Keracunan Karbon Monoksida: Punca, Simptom, Rawatan, Tindakan Kecemasan dan Pencegahan

Keracunan karbon monoksida boleh menyebabkan sakit kepala, pening, loya, kekeliruan, pengsan dan kematian. Ketahui sumber pendedahan, tindakan kecemasan, diagnosis, rawatan dan cara melindungi keluarga daripada gas beracun yang tidak berwarna serta tidak berbau ini.

Karbon monoksida ialah gas beracun yang tidak mempunyai warna, bau atau rasa. Seseorang boleh menyedut gas ini tanpa menyedari bahawa udara di sekelilingnya sudah tercemar.

Dalam pendedahan ringan, karbon monoksida boleh menyebabkan sakit kepala, pening, loya dan keletihan. Apabila pendedahan berterusan atau kepekatan gas semakin tinggi, mangsa boleh mengalami kekeliruan, sakit dada, kesukaran berjalan, sawan, pengsan atau kematian.

Keracunan karbon monoksida boleh berlaku akibat penggunaan generator di tempat yang tidak sesuai, kerosakan peralatan gas, pembakaran arang dalam ruang tertutup, kebocoran sistem ekzos kenderaan atau kebakaran.

Simptom awal pula mudah disalah anggap sebagai selesema, migrain, keracunan makanan, dehidrasi atau keletihan biasa. Keadaan ini menyebabkan sesetengah mangsa terus berada di lokasi berbahaya sehingga pendedahan menjadi lebih serius.

Apakah Karbon Monoksida?

Karbon monoksida, atau CO, ialah gas beracun yang boleh terhasil apabila bahan api yang mengandungi karbon tidak terbakar dengan sempurna.

Antara bahan api yang boleh menghasilkan karbon monoksida termasuk:

• Petrol
• Diesel
• Gas petroleum cecair
• Gas asli
• Minyak tanah
• Arang
• Kayu
• Propana

Karbon monoksida boleh dihasilkan oleh enjin, dapur, pemanas, generator dan pelbagai peralatan lain yang menggunakan bahan api.

Antara sumber yang biasa ialah:

• Enjin kereta atau motosikal
• Generator mudah alih
• Dapur dan ketuhar gas
• Pemanas air gas
• Dandang
• Perapian
• Dapur kayu
• Barbeku arang
• Dapur perkhemahan
• Mesin yang menggunakan petrol
• Asap kebakaran rumah atau bangunan

Penghasilan karbon monoksida tidak semestinya disertai api yang besar atau asap yang tebal. Peralatan yang kelihatan berfungsi seperti biasa masih boleh menghasilkan gas berbahaya jika proses pembakaran tidak sempurna atau sistem ekzos tidak berfungsi dengan baik.

Gas ini menjadi lebih berbahaya apabila terkumpul dalam ruang tertutup atau kurang pengudaraan, seperti:

• Bilik
• Rumah
• Garaj
• Khemah
• Kabin
• Stor
• Tempat letak kereta tertutup
• Kenderaan
• Ruang kerja kecil

Mengapakah karbon monoksida sukar dikesan?

Karbon monoksida:

• Tidak berwarna
• Tidak berbau
• Tidak mempunyai rasa
• Tidak semestinya menyebabkan mata pedih
• Tidak semestinya menyebabkan batuk
• Tidak semestinya hadir bersama asap yang kelihatan

Manusia tidak boleh bergantung pada deria bau, penglihatan atau rasa untuk mengesan karbon monoksida.

Bau petrol, gas atau asap mungkin menandakan terdapat masalah pembakaran atau kebocoran lain. Walau bagaimanapun, bau tersebut bukan bau karbon monoksida.

Karbon monoksida dan karbon dioksida tidak sama

Karbon monoksida sering dikelirukan dengan karbon dioksida. Kedua-duanya ialah gas yang berbeza.

Pengesan asap biasa juga tidak semestinya boleh mengesan karbon monoksida. Rumah yang mempunyai peralatan pembakaran memerlukan pengesan CO atau alat kombinasi asap dan CO yang sesuai.

Bagaimanakah Karbon Monoksida Menjejaskan Badan?

Karbon monoksida memasuki badan melalui paru-paru apabila seseorang bernafas. Gas tersebut kemudian memasuki aliran darah dan melekat pada hemoglobin.

Hemoglobin ialah protein dalam sel darah merah yang berfungsi membawa oksigen ke seluruh badan.

Apabila karbon monoksida melekat pada hemoglobin, ia membentuk karboksihemoglobin atau COHb. Keadaan ini mengurangkan keupayaan darah membawa oksigen kepada tisu dan organ.

Karbon monoksida juga boleh mengganggu cara sel menggunakan oksigen. Otak dan jantung sangat mudah terjejas kerana kedua-dua organ ini memerlukan bekalan oksigen yang berterusan.

Antara kesan yang boleh berlaku ialah:

• Kekurangan oksigen pada otak
• Gangguan fungsi saraf
• Kecederaan otot jantung
• Gangguan rentak jantung
• Lemah badan
• Kesukaran berjalan
• Kehilangan kesedaran
• Sawan
• Koma
• Kematian

Keterukan keracunan bergantung pada beberapa faktor, termasuk:

• Kepekatan karbon monoksida
• Tempoh pendedahan
• Saiz ruang
• Tahap pengudaraan
• Aktiviti fizikal ketika terdedah
• Umur mangsa
• Keadaan kesihatan sedia ada
• Sama ada mangsa sedang tidur
• Masa yang diambil untuk menerima rawatan

Seseorang yang berada dalam ruang kecil dengan kepekatan CO yang tinggi boleh jatuh sakit dalam masa yang singkat. Pendedahan pada tahap lebih rendah pula mungkin menyebabkan simptom yang lebih perlahan dan sukar dikenal pasti.

Punca Keracunan Karbon Monoksida

Keracunan karbon monoksida bukan hanya berlaku ketika kebakaran. Banyak kejadian berlaku akibat penggunaan peralatan harian secara tidak selamat, kerosakan sistem ekzos atau pengudaraan yang tidak mencukupi.

1. Generator mudah alih

Generator mudah alih ialah antara sumber karbon monoksida yang paling berbahaya, terutama ketika gangguan bekalan elektrik, banjir atau bencana.

Risiko berlaku apabila generator:

• Digunakan di dalam rumah
• Diletakkan dalam garaj
• Digunakan di bawah anjung tertutup
• Diletakkan terlalu dekat dengan pintu
• Diletakkan berhampiran tingkap
• Diletakkan berhampiran lubang pengudaraan
• Digunakan dalam ruang separa tertutup
• Dihalakan ke arah rumah

Membuka pintu atau tingkap tidak menjadikan penggunaan generator dalam rumah atau garaj selamat.

Generator perlu digunakan di luar bangunan dan dijauhkan daripada pintu, tingkap serta lubang pengudaraan. Asap ekzos perlu dihalakan menjauhi bangunan.

Jarak keselamatan hendaklah mengikut arahan pengeluar dan panduan pihak berkuasa. Secara umum, generator perlu diletakkan sejauh yang munasabah dari bangunan, bukan hanya di luar pintu atau di bawah anjung.

2. Enjin kenderaan

Asap ekzos kenderaan boleh mengandungi karbon monoksida. Gas tersebut boleh memasuki kabin jika terdapat kebocoran pada sistem ekzos atau jika kenderaan dibiarkan hidup dalam ruang tertutup.

Situasi berisiko termasuk:

• Enjin dihidupkan dalam garaj
• Kenderaan dibiarkan hidup di tempat letak kereta tertutup
• Sistem ekzos bocor
• Paip ekzos tersumbat
• Kenderaan rosak akibat kemalangan
• Pintu belakang kenderaan dibuka ketika enjin hidup
• Tidur dalam kereta dengan enjin hidup
• Asap kenderaan lain memasuki kabin

Walaupun pintu garaj dibuka, karbon monoksida masih boleh memasuki ruang rumah yang bersambung dengan garaj.

Kebocoran kecil pada sistem ekzos juga boleh menyebabkan gas terkumpul dalam kabin tanpa disedari.

Adakah pendingin hawa kereta menghasilkan karbon monoksida?

Pendingin hawa kereta bukan sumber utama karbon monoksida. Risiko sebenar datang daripada enjin dan asap ekzos.

Tidur dalam kereta dengan enjin hidup boleh menjadi berbahaya jika:

• Sistem ekzos bocor
• Paip ekzos tersumbat
• Kereta berada dalam ruang tertutup
• Asap ekzos masuk semula ke dalam kabin
• Sistem pengudaraan tidak berfungsi dengan baik

Seseorang yang sedang tidur mungkin tidak menyedari sakit kepala, pening atau rasa mengantuk yang semakin teruk.

Oleh itu, elakkan tidur lama dalam kenderaan dengan enjin hidup, terutama dalam garaj, ruang parkir tertutup atau kawasan yang mempunyai pengudaraan terhad.

3. Peralatan gas yang rosak

Peralatan memasak atau pemanasan yang menggunakan gas boleh menghasilkan karbon monoksida apabila rosak, dipasang dengan tidak betul atau tidak diselenggara.

Contohnya:

• Dapur gas
• Ketuhar gas
• Pemanas air gas
• Dandang
• Pemanas mudah alih
• Relau
• Peralatan dengan saluran ekzos tersumbat

Tanda yang mungkin menunjukkan peralatan tidak berfungsi dengan baik termasuk:

• Pembentukan jelaga
• Perubahan warna pada dinding berhampiran peralatan
• Api yang tidak stabil
• Bau pembakaran yang luar biasa
• Kesan terbakar di sekitar saluran ekzos

Walau bagaimanapun, ketiadaan tanda ini tidak menjamin peralatan tersebut selamat.

4. Pembakaran arang

Arang yang sedang menyala atau masih membara boleh menghasilkan karbon monoksida.

Jangan gunakan atau membawa masuk:

• Barbeku arang ke dalam rumah
• Dapur arang ke dalam bilik
• Arang membara ke dalam khemah
• Bekas arang ke dalam kabin
• Barbeku ke dalam garaj

Arang masih boleh menghasilkan karbon monoksida walaupun api tidak lagi kelihatan besar.

Arang yang berwarna merah, kelabu, putih atau hitam masih boleh melepaskan gas berbahaya.

5. Dapur perkhemahan

Dapur perkhemahan yang menggunakan gas, petrol atau bahan api lain tidak boleh digunakan dalam:

• Khemah
• Kereta
• Kabin tertutup
• Van
• Bilik kecil
• Ruang tanpa pengudaraan mencukupi

Membuka sedikit pintu khemah tidak semestinya menyediakan pengudaraan yang selamat.

Ruang kecil membolehkan karbon monoksida mencapai kepekatan berbahaya dalam masa yang singkat.

6. Kebakaran dan penyedutan asap

Mangsa kebakaran boleh terdedah kepada karbon monoksida bersama bahan toksik lain.

Individu yang terselamat daripada kebakaran tetapi mengalami simptom seperti berikut perlu dinilai di hospital:

• Sakit kepala
• Pening
• Kekeliruan
• Pengsan
• Sesak nafas
• Sakit dada
• Batuk
• Suara serak

Penyedutan asap boleh berlaku tanpa kesan melecur yang jelas pada kulit.

7. Peralatan berenjin di tempat kerja

Antara peralatan yang boleh menghasilkan karbon monoksida ialah:

• Pam air berkuasa petrol
• Mesin pemotong rumput
• Mesin pencuci tekanan tinggi
• Forklift menggunakan bahan api
• Pemampat udara
• Mesin pembinaan
• Generator industri

Peralatan tersebut tidak sepatutnya digunakan dalam ruang tertutup melainkan tempat kerja mempunyai sistem pengudaraan dan kawalan keselamatan yang sesuai.

Simptom Keracunan Karbon Monoksida

Simptom keracunan karbon monoksida tidak khusus. Ia boleh menyerupai selesema, migrain, keracunan makanan, dehidrasi, mabuk atau keletihan.

Antara simptom yang paling lazim ialah:

• Sakit kepala
• Pening
• Lemah badan
• Loya
• Muntah
• Sakit dada
• Kekeliruan

Simptom awal

Pendedahan ringan atau pada peringkat awal boleh menyebabkan:

• Sakit kepala
• Pening
• Rasa melayang
• Loya
• Muntah
• Lemah badan
• Keletihan luar biasa
• Mengantuk
• Sukar memberikan tumpuan
• Sesak nafas ringan

Seseorang mungkin menyangka bahawa dia kurang tidur, mengalami migrain atau dijangkiti virus.

Simptom sederhana

Apabila pendedahan berterusan, simptom boleh menjadi lebih ketara:

• Sakit kepala semakin kuat
• Kekeliruan
• Sukar berfikir
• Koordinasi badan terganggu
• Tidak stabil ketika berjalan
• Penglihatan kabur
• Sakit dada
• Denyutan jantung tidak teratur
• Perubahan tingkah laku
• Sukar membuat keputusan mudah

Mangsa mungkin tidak lagi mampu menilai bahaya atau keluar dari tempat kejadian tanpa bantuan.

Simptom serius

Pendedahan yang tinggi boleh menyebabkan:

• Kesukaran bernafas
• Pengsan
• Tidak memberikan respons
• Sawan
• Tekanan darah rendah
• Gangguan rentak jantung
• Kecederaan otak
• Koma
• Kematian

Jangan tunggu sehingga mangsa pengsan sebelum mendapatkan bantuan.

Kekeliruan, sakit dada, kesukaran berjalan atau perubahan tahap kesedaran sudah menunjukkan keperluan untuk penilaian kecemasan.

Petunjuk simptom mungkin berpunca daripada karbon monoksida

Pertimbangkan kemungkinan pendedahan CO apabila:

• Beberapa orang dalam rumah sakit pada masa yang sama
• Simptom muncul dalam bilik atau bangunan tertentu
• Simptom bertambah baik selepas keluar
• Simptom kembali apabila masuk semula
• Haiwan peliharaan turut menjadi lemah
• Pengesan karbon monoksida berbunyi
• Generator sedang digunakan
• Arang digunakan dalam ruang tertutup
• Terdapat masalah pada peralatan gas
• Simptom berlaku tanpa demam yang jelas

Simptom yang datang dan pergi mengikut lokasi ialah petunjuk yang penting.

Siapakah yang Lebih Berisiko?

Semua orang boleh mengalami keracunan karbon monoksida. Namun, sesetengah kumpulan lebih mudah mendapat kesan serius.

Bayi dan kanak-kanak

Kanak-kanak mungkin menunjukkan simptom seperti:

• Mengantuk
• Meragam
• Muntah
• Kurang aktif
• Sukar dikejutkan
• Tidak mahu makan atau minum
• Berjalan tidak stabil

Kanak-kanak kecil mungkin tidak dapat menerangkan bahawa mereka mengalami sakit kepala atau pening.

Ibu hamil dan janin

Karbon monoksida boleh merentasi plasenta dan menjejaskan janin.

Simptom ibu yang kelihatan ringan tidak semestinya bermaksud janin tidak terjejas.

Wanita hamil yang mengesyaki pendedahan perlu mendapatkan penilaian perubatan dengan segera.

Warga emas

Warga emas mungkin mempunyai penyakit jantung, paru-paru atau masalah pergerakan yang meningkatkan risiko komplikasi.

Mereka juga mungkin memerlukan bantuan untuk keluar dari bangunan dengan cepat.

Individu dengan penyakit tertentu

Risiko komplikasi lebih tinggi pada individu yang mempunyai:

• Penyakit jantung
• Anemia
• Penyakit paru-paru
• Masalah neurologi
• Keupayaan pernafasan terhad

Individu yang sedang tidur atau mabuk

Seseorang yang sedang tidur, mabuk atau mengambil ubat yang menyebabkan mengantuk mungkin tidak menyedari simptom awal.

Mereka boleh kehilangan kesedaran sebelum sempat keluar.

Tanda Bahaya yang Memerlukan Bantuan Kecemasan

Hubungi 999 jika mangsa mengalami:

• Tidak sedarkan diri
• Sukar dikejutkan
• Kekeliruan yang ketara
• Kesukaran bernafas
• Sawan
• Sakit dada
• Denyutan jantung tidak teratur
• Lemah anggota badan
• Kesukaran berjalan
• Perubahan tingkah laku yang mendadak
• Beberapa orang sakit pada masa yang sama

Penilaian segera juga penting jika pendedahan melibatkan:

• Wanita hamil
• Bayi
• Kanak-kanak kecil
• Warga emas
• Individu dengan penyakit jantung
• Individu dengan penyakit paru-paru
• Mangsa kebakaran
• Individu yang pernah pengsan

Tindakan Kecemasan Jika Mengesyaki Karbon Monoksida

Keracunan karbon monoksida ialah kecemasan perubatan. Jangan menghabiskan masa mencari punca gas sebelum memastikan semua orang berada di tempat selamat.

Langkah 1: Keluar ke udara terbuka

Segera keluar dari:

• Rumah
• Bilik
• Garaj
• Kenderaan
• Khemah
• Kabin
• Stor
• Ruang kerja

Bantu kanak-kanak, warga emas dan individu kurang upaya jika boleh dilakukan tanpa membahayakan diri sendiri.

Jangan sekadar membuka tingkap kemudian terus berada dalam bangunan. Pengudaraan sementara tidak menjamin paras karbon monoksida sudah selamat.

Langkah 2: Bawa semua penghuni keluar

Selepas berada di luar, pastikan semua orang telah keluar.

Periksa:

• Ahli keluarga
• Kanak-kanak
• Penghuni bilik lain
• Tetamu
• Pekerja
• Haiwan peliharaan

Maklumkan kepada pihak kecemasan jika terdapat individu yang masih berada dalam bangunan.

Langkah 3: Hubungi 999

Hubungi 999 jika:

• Seseorang mengalami simptom
• Pengesan CO berbunyi
• Seseorang pengsan
• Terdapat mangsa yang masih di dalam
• Beberapa orang sakit serentak
• Anda tidak pasti sama ada kawasan selamat
• Terdapat kebakaran atau peralatan rosak

Beritahu operator:

• Lokasi kejadian
• Bilangan mangsa
• Simptom yang dialami
• Sama ada seseorang tidak sedarkan diri
• Sumber yang disyaki
• Sama ada terdapat kebakaran
• Sama ada mangsa masih berada di dalam

Langkah 4: Jangan masuk semula

Jangan masuk semula untuk:

• Mengambil telefon
• Mengambil dokumen
• Menutup generator
• Membuka tingkap
• Mencari haiwan peliharaan
• Mencari sumber kebocoran
• Memeriksa peralatan gas

Karbon monoksida boleh menyebabkan pening, kekeliruan dan kehilangan kesedaran dengan cepat.

Seseorang yang masuk untuk membantu tanpa perlindungan boleh menjadi mangsa seterusnya.

Langkah 5: Matikan sumber hanya jika selamat

Peralatan boleh dimatikan hanya jika tindakan tersebut dapat dilakukan semasa keluar tanpa perlu kembali ke kawasan berbahaya.

Jangan mengambil risiko untuk menutup:

• Injap gas
• Generator
• Enjin
• Dapur
• Pemanas
• Suis peralatan

Keselamatan manusia lebih penting daripada peralatan atau harta benda.

Langkah 6: Periksa keadaan mangsa

Jika mangsa tidak memberikan respons:

1. Pastikan kawasan selamat untuk didekati.
2. Hubungi 999 atau arahkan seseorang membuat panggilan.
3. Periksa pernafasan mangsa.
4. Mulakan resusitasi kardiopulmonari jika mangsa tidak bernafas dan anda tahu caranya.
5. Gunakan automated external defibrillator jika tersedia.
6. Teruskan bantuan sehingga pasukan kecemasan tiba.

Jangan berikan makanan, minuman atau ubat kepada individu yang tidak sedarkan diri, sangat mengantuk atau keliru kerana mereka boleh tercekik.

Jangan memandu sendiri jika mengalami simptom

Jangan memandu jika anda:

• Pening
• Keliru
• Lemah
• Mengantuk
• Mengalami penglihatan kabur
• Tidak stabil ketika berjalan

Minta orang lain membawa anda atau hubungi ambulans.

Kehilangan kesedaran ketika memandu boleh membahayakan diri sendiri dan pengguna jalan raya lain.

Bagaimanakah Keracunan Karbon Monoksida Didiagnosis?

Diagnosis dibuat berdasarkan sejarah pendedahan, simptom, pemeriksaan fizikal dan ujian darah.

Doktor mungkin bertanya:

• Di manakah simptom bermula?
• Apakah peralatan yang sedang digunakan?
• Adakah orang lain mengalami simptom yang sama?
• Adakah mangsa pengsan?
• Berapa lama mangsa berada di lokasi?
• Bilakah mangsa keluar dari kawasan tersebut?
• Adakah mangsa sudah menerima oksigen?
• Adakah mangsa hamil?
• Adakah terdapat penyakit jantung atau paru-paru?

Ujian karboksihemoglobin

Ujian utama ialah pengukuran paras karboksihemoglobin dalam darah.

Sampel darah vena atau arteri boleh digunakan.

Keputusan perlu ditafsir bersama simptom dan sejarah pendedahan. Paras COHb boleh menurun selepas seseorang keluar ke udara segar atau menerima oksigen.

Oleh itu, bacaan yang tidak terlalu tinggi tidak semestinya menolak pendedahan yang berlaku beberapa jam sebelumnya.

Paras COHb juga tidak sentiasa sepadan dengan keterukan simptom. Doktor tidak sepatutnya bergantung pada satu bacaan sahaja.

Mengapakah pulse oximeter biasa boleh mengelirukan?

Pulse oximeter biasa yang dipasang pada jari boleh menunjukkan bacaan oksigen yang kelihatan normal walaupun terdapat karbon monoksida dalam darah.

Alat biasa tidak dapat membezakan hemoglobin yang membawa oksigen daripada karboksihemoglobin dengan tepat.

Oleh itu, bacaan SpO₂ yang tinggi tidak membuktikan bahawa seseorang bebas daripada keracunan karbon monoksida.

Jangan menangguhkan rawatan hanya kerana pulse oximeter menunjukkan bacaan 98 atau 99 peratus.

Pemeriksaan tambahan

Bergantung pada simptom, doktor mungkin melakukan:

• Elektrokardiogram
• Ujian troponin atau enzim jantung
• Analisis gas darah
• Ujian glukosa
• Ujian fungsi buah pinggang dan hati
• Ujian kehamilan
• X-ray dada
• Imbasan CT otak
• MRI otak
• Pemeriksaan neurologi
• Penilaian fungsi kognitif

Pesakit yang mengalami sakit dada, pengsan, kekeliruan atau pendedahan serius mungkin memerlukan penilaian jantung dan otak yang lebih terperinci.

Rawatan Keracunan Karbon Monoksida

Rawatan bergantung pada tahap pendedahan, simptom, keadaan kesihatan dan keputusan pemeriksaan.

Oksigen berkepekatan tinggi

Rawatan utama ialah pemberian oksigen berkepekatan tinggi melalui topeng.

Oksigen membantu:

• Mempercepatkan penyingkiran karbon monoksida daripada hemoglobin
• Meningkatkan bekalan oksigen kepada tisu
• Mengurangkan kekurangan oksigen pada organ
• Membantu pemulihan simptom

Tempoh rawatan ditentukan oleh pasukan perubatan berdasarkan simptom, paras COHb dan respons pesakit.

Rawatan sokongan

Pesakit mungkin memerlukan:

• Pemantauan jantung
• Cecair intravena
• Rawatan sawan
• Sokongan pernafasan
• Rawatan tekanan darah rendah
• Rawatan gangguan rentak jantung
• Rawatan kecederaan akibat kebakaran
• Rawatan trauma akibat terjatuh atau pengsan

Terapi oksigen hiperbarik

Terapi oksigen hiperbarik dilakukan dalam kebuk khas bertekanan tinggi.

Pesakit bernafas oksigen pada tekanan yang lebih tinggi daripada tekanan udara biasa.

Rawatan ini mungkin dipertimbangkan jika terdapat:

• Kehilangan kesedaran
• Masalah neurologi
• Kekeliruan yang serius
• Kecederaan jantung
• Asidosis yang teruk
• Paras COHb yang tinggi
• Ujian neuropsikiatri tidak normal
• Kehamilan
• Simptom yang tidak bertambah baik selepas rawatan awal

Keputusan tidak dibuat berdasarkan paras COHb sahaja.

Doktor turut mempertimbangkan:

• Keadaan klinikal pesakit
• Tempoh pendedahan
• Masa sejak kejadian
• Kehamilan
• Kehadiran penyakit lain
• Akses kepada kemudahan hiperbarik

Tidak semua pesakit memerlukan terapi oksigen hiperbarik.

Keracunan Karbon Monoksida Semasa Hamil

Wanita hamil memerlukan perhatian khusus kerana karbon monoksida boleh merentasi plasenta dan menjejaskan janin.

Janin mungkin mengambil masa lebih lama untuk menyingkirkan karbon monoksida daripada badan.

Simptom ibu yang kelihatan ringan tidak menjamin bahawa janin tidak terjejas.

Wanita hamil perlu mendapatkan pemeriksaan segera jika:

• Pengesan CO berbunyi
• Ahli keluarga lain mengalami simptom
• Berlaku pendedahan kepada asap
• Generator digunakan berhampiran rumah
• Mengalami sakit kepala atau pening di lokasi berisiko
• Mengalami loya luar biasa selepas pendedahan
• Pengsan atau keliru

Doktor akan menentukan keperluan pemantauan ibu, janin, rawatan oksigen dan rujukan kepada pusat rawatan yang sesuai.

Komplikasi Keracunan Karbon Monoksida

Sesetengah pesakit pulih selepas menerima oksigen tanpa mengalami masalah lanjut.

Namun, keracunan serius boleh menyebabkan komplikasi awal atau tertangguh.

Komplikasi pada otak

Antara komplikasi neurologi ialah:

• Masalah ingatan
• Sukar menumpukan perhatian
• Perubahan personaliti
• Perubahan emosi
• Gangguan pertuturan
• Pergerakan menjadi perlahan
• Masalah keseimbangan
• Kesukaran berjalan
• Sawan
• Kemerosotan keupayaan bekerja atau belajar

Komplikasi pada jantung

Karbon monoksida boleh menyebabkan:

• Sakit dada
• Gangguan rentak jantung
• Kecederaan otot jantung
• Tekanan darah rendah
• Komplikasi jantung yang berpanjangan

Pesakit yang mengalami pendedahan teruk mungkin menjalani elektrokardiogram dan ujian enzim jantung walaupun tidak mempunyai sejarah penyakit jantung.

Komplikasi neurologi tertangguh

Masalah neurologi atau perubahan tingkah laku boleh muncul beberapa hari atau minggu selepas pesakit kelihatan pulih.

Dapatkan pemeriksaan semula jika anda mengalami:

• Mudah lupa
• Sukar fokus
• Perubahan personaliti
• Kemurungan
• Perubahan emosi
• Masalah berjalan
• Lemah anggota badan
• Sakit kepala berterusan
• Masalah kawalan kencing
• Sawan

Pesakit yang pernah mengalami keracunan serius mungkin memerlukan pemeriksaan neurologi dan susulan selepas keluar dari hospital.

Cara Mencegah Keracunan Karbon Monoksida

Kebanyakan kejadian tidak disengajakan boleh dicegah melalui penggunaan peralatan yang betul, penyelenggaraan berkala dan pemasangan pengesan karbon monoksida.

1. Pasang pengesan karbon monoksida

Pertimbangkan pengesan CO jika rumah mempunyai:

• Dapur gas
• Pemanas air gas
• Perapian
• Dapur kayu
• Garaj bersambung
• Generator
• Peralatan pembakaran bahan api

Pengesan hendaklah:

• Dipasang mengikut arahan pengeluar
• Diletakkan pada setiap tingkat rumah
• Dipasang berhampiran kawasan tidur
• Mempunyai bateri sokongan
• Diuji secara berkala
• Diganti apabila mencapai akhir hayat penggunaan

Unit yang saling berhubung boleh memberikan perlindungan tambahan kerana apabila satu unit berbunyi, unit lain turut memberikan amaran.

Elakkan memasang pengesan:

• Terlalu dekat dengan peralatan pembakaran
• Di belakang langsir
• Di bawah perabot
• Berhampiran lubang udara
• Di tempat yang terlalu lembap

Ikuti arahan pengeluar kerana lokasi pemasangan boleh berbeza mengikut model.

2. Jangan abaikan bunyi penggera

Jika penggera CO berbunyi:

1. Bawa semua penghuni keluar.
2. Hubungi 999 dari kawasan selamat.
3. Buat kiraan penghuni.
4. Jangan masuk semula.
5. Jangan cuba mencari sumber gas.
6. Jangan gunakan peralatan yang disyaki sebelum diperiksa.

Jangan cabut bateri kerana menyangka penggera rosak hanya kerana anda tidak terhidu bau.

Karbon monoksida sememangnya tidak berbau.

3. Selenggara peralatan gas

Pastikan dapur, pemanas air dan peralatan pembakaran dipasang serta diselenggara oleh individu yang berkelayakan.

Periksa:

• Saluran ekzos
• Sambungan paip
• Cerobong
• Lubang pengudaraan
• Keadaan api
• Tanda jelaga
• Kerosakan pada peralatan

Jangan gunakan ketuhar gas untuk memanaskan bilik atau rumah.

4. Pastikan cerobong tidak tersumbat

Cerobong dan saluran asap boleh tersumbat oleh:

• Sarang haiwan
• Daun
• Kotoran
• Serpihan bangunan
• Jelaga

Saluran yang tersumbat boleh menyebabkan gas pembakaran masuk semula ke dalam rumah.

Pemeriksaan dan pembersihan berkala membantu mengurangkan risiko.

5. Gunakan generator hanya di luar

Generator hendaklah:

• Diletakkan di luar bangunan
• Dijauhkan daripada rumah
• Dijauhkan daripada pintu
• Dijauhkan daripada tingkap
• Dijauhkan daripada saluran pengudaraan
• Dihalakan ekzosnya menjauhi bangunan
• Digunakan mengikut arahan pengeluar

Jangan gunakan generator di:

• Ruang tamu
• Dapur
• Bilik air
• Garaj
• Stor
• Bawah rumah
• Anjung tertutup
• Koridor bangunan
• Ruang separa tertutup

Hujan bukan alasan untuk membawa generator ke dalam rumah.

Gunakan pelindung yang direka khas tanpa menyekat pengudaraan atau menghalakan asap ke dalam bangunan.

6. Jangan membakar arang dalam rumah

Barbeku dan arang tidak patut digunakan di:

• Ruang tamu
• Dapur tertutup
• Garaj
• Khemah
• Kabin
• Stor
• Balkoni tertutup

Jangan membawa bekas arang yang masih panas atau membara ke dalam rumah selepas memasak.

7. Periksa sistem ekzos kenderaan

Bawa kenderaan untuk pemeriksaan jika:

• Terhidu bau ekzos dalam kabin
• Penumpang kerap sakit kepala
• Kenderaan terlibat dalam kemalangan
• Bahagian bawah kereta rosak
• Ekzos berbunyi luar biasa
• Terdapat lubang atau kakisan pada paip ekzos

Kebocoran kecil boleh menyebabkan karbon monoksida terkumpul dalam kenderaan.

8. Jangan hidupkan kenderaan dalam garaj

Jangan hidupkan enjin dalam garaj yang bersambung dengan rumah, walaupun pintu garaj dibuka.

Jika enjin perlu dihidupkan dalam garaj berasingan, pastikan pintu utama terbuka sepenuhnya dan keluarkan kenderaan secepat mungkin.

Jangan biarkan kenderaan melahu dalam ruang tertutup.

9. Berhati-hati ketika banjir dan gangguan elektrik

Semasa bencana:

• Letakkan generator jauh dari rumah
• Jangan gunakan pam petrol dalam bangunan
• Jangan memasak dengan arang dalam rumah
• Pastikan pengesan CO mempunyai bateri
• Periksa arah asap ekzos
• Jangan alihkan peralatan berenjin ke dalam rumah untuk melindunginya daripada hujan

Gangguan elektrik sering menyebabkan orang menggunakan peralatan alternatif dalam keadaan tergesa-gesa.

Kesilapan penempatan generator boleh membawa akibat yang serius.

10. Wujudkan pelan keselamatan keluarga

Pastikan ahli keluarga mengetahui:

• Bunyi penggera karbon monoksida
• Laluan keluar rumah
• Tempat berkumpul di luar
• Nombor kecemasan 999
• Larangan masuk semula
• Siapa yang membantu kanak-kanak
• Siapa yang membantu warga emas
• Siapa yang membuat kiraan penghuni

Uji pengesan dan bincangkan pelan keluar secara berkala.

Mitos dan Fakta tentang Karbon Monoksida

Mitos 1: Karbon monoksida boleh dihidu

Fakta: Karbon monoksida tidak berbau. Bau yang dikesan mungkin datang daripada bahan api atau produk pembakaran lain.

Mitos 2: Membuka tingkap menjadikan penggunaan generator selamat

Fakta: Generator tidak boleh digunakan dalam rumah atau garaj walaupun pintu dan tingkap dibuka.

Mitos 3: Pulse oximeter menunjukkan bacaan normal, jadi saya selamat

Fakta: Pulse oximeter biasa boleh memberikan bacaan yang mengelirukan apabila terdapat karboksihemoglobin dalam darah.

Mitos 4: Hanya peralatan gas menghasilkan karbon monoksida

Fakta: Petrol, diesel, kayu, arang, minyak dan pelbagai bahan api lain juga boleh menghasilkan CO.

Mitos 5: Pengesan asap boleh mengesan karbon monoksida

Fakta: Pengesan asap biasa tidak semestinya dapat mengesan CO. Gunakan pengesan karbon monoksida atau unit kombinasi yang sesuai.

Mitos 6: Jika simptom hilang selepas keluar, pemeriksaan tidak diperlukan

Fakta: Simptom boleh bertambah baik di udara terbuka, tetapi pendedahan yang ketara masih boleh menyebabkan komplikasi.

Penilaian perubatan penting jika berlaku pengsan, kekeliruan, sakit dada, kehamilan atau pendedahan melibatkan kanak-kanak.

Ringkasan Tindakan Pantas

Jika mengesyaki karbon monoksida:

1. Keluar ke udara terbuka dengan segera.
2. Bawa semua penghuni keluar.
3. Buat kiraan penghuni.
4. Hubungi 999 dari tempat selamat.
5. Jangan masuk semula.
6. Dapatkan pemeriksaan perubatan.
7. Pastikan punca diperiksa sebelum digunakan semula.

Kesimpulan

Keracunan karbon monoksida boleh berlaku tanpa bau, warna atau tanda yang jelas.

Simptom awal seperti sakit kepala, pening, loya dan lemah mudah disalah anggap sebagai masalah kesihatan biasa.

Jika beberapa orang jatuh sakit di lokasi yang sama, simptom bertambah baik selepas keluar atau pengesan CO berbunyi, anggap keadaan tersebut sebagai kecemasan.

Keluar ke udara terbuka, hubungi 999 dan jangan masuk semula sehingga kawasan disahkan selamat.

Pemasangan pengesan karbon monoksida, penyelenggaraan peralatan gas, pemeriksaan sistem ekzos dan penggunaan generator hanya di luar bangunan dapat mengurangkan risiko.

Jangan bergantung pada bau, tingkap terbuka atau bacaan pulse oximeter biasa untuk menentukan bahawa sesuatu ruang selamat.

Soalan Lazim Keracunan Karbon Monoksida