Penyakit Tangan, Kaki dan Mulut: Tanda, Punca dan Pencegahan

Penyakit tangan, kaki dan mulut atau hand, foot and mouth disease lebih dikenali sebagai HFMD ialah jangkitan virus yang sering berlaku dalam kalangan bayi dan kanak-kanak kecil. Penyakit ini boleh menyebabkan demam, ulser yang menyakitkan di dalam mulut serta ruam atau lepuh pada tangan, kaki dan bahagian badan lain.

HFMD sangat mudah merebak, terutama di taska, tadika, prasekolah dan pusat jagaan kanak-kanak. Kanak-kanak bermain dalam jarak dekat, berkongsi alat permainan dan mungkin belum mampu menjaga kebersihan tangan secara konsisten. Virus juga boleh tersebar melalui air liur, cecair lepuh, najis serta permukaan yang telah tercemar.

Walaupun kebanyakan kes HFMD adalah ringan dan pulih dengan sendiri dalam masa sekitar 7 hingga 10 hari, penyakit ini tidak boleh dipandang ringan. Ulser mulut boleh menyebabkan kanak-kanak enggan makan, minum atau menyusu sehingga mengalami dehidrasi. Dalam keadaan yang jarang berlaku, HFMD juga boleh dikaitkan dengan komplikasi serius yang melibatkan otak, saraf atau jantung.

Apakah Penyakit Tangan, Kaki dan Mulut?

HFMD ialah penyakit berjangkit yang disebabkan oleh beberapa jenis virus daripada kumpulan enterovirus. Antara virus yang sering menyebabkan HFMD ialah Coxsackievirus A16, Coxsackievirus A6 dan Enterovirus A71 atau EV-A71.

Nama penyakit ini merujuk kepada lokasi simptom yang lazim berlaku, iaitu:

• ulser atau lepuh di dalam mulut
• ruam atau lepuh pada tapak tangan
• ruam atau lepuh pada tapak kaki

Namun begitu, ruam tidak semestinya terhad kepada tangan dan kaki sahaja. Ia juga boleh muncul pada punggung, kawasan lampin, lengan, siku, lutut dan kaki. Sesetengah kanak-kanak pula mungkin hanya mempunyai beberapa simptom dan tidak menunjukkan kesemua tanda klasik HFMD.

HFMD paling kerap berlaku pada kanak-kanak berumur bawah lima tahun, tetapi kanak-kanak yang lebih besar, remaja dan orang dewasa juga boleh dijangkiti. Sesetengah orang dewasa mungkin mengalami simptom yang sangat ringan atau langsung tidak menyedari bahawa mereka telah dijangkiti.

HFMD bukan penyakit kaki dan mulut haiwan

HFMD pada manusia tidak sama dengan penyakit kaki dan mulut yang menyerang haiwan ternakan seperti lembu, kambing, biri-biri dan khinzir.

Kedua-dua penyakit ini disebabkan oleh virus yang berbeza. Manusia tidak mendapat HFMD daripada lembu atau kambing, manakala haiwan ternakan tidak mendapat HFMD manusia. Persamaan nama tidak bermaksud kedua-duanya ialah penyakit yang sama.

Apakah Punca HFMD?

HFMD berlaku apabila seseorang dijangkiti enterovirus yang boleh menyebabkan penyakit tersebut.

Di Malaysia dan negara Asia Tenggara, virus yang sering diberi perhatian termasuk Coxsackievirus A16 dan EV-A71. Kebanyakan jangkitan menyebabkan penyakit ringan, tetapi EV-A71 pernah dikaitkan dengan risiko komplikasi neurologi yang lebih serius dalam sebilangan kecil kes.

Jenis virus yang menyebabkan sesuatu wabak boleh berbeza. Oleh itu, seseorang boleh mendapat HFMD lebih daripada sekali kerana jangkitan terdahulu tidak semestinya memberikan perlindungan terhadap semua enterovirus penyebab HFMD.

Mengapakah kanak-kanak kecil lebih mudah dijangkiti?

Kanak-kanak kecil lebih mudah mendapat HFMD kerana beberapa faktor:

1. Belum mempunyai imuniti terhadap banyak enterovirus
   • Sistem imun kanak-kanak masih membina perlindungan terhadap pelbagai jenis virus.
2. Kerap berada dalam jarak dekat
   • Aktiviti bermain, makan dan tidur bersama memudahkan virus berpindah daripada seorang kanak-kanak kepada kanak-kanak lain.
3. Sering memasukkan tangan atau objek ke dalam mulut
   • Mainan, jari dan barangan lain yang tercemar boleh membawa virus ke mulut, hidung atau mata.
4. Belum mahir menjaga kebersihan diri
   • Kanak-kanak mungkin tidak membasuh tangan dengan betul selepas menggunakan tandas, menyentuh hingus atau sebelum makan.
5. Penggunaan lampin
   • Virus boleh terdapat dalam najis. Penukaran lampin tanpa teknik kebersihan tangan yang baik boleh menyebabkan virus merebak kepada penjaga, permukaan dan kanak-kanak lain.

Bagaimanakah HFMD Berjangkit?

HFMD boleh merebak apabila virus daripada individu yang dijangkiti masuk ke dalam mulut, hidung atau mata orang lain.

Penularan boleh berlaku melalui:

• titisan pernafasan ketika individu yang dijangkiti batuk, bersin atau bercakap
• air liur, hingus dan lelehan daripada hidung
• air liur yang meleleh akibat ulser mulut
• cecair daripada lepuh HFMD
• najis individu yang dijangkiti
• tangan yang tercemar selepas menukar lampin
• alat permainan, tombol pintu dan permukaan yang tercemar
• perkongsian cawan, botol, sudu atau peralatan makan
• sentuhan rapat seperti mencium atau memeluk individu yang sedang sakit

Sebagai contoh, seorang penjaga boleh menyentuh najis ketika menukar lampin, tidak membasuh tangan dengan sempurna, kemudian menyentuh makanan atau muka. Kanak-kanak lain pula boleh mendapat virus selepas memegang mainan tercemar sebelum memasukkan tangan ke dalam mulut.

HFMD berjangkit berapa lama?

Individu yang menghidap HFMD biasanya paling mudah menjangkiti orang lain pada minggu pertama ketika sedang sakit. Bagaimanapun, virus masih boleh disebarkan selama beberapa hari atau minggu selepas simptom hilang.

Virus boleh terus terdapat dalam:

• air liur dan lelehan hidung
• cecair lepuh
• najis

Seseorang juga boleh menyebarkan virus walaupun tidak mempunyai simptom. Inilah sebabnya HFMD sukar dikawal hanya dengan mengasingkan kanak-kanak yang mempunyai ruam. Kebersihan tangan dan pembersihan persekitaran mesti diteruskan walaupun kanak-kanak telah kelihatan sembuh.

Berapa Lama Selepas Dijangkiti Simptom Muncul?

Simptom awal HFMD lazimnya mula muncul sekitar tiga hingga lima hari selepas seseorang dijangkiti virus. Tempoh antara jangkitan dengan kemunculan simptom dikenali sebagai tempoh inkubasi.

Kanak-kanak mungkin terlebih dahulu mengalami:

• demam
• sakit tekak
• kurang selera makan
• kelihatan tidak sihat
• kurang aktif atau mudah meragam

Ulser mulut dan ruam biasanya menjadi lebih jelas selepas simptom awal bermula. Namun, perjalanan penyakit tidak semestinya sama bagi setiap kanak-kanak.

Tanda dan Simptom HFMD

Tiga tanda utama HFMD ialah demam, ulser mulut dan ruam kulit. Walau bagaimanapun, tidak semua pesakit mempunyai ketiga-tiga tanda tersebut pada masa yang sama.

1. Demam

Demam sering menjadi simptom pertama. Suhu badan mungkin meningkat secara ringan atau sederhana, tetapi sesetengah kanak-kanak boleh mengalami demam yang lebih tinggi.

Demam boleh disertai dengan:

• sakit tekak
• keletihan
• sakit badan
• kurang selera makan
• kurang minum
• mudah menangis
• tidak mahu bermain

Demam sahaja tidak mencukupi untuk mengesahkan HFMD kerana banyak jangkitan lain turut menyebabkan demam.

2. Ulser dan lepuh di dalam mulut

Ulser mulut biasanya bermula sebagai tompok merah kecil. Tompok tersebut boleh bertukar menjadi lepuh sebelum pecah dan membentuk ulser yang menyakitkan.

Ulser boleh muncul pada:

• lidah
• gusi
• lelangit
• bahagian dalam pipi
• belakang mulut atau tekak

Kanak-kanak yang mengalami ulser mulut mungkin:

• enggan makan
• enggan minum
• menangis ketika menelan
• hanya mahu minuman sejuk
• mengeluarkan air liur lebih banyak
• enggan menyusu
• menjadi sangat meragam ketika waktu makan

Ulser mulut merupakan salah satu sebab utama kanak-kanak HFMD mengalami dehidrasi.

3. Ruam pada tangan dan kaki

Ruam HFMD lazimnya muncul pada tapak tangan dan tapak kaki. Ruam boleh kelihatan sebagai:

• tompok merah rata
• tompok yang sedikit timbul
• bintik kecil
• lepuh berisi cecair
• kawasan kemerahan di sekeliling lepuh

Ruam juga boleh berlaku pada:

• punggung
• kawasan lampin
• lengan
• siku
• lutut
• paha
• bahagian bawah kaki

Ruam HFMD biasanya tidak terlalu gatal, tetapi mungkin terasa pedih atau tidak selesa. Jangan pecahkan lepuh kerana cecair di dalamnya boleh mengandungi virus. Pastikan kawasan lepuh bersih dan cuba elakkan anak menggarunya.

Adakah semua ruam HFMD kelihatan sama?

Tidak. Warna dan rupa ruam boleh berbeza mengikut tona kulit, jenis virus dan tindak balas badan seseorang.

Pada kulit yang lebih gelap, ruam mungkin kelihatan:

• merah gelap
• keunguan
• kelabu
• coklat
• lebih gelap daripada kulit sekeliling

Jangan bergantung sepenuhnya pada gambar dalam talian untuk membuat diagnosis. Ruam akibat cacar air, impetigo, ekzema yang dijangkiti, alahan, campak dan beberapa jangkitan virus lain boleh kelihatan hampir sama.

Perkembangan HFMD Mengikut Fasa

Perjalanan penyakit boleh digambarkan secara umum seperti berikut:

Fasa 1: Simptom awal

Kanak-kanak mula mengalami demam, sakit tekak, kurang selera makan dan kelihatan tidak selesa.

Fasa 2: Ulser mulut

Tompok atau lepuh mula muncul di dalam mulut. Anak mungkin tidak mahu makan atau minum kerana sakit ketika menelan.

Fasa 3: Ruam kulit

Ruam mula kelihatan pada tangan, kaki, punggung atau kawasan lain. Sesetengah lepuh mungkin menjadi lebih jelas.

Fasa 4: Pemulihan

Demam mula reda, selera makan beransur pulih dan ruam mula kering. Kebanyakan kanak-kanak pulih dalam masa 7 hingga 10 hari.

Urutan ini hanyalah gambaran umum. Ada kanak-kanak yang mendapat ruam terlebih dahulu, manakala yang lain hanya mempunyai ulser mulut atau ruam yang sangat sedikit.

Perbezaan HFMD dengan Cacar Air

HFMD dan cacar air boleh menyebabkan demam serta ruam, tetapi terdapat beberapa perbezaan umum.

Perbezaan ini bukan kaedah diagnosis mutlak. Pemeriksaan doktor mungkin diperlukan jika ruam luar biasa, merebak dengan cepat, sangat menyakitkan atau disertai simptom yang serius.

Bagaimanakah Doktor Mendiagnosis HFMD?

Doktor biasanya boleh mengenal pasti HFMD melalui:

• umur pesakit
• sejarah demam
• rupa dan lokasi ulser mulut
• bentuk serta taburan ruam
• sejarah kontak dengan pesakit HFMD
• kejadian kes di taska atau tadika

Ujian darah atau ujian makmal biasanya tidak diperlukan bagi kes biasa. Dalam keadaan tertentu, doktor boleh mengambil sampel daripada tekak atau najis untuk mengenal pasti virus, terutama apabila diagnosis tidak jelas atau siasatan wabak diperlukan.

Rawatan HFMD

Tiada rawatan khusus yang boleh menghapuskan virus HFMD bagi kebanyakan kes. Rawatan tertumpu kepada melegakan simptom, mengawal demam dan memastikan pesakit mendapat cecair yang mencukupi.

Antibiotik tidak berkesan terhadap HFMD kerana penyakit ini disebabkan oleh virus, bukan bakteria.

Mengawal demam dan kesakitan

Ubat seperti paracetamol mungkin digunakan untuk mengurangkan demam dan kesakitan, tetapi dos perlu disesuaikan mengikut umur, berat badan dan arahan doktor atau ahli farmasi.

Elakkan:

• memberikan dos melebihi sukatan
• menggunakan sudu makan biasa untuk menyukat ubat
• mencampurkan beberapa ubat yang mengandungi bahan aktif sama
• memberikan ubat orang dewasa kepada kanak-kanak
• memberikan aspirin kepada kanak-kanak

Aspirin tidak sepatutnya diberikan kepada kanak-kanak kerana boleh dikaitkan dengan komplikasi serius tertentu.

Mengurangkan kesakitan ulser mulut

Untuk membantu anak makan dan minum:

• berikan minuman sejuk dalam kuantiti kecil tetapi kerap
• teruskan penyusuan susu ibu
• sediakan makanan lembut
• elakkan makanan panas
• elakkan makanan pedas
• elakkan makanan masam
• elakkan makanan terlalu masin
• elakkan makanan rangup yang boleh mencederakan ulser

Contoh makanan yang lebih mudah diterima termasuk bubur, sup suam, yogurt, kentang lenyek, pisang lenyek dan makanan lembut lain yang sesuai dengan umur anak.

Jangan sapukan gel, cecair atau ubat kebas mulut tanpa mendapatkan nasihat profesional kesihatan. Sesetengah produk tidak sesuai untuk bayi atau kanak-kanak kecil.

Mencegah Dehidrasi

Dehidrasi ialah komplikasi praktikal yang paling perlu dipantau di rumah. Ulser mulut boleh menyebabkan kanak-kanak mengurangkan pengambilan air kerana menelan terasa sakit.

Berikan cecair secara sedikit tetapi kerap. Jangan tunggu sehingga anak meminta minum.

Antara pilihan yang boleh dipertimbangkan mengikut umur ialah:

• susu ibu
• susu yang biasa diminum
• air kosong
• larutan rehidrasi oral apabila disarankan
• makanan yang mempunyai kandungan air tinggi

Elakkan minuman terlalu masam kerana boleh menyebabkan ulser terasa lebih pedih.

Tanda dehidrasi

Bawa anak mendapatkan pemeriksaan jika terdapat tanda seperti:

• kencing semakin kurang
• lampin kurang basah daripada biasa
• air kencing berwarna lebih pekat
• mulut atau bibir kering
• tiada air mata ketika menangis
• mata kelihatan cengkung
• terlalu mengantuk
• sangat lemah
• tangan dan kaki terasa sejuk
• enggan minum langsung
• tidak mampu menelan air

Kanak-kanak yang tidak dapat minum dengan baik atau disyaki mengalami dehidrasi perlu dinilai oleh profesional kesihatan.

Penjagaan Anak HFMD di Rumah

Selain memastikan anak mendapat cecair yang mencukupi, beberapa langkah boleh dilakukan:

1. Pastikan anak berehat secukupnya.
2. Pantau suhu badan.
3. Catat jumlah minuman dan kekerapan kencing.
4. Teruskan penyusuan susu ibu.
5. Berikan makanan lembut mengikut kemampuan.
6. Pastikan kuku anak pendek.
7. Jangan pecahkan lepuh.
8. Bersihkan kulit dengan lembut.
9. Gunakan cawan dan peralatan makan berasingan.
10. Basuh tangan selepas menyentuh air liur, hingus, lepuh atau najis.
11. Bersihkan alat permainan dan permukaan yang kerap disentuh.
12. Jangan bawa anak bergejala ke tempat awam.

Kanak-kanak yang sakit tidak semestinya perlu dipaksa makan dalam jumlah biasa. Dalam tempoh singkat, memastikan pengambilan cecair lazimnya lebih penting daripada memaksa anak menghabiskan makanan.

Tanda Bahaya HFMD

Kebanyakan kes HFMD sembuh sendiri, tetapi pemeriksaan perubatan segera diperlukan jika keadaan anak merosot.

Dapatkan rawatan segera sekiranya anak:

• tidak boleh minum atau menyusu
• menunjukkan tanda dehidrasi
• muntah berulang kali
• terlalu lemah atau mengantuk
• sukar dikejutkan
• kelihatan keliru
• mengalami sawan
• bernafas laju
• sukar bernafas
• mengalami sakit kepala yang kuat
• mempunyai leher yang kaku
• mengalami kelemahan pada tangan atau kaki
• berjalan tidak stabil
• mempunyai demam yang berlarutan melebihi tiga hari
• mengalami simptom yang tidak bertambah baik selepas 10 hari
• berumur bawah enam bulan
• mempunyai sistem imun yang lemah

Jika anak tidak sedarkan diri, mengalami sawan berpanjangan atau sukar bernafas, hubungi 999.

Komplikasi HFMD adalah jarang, tetapi meningitis virus, ensefalitis dan kelemahan atau kelumpuhan pernah dilaporkan. KKM turut menyatakan bahawa sebilangan kecil jangkitan EV-A71 boleh menyebabkan komplikasi yang melibatkan otak dan jantung.

Berapa Lama HFMD Sembuh?

Kebanyakan kanak-kanak pulih dalam masa 7 hingga 10 hari dengan penjagaan sokongan.

Demam biasanya reda terlebih dahulu. Ulser mulut, ruam dan lepuh mungkin mengambil masa lebih panjang untuk sembuh sepenuhnya.

Dalam kes yang jarang berlaku, kuku jari tangan atau kaki boleh tertanggal beberapa minggu selepas penyakit. Laporan sedemikian pernah berlaku, tetapi bukti bahawa HFMD menjadi punca langsung kehilangan kuku masih tidak jelas. Kuku biasanya tumbuh semula.

Jumpa doktor jika:

• demam berterusan
• simptom bertambah teruk
• ruam kelihatan dijangkiti
• anak masih tidak mahu minum
• simptom tidak berkurang selepas 7 hingga 10 hari

Bila Anak Boleh Kembali ke Taska atau Sekolah?

Dalam konteks Malaysia, KKM menasihatkan supaya kanak-kanak yang mempunyai gejala HFMD tidak dibawa ke tempat awam, sekolah atau pusat jagaan kanak-kanak.

Secara praktikal, anak hanya patut kembali apabila:

• demam telah reda
• keadaan badan kembali baik
• anak mampu menyertai aktiviti biasa
• pengambilan makanan dan minuman memadai
• air liur akibat ulser mulut dapat dikawal
• tiada arahan pengasingan lain daripada doktor, taska, sekolah atau Pejabat Kesihatan Daerah

Tidak semestinya semua kes perlu menunggu sehingga setiap bintik hilang, tetapi ibu bapa tidak sepatutnya membuat keputusan berdasarkan rupa ruam sahaja. Peraturan boleh berubah ketika berlaku wabak atau apabila pihak berkuasa kesihatan mengarahkan langkah kawalan tambahan.

Cara Mencegah HFMD di Rumah

Basuh tangan dengan sabun

Basuh tangan menggunakan sabun dan air mengalir sekurang-kurangnya selama 20 saat, terutama:

• selepas menggunakan tandas
• selepas menukar lampin
• selepas membersihkan najis
• selepas menyentuh hingus atau air liur
• selepas menyentuh lepuh
• sebelum menyediakan makanan
• sebelum makan
• sebelum menyuap anak
• selepas pulang dari taska atau tempat awam

Pencuci tangan berasaskan alkohol boleh membantu dalam keadaan tertentu, tetapi ia tidak sepatutnya menggantikan basuhan tangan dengan sabun apabila tangan jelas kotor atau selepas menguruskan najis.

Bersihkan permukaan yang kerap disentuh

Bersihkan dan nyahkuman:

• alat permainan
• tombol pintu
• meja
• kerusi makan kanak-kanak
• suis lampu
• tandas
• tempat menukar lampin
• pemegang tangga
• peralatan pembelajaran
• permukaan dapur

Ikuti arahan pada label produk pembersih atau bahan nyahkuman. Jangan campurkan peluntur dengan pencuci lain kerana campuran tersebut boleh menghasilkan gas berbahaya.

Jangan berkongsi barangan peribadi

Elakkan berkongsi:

• botol minuman
• cawan
• sudu dan garpu
• tuala
• berus gigi
• puting
• alat penyusuan
• makanan yang telah digigit
• mainan yang dimasukkan ke dalam mulut

Kurangkan kontak rapat

Semasa anak masih bergejala:

• elakkan mencium anak pada mulut
• jangan berkongsi tempat tidur jika boleh dielakkan
• asingkan peralatan makan
• hadkan kontak dengan bayi kecil
• elakkan membawa anak ke taman permainan atau pusat beli-belah
• jangan anjurkan kunjungan bersama kanak-kanak lain

Langkah utama pencegahan HFMD ialah mencuci tangan, membersihkan permukaan dan mengelakkan kontak rapat dengan individu yang dijangkiti.

Pencegahan HFMD di Taska dan Tadika

Pengusaha taska, tadika dan pusat jagaan memainkan peranan penting dalam mengurangkan penularan.

Langkah yang disarankan termasuk:

1. Melakukan saringan simptom ketika kanak-kanak tiba.
2. Memeriksa demam, ulser mulut dan ruam mencurigakan.
3. Mengasingkan sementara kanak-kanak yang mula bergejala.
4. Menghubungi ibu bapa dengan segera.
5. Tidak membenarkan kanak-kanak bergejala menyertai aktiviti berkumpulan.
6. Membersihkan alat permainan secara berkala.
7. Mengasingkan mainan yang telah dimasukkan ke dalam mulut untuk dibersihkan.
8. Memastikan ruang menukar lampin bersih dan berasingan daripada ruang penyediaan makanan.
9. Menyediakan kemudahan mencuci tangan yang mencukupi.
10. Melatih kakitangan mengenai kebersihan tangan dan pengurusan lampin.
11. Merekod kes yang disyaki serta ketidakhadiran luar biasa.
12. Mematuhi arahan KKM dan Pejabat Kesihatan Daerah.

KKM menekankan bahawa pengurus pusat jagaan perlu menjalankan pembersihan premis dan saringan kanak-kanak mengikut panduan pengendalian taska serta prasekolah.

Adakah HFMD Boleh Berulang?

Ya. Kanak-kanak boleh mendapat HFMD lebih daripada sekali.

Terdapat beberapa jenis enterovirus yang boleh menyebabkan HFMD. Imuniti selepas jangkitan mungkin hanya melindungi seseorang daripada virus tertentu dan tidak semestinya melindunginya daripada jenis lain.

Oleh itu, anak yang pernah mengalami HFMD masih perlu:

• membasuh tangan
• mengelakkan perkongsian barangan
• tidak bergaul ketika bergejala
• menjaga kebersihan persekitaran

HFMD pada Orang Dewasa

Orang dewasa juga boleh mengalami HFMD, terutama ibu bapa, penjaga, guru dan kakitangan taska yang mempunyai kontak rapat dengan kanak-kanak.

Simptom pada orang dewasa boleh merangkumi:

• demam
• sakit tekak
• ulser mulut
• ruam pada tangan dan kaki
• sakit ketika berjalan atau menggunakan tangan
• keletihan

Sesetengah orang dewasa tidak mempunyai simptom tetapi masih boleh menyebarkan virus. Oleh itu, penjaga tidak boleh mengabaikan kebersihan tangan hanya kerana mereka berasa sihat.

HFMD Semasa Kehamilan

Komplikasi HFMD ketika hamil adalah jarang. Walau bagaimanapun, wanita hamil yang mengalami simptom atau mempunyai pendedahan rapat kepada pesakit HFMD perlu mendapatkan nasihat doktor.

Penilaian mungkin mengambil kira:

• usia kandungan
• tahap pendedahan
• kehadiran demam
• keadaan kesihatan ibu
• masa jangkitan berbanding tarikh bersalin

Elakkan panik atau membuat kesimpulan bahawa pendedahan kepada HFMD pasti membahayakan kandungan. Nasihat perlu diberikan berdasarkan keadaan individu.

Mitos dan Fakta tentang HFMD

Mitos: HFMD hanya menyerang kanak-kanak

Fakta: Remaja dan orang dewasa juga boleh dijangkiti.

Mitos: Semua ruam pada tapak tangan ialah HFMD

Fakta: Banyak penyakit lain boleh menyebabkan ruam. Diagnosis perlu mengambil kira simptom dan sejarah pendedahan.

Mitos: Antibiotik boleh menyembuhkan HFMD

Fakta: Antibiotik tidak merawat virus penyebab HFMD.

Mitos: Lepuh perlu dipecahkan supaya cepat kering

Fakta: Memecahkan lepuh boleh menyebabkan kecederaan kulit dan meningkatkan risiko jangkitan bakteria.

Mitos: Anak tidak lagi boleh menyebarkan virus selepas ruam hilang

Fakta: Virus boleh terus disebarkan selama beberapa hari atau minggu selepas simptom reda.

Mitos: HFMD manusia datang daripada haiwan ternakan

Fakta: HFMD manusia berbeza daripada penyakit kaki dan mulut yang menyerang haiwan.

Kesimpulan

Penyakit tangan, kaki dan mulut ialah jangkitan virus yang sangat mudah merebak, terutama dalam kalangan bayi dan kanak-kanak kecil. Tanda yang lazim termasuk demam, ulser mulut serta ruam atau lepuh pada tangan dan kaki.

Kebanyakan pesakit sembuh sendiri dalam masa 7 hingga 10 hari. Walau bagaimanapun, ibu bapa perlu memberi perhatian kepada pengambilan air kerana ulser mulut boleh menyebabkan kanak-kanak enggan minum dan mengalami dehidrasi.

Kanak-kanak yang tidak boleh minum, kurang kencing, terlalu mengantuk, sukar bernafas, mengalami sawan atau menunjukkan perubahan neurologi perlu mendapatkan rawatan segera.

Pencegahan memerlukan tindakan yang konsisten, bukan sekadar mengasingkan anak ketika ruam muncul. Basuh tangan dengan sabun, bersihkan alat permainan dan permukaan, jangan berkongsi barangan peribadi serta jangan bawa kanak-kanak bergejala ke sekolah, taska atau tempat awam.

Soalan Lazim tentang HFMD