Kekurangan G6PD Pada Bayi Dan Kanak-Kanak: Tanda Bahaya Dan Rawatan

Apabila bayi disahkan mengalami kekurangan enzim G6PD selepas lahir, ramai ibu bapa terus berasa bimbang. Antara persoalan yang sering timbul ialah sama ada anak akan sentiasa sakit, makanan apa yang perlu dielakkan, ubat apa yang selamat dan sama ada keadaan ini boleh menyebabkan komplikasi serius.

Kekurangan G6PD ialah keadaan genetik yang mempengaruhi keupayaan sel darah merah untuk melindungi dirinya daripada tekanan oksidatif. Kebanyakan bayi dan kanak-kanak dengan keadaan ini boleh membesar, belajar, bermain dan menjalani kehidupan seperti biasa.

Masalah biasanya berlaku apabila sel darah merah terdedah kepada pencetus tertentu seperti jangkitan, kacang parang, bahan kimia tertentu atau sesetengah ubat. Pendedahan ini boleh menyebabkan sel darah merah pecah lebih awal daripada sepatutnya, suatu proses yang dikenali sebagai hemolisis.

Pada bayi baru lahir, risiko yang paling penting ialah jaundis yang meningkat dengan cepat. Pada kanak-kanak yang lebih besar pula, hemolisis boleh menyebabkan pucat, keletihan, air kencing gelap serta kekuningan pada kulit dan bahagian putih mata.

Malaysia telah menjalankan saringan G6PD untuk bayi baru lahir sejak beberapa dekad lalu. Saringan awal membolehkan bayi yang berisiko dipantau dengan lebih dekat, khususnya bagi mengesan jaundis yang boleh menjadi serius.

Apa Itu Kekurangan Enzim G6PD?

G6PD ialah singkatan bagi glucose-6-phosphate dehydrogenase. Ia merupakan sejenis enzim yang terdapat dalam sel darah merah.

Enzim ini membantu menghasilkan bahan perlindungan yang diperlukan oleh sel darah merah untuk menghadapi tekanan oksidatif. Tekanan oksidatif boleh berlaku apabila tubuh melawan jangkitan, apabila seseorang mengambil ubat tertentu atau apabila terdedah kepada bahan kimia tertentu.

Jika tahap enzim G6PD terlalu rendah, sel darah merah menjadi lebih rapuh. Sel ini boleh pecah dengan lebih mudah apabila terdedah kepada pencetus tertentu.

Proses pemecahan sel darah merah ini dikenali sebagai hemolisis.

Apabila banyak sel darah merah pecah dalam tempoh yang singkat:

• Paras hemoglobin boleh menurun
• Anak boleh mengalami anemia
• Bilirubin boleh meningkat
• Kulit dan mata boleh menjadi kuning
• Air kencing boleh bertukar gelap
• Anak boleh menjadi lemah atau sesak nafas

Kekurangan G6PD bukan penyakit berjangkit. Ia tidak boleh merebak melalui sentuhan, makanan, batuk, perkongsian barangan atau pergaulan dengan individu yang mempunyai keadaan tersebut.

Keadaan ini juga bukan disebabkan oleh kesilapan ibu ketika hamil, jenis makanan yang dimakan semasa mengandung atau cara bayi dilahirkan.

Mengapa G6PD Lebih Kerap Dikesan Pada Kanak-Kanak Lelaki?

Gen yang menghasilkan enzim G6PD terletak pada kromosom X.

Kanak-kanak lelaki biasanya mempunyai satu kromosom X dan satu kromosom Y. Jika kromosom X mereka membawa varian gen yang menyebabkan aktiviti enzim G6PD rendah, keadaan tersebut lebih mudah dikesan.

Kanak-kanak perempuan pula mempunyai dua kromosom X. Ada yang hanya menjadi pembawa, tetapi ada juga yang mempunyai aktiviti enzim G6PD yang rendah.

Oleh itu, tanggapan bahawa kanak-kanak perempuan tidak boleh mengalami kekurangan G6PD adalah tidak tepat.

Kanak-kanak perempuan juga boleh:

• Mempunyai tahap enzim G6PD yang rendah
• Mengalami jaundis
• Mengalami hemolisis
• Memerlukan ujian lanjut jika keputusan saringan tidak jelas

Tahap kekurangan enzim dan risiko hemolisis boleh berbeza antara seorang kanak-kanak dengan kanak-kanak yang lain.

Bagaimana G6PD Dikesan Pada Bayi Baru Lahir?

Di Malaysia, saringan G6PD biasanya dilakukan selepas bayi dilahirkan.

Sampel darah boleh diambil daripada darah tali pusat atau menggunakan kaedah lain mengikut amalan hospital dan fasiliti kesihatan.

Tujuan saringan adalah untuk mengenal pasti bayi yang berisiko lebih awal supaya:

• Jaundis dapat dipantau dengan lebih dekat
• Ibu bapa boleh diberikan penerangan tentang pencetus
• Ubat yang berisiko dapat dielakkan
• Rawatan dapat diberikan sebelum bilirubin mencapai tahap berbahaya
• Status G6PD dapat direkodkan dalam rekod kesihatan anak

Ibu bapa digalakkan menyimpan kad atau keputusan ujian G6PD anak. Ambil gambar keputusan tersebut dan simpan dalam telefon supaya mudah ditunjukkan kepada doktor atau ahli farmasi.

Adakah keputusan saringan G6PD sentiasa tepat?

Ujian saringan sangat berguna, tetapi tiada ujian yang sempurna.

Sesetengah kaedah lebih mudah mengesan kekurangan G6PD yang teruk berbanding tahap sederhana. Keputusan juga mungkin lebih sukar ditafsirkan pada kanak-kanak perempuan kerana mereka mungkin mempunyai campuran sel darah merah dengan aktiviti enzim normal dan rendah.

Ujian G6PD yang dilakukan ketika hemolisis akut juga kadangkala boleh menunjukkan bacaan yang kelihatan normal.

Ini boleh berlaku kerana sel darah merah yang paling rapuh telah pecah. Sel darah merah yang masih berada dalam peredaran mungkin terdiri daripada sel yang lebih muda dan mempunyai aktiviti G6PD yang lebih tinggi.

Jika tanda klinikal masih kuat menunjukkan hemolisis berkaitan G6PD, doktor mungkin mengulangi ujian selepas anak pulih.

Mengapa Bayi Dengan G6PD Perlu Dipantau Untuk Jaundis?

Jaundis berlaku apabila bilirubin terkumpul dalam badan.

Bilirubin ialah bahan berwarna kekuningan yang terhasil apabila sel darah merah lama diuraikan. Hati bayi yang baru lahir mungkin belum cukup matang untuk memproses dan menyingkirkan bilirubin dengan cepat.

Sedikit peningkatan bilirubin boleh berlaku pada ramai bayi baru lahir. Namun, bayi dengan kekurangan G6PD mempunyai risiko lebih tinggi untuk mengalami kenaikan bilirubin yang cepat, khususnya jika berlaku hemolisis.

Risiko ini boleh meningkat jika bayi:

• Lahir pramatang
• Kurang menyusu
• Mengalami kehilangan berat badan yang berlebihan
• Mengalami jangkitan
• Terdedah kepada bahan pencetus
• Mengalami masalah pemecahan sel darah merah yang lain

Bilirubin yang terlalu tinggi boleh memasuki tisu otak dan menyebabkan ensefalopati bilirubin akut.

Jika kerosakan menjadi kekal, keadaan ini dikenali sebagai kernikterus. Ia boleh menyebabkan masalah pendengaran, gangguan pergerakan, kecacatan neurologi dan komplikasi serius yang lain.

Jaundis tidak boleh dinilai berdasarkan warna kulit sahaja

Warna kulit boleh memberikan petunjuk, tetapi ia tidak dapat menunjukkan paras bilirubin dengan tepat.

Jaundis juga mungkin sukar dilihat pada bayi berkulit lebih gelap. Pemeriksaan bahagian putih mata, gusi atau kulit selepas ditekan boleh membantu, tetapi pengukuran bilirubin tetap diperlukan apabila jaundis disyaki.

Jangan tunggu sehingga bayi kelihatan sangat kuning sebelum mendapatkan pemeriksaan.

Tanda G6PD Pada Bayi Baru Lahir

Kekurangan G6PD tidak semestinya menyebabkan simptom setiap masa. Pada bayi baru lahir, tanda yang paling membimbangkan biasanya berkaitan dengan jaundis atau hemolisis.

1. Kulit dan mata menjadi kuning

Kekuningan biasanya mula kelihatan pada muka dan bahagian putih mata.

Apabila bilirubin semakin meningkat, warna kuning boleh merebak ke:

• Dada
• Perut
• Tangan
• Paha
• Kaki
• Tapak tangan
• Tapak kaki

Jaundis yang sampai ke tapak tangan atau tapak kaki perlu dinilai dengan segera.

2. Jaundis muncul dalam 24 jam pertama

Jaundis yang muncul dalam tempoh 24 jam pertama selepas kelahiran dianggap tidak normal.

Antara punca yang mungkin ialah:

• Hemolisis berkaitan G6PD
• Ketidakserasian kumpulan darah
• Jangkitan
• Masalah struktur sel darah merah
• Pendarahan dalaman
• Penyakit metabolik atau hati tertentu

Jika bayi kelihatan kuning pada hari pertama selepas dilahirkan, maklumkan kepada petugas kesihatan dengan segera.

3. Bayi kurang menyusu

Perhatikan jika bayi:

• Tidak bangun untuk menyusu
• Menghisap dengan lemah
• Kerap tertidur semasa menyusu
• Menolak susu
• Kurang menghasilkan lampin basah
• Muntah berulang kali
• Kelihatan terlalu letih untuk menyusu

Penyusuan yang tidak mencukupi boleh memburukkan jaundis kerana bilirubin kurang disingkirkan melalui najis dan air kencing.

4. Bayi terlalu mengantuk

Bayi baru lahir memang banyak tidur, tetapi mereka masih sepatutnya boleh dikejutkan untuk menyusu.

Dapatkan rawatan segera jika bayi:

• Sukar dikejutkan
• Tidak memberi tindak balas seperti biasa
• Tidak mampu menyusu
• Kelihatan sangat lemah
• Kurang bergerak
• Mengalami pernafasan yang tidak normal

5. Tangisan bernada tinggi

Tangisan yang sangat nyaring, tajam atau berbeza daripada biasa boleh menjadi tanda gangguan neurologi.

Tanda ini lebih membimbangkan jika disertai:

• Jaundis teruk
• Kesukaran menyusu
• Badan terlalu lembik
• Otot menjadi tegang
• Bayi sukar dikejutkan

6. Badan terlalu lembik atau terlalu tegang

Bilirubin yang terlalu tinggi boleh menjejaskan otak dan menyebabkan perubahan pada tona otot.

Bayi mungkin:

• Menjadi terlalu lembik
• Mengalami kekejangan
• Melengkungkan leher dan belakang
• Menggerakkan tangan atau kaki secara tidak normal
• Mengalami sawan

Ini ialah tanda kecemasan yang memerlukan rawatan hospital segera.

Tanda Hemolisis Pada Kanak-Kanak

Pada kanak-kanak lebih besar, episod hemolisis boleh berlaku selepas demam, jangkitan, pengambilan ubat tertentu, pengambilan kacang parang atau pendedahan kepada bahan kimia.

Pucat secara tiba-tiba

Pucat mungkin kelihatan pada:

• Bibir
• Lidah
• Tapak tangan
• Bahagian dalam kelopak mata
• Kulit muka

Pucat yang ketara bersama kelemahan atau pernafasan laju boleh menunjukkan anemia yang serius.

Air kencing menjadi gelap

Air kencing mungkin kelihatan:

• Seperti teh
• Perang gelap
• Merah keperangan
• Lebih gelap daripada air kencing pekat biasa

Air kencing gelap selepas anak demam, mengambil ubat atau terdedah kepada bahan tertentu perlu dinilai segera.

Kulit atau mata menjadi kuning

Kekuningan berlaku apabila bilirubin meningkat akibat pemecahan sel darah merah.

Pada kanak-kanak lebih besar, kekuningan pada bahagian putih mata mungkin lebih mudah diperhatikan berbanding warna kulit.

Keletihan luar biasa

Anak mungkin:

• Tidak mahu bermain
• Cepat penat
• Banyak tidur
• Mengadu pening
• Sukar berjalan jauh
• Tidak mampu melakukan aktiviti biasa
• Kelihatan lemah secara tiba-tiba

Degupan jantung atau pernafasan menjadi cepat

Apabila paras hemoglobin menurun, badan cuba menghantar lebih banyak oksigen dengan meningkatkan kadar jantung dan pernafasan.

Anak mungkin mengalami:

• Jantung berdegup pantas
• Nafas laju
• Sesak nafas
• Sakit dada
• Pening
• Hampir pengsan

Tanda Bahaya Yang Memerlukan Rawatan Segera

Bawa bayi atau kanak-kanak ke jabatan kecemasan jika terdapat mana-mana tanda berikut:

1. Jaundis dalam 24 jam pertama selepas kelahiran
2. Kekuningan sampai ke tapak tangan atau tapak kaki
3. Bayi sukar dikejutkan atau tidak mahu menyusu
4. Tangisan menjadi sangat nyaring
5. Badan terlalu lembik, terlalu tegang atau melengkung
6. Sawan atau tidak sedarkan diri
7. Air kencing tiba-tiba menjadi sangat gelap
8. Anak menjadi sangat pucat atau lemah
9. Nafas laju atau sesak nafas
10. Degupan jantung sangat pantas
11. Jaundis muncul bersama demam atau jangkitan
12. Simptom muncul selepas mengambil ubat
13. Anak tertelan atau terdedah kepada ubat gegat
14. Anak kurang menghasilkan air kencing
15. Anak pengsan atau hampir pengsan

Apakah Yang Boleh Mencetuskan Hemolisis?

Risiko hemolisis berbeza antara individu.

Ia bergantung pada:

• Tahap aktiviti enzim G6PD
• Jenis pencetus
• Jumlah pendedahan
• Dos ubat
• Umur anak
• Kehadiran jangkitan
• Keadaan kesihatan semasa

1. Jangkitan

Jangkitan ialah salah satu pencetus hemolisis yang penting.

Apabila badan melawan jangkitan, lebih banyak bahan oksidatif boleh dihasilkan. Ini boleh menyebabkan sel darah merah yang mempunyai perlindungan G6PD rendah menjadi rosak.

Antara jangkitan yang boleh mencetuskan hemolisis termasuk:

• Jangkitan virus
• Jangkitan bakteria
• Jangkitan saluran pernafasan
• Jangkitan saluran kencing
• Gastroenteritis
• Sepsis

Kadangkala hemolisis dianggap berpunca daripada ubat, sedangkan jangkitan itu sendiri mungkin menjadi pencetus utama.

Oleh itu, jangan elakkan rawatan jangkitan yang diperlukan hanya kerana anak mempunyai G6PD.

2. Kacang parang

Kacang parang turut dikenali sebagai:

• Fava bean
• Broad bean
• Vicia faba

Pengambilan kacang parang boleh mencetuskan anemia hemolitik akut pada sesetengah individu dengan kekurangan G6PD.

Keadaan ini kadangkala dikenali sebagai favisme.

Kacang parang tidak sama dengan semua jenis kekacang. Tidak ada bukti kukuh bahawa semua jenis kacang mesti dielakkan oleh setiap kanak-kanak dengan G6PD.

Jangan secara automatik mengelakkan:

• Kacang tanah
• Kacang hijau
• Kacang merah
• Kacang soya
• Tauhu
• Tempe
• Susu soya

Sekatan makanan yang terlalu luas boleh menjejaskan pemakanan anak tanpa memberikan manfaat yang jelas.

3. Ubat gegat yang mengandungi naftalena

Naftalena ialah bahan kimia yang boleh terdapat dalam sesetengah ubat gegat.

Pendedahan boleh berlaku melalui:

• Tertelan
• Terhidu
• Sentuhan kulit
• Pakaian yang disimpan bersama ubat gegat
• Selimut yang tercemar
• Penyimpanan ubat gegat berhampiran tempat tidur bayi

Ketoksikan naftalena boleh menyebabkan hemolisis yang muncul lewat. Anak mungkin kelihatan baik pada awalnya tetapi mengalami simptom beberapa jam atau hari kemudian.

Jangan gunakan ubat gegat pada:

• Almari pakaian bayi
• Selimut bayi
• Tilam
• Beg lampin
• Ruang tidur kanak-kanak
• Bekas simpanan pakaian anak

Jika anak tertelan ubat gegat, jangan paksa anak muntah. Bawa produk atau gambar label ke jabatan kecemasan dengan segera.

4. Ubat tertentu

Tidak semua ubat berbahaya kepada individu dengan kekurangan G6PD.

Senarai ubat yang disebarkan dalam media sosial sering terlalu panjang dan tidak menerangkan:

• Bahan aktif
• Dos
• Tempoh penggunaan
• Tahap risiko
• Kualiti bukti
• Umur pesakit

Sesetengah ubat memang mempunyai risiko tinggi dan perlu dielakkan atau digunakan dengan pemantauan khusus.

Contoh ubat yang sering dikaitkan dengan risiko hemolisis termasuk:

• Dapsone
• Methylene blue
• Rasburicase
• Tafenoquine
• Primaquine pada dos tertentu
• Nitrofurantoin dalam keadaan tertentu

Senarai ini bukan panduan untuk membuat keputusan sendiri. Penggunaan ubat perlu ditentukan oleh doktor berdasarkan diagnosis, dos, umur, tahap kekurangan enzim dan pilihan rawatan yang tersedia.

Ibu bapa perlu:

• Memaklumkan status G6PD kepada doktor
• Menunjukkan kad G6PD kepada ahli farmasi
• Menyemak bahan aktif ubat
• Tidak berkongsi ubat dengan adik-beradik
• Tidak menghentikan ubat preskripsi sendiri
• Tidak menganggap semua antibiotik berbahaya
• Tidak menganggap semua ubat demam perlu dielakkan

5. Produk tradisional dan suplemen

Produk herba, jamu, minyak sapuan dan suplemen mungkin mengandungi bahan yang tidak dinyatakan dengan jelas.

Produk semula jadi tidak semestinya selamat.

Beritahu doktor atau ahli farmasi tentang semua produk yang diberikan kepada anak, termasuk:

• Ubat tradisional
• Minyak aromaterapi
• Teh herba
• Suplemen vitamin
• Produk sapuan
• Produk yang dibeli dalam talian

Namun, jangan juga menganggap semua herba berbahaya. Bukti bagi setiap bahan berbeza dan banyak produk belum dikaji secara menyeluruh.

Adakah Semua Makanan Perlu Dielakkan?

Tidak.

Kekurangan G6PD tidak memerlukan diet yang terlalu ketat.

Pencetus makanan yang paling jelas ialah kacang parang. Bukti yang menyokong larangan terhadap kebanyakan makanan lain adalah lemah atau tidak konsisten.

Prinsip yang lebih praktikal ialah:

• Elakkan kacang parang
• Jangan tambah pantang berdasarkan khabar angin
• Semak nama sebenar makanan
• Berbincang dengan doktor jika tidak pasti
• Jangan sekat semua kekacang
• Jangan sekat diet ibu menyusu secara ekstrem
• Pastikan anak menerima pemakanan seimbang

Jika anak pernah mengalami simptom selepas makanan tertentu, catat makanan tersebut dan bincangkan dengan doktor. Jangan membuat kesimpulan hanya berdasarkan masa kejadian kerana jangkitan atau ubat mungkin turut menjadi pencetus.

Bagaimana Doktor Mendiagnosis Hemolisis?

Doktor akan menilai keadaan keseluruhan anak, bukan hanya keputusan ujian G6PD.

Sejarah perubatan

Doktor mungkin bertanya:

• Bilakah simptom bermula?
• Adakah anak sedang demam?
• Adakah anak mengalami jangkitan?
• Apakah ubat yang baru diambil?
• Adakah anak makan kacang parang?
• Adakah terdapat ubat gegat di rumah?
• Adakah anak mengambil herba atau suplemen?
• Pernahkah episod yang sama berlaku?
• Adakah ahli keluarga mempunyai G6PD?
• Adakah anak pernah menerima transfusi darah?

Bawa bersama:

• Semua ubat yang digunakan
• Gambar label produk
• Kad G6PD
• Rekod keputusan darah lama
• Senarai makanan atau suplemen yang baru diambil

Pemeriksaan fizikal

Doktor mungkin menilai:

• Tahap pucat
• Kekuningan pada mata dan kulit
• Kadar denyutan jantung
• Kadar pernafasan
• Tekanan darah
• Tahap kesedaran
• Tanda dehidrasi
• Saiz hati dan limpa
• Warna air kencing

Ujian darah

Ujian yang mungkin dilakukan termasuk:

• Kiraan darah penuh
• Paras hemoglobin
• Kiraan retikulosit
• Paras bilirubin
• Filem darah periferi
• Ujian fungsi buah pinggang
• Ujian fungsi hati
• Ujian jangkitan
• Ujian aktiviti G6PD
• Ujian ulangan selepas episod akut

Petunjuk hemolisis biasanya termasuk anemia, bilirubin meningkat dan retikulosit meningkat.

Rawatan G6PD Pada Bayi Dan Kanak-Kanak

Kekurangan G6PD ialah keadaan genetik sepanjang hayat.

Tiada ubat harian yang boleh menggantikan enzim G6PD secara rutin. Rawatan tertumpu pada komplikasi yang berlaku.

Rawatan Jaundis Pada Bayi G6PD

Pengukuran bilirubin

Doktor akan menilai paras bilirubin bersama beberapa faktor seperti:

• Umur bayi dalam jam
• Usia kandungan ketika lahir
• Berat bayi
• Keadaan klinikal
• Kelajuan bilirubin meningkat
• Kehadiran hemolisis
• Status G6PD
• Kehadiran jangkitan

Keputusan rawatan tidak dibuat berdasarkan warna kulit semata-mata.

Fototerapi

Fototerapi menggunakan cahaya khas untuk membantu menukarkan bilirubin kepada bentuk yang lebih mudah disingkirkan oleh badan.

Fototerapi bukan:

• Lampu biasa
• Lampu meja
• Cahaya matahari
• Lampu rumah
• Lampu berwarna biru yang dibeli sendiri

Semasa fototerapi, paras bilirubin akan dipantau. Bayi juga akan diperiksa bagi memastikan penyusuan, hidrasi dan suhu badan berada dalam keadaan baik.

Pertukaran darah

Jika bilirubin mencapai tahap sangat tinggi atau bayi menunjukkan tanda gangguan saraf, doktor mungkin mempertimbangkan pertukaran darah.

Prosedur ini bertujuan:

• Mengurangkan bilirubin dengan cepat
• Mengeluarkan sebahagian sel darah merah yang terjejas
• Mengurangkan risiko kerosakan otak

Pertukaran darah dilakukan di hospital dengan pemantauan rapi.

Rawatan Episod Hemolisis Pada Kanak-Kanak

Rawatan bergantung pada tahap anemia dan keadaan klinikal anak.

Rawatan mungkin melibatkan:

1. Menghentikan pendedahan kepada pencetus
2. Merawat jangkitan
3. Memantau hemoglobin
4. Memantau bilirubin
5. Memberikan cecair jika anak mengalami dehidrasi
6. Memantau fungsi buah pinggang
7. Memberikan oksigen jika diperlukan
8. Melakukan transfusi darah jika anemia teruk

Transfusi darah mungkin diperlukan jika anak:

• Sangat pucat
• Sesak nafas
• Mengalami degupan jantung yang cepat
• Tidak sedarkan diri
• Mempunyai paras hemoglobin yang sangat rendah
• Menunjukkan tanda kekurangan oksigen

Keputusan transfusi tidak bergantung pada satu nombor sahaja. Doktor akan mempertimbangkan keseluruhan keadaan anak.

Mengapa Menjemur Bayi Bukan Rawatan Yang Selamat?

Menjemur bayi masih diamalkan oleh sesetengah keluarga, tetapi ia bukan pengganti pemeriksaan bilirubin atau fototerapi.

Cahaya matahari:

• Tidak mempunyai keamatan yang terkawal
• Berubah mengikut cuaca
• Boleh menyebabkan kulit terbakar
• Boleh menyebabkan dehidrasi
• Tidak boleh mengukur kadar penurunan bilirubin
• Boleh melambatkan rawatan sebenar

Bayi yang semakin kuning perlu diperiksa, bukan sekadar dijemur.

Jika bayi kurang menyusu, sukar dikejutkan atau kuning sampai ke kaki, bawa bayi ke hospital dengan segera.

Penjagaan Harian Anak Dengan G6PD

Simpan rekod G6PD

Ibu bapa disarankan:

• Menyimpan kad G6PD
• Mengambil gambar keputusan dalam telefon
• Membawa kad ketika mendapatkan rawatan
• Menyimpan salinan dalam beg sekolah
• Memaklumkan pengasuh dan guru

Maklumkan kepada petugas kesihatan

Beritahu status G6PD kepada:

• Doktor
• Doktor gigi
• Ahli farmasi
• Jururawat
• Petugas kecemasan
• Pengasuh
• Pihak sekolah

Jangan bergantung pada rekod elektronik sahaja. Beritahu secara lisan setiap kali ubat baharu hendak diberikan.

Semak ubat sebelum diberikan

Gunakan langkah berikut:

1. Semak nama bahan aktif
2. Nyatakan umur dan berat anak
3. Beritahu ahli farmasi bahawa anak mempunyai G6PD
4. Ikut dos yang ditetapkan
5. Jangan gandakan dos
6. Jangan berkongsi ubat
7. Pantau perubahan selepas mengambil ubat

Dapatkan rawatan jika anak menjadi pucat, kuning, lemah atau mengeluarkan air kencing gelap selepas mengambil ubat.

Jauhkan ubat gegat

Gunakan kaedah penyimpanan pakaian yang lebih selamat seperti:

• Bekas bertutup
• Almari yang kering
• Kawalan kelembapan
• Pencucian berkala
• Pengudaraan yang baik

Elakkan meletakkan bahan kimia berhampiran pakaian atau ruang tidur bayi.

Pantau anak ketika demam atau dijangkiti

Ketika anak sakit, perhatikan:

• Warna kulit
• Warna mata
• Tahap tenaga
• Warna air kencing
• Corak pernafasan
• Jumlah air yang diminum
• Pengeluaran air kencing
• Keupayaan anak untuk bangun dan berinteraksi

Demam bersama pucat, jaundis, air kencing gelap atau kelemahan luar biasa perlu dinilai segera.

Bolehkah Anak Dengan G6PD Hidup Normal?

Ya.

Kebanyakan kanak-kanak dengan kekurangan G6PD boleh menjalani kehidupan normal.

Mereka biasanya boleh:

• Mendapatkan vaksin
• Pergi ke sekolah
• Bersenam
• Menyertai sukan
• Melancong
• Mengambil diet seimbang
• Membesar tanpa ubat harian

Kekurangan G6PD tidak semestinya menjadi semakin teruk apabila anak membesar.

Risiko episod bergantung pada pencetus, tahap aktiviti enzim dan keadaan kesihatan anak.

Kesilapan Biasa Mengenai G6PD

Semua kacang mesti dielakkan

Tidak tepat.

Pencetus makanan yang paling jelas ialah kacang parang. Larangan semua jenis kekacang boleh menyebabkan sekatan diet yang tidak perlu.

Semua antibiotik berbahaya

Tidak tepat.

Risiko bergantung pada bahan aktif, dos dan keadaan anak. Jangkitan yang tidak dirawat juga boleh mencetuskan hemolisis.

Bayi kuning hanya perlu dijemur

Tidak tepat dan berisiko.

Bayi mungkin memerlukan pengukuran bilirubin, fototerapi atau rawatan lain.

Anak G6PD akan sentiasa mengalami anemia

Tidak semestinya.

Kebanyakan kanak-kanak tidak mengalami anemia berterusan. Hemolisis biasanya berlaku selepas pendedahan kepada pencetus tertentu.

Keputusan G6PD normal bermakna anak pasti tiada G6PD

Tidak semestinya.

Ujian ketika hemolisis akut atau selepas transfusi darah boleh mempengaruhi keputusan. Ujian ulangan mungkin diperlukan.

Checklist Ringkas Untuk Ibu Bapa

• Simpan kad atau keputusan G6PD anak
• Maklumkan doktor dan ahli farmasi
• Elakkan kacang parang
• Jauhkan ubat gegat
• Semak bahan aktif ubat
• Jangan beri ubat milik orang lain
• Pantau pucat dan jaundis
• Perhatikan warna air kencing
• Dapatkan rawatan jika anak terlalu lemah
• Jangan menjemur bayi sebagai rawatan utama
• Maklumkan pengasuh dan pihak sekolah
• Dapatkan nasihat sebelum memberikan herba

Kesimpulan

Kekurangan G6PD pada bayi dan kanak-kanak tidak bermakna anak akan sentiasa sakit atau perlu menjalani kehidupan dengan terlalu banyak sekatan.

Risiko utama ialah jaundis neonatal yang serius dan episod hemolisis selepas pendedahan kepada pencetus tertentu.

Antara pencetus yang paling penting ialah:

• Jangkitan
• Kacang parang
• Naftalena dalam ubat gegat
• Ubat tertentu

Ibu bapa perlu mengenali tanda seperti jaundis awal, bayi sukar menyusu, pucat, air kencing gelap, kelemahan luar biasa dan pernafasan cepat.

Simpan rekod G6PD anak, maklumkan kepada petugas kesihatan dan elakkan bergantung pada senarai pantang rawak dari media sosial.

Semakan doktor atau ahli farmasi berdasarkan bahan aktif, dos dan bukti adalah pendekatan yang lebih selamat.

Soalan Lazim Tentang G6PD