Oleh itu, warna air kencing tidak sepatutnya digunakan sebagai satu-satunya cara untuk menentukan tahap dehidrasi.

Tanda dehidrasi yang semakin serius

Apabila kehilangan cecair bertambah, seseorang mungkin mengalami:

• Sangat dahaga
• Mulut sangat kering
• Terlalu letih atau lemah
• Pening apabila berdiri
• Denyutan jantung yang cepat
• Pernafasan lebih cepat
• Air kencing sangat sedikit
• Mata kelihatan cengkung
• Tangan dan kaki terasa sejuk
• Mengantuk luar biasa
• Mudah marah
• Kekeliruan
• Sukar berdiri
• Pengsan

Pening apabila berdiri boleh berlaku apabila tekanan darah tidak dapat menyesuaikan diri dengan baik akibat pengurangan isipadu cecair dalam salur darah.

Jika pening tidak hilang selepas berehat dan minum, dapatkan pemeriksaan perubatan.

Bolehkah seseorang mengalami dehidrasi tanpa rasa dahaga?

Ya. Rasa dahaga bukan petunjuk yang boleh dipercayai sepenuhnya bagi semua orang.

Warga emas mungkin tidak berasa sangat dahaga walaupun badan telah kehilangan banyak cecair. Bayi pula tidak mampu memberitahu penjaga bahawa mereka memerlukan minuman.

Seseorang yang terlalu sibuk, bekerja dalam cuaca panas atau melakukan aktiviti fizikal juga mungkin tidak menyedari bahawa pengambilan cecairnya tidak mencukupi.

Tanda Dehidrasi Pada Bayi dan Kanak-Kanak

Ibu bapa dan penjaga perlu memberi perhatian kepada perubahan tingkah laku, penyusuan dan jumlah air kencing anak.

Antara tanda yang perlu diperhatikan ialah:

• Lampin basah semakin sedikit
• Tidak membuang air kecil seperti biasa
• Mulut atau lidah kering
• Menangis tanpa air mata
• Mata kelihatan cengkung
• Ubun-ubun kelihatan cengkung pada bayi
• Mudah meragam
• Kurang aktif
• Sangat mengantuk
• Sukar dibangunkan
• Tidak mahu menyusu
• Tidak mahu minum
• Tangan dan kaki terasa sejuk
• Kulit kelihatan pucat atau bertompok
• Pernafasan menjadi cepat

Bayi yang masih menyusu biasanya perlu terus diberikan susu ibu dengan lebih kerap. Jangan menggantikan susu ibu atau susu formula dengan air kosong tanpa nasihat profesional kesihatan, terutamanya bagi bayi kecil.

Bilakah anak perlu dibawa berjumpa doktor?

Dapatkan pemeriksaan segera jika anak:

• Tidak mahu atau tidak mampu minum
• Muntah setiap kali diberi minuman
• Mengalami cirit-birit yang sangat kerap
• Mengalami najis berdarah
• Kelihatan semakin lemah
• Sangat mengantuk
• Sukar dibangunkan
• Tidak membuang air kecil seperti biasa
• Bernafas dengan cepat
• Mengalami demam dan keadaan semakin merosot
• Menunjukkan tingkah laku yang sangat berbeza daripada biasa

Jangan tunggu sehingga semua tanda muncul. Keadaan kanak-kanak boleh berubah dengan cepat.

Tahap Dehidrasi: Ringan, Sederhana dan Teruk

Pembahagian berikut hanyalah panduan umum. Tahap sebenar perlu dinilai berdasarkan pemeriksaan klinikal.

Seseorang tidak semestinya menunjukkan semua tanda yang disenaraikan. Bayi, kanak-kanak dan warga emas juga mungkin menunjukkan simptom yang berbeza daripada orang dewasa yang sihat.

Bagaimanakah Doktor Mendiagnosis Dehidrasi?

Doktor akan menilai tahap kehilangan cecair dan mencari punca dehidrasi.

Antara soalan yang mungkin ditanya ialah:

• Berapa lama muntah atau cirit-birit berlaku?
• Berapa kerap pesakit membuang air kecil?
• Berapa banyak cecair yang mampu diminum?
• Adakah minuman dapat dikekalkan atau dimuntahkan semula?
• Adakah pesakit mengalami demam?
• Apakah ubat yang sedang digunakan?
• Adakah pesakit menghidap penyakit kronik?
• Adakah terdapat perubahan berat badan?

Pemeriksaan mungkin melibatkan:

• Tekanan darah
• Denyutan jantung
• Kadar pernafasan
• Suhu badan
• Keadaan mulut dan mata
• Tahap kesedaran
• Peredaran darah pada tangan dan kaki
• Jumlah air kencing
• Keanjalan kulit

Ujian darah mungkin dilakukan untuk menilai:

• Paras natrium
• Paras kalium
• Gula darah
• Fungsi buah pinggang
• Tanda jangkitan

Ujian air kencing atau pemeriksaan lain boleh dilakukan bergantung pada punca yang disyaki.

Cara Merawat Dehidrasi Ringan Di Rumah

Rawatan utama ialah menggantikan cecair yang telah hilang. Jenis cecair perlu disesuaikan dengan punca dan keadaan pesakit.

Minum sedikit tetapi kerap

Jika seseorang berasa loya atau baru muntah, jangan paksa minum segelas besar sekaligus.

Gunakan langkah berikut:

1. Berikan beberapa teguk kecil.
2. Tunggu selama beberapa minit.
3. Berikan beberapa teguk lagi.
4. Ulang dengan kerap.
5. Tingkatkan jumlah secara perlahan apabila loya berkurangan.

Cara ini boleh membantu pesakit mengekalkan cecair tanpa mencetuskan muntah semula.

Pilih cecair yang sesuai

Air kosong mungkin mencukupi bagi kehilangan cecair ringan akibat kurang minum atau aktiviti biasa.

Larutan rehidrasi oral atau ORS lebih sesuai apabila kehilangan cecair berlaku akibat:

• Cirit-birit
• Muntah berulang
• Gastroenteritis
• Kehilangan elektrolit yang ketara

Makanan biasa boleh diteruskan apabila pesakit mampu makan. Sup, bubur dan makanan berkuah juga boleh membantu menambah pengambilan cecair.

Bayi yang menyusu perlu terus diberikan susu ibu, kecuali jika doktor memberikan arahan yang berbeza.

Berehat dan kurangkan pendedahan kepada haba

Jika simptom berlaku ketika cuaca panas:

• Hentikan aktiviti
• Berpindah ke tempat yang teduh atau sejuk
• Longgarkan pakaian yang tebal
• Gunakan kain lembap untuk membantu menyejukkan badan
• Minum secara beransur-ansur
• Jangan sambung aktiviti sehingga keadaan pulih

Jika seseorang keliru, mengalami sawan atau tidak sedarkan diri selepas terdedah kepada cuaca panas, hubungi 999. Keadaan tersebut mungkin menandakan strok haba.

Pantau tindak balas terhadap rawatan

Tanda pemulihan mungkin termasuk:

• Rasa dahaga berkurangan
• Mulut tidak terlalu kering
• Pening berkurangan
• Tenaga semakin pulih
• Air kencing kembali lebih kerap
• Warna air kencing menjadi lebih cerah
• Kanak-kanak menjadi lebih aktif
• Selera untuk minum kembali

Dapatkan pemeriksaan jika simptom tidak bertambah baik atau semakin teruk.

Apakah Larutan Rehidrasi Oral atau ORS?

ORS ialah campuran air, glukosa dan elektrolit dalam nisbah tertentu. Glukosa membantu usus menyerap natrium, dan proses ini membantu penyerapan air ke dalam badan.

ORS amat berguna untuk menggantikan kehilangan cecair akibat cirit-birit dan muntah.

Cara menggunakan ORS dengan selamat

• Gunakan produk ORS yang belum tamat tempoh.
• Bancuh mengikut sukatan air yang dinyatakan pada bungkusan.
• Jangan menggunakan air kurang daripada sukatan.
• Jangan menambah air secara berlebihan.
• Jangan tambah gula, garam, susu atau jus.
• Berikan sedikit tetapi kerap jika pesakit berasa loya.
• Ikuti arahan penyimpanan selepas ORS dibancuh.
• Buang baki larutan selepas tempoh yang dinyatakan pada produk.

Sukatan bancuhan berbeza antara produk. Jangan menganggap semua paket ORS perlu dibancuh menggunakan satu liter air.

Bancuhan yang terlalu pekat boleh memberikan jumlah garam yang berlebihan. Bancuhan yang terlalu cair pula mungkin tidak menggantikan elektrolit dengan mencukupi.

Adakah minuman isotonik sama dengan ORS?

Tidak.

Minuman isotonik atau minuman sukan biasanya direka untuk menggantikan cecair ketika bersenam. Kandungan gula dan elektrolitnya mungkin berbeza daripada ORS.

Minuman yang terlalu manis boleh memburukkan cirit-birit pada sesetengah individu. Oleh itu, minuman sukan, air berkarbonat atau jus pekat tidak sepatutnya dianggap sebagai pengganti automatik kepada ORS, terutamanya bagi bayi dan kanak-kanak.

Bilakah Cecair Intravena Diperlukan?

Cecair intravena, yang kadangkala disebut sebagai “drip”, mungkin diperlukan apabila seseorang:

• Mengalami dehidrasi teruk
• Tidak mampu minum
• Muntah berterusan
• Mengalami perubahan tahap kesedaran
• Mempunyai tekanan darah yang sangat rendah
• Menunjukkan tanda kejutan
• Mengalami gangguan elektrolit yang serius
• Mengalami kecederaan buah pinggang
• Memerlukan pemantauan di hospital

“Drip” bukan rawatan yang lebih baik untuk semua kes dehidrasi.

Jika pesakit masih sedar, mampu minum dan tidak mengalami dehidrasi teruk, penggantian cecair melalui mulut selalunya lebih sesuai.

Keputusan untuk memberikan cecair intravena bergantung pada pemeriksaan doktor, punca dehidrasi, tahap kehilangan cecair dan keputusan ujian.

Tanda Bahaya Dehidrasi

Tanda bahaya termasuk:

1. Tidak sedarkan diri
2. Sukar dibangunkan
3. Kekeliruan atau perubahan tingkah laku
4. Sangat lemah sehingga tidak mampu berdiri
5. Tidak mampu minum atau menelan
6. Muntah berterusan
7. Hampir tidak membuang air kecil
8. Denyutan jantung sangat cepat
9. Pernafasan menjadi cepat
10. Kulit terasa sejuk
11. Kulit kelihatan pucat atau bertompok
12. Bibir atau jari kelihatan kebiruan
13. Pengsan
14. Sawan
15. Najis berdarah
16. Muntah darah
17. Bayi tidak mahu menyusu dan sangat mengantuk
18. Suhu badan sangat tinggi bersama kekeliruan selepas terdedah kepada haba

Jangan cuba memberikan minuman kepada seseorang yang tidak sedarkan diri atau tidak mampu menelan kerana cecair boleh memasuki saluran pernafasan.

Komplikasi Dehidrasi

Gangguan elektrolit

Kehilangan air dan garam boleh menyebabkan paras natrium atau kalium menjadi terlalu tinggi atau terlalu rendah.

Gangguan elektrolit yang serius boleh menjejaskan:

• Fungsi saraf
• Pergerakan otot
• Irama jantung
• Tahap kesedaran

Tekanan darah rendah dan pengsan

Kekurangan cecair dalam salur darah boleh menyebabkan tekanan darah menurun. Pesakit mungkin mengalami pening ketika berdiri atau pengsan.

Pengsan juga boleh menyebabkan kecederaan akibat terjatuh.

Kecederaan buah pinggang akut

Aliran darah yang tidak mencukupi ke buah pinggang boleh menjejaskan keupayaan organ tersebut menghasilkan air kencing dan menyingkirkan bahan buangan.

Jika tidak dirawat, kecederaan buah pinggang boleh menjadi serius.

Penyakit berkaitan haba

Dehidrasi boleh berlaku bersama:

• Kekejangan haba
• Pengsan akibat haba
• Keletihan haba
• Strok haba

Strok haba merupakan kecemasan yang boleh merosakkan otak dan organ lain.

Kejutan hipovolemik

Kejutan hipovolemik berlaku apabila isipadu darah menjadi terlalu rendah untuk membekalkan oksigen yang mencukupi kepada organ.

Tanda yang mungkin berlaku termasuk:

• Denyutan jantung yang sangat cepat
• Tekanan darah rendah
• Kulit sejuk
• Kekeliruan
• Pernafasan cepat
• Kehilangan kesedaran

Keadaan ini boleh mengancam nyawa.

Sawan dan koma

Perubahan elektrolit yang teruk boleh menyebabkan kekeliruan, sawan atau koma. Paras natrium yang terlalu rendah atau terlalu tinggi memerlukan rawatan segera.

Cara Mencegah Dehidrasi

Jadikan minum sebahagian daripada rutin

Jangan tunggu sehingga sangat dahaga. Jadikan pengambilan air sebahagian daripada rutin harian, contohnya:

• Selepas bangun tidur
• Bersama sarapan
• Semasa rehat kerja
• Bersama makan tengah hari
• Selepas aktiviti fizikal
• Bersama makan malam

Sediakan air dalam jangkauan

Botol atau gelas air perlu mudah dicapai, terutamanya bagi:

• Warga emas
• Individu terlantar
• Kanak-kanak
• Pekerja luar
• Individu yang mempunyai masalah pergerakan

Ambil tindakan awal ketika sakit

Apabila seseorang mengalami cirit-birit, muntah atau demam:

• Mulakan pengambilan cecair lebih awal
• Gunakan ORS jika sesuai
• Berikan minuman sedikit tetapi kerap
• Teruskan penyusuan
• Pantau kekerapan air kencing
• Perhatikan tahap kesedaran
• Dapatkan rawatan jika pesakit tidak mampu minum

Mencegah dehidrasi ketika cuaca panas

• Kurangkan aktiviti ketika cuaca paling panas.
• Pilih tempat yang teduh atau sejuk.
• Pakai pakaian ringan dan longgar.
• Berehat dengan lebih kerap.
• Minum secara berkala.
• Pantau rakan sekerja atau ahli keluarga.
• Jangan tinggalkan bayi, kanak-kanak atau warga emas di dalam kenderaan.
• Pastikan bilik mempunyai pengudaraan yang baik.

Mencegah dehidrasi ketika bersenam

• Minum sebelum memulakan aktiviti.
• Bawa bekalan air.
• Ambil masa untuk berehat.
• Kurangkan intensiti jika pening atau terlalu letih.
• Elakkan bersenam jika sedang muntah atau cirit-birit.
• Pertimbangkan minuman elektrolit jika aktiviti berpanjangan dan menyebabkan peluh yang banyak.
• Jangan memaksa diri meneruskan aktiviti apabila badan mula menunjukkan tanda amaran.

Berapa Banyak Air Perlu Diminum Setiap Hari?

Tiada satu jumlah air yang sesuai untuk semua orang.

Keperluan cecair dipengaruhi oleh:

• Umur
• Saiz badan
• Tahap aktiviti
• Cuaca
• Kelembapan
• Jenis makanan
• Kehamilan
• Penyusuan
• Demam
• Cirit-birit
• Muntah
• Ubat
• Penyakit jantung
• Penyakit buah pinggang

Panduan enam hingga lapan gelas sehari boleh digunakan sebagai rujukan umum bagi sesetengah orang, tetapi ia bukan peraturan mutlak.

Sebahagian cecair juga diperoleh daripada:

• Susu
• Sup
• Bubur
• Buah-buahan
• Sayur-sayuran
• Makanan berkuah
• Minuman lain

Bagi kebanyakan individu yang sihat, air kencing berwarna kuning pucat dan pengeluaran air kencing yang normal boleh menjadi panduan praktikal bahawa pengambilan cecair mungkin mencukupi.

Bolehkah Minum Terlalu Banyak Air Menjadi Bahaya?

Ya. Walaupun kurang biasa berbanding dehidrasi, pengambilan air yang terlalu banyak dalam tempoh singkat juga boleh membahayakan.

Air yang berlebihan boleh mencairkan natrium dalam darah. Keadaan ini dikenali sebagai hiponatremia.

Simptomnya boleh termasuk:

• Sakit kepala
• Loya
• Muntah
• Kekeliruan
• Lemah
• Kekejangan otot
• Sawan
• Koma dalam kes yang teruk

Risiko boleh meningkat ketika acara ketahanan jika seseorang minum air kosong secara berlebihan tanpa mengambil kira jumlah peluh yang hilang.

Matlamat penghidratan ialah menggantikan cecair secara munasabah, bukannya memaksa diri minum sebanyak mungkin.

Minuman Yang Perlu Dihadkan Ketika Dehidrasi

Antara minuman yang kurang sesuai ketika seseorang mengalami dehidrasi ialah:

• Alkohol
• Minuman tenaga berkafein tinggi
• Minuman dengan kandungan gula yang sangat tinggi
• Jus pekat ketika cirit-birit
• Minuman berkarbonat yang sangat manis
• Air garam buatan sendiri dengan sukatan tidak tepat
• Minuman herba yang meningkatkan pengeluaran air kencing

Kopi dan teh tidak semestinya menyebabkan dehidrasi apabila diambil secara sederhana oleh individu yang biasa mengambil kafein.

Walau bagaimanapun, air kosong atau ORS tetap merupakan pilihan yang lebih sesuai ketika seseorang mengalami muntah, cirit-birit atau kehilangan cecair yang ketara.

Mitos dan Fakta Mengenai Dehidrasi

Mitos 1: Semua orang mesti minum tepat lapan gelas air sehari

Fakta: Keperluan cecair berbeza mengikut umur, saiz badan, cuaca, aktiviti, diet dan keadaan kesihatan.

Mitos 2: Air kencing mesti sentiasa jernih

Fakta: Air kencing berwarna kuning pucat biasanya memadai bagi ramai orang. Air kencing yang sentiasa tidak berwarna tidak semestinya menandakan kesihatan yang lebih baik.

Mitos 3: Minuman isotonik sama dengan ORS

Fakta: Formulanya berbeza. ORS direka untuk membantu menggantikan air dan elektrolit akibat cirit-birit atau muntah.

Mitos 4: Jika tidak dahaga, badan tidak mengalami dehidrasi

Fakta: Bayi, kanak-kanak dan warga emas mungkin tidak menunjukkan rasa dahaga dengan jelas.

Mitos 5: Semua dehidrasi memerlukan “drip”

Fakta: Dehidrasi ringan biasanya boleh dirawat melalui mulut. Cecair intravena digunakan apabila keadaan lebih serius atau pesakit tidak mampu minum.

Mitos 6: Lebih banyak air sentiasa lebih baik

Fakta: Pengambilan air yang terlalu banyak dalam tempoh singkat boleh menyebabkan paras natrium darah menjadi terlalu rendah.

Kesimpulan

Dehidrasi berlaku apabila kehilangan cecair melebihi jumlah yang diterima. Keadaan ini boleh berpunca daripada kurang minum, cirit-birit, muntah, demam, cuaca panas, aktiviti fizikal, penyakit atau ubat tertentu.

Kenali tanda awal seperti dahaga, mulut kering, pening dan air kencing yang semakin sedikit. Mulakan penggantian cecair seawal mungkin dan gunakan ORS dengan betul apabila kehilangan berlaku akibat cirit-birit atau muntah.

Bayi, kanak-kanak, warga emas dan individu yang menghidap penyakit kronik memerlukan perhatian yang lebih teliti.

Dapatkan rawatan segera jika pesakit tidak mampu minum, hampir tidak membuang air kecil, sangat lemah, keliru, pengsan, mengalami sawan atau sukar dibangunkan.

Soalan Lazim Mengenai Dehidrasi