Ubat Antihistamin: Kegunaan, Jenis, Kesan Sampingan Dan Cara Pengambilan

Ubat antihistamin merupakan antara ubat yang paling kerap digunakan untuk mengawal simptom alahan. Ia boleh membantu melegakan bersin, hidung berair, kegatalan hidung, mata berair, ruam timbul dan urtikaria atau gegata.

Sesetengah antihistamin boleh dibeli di farmasi tanpa preskripsi, manakala yang lain mungkin memerlukan preskripsi doktor. Antihistamin juga terdapat dalam pelbagai bentuk, termasuk tablet, kapsul, sirap, semburan hidung dan titisan mata.

Walaupun mudah diperoleh, antihistamin bukan ubat yang sesuai untuk semua masalah alahan atau kegatalan. Sesetengah jenis boleh menyebabkan mengantuk, gangguan tumpuan, mulut kering, penglihatan kabur atau kesukaran membuang air kecil. Risiko kesan sampingan juga boleh menjadi lebih tinggi pada kanak-kanak, warga emas dan individu yang mengambil ubat lain.

Lebih penting, antihistamin tidak boleh menggantikan adrenalin dalam rawatan anafilaksis. Reaksi alahan yang menyebabkan kesukaran bernafas, bengkak lidah atau tekak, pening teruk atau pengsan memerlukan bantuan kecemasan.

Apakah Ubat Antihistamin?

Antihistamin ialah kumpulan ubat yang mengurangkan kesan histamin pada reseptor tertentu dalam badan.

Histamin ialah bahan kimia semula jadi yang mempunyai pelbagai fungsi. Dalam tindak balas alahan, histamin boleh dilepaskan apabila sistem imun bertindak balas terhadap bahan tertentu yang dianggap sebagai ancaman, walaupun bahan tersebut biasanya tidak berbahaya kepada kebanyakan orang.

Bahan yang mencetuskan tindak balas ini dikenali sebagai alergen. Antara contoh alergen ialah:

• hama habuk rumah
• debunga
• bulu atau serpihan kulit haiwan
• makanan tertentu
• ubat tertentu
• sengatan serangga
• kulat
• bahan yang bersentuhan dengan kulit

Apabila histamin bertindak pada reseptor H1, seseorang boleh mengalami simptom seperti:

• bersin
• hidung berair
• hidung atau tekak gatal
• mata merah, gatal atau berair
• kulit gatal
• urtikaria
• kemerahan
• bengkak pada tisu tertentu

Antihistamin H1 menghalang atau mengurangkan kesan histamin pada reseptor berkenaan. Ubat ini membantu mengawal simptom, tetapi tidak semestinya menghapuskan pencetus atau menyembuhkan punca alahan.

Apakah Perbezaan Antihistamin H1 Dan H2?

Perkataan antihistamin sebenarnya merangkumi beberapa kumpulan ubat yang bertindak pada reseptor histamin berbeza.

Antihistamin H1

Antihistamin H1 digunakan terutamanya untuk masalah seperti:

• rinitis alergi
• urtikaria
• konjunktivitis alergi
• kegatalan yang berkaitan dengan histamin
• tindak balas ringan terhadap gigitan serangga
• beberapa jenis mabuk perjalanan atau loya

Artikel ini menumpukan kepada antihistamin H1 kerana inilah kumpulan yang biasanya dimaksudkan apabila orang ramai menyebut “ubat alahan”.

Antihistamin H2

Antihistamin H2 atau penghalang reseptor H2 bertindak terutamanya pada perut untuk mengurangkan penghasilan asid. Ia digunakan bagi keadaan berkaitan asid perut dan bukan ubat utama untuk bersin, mata gatal atau urtikaria.

Oleh itu, antihistamin H1 dan H2 tidak boleh dianggap sebagai ubat yang boleh saling menggantikan.

Apakah Kegunaan Ubat Antihistamin?

Kegunaan antihistamin bergantung pada jenis ubat, bentuk sediaan dan keadaan yang dirawat.

1. Rinitis alergi

Rinitis alergi berlaku apabila bahagian dalam hidung mengalami tindak balas terhadap alergen seperti hama habuk, debunga, kulat atau haiwan.

Antihistamin boleh membantu mengurangkan:

• bersin berulang
• hidung gatal
• hidung berair
• kegatalan tekak
• mata gatal atau berair

Walau bagaimanapun, antihistamin oral mungkin tidak mengawal hidung tersumbat dengan sebaik rawatan hidung tertentu. Semburan kortikosteroid hidung digunakan untuk mengurangkan keradangan dan boleh membantu simptom termasuk hidung tersumbat, bersin serta hidung berair. Pemilihan rawatan perlu mengikut corak dan tahap simptom.

2. Urtikaria atau gegata

Urtikaria menyebabkan gegata timbul pada kulit yang biasanya terasa sangat gatal. Gegata boleh muncul dan hilang di kawasan berbeza dalam tempoh beberapa jam.

Antihistamin generasi kedua lazimnya digunakan sebagai rawatan awal bagi urtikaria kerana keberkesanannya dan risiko mengantuk yang lebih rendah berbanding antihistamin generasi pertama.

Urtikaria yang berlarutan selama lebih enam minggu dikenali sebagai urtikaria kronik. Keadaan ini tidak semestinya berpunca daripada makanan. Pesakit mungkin memerlukan penilaian lanjut dan pelan rawatan yang diselia oleh doktor.

3. Konjunktivitis alergi

Konjunktivitis alergi boleh menyebabkan:

• mata merah
• mata berair
• mata terasa gatal
• kelopak mata bengkak
• rasa tidak selesa pada kedua-dua mata

Antihistamin oral mungkin membantu jika pesakit turut mengalami simptom hidung atau kulit. Jika simptom hanya melibatkan mata, titisan mata antihistamin atau rawatan setempat lain mungkin lebih sesuai.

Mata yang sakit, terlalu sensitif terhadap cahaya, mengeluarkan nanah atau mengalami perubahan penglihatan tidak patut dianggap sebagai alahan biasa tanpa pemeriksaan.

4. Reaksi terhadap gigitan atau sengatan serangga

Antihistamin boleh membantu mengurangkan kegatalan dan bengkak setempat yang ringan selepas gigitan atau sengatan serangga.

Namun, seseorang perlu mendapatkan bantuan kecemasan sekiranya mengalami:

• sukar bernafas
• bengkak lidah atau tekak
• suara menjadi serak
• pening atau hampir pengsan
• muntah berulang bersama simptom lain
• ruam pada seluruh badan disertai masalah pernafasan

Antihistamin tidak boleh digunakan untuk melengahkan rawatan anafilaksis.

5. Kegatalan kulit

Antihistamin boleh membantu jika kegatalan melibatkan pelepasan histamin, seperti dalam urtikaria.

Bagaimanapun, tidak semua kegatalan berpunca daripada alahan. Kegatalan juga boleh disebabkan oleh:

• kulit kering
• ekzema
• jangkitan kulat
• kudis buta
• penyakit hati
• penyakit buah pinggang
• gangguan tiroid
• kesan sampingan ubat
• penyakit saraf
• penyakit darah tertentu

Dalam ekzema, antihistamin tidak merawat keradangan kulit yang menjadi punca utama penyakit. Antihistamin sedatif kadangkala digunakan dalam situasi tertentu apabila kegatalan mengganggu tidur, tetapi penggunaannya perlu dinilai dengan berhati-hati.

6. Mabuk perjalanan, loya dan muntah

Sesetengah antihistamin generasi pertama turut bertindak pada bahagian sistem saraf yang terlibat dalam keseimbangan dan muntah. Oleh sebab itu, ubat tertentu dalam kumpulan ini digunakan untuk mabuk perjalanan atau loya.

Namun, tidak semua antihistamin sesuai untuk tujuan tersebut. Jangan mengambil sebarang ubat alahan secara rawak untuk merawat mabuk perjalanan.

7. Membantu tidur

Sesetengah antihistamin lama mempunyai kesan sedatif yang kuat dan terdapat dalam produk bantuan tidur jangka pendek.

Penggunaannya secara rutin untuk insomnia tidak digalakkan kerana:

• rasa mamai boleh berlanjutan keesokan hari
• koordinasi dan tumpuan boleh terjejas
• toleransi terhadap kesan mengantuk boleh berlaku
• risiko jatuh meningkat, terutama pada warga emas
• punca sebenar insomnia tidak dirawat
• kesan antikolinergik boleh berlaku

Diphenhydramine digunakan dalam sesetengah produk insomnia untuk orang dewasa, tetapi tidak boleh diberikan semata-mata untuk membuat kanak-kanak tidur.

Keadaan Yang Tidak Dirawat Dengan Antihistamin Sahaja

Antihistamin bukan penyelesaian bagi semua simptom yang kelihatan seperti alahan.

Ia tidak sepatutnya digunakan sebagai satu-satunya rawatan untuk:

• anafilaksis
• serangan asma
• jangkitan bakteria
• jangkitan virus
• hidung tersumbat akibat masalah struktur
• semua jenis sinusitis
• semua jenis ruam
• kegatalan akibat penyakit organ dalaman
• bengkak muka atau kaki akibat masalah jantung atau buah pinggang

Antihistamin juga tidak membunuh virus selesema. Sesetengah produk selesema mengandungi antihistamin untuk mengurangkan hidung berair atau membantu tidur, tetapi ini tidak bermaksud ubat tersebut menyembuhkan jangkitan.

Jenis Ubat Antihistamin

Antihistamin H1 biasanya dibahagikan kepada generasi pertama dan generasi kedua.

Antihistamin Generasi Pertama

Antihistamin generasi pertama lebih mudah memasuki otak dan mempunyai kesan terhadap sistem saraf pusat.

Contohnya termasuk:

• chlorpheniramine
• diphenhydramine
• promethazine
• hydroxyzine

Kesan utama kumpulan ini ialah risiko mengantuk yang lebih tinggi. Ia juga boleh menjejaskan:

• masa tindak balas
• pertimbangan
• koordinasi
• kemampuan memandu
• keupayaan mengendalikan mesin
• prestasi belajar dan bekerja

Antihistamin generasi pertama juga mempunyai kesan antikolinergik yang lebih ketara. Kesan sampingan boleh merangkumi mulut kering, sembelit, penglihatan kabur dan kesukaran membuang air kecil.

Antihistamin Generasi Kedua

Antihistamin generasi kedua kurang memasuki otak dan lazimnya menyebabkan kurang mengantuk berbanding generasi pertama.

Contohnya termasuk:

• cetirizine
• levocetirizine
• loratadine
• desloratadine
• fexofenadine

Kelebihan yang biasa dikaitkan dengan kumpulan ini ialah:

• kurang menyebabkan mengantuk
• tempoh tindakan lebih panjang
• lebih praktikal untuk kegunaan waktu siang
• kurang kesan antikolinergik
• sesuai untuk rawatan berterusan dalam keadaan tertentu

Walau bagaimanapun, perkataan “tidak mengantuk” boleh mengelirukan. Cetirizine, loratadine dan fexofenadine masih boleh menyebabkan rasa mengantuk pada sesetengah orang. Cetirizine dilaporkan menyebabkan mengantuk atau keletihan pada sebahagian pengguna walaupun dikategorikan sebagai antihistamin kurang sedatif.

Perbandingan Antihistamin Generasi Pertama Dan Kedua

Jadual ini ialah gambaran umum. Kesan sebenar bergantung pada bahan aktif, dos, umur, penyakit sedia ada dan tindak balas individu.

Apakah Bentuk Antihistamin Yang Boleh Didapati?

Antihistamin boleh didapati dalam beberapa bentuk:

• tablet
• kapsul
• cecair atau sirap
• tablet kunyah
• tablet larut
• titisan mata
• semburan hidung
• krim atau sediaan sapuan tertentu
• suntikan untuk kegunaan klinikal

Bentuk ubat perlu dipilih mengikut lokasi simptom. Sebagai contoh, titisan mata mungkin mencukupi jika simptom hanya melibatkan mata. Semburan hidung pula memberikan rawatan secara terus kepada bahagian hidung.

Produk dengan nama jenama hampir sama tidak semestinya mempunyai kandungan yang sama. Baca nama bahan aktif, kekuatan dan bentuk sediaan pada label.

Bagaimanakah Memilih Antihistamin Yang Sesuai?

Pemilihan antihistamin tidak patut dibuat berdasarkan jenama atau iklan sahaja.

Pertimbangkan perkara berikut:

1. Kenal pasti simptom utama

Adakah masalah utama ialah:

• bersin dan hidung berair
• mata gatal
• urtikaria
• kegatalan kulit
• mabuk perjalanan
• hidung tersumbat
• masalah tidur

Ubat yang sesuai untuk urtikaria mungkin bukan pilihan terbaik untuk hidung tersumbat atau mabuk perjalanan.

2. Pertimbangkan risiko mengantuk

Individu yang perlu memandu, menunggang motosikal, mengendalikan mesin atau melakukan kerja berisiko perlu mengelakkan ubat yang menjejaskan tumpuan.

Jangan menganggap diri anda selamat untuk memandu hanya kerana produk dilabel sebagai kurang mengantuk. Nilai tindak balas badan terlebih dahulu.

3. Semak usia pengguna

Ubat dan formulasi yang sesuai untuk orang dewasa tidak semestinya sesuai untuk bayi atau kanak-kanak.

Sesetengah produk mempunyai:

• had umur tertentu
• kekuatan berbeza
• alat penyukat khusus
• arahan dos berdasarkan usia
• arahan dos berdasarkan berat badan

4. Semak penyakit sedia ada

Beritahu doktor atau ahli farmasi jika anda mempunyai:

• penyakit buah pinggang
• penyakit hati
• glaukoma
• pembesaran prostat
• kesukaran membuang air kecil
• penyakit jantung
• gangguan irama jantung
• epilepsi
• demensia
• masalah pernafasan
• kehamilan atau penyusuan

5. Semak semua ubat yang diambil

Ini termasuk:

• ubat preskripsi
• ubat farmasi
• produk batuk dan selesema
• ubat tidur
• ubat penahan sakit
• suplemen
• produk herba

Dua produk dengan jenama berlainan boleh mengandungi antihistamin yang sama.

Cara Pengambilan Ubat Antihistamin Yang Betul

Ikut label atau arahan profesional kesihatan

Dos antihistamin berbeza mengikut:

• bahan aktif
• kekuatan
• formulasi
• usia
• berat badan
• fungsi buah pinggang
• fungsi hati
• tujuan rawatan

Oleh sebab itu, tiada satu dos universal yang boleh digunakan untuk semua antihistamin.

Baca bahan aktif

Perhatikan nama generik seperti cetirizine, loratadine atau chlorpheniramine. Jangan bergantung pada warna kotak atau jenama.

Produk siang, malam dan produk gabungan mungkin mempunyai kandungan berbeza walaupun menggunakan nama jenama yang hampir sama.

Jangan gandakan bahan aktif

Elakkan mengambil dua produk yang mengandungi antihistamin yang sama. Ini boleh berlaku apabila seseorang mengambil ubat alahan bersama ubat selesema gabungan.

Gunakan alat penyukat yang betul

Untuk ubat cecair:

• gunakan picagari oral
• gunakan cawan penyukat
• gunakan sudu penyukat yang dibekalkan
• jangan gunakan sudu makan di dapur

Saiz sudu dapur tidak seragam dan boleh menyebabkan kesilapan dos.

Sebelum atau selepas makan?

Sesetengah antihistamin boleh diambil bersama atau tanpa makanan, tetapi arahan boleh berbeza mengikut produk.

Makanan juga boleh mempengaruhi kelajuan penyerapan sesetengah ubat. Ikut risalah ubat dan nasihat ahli farmasi.

Apakah yang perlu dilakukan jika terlupa dos?

Secara umum:

1. Ambil dos apabila teringat jika belum hampir waktu dos seterusnya.
2. Jika sudah hampir waktu dos seterusnya, abaikan dos yang terlupa.
3. Jangan mengambil dua dos serentak untuk menggantikan dos yang tertinggal.

Arahan khusus mungkin berbeza, jadi semak risalah produk.

Bolehkah Antihistamin Diambil Setiap Hari?

Sesetengah antihistamin generasi kedua boleh digunakan setiap hari untuk keadaan seperti rinitis alergi berpanjangan atau urtikaria kronik apabila disarankan oleh doktor.

Namun, keselamatan penggunaan harian bergantung pada:

• jenis antihistamin
• dos
• tempoh penggunaan
• usia
• fungsi buah pinggang dan hati
• ubat lain
• sebab rawatan
• kesan sampingan

Sekiranya anda perlu mengambil antihistamin hampir setiap hari, persoalan yang lebih penting ialah mengapa simptom masih berlaku. Anda mungkin memerlukan diagnosis yang lebih tepat atau rawatan pencegahan yang lebih sesuai.

Amaran tentang cetirizine dan levocetirizine

Pada Mei 2025, Pentadbiran Makanan dan Ubat-ubatan Amerika Syarikat memberi amaran tentang risiko kegatalan yang jarang berlaku tetapi boleh menjadi teruk selepas cetirizine atau levocetirizine dihentikan.

Kes dilaporkan terutama dalam kalangan individu yang menggunakan ubat tersebut setiap hari selama beberapa bulan atau tahun. Kegatalan biasanya bermula dalam beberapa hari selepas ubat dihentikan.

Risiko ini dianggap jarang berbanding penggunaan ubat yang sangat meluas. Namun, individu yang merancang penggunaan jangka panjang patut berbincang dengan doktor atau ahli farmasi. Dapatkan nasihat jika mengalami kegatalan teruk selepas berhenti mengambil ubat. Jangan memulakan, menghentikan atau mengurangkan ubat sendiri berdasarkan artikel ini.

Kesan Sampingan Antihistamin

Tidak semua pengguna mengalami kesan sampingan. Risiko dan tahap kesannya berbeza mengikut ubat.

Kesan sampingan biasa

Antara kesan yang boleh berlaku ialah:

• mengantuk
• keletihan
• sakit kepala
• pening
• loya
• mulut kering
• mata kering
• penglihatan kabur
• sembelit
• kesukaran membuang air kecil
• gangguan koordinasi
• rasa mamai

Antihistamin sedatif lebih cenderung mengganggu koordinasi, masa tindak balas dan pertimbangan.

Kesan antikolinergik

Antihistamin generasi pertama boleh mempunyai kesan antikolinergik yang lebih kuat.

Kesan ini boleh menyebabkan:

• mulut kering
• sembelit
• penglihatan kabur
• degupan jantung laju
• kesukaran membuang air kecil
• kekeliruan
• masalah ingatan
• pening

Kesan terhadap fungsi otak lebih membimbangkan pada warga emas. Ubat yang mempunyai kesan antikolinergik boleh menyumbang kepada kekeliruan, kehilangan ingatan atau kemerosotan fungsi mental dalam kumpulan ini.

Kesan berbeza pada kanak-kanak

Walaupun sesetengah antihistamin menyebabkan mengantuk, sesetengah kanak-kanak boleh mengalami tindak balas bertentangan seperti:

• gelisah
• mudah marah
• terlalu aktif
• sukar tidur
• kekeliruan

Jangan menggunakan antihistamin untuk membuat anak tidur.

Siapakah Yang Perlu Lebih Berhati-hati?

Kanak-kanak

Kanak-kanak tidak patut diberikan ubat berdasarkan dos orang dewasa yang dibahagi secara anggaran.

Langkah keselamatan termasuk:

• semak had umur pada label
• semak bahan aktif
• gunakan alat penyukat
• jangan campur dua ubat selesema
• simpan ubat di tempat berkunci
• jangan panggil ubat sebagai gula-gula

FDA mengingatkan bahawa produk batuk dan selesema yang mengandungi antihistamin atau dekongestan tidak patut diberikan kepada kanak-kanak bawah dua tahun kerana kesan serius boleh berlaku. Had umur produk lain mungkin berbeza dan perlu diperiksa pada label tempatan.

Ibu hamil

Keselamatan bergantung pada bahan aktif, dos, tempoh penggunaan dan tahap kehamilan.

Cetirizine dan loratadine merupakan antara ubat yang digunakan dalam keadaan tertentu semasa kehamilan, tetapi keputusan tetap perlu dibuat berdasarkan keadaan individu. Jangan memilih ubat hanya kerana ia dijual tanpa preskripsi.

Ibu menyusu

Sesetengah antihistamin boleh masuk ke dalam susu ibu. Antihistamin sedatif juga berpotensi menyebabkan bayi menjadi lebih mengantuk atau kurang menyusu.

Dapatkan nasihat jika bayi:

• kelihatan terlalu mengantuk
• sukar dikejutkan untuk menyusu
• kurang menyusu
• terlalu meragam
• mengalami perubahan tingkah laku

Warga emas

Warga emas lebih terdedah kepada:

• mengantuk
• pening
• kekeliruan
• penglihatan kabur
• masalah membuang air kecil
• jatuh
• interaksi antara ubat

Antihistamin generasi pertama seperti diphenhydramine dan chlorpheniramine memerlukan perhatian khusus. Kesan sampingan diphenhydramine lebih mudah berlaku pada individu berusia lebih 65 tahun.

Pesakit buah pinggang atau hati

Sesetengah antihistamin dikeluarkan daripada badan melalui buah pinggang atau diproses oleh hati. Pesakit mungkin memerlukan dos berbeza atau ubat alternatif.

Jangan membuat pelarasan dos sendiri.

Individu dengan glaukoma atau masalah prostat

Kesan antikolinergik boleh memburukkan:

• tekanan dalam mata bagi jenis glaukoma tertentu
• kesukaran membuang air kecil
• retensi air kencing akibat pembesaran prostat

Interaksi Antihistamin Dengan Ubat Dan Bahan Lain

Alkohol

Alkohol boleh meningkatkan:

• mengantuk
• pening
• gangguan koordinasi
• pertimbangan yang lemah
• risiko kemalangan

Mengambil alkohol bersama antihistamin sedatif adalah pilihan yang berisiko.

Ubat yang menyebabkan mengantuk

Berhati-hati jika antihistamin diambil bersama:

• ubat tidur
• benzodiazepin
• sesetengah ubat tahan sakit
• ubat penenang
• ubat antipsikotik
• sesetengah antidepresan
• ubat mabuk perjalanan
• ubat sawan tertentu

Kesan sedatif boleh bertambah apabila beberapa ubat diambil bersama.

Produk batuk dan selesema

Produk gabungan mungkin mengandungi:

• antihistamin
• dekongestan
• ubat batuk
• paracetamol
• bahan yang menyebabkan mengantuk

Pengguna boleh terlebih dos tanpa menyedarinya jika mengambil produk gabungan bersama ubat berasingan.

Dua jenis antihistamin

Jangan mengambil dua antihistamin serentak kecuali diarahkan oleh doktor. Dalam keadaan tertentu seperti urtikaria yang sukar dikawal, doktor mungkin mengubah dos atau menyusun rawatan tertentu, tetapi ini bukan sesuatu yang patut dilakukan sendiri.

Bolehkah Memandu Selepas Mengambil Antihistamin?

Jangan memandu, menunggang motosikal atau mengendalikan mesin jika mengalami:

• mengantuk
• pening
• penglihatan kabur
• tindak balas yang perlahan
• kesukaran menumpukan perhatian
• rasa tidak stabil

Antihistamin generasi pertama lebih jelas menjejaskan pemanduan. Namun, antihistamin generasi kedua masih boleh menyebabkan rasa mengantuk pada sesetengah pengguna.

Dos pertama sebaiknya diambil ketika anda tidak perlu memandu atau melakukan kerja berbahaya sehingga mengetahui kesannya terhadap badan.

Antihistamin Dan Anafilaksis

Anafilaksis ialah tindak balas alahan serius yang boleh menjejaskan saluran pernafasan, pernafasan atau peredaran darah.

Tanda bahaya termasuk:

• bengkak lidah atau tekak
• sukar bernafas
• bunyi nafas berdehit
• suara berubah
• sukar menelan
• pening teruk
• pengsan
• kulit pucat atau kebiruan
• badan menjadi lemah secara tiba-tiba

Adrenalin intramuskular ialah rawatan utama bagi anafilaksis. Antihistamin mungkin membantu kegatalan atau urtikaria, tetapi tidak merawat masalah pernafasan atau tekanan darah rendah dengan cukup pantas. Pemberian antihistamin tidak boleh melambatkan adrenalin atau panggilan kecemasan.

Sekiranya anafilaksis disyaki:

1. Gunakan penyuntik automatik adrenalin jika telah dibekalkan dan anda telah dilatih menggunakannya.
2. Hubungi talian kecemasan 999.
3. Baringkan pesakit mengikut keadaan dan elakkan pesakit berdiri atau berjalan secara tiba-tiba.
4. Ikut arahan petugas kecemasan.
5. Bawa pesakit ke hospital walaupun simptom bertambah baik.

Perkhidmatan ambulans di Malaysia boleh dihubungi melalui talian 999.

Terlebih Dos Antihistamin

Terlebih dos boleh berlaku apabila seseorang:

• mengambil dos terlalu banyak
• mengambil dos terlalu rapat
• mengambil dua produk dengan bahan sama
• tersalah menyukat ubat cecair
• menyalahgunakan ubat untuk tidur
• mengambil ubat bagi tujuan cabaran media sosial
• membiarkan kanak-kanak mencapai ubat

Tanda terlebih dos boleh merangkumi:

• mengantuk melampau
• sukar dikejutkan
• gelisah atau terlalu aktif
• kekeliruan
• halusinasi
• anak mata membesar
• mulut sangat kering
• degupan jantung laju atau tidak normal
• sawan
• pengsan
• masalah pernafasan

Dos tinggi diphenhydramine boleh menyebabkan masalah jantung serius, sawan, koma atau kematian.

Sekiranya terlebih dos disyaki:

• hubungi 999 jika terdapat simptom serius
• dapatkan rawatan segera
• bawa kotak atau label ubat
• beritahu petugas anggaran jumlah yang diambil
• jangan paksa pesakit muntah
• jangan tunggu sehingga simptom muncul

Kesilapan Lazim Ketika Mengambil Antihistamin

1. Menganggap semua antihistamin mempunyai kesan yang sama.
2. Memilih ubat berdasarkan jenama tanpa membaca bahan aktif.
3. Mengambil ubat alahan dan ubat selesema yang mengandungi bahan sama.
4. Memandu selepas mengambil antihistamin sedatif.
5. Mengambil ubat bersama alkohol.
6. Menggunakan sudu dapur untuk menyukat ubat kanak-kanak.
7. Memberikan ubat dewasa kepada kanak-kanak.
8. Menggunakan antihistamin untuk membuat anak tidur.
9. Mengambil ubat setiap hari tanpa memeriksa punca simptom.
10. Menggunakan antihistamin sebagai pengganti adrenalin.
11. Menganggap semua ruam atau kegatalan berpunca daripada alahan.
12. Menghentikan cetirizine atau levocetirizine jangka panjang tanpa berbincang dengan profesional kesihatan.

Bila Perlu Berjumpa Doktor?

Dapatkan pemeriksaan jika:

• simptom tidak bertambah baik
• simptom semakin teruk
• ubat diperlukan hampir setiap hari
• urtikaria berlarutan lebih enam minggu
• kegatalan berlaku tanpa ruam
• ruam terasa sakit atau meninggalkan lebam
• terdapat demam atau tanda jangkitan
• hidung sentiasa tersumbat pada sebelah bahagian
• berlaku kesukaran bernafas
• terdapat bengkak muka yang kerap berulang
• anda mengalami kesan sampingan ubat
• anda sedang hamil atau menyusu
• kanak-kanak memerlukan ubat berulang kali
• anda mempunyai penyakit buah pinggang atau hati
• anda mengambil banyak ubat lain
• kegatalan teruk berlaku selepas menghentikan cetirizine atau levocetirizine

Cara Mengawal Alahan Selain Mengambil Antihistamin

Antihistamin hanyalah satu bahagian daripada rawatan.

Langkah lain termasuk:

• mengenal pasti pencetus
• mengurangkan pendedahan kepada hama habuk
• mencuci cadar mengikut kaedah yang sesuai
• mengurangkan kelembapan jika terdapat kulat
• mengelakkan asap rokok
• menukar pakaian selepas terdedah kepada pencetus luar
• menggunakan pelan rawatan hidung atau mata yang sesuai
• merekod masa dan corak simptom
• mendapatkan ujian alahan jika benar-benar diperlukan
• berbincang tentang imunoterapi bagi kes tertentu

Elakkan sekatan makanan yang tidak perlu hanya kerana mengalami ruam atau hidung berair. Diet yang terlalu terhad boleh menyebabkan masalah pemakanan, terutama pada kanak-kanak.

Kesimpulan

Ubat antihistamin boleh membantu melegakan simptom seperti bersin, hidung berair, mata gatal dan urtikaria. Namun, pengguna perlu memahami bahawa setiap antihistamin mempunyai tahap mengantuk, tempoh tindakan, interaksi dan kesan sampingan yang berbeza.

Antihistamin generasi kedua biasanya lebih sesuai untuk kegunaan waktu siang kerana kurang menyebabkan mengantuk. Walau bagaimanapun, istilah “tidak mengantuk” bukan jaminan mutlak.

Baca bahan aktif, ikut dos pada label, elakkan pengambilan ubat berganda dan jangan memandu jika berasa mengantuk atau pening. Kanak-kanak, warga emas, ibu hamil serta pesakit buah pinggang atau hati memerlukan perhatian tambahan.

Antihistamin juga bukan pengganti adrenalin dalam anafilaksis. Kesukaran bernafas, bengkak lidah atau tekak, pening teruk dan pengsan ialah tanda kecemasan yang memerlukan tindakan segera.

Soalan Lazim Tentang Ubat Antihistamin