Suruhanjaya Perkhidmatan Kesihatan: Adakah Ini Reformasi Yang Malaysia Perlukan Untuk Menyelamatkan Staf KKM?

Sistem kesihatan awam Malaysia sedang berada di persimpangan penting. Di satu sisi, rakyat masih sangat bergantung kepada hospital dan klinik kerajaan untuk rawatan yang mampu milik. Di sisi lain, staf Kementerian Kesihatan Malaysia atau KKM semakin berdepan tekanan besar: beban kerja tinggi, kekurangan staf, laluan kerjaya yang tidak sentiasa jelas, pakar meninggalkan sektor awam, isu doktor kontrak, kekangan bajet dan peningkatan keperluan rawatan akibat populasi yang semakin menua.

Dalam keadaan ini, satu persoalan besar wajar dibincangkan secara serius:

Adakah Malaysia memerlukan Suruhanjaya Perkhidmatan Kesihatan yang khusus untuk merancang, mengurus dan mempertahankan masa depan tenaga kerja kesihatan negara?

Idea ini bukan sekadar isu pentadbiran. Ia berkait langsung dengan keselamatan pesakit, kualiti rawatan, masa menunggu di hospital, motivasi doktor muda, retensi pakar dan keupayaan negara menghadapi cabaran kesihatan 10 hingga 20 tahun akan datang.

Krisis Staf KKM Bukan Lagi Isu Dalaman

Apabila orang ramai bercakap tentang KKM, perbincangan sering tertumpu kepada hospital sesak, masa menunggu panjang, kekurangan katil, kekurangan pakar atau aduan perkhidmatan. Namun di sebalik semua itu, terdapat satu isu asas yang lebih besar: tenaga kerja kesihatan.

Hospital tidak berfungsi hanya kerana bangunan moden. Klinik kesihatan tidak bergerak hanya kerana ada peralatan. Sistem kesihatan hidup kerana manusia yang bekerja di dalamnya: doktor, jururawat, pegawai farmasi, pembantu perubatan, pegawai sains, juru Xray, pegawai dietetik, ahli fisioterapi, pegawai kesihatan persekitaran, staf makmal, staf sokongan dan ramai lagi.

Jika tenaga kerja ini semakin letih, semakin kurang, semakin hilang motivasi atau semakin ramai keluar daripada sistem, maka masalah kesihatan awam tidak boleh lagi dilihat sebagai isu operasi biasa.

Antara masalah yang sering dibangkitkan termasuk:

1. Staf kesihatan terlalu terbeban dengan jumlah pesakit yang tinggi.
2. Kekurangan staf menyebabkan kerja lebih panjang dan lebih menekan.
3. Laluan kepakaran doktor tidak sentiasa mudah, cepat atau jelas.
4. Ramai pakar memilih sektor swasta kerana gaji, autonomi dan keadaan kerja lebih menarik.
5. Ada doktor dan staf kesihatan meninggalkan bidang kesihatan sepenuhnya.
6. Keputusan besar mengenai staf kesihatan kadangkala dilihat terlalu pentadbiran dan kurang memahami realiti klinikal.
7. Bajet kesihatan masih perlu bersaing dengan pelbagai keutamaan negara lain.
8. Malaysia sedang menuju masyarakat menua, yang akan meningkatkan permintaan terhadap perkhidmatan kesihatan.

Ini bukan masalah kecil. Ini masalah struktur.

Apa Itu Suruhanjaya Perkhidmatan Kesihatan?

Suruhanjaya Perkhidmatan Kesihatan boleh difahami sebagai satu badan khusus yang memberi tumpuan kepada pengurusan, perancangan dan pembangunan kerjaya tenaga kerja kesihatan awam.

Secara ringkas, badan seperti ini boleh diberi peranan dalam hal seperti:

• perancangan jumlah doktor, jururawat, pakar dan allied health;
• pelantikan serta penempatan staf kesihatan;
• laluan kerjaya dan kenaikan pangkat;
• laluan kepakaran doktor;
• skim gaji dan elaun khusus kesihatan;
• strategi mengekalkan pakar dalam sektor awam;
• pemantauan beban kerja dan burnout;
• pengumpulan data kekosongan staf secara nasional;
• nasihat dasar kepada kerajaan mengenai keperluan tenaga kerja kesihatan.

Idea ini boleh dibandingkan secara umum dengan sektor pendidikan yang mempunyai struktur perkhidmatan yang lebih khusus. Namun, sektor kesihatan mempunyai cabaran lebih kompleks kerana ia melibatkan kerja 24 jam, kecemasan, risiko nyawa, kepakaran teknikal, latihan klinikal yang panjang dan teknologi perubatan yang sentiasa berubah.

Suruhanjaya seperti ini tidak semestinya perlu menggantikan KKM. Ia boleh menjadi badan khusus yang menyokong reformasi tenaga kerja kesihatan, sama ada secara bebas, separuh bebas atau sebagai majlis nasional yang mempunyai kuasa jelas.

Yang penting bukan nama badan semata-mata. Yang penting ialah fungsi, kuasa, data, bajet dan akauntabiliti.

Kenapa Isu Ini Semakin Mendesak?

Masalah staf KKM bukan muncul semalam. Namun tekanan menjadi semakin jelas selepas beberapa siri isu seperti doktor kontrak, peletakan jawatan pegawai perubatan, pakar berhijrah ke sektor swasta, kekurangan jururawat dan keletihan petugas kesihatan selepas pandemik.

Dalam sistem kesihatan awam, kekurangan staf mempunyai kesan berganda. Jika satu jabatan kekurangan doktor, doktor yang tinggal perlu menanggung lebih banyak pesakit. Jika jururawat tidak cukup, nisbah jururawat kepada pesakit menjadi tidak ideal. Jika pakar keluar, kes rumit mungkin perlu menunggu lebih lama atau dirujuk ke hospital lain. Jika latihan terganggu, generasi doktor muda juga terkesan.

Masalah ini akhirnya sampai kepada pesakit.

Pesakit mungkin berdepan:

• masa menunggu lebih panjang;
• temu janji pakar yang lambat;
• pembedahan elektif tertangguh;
• kurang masa untuk konsultasi;
• risiko kesilapan akibat staf terlalu letih;
• akses rawatan tidak seimbang antara bandar dan luar bandar.

Sebab itu isu staf KKM bukan isu kebajikan pekerja semata-mata. Ia isu keselamatan pesakit.

Overworked Dan Understaffed: Realiti Yang Tidak Boleh Dinafikan

Dalam banyak fasiliti kerajaan, beban kerja staf kesihatan tidak setara dengan jumlah tenaga kerja yang ada. Klinik kesihatan tertentu menerima jumlah pesakit yang sangat tinggi setiap hari. Hospital besar pula menanggung kes kecemasan, pesakit wad, rawatan susulan, pembedahan, latihan doktor muda dan rujukan daripada hospital lain.

Apabila sistem kekurangan staf, penyelesaiannya sering menjadi tidak rasmi:

• staf bekerja lebih masa;
• jadual on call menjadi padat;
• cuti sukar diluluskan;
• doktor muda melakukan kerja pentadbiran yang banyak;
• jururawat menanggung lebih banyak pesakit;
• pakar perlu menampung klinik, wad, pembedahan, latihan dan mesyuarat serentak.

Pada tahap tertentu, dedikasi staf tidak lagi cukup untuk menampung kelemahan struktur.

Sistem tidak boleh bergantung selama-lamanya kepada pengorbanan individu. Jika sesebuah sistem hanya berfungsi kerana staf sanggup letih melampau, itu bukan sistem yang sihat. Itu sistem yang sedang meminjam masa.

Laluan Kepakaran: Masalah Besar Untuk Doktor Muda

Salah satu isu paling penting dalam tenaga kerja kesihatan ialah laluan kepakaran. Negara memerlukan lebih ramai pakar, tetapi proses untuk melahirkan pakar mengambil masa panjang. Ia melibatkan latihan, pengalaman klinikal, peperiksaan, penempatan, penyeliaan dan perancangan jawatan.

Masalah timbul apabila doktor muda tidak nampak laluan yang jelas.

Antara persoalan yang sering timbul:

1. Berapa lama perlu menunggu sebelum boleh masuk laluan kepakaran?
2. Adakah peluang latihan mencukupi?
3. Adakah penempatan selepas latihan selari dengan kepakaran?
4. Adakah sistem menghargai pengorbanan doktor yang melalui latihan panjang?
5. Adakah doktor kontrak mempunyai keyakinan untuk membina kerjaya jangka panjang dalam KKM?

Jika jawapan kepada soalan ini tidak jelas, doktor muda akan mula membuat pilihan lain. Ada yang berpindah ke swasta. Ada yang bekerja di luar negara. Ada yang masuk bidang bukan klinikal. Ada yang keluar terus daripada bidang kesihatan.

Ini kerugian besar kepada negara kerana latihan seorang doktor bukan murah. Lebih serius, kehilangan doktor muda hari ini bermakna kekurangan pakar pada masa depan.

Pakar Meninggalkan KKM: Kenapa Ini Sangat Serius?

Kehilangan pakar daripada sektor awam bukan sekadar kehilangan seorang pegawai kanan. Ia boleh menjejaskan keseluruhan ekosistem rawatan.

Seorang pakar bukan hanya merawat pesakit. Pakar juga:

• melatih doktor muda;
• membimbing pegawai perubatan;
• membangunkan servis klinikal;
• mengendalikan kes rumit;
• membuat keputusan rawatan berisiko tinggi;
• menjadi rujukan kepada hospital daerah;
• membantu perancangan perkhidmatan.

Apabila pakar keluar, hospital mungkin masih ada bangunan dan peralatan, tetapi kepakaran manusia yang menggerakkan servis itu berkurang.

Sektor swasta pula menawarkan beberapa tarikan yang sukar dinafikan:

• pendapatan lebih tinggi;
• masa kerja lebih terkawal;
• autonomi profesional lebih besar;
• beban pentadbiran lebih rendah;
• persekitaran kerja lebih fleksibel;
• penghargaan pasaran terhadap kepakaran.

Tidak realistik untuk meminta semua pakar kekal dalam sektor awam hanya atas nama pengorbanan. Negara perlu bertanya soalan yang lebih jujur: apakah yang perlu dilakukan supaya sektor awam masih menjadi tempat yang berbaloi untuk pakar berkhidmat?

Isu “Generalist” Dalam Keputusan Besar KKM

Antara kritikan yang sering dibangkitkan ialah keputusan besar mengenai tenaga kerja kesihatan kadangkala dibuat melalui kerangka pentadbiran umum, bukan kerangka klinikal.

Ini tidak bermaksud pentadbir umum tidak penting. Mereka penting dalam kewangan, tatakelola, proses kerajaan, perolehan, pematuhan dan pentadbiran. Masalahnya ialah kesihatan bukan sektor biasa. Keputusan mengenai bilangan doktor, jururawat, pakar, jadual kerja, penempatan, laluan kepakaran dan keperluan hospital tidak boleh hanya dilihat sebagai angka perjawatan.

Dalam kesihatan, satu kekosongan jawatan bukan sekadar kekosongan atas kertas. Ia mungkin bermaksud:

• satu klinik pakar perlu dikurangkan;
• satu dewan bedah tidak dapat beroperasi penuh;
• satu wad kekurangan jururawat;
• satu hospital daerah tiada kepakaran tertentu;
• seorang doktor perlu menanggung lebih banyak on call;
• seorang pesakit perlu menunggu lebih lama.

Inilah sebabnya ramai berpendapat keputusan tenaga kerja kesihatan perlu melibatkan lebih ramai pakar kesihatan, bukan hanya pentadbir umum. Keputusan dasar tetap memerlukan pentadbiran yang baik, tetapi input klinikal mesti berada di tengah, bukan di tepi.

Kenapa Negara Menua Menjadikan Isu Ini Lebih Genting?

Malaysia sedang menuju masyarakat yang semakin menua. Apabila usia penduduk meningkat, corak penyakit juga berubah. Sistem kesihatan tidak lagi hanya berdepan penyakit akut, tetapi lebih banyak penyakit kronik dan keperluan penjagaan jangka panjang.

Antara bidang yang akan semakin penting termasuk:

• geriatrik;
• penyakit jantung;
• diabetes;
• darah tinggi;
• strok;
• penyakit buah pinggang;
• kanser;
• demensia;
• rehabilitasi;
• penjagaan paliatif;
• kesihatan mental warga emas;
• penjagaan komuniti.

Negara menua memerlukan sistem kesihatan yang lebih kuat, bukan lebih rapuh. Jika hari ini pun hospital sudah sesak dan staf sudah terbeban, cabaran 10 hingga 20 tahun akan datang akan menjadi jauh lebih berat.

Sebab itu perancangan tenaga kerja kesihatan tidak boleh dibuat secara reaktif. Malaysia perlu tahu dengan jelas:

1. Berapa ramai doktor diperlukan dalam 10 tahun?
2. Berapa ramai jururawat diperlukan?
3. Berapa ramai pakar geriatrik, psikiatri, nefrologi, pakar rehabilitasi dan pakar perubatan keluarga diperlukan?
4. Hospital mana yang paling kritikal dari segi kekurangan staf?
5. Negeri mana yang akan mengalami tekanan paling besar akibat penuaan penduduk?
6. Apakah insentif untuk mengekalkan staf di kawasan sukar?

Tanpa badan yang benar-benar fokus kepada perancangan tenaga kerja kesihatan, negara akan terus menyelesaikan masalah secara tampalan.

Contoh Negara Luar: Apa Yang Malaysia Boleh Belajar?

Malaysia tidak perlu meniru mana-mana negara secara bulat-bulat. Setiap negara mempunyai sistem politik, kewangan dan kesihatan yang berbeza. Namun, perbandingan antarabangsa boleh memberi pengajaran penting.

1. Singapura: Pengurusan Tenaga Kerja Kesihatan Yang Lebih Khusus

Singapura mempunyai pendekatan yang lebih tersusun dalam mengurus tenaga kerja kesihatan awam. Melalui struktur seperti MOH Holdings, aspek berkaitan pengambilan, latihan dan pembangunan tenaga kerja kesihatan awam diselaraskan secara lebih khusus.

Pelajaran untuk Malaysia ialah tenaga kerja kesihatan tidak boleh dianggap sebagai HR biasa. Ia adalah aset strategik negara. Doktor, jururawat, pakar dan allied health perlu dirancang mengikut keperluan klinikal, unjuran penyakit, taburan populasi dan kemampuan sistem.

Malaysia tidak semestinya perlu menubuhkan badan yang sama seperti Singapura, tetapi prinsipnya penting: pengurusan tenaga kerja kesihatan memerlukan kepakaran khusus.

2. New Zealand: Pelan Tenaga Kerja Kesihatan Nasional

New Zealand mempunyai pelan tenaga kerja kesihatan yang menekankan perancangan masa depan, kelestarian workforce dan pelaksanaan secara berperingkat. Ini menunjukkan bahawa isu tenaga kerja bukan masalah kecil di peringkat hospital, tetapi agenda nasional.

Pelajaran untuk Malaysia ialah negara perlu mempunyai pelan tenaga kerja kesihatan yang boleh dibaca, dipantau dan dinilai oleh rakyat. Bukan sekadar kenyataan umum bahawa “jawatan akan ditambah”, tetapi data yang lebih jelas:

• bidang mana yang kritikal;
• negeri mana yang kekurangan staf;
• kepakaran mana yang perlu ditambah;
• berapa sasaran tahunan;
• bagaimana kemajuan diukur.

3. United Kingdom: Pengajaran Tentang Birokrasi Berlapis

United Kingdom melalui NHS memberi pengajaran berbeza. NHS ialah sistem kesihatan awam besar yang kompleks, tetapi ia juga bergelut dengan isu kekurangan staf, burnout, masa menunggu dan birokrasi. Keputusan kerajaan UK untuk menghapuskan NHS England dan menggabungkannya semula dengan Department of Health and Social Care menunjukkan satu perkara: terlalu banyak lapisan pengurusan boleh menjadi masalah.

Ini penting untuk Malaysia. Jika mahu menubuhkan Suruhanjaya Perkhidmatan Kesihatan, ia mesti direka untuk menyelesaikan masalah, bukan menambah satu lagi lapisan birokrasi.

Suruhanjaya baharu tidak berguna jika akhirnya:

• lambat membuat keputusan;
• bertindih dengan agensi sedia ada;
• tidak mempunyai kuasa sebenar;
• tidak mempunyai data;
• tidak mendengar suara klinikal;
• hanya menjadi jawatankuasa atas kertas.

Adakah Malaysia Patut Mencontohi Suruhanjaya Perkhidmatan Pendidikan?

Perbandingan dengan pendidikan menarik kerana guru mempunyai struktur perkhidmatan yang lebih khusus. Pendidikan dan kesihatan sama-sama sektor awam besar, profesional dan sangat penting kepada negara.

Namun, kesihatan mempunyai ciri yang lebih kompleks:

• hospital beroperasi 24 jam;
• keputusan boleh memberi kesan segera kepada nyawa;
• latihan kepakaran mengambil masa panjang;
• migrasi pakar ke swasta lebih ketara;
• kerja klinikal mempunyai risiko undang-undang dan emosi;
• teknologi perubatan berubah cepat;
• keperluan pesakit tidak boleh ditangguh seperti proses pentadbiran biasa.

Maka, jika Malaysia boleh menerima bahawa pendidikan memerlukan struktur perkhidmatan yang khusus, wajar juga dibincangkan sama ada sektor kesihatan memerlukan mekanisme yang sama serius atau lebih khusus.

Model Yang Lebih Realistik Untuk Malaysia

Ada beberapa model yang boleh dipertimbangkan.

Model 1: Suruhanjaya Perkhidmatan Kesihatan Bebas

Model ini memberikan autonomi lebih besar kepada badan khusus yang mengurus tenaga kerja kesihatan.

Kelebihan:

• lebih fokus kepada sektor kesihatan;
• kurang terikat dengan pendekatan perjawatan umum;
• boleh membina data tenaga kerja nasional;
• boleh merancang laluan kerjaya jangka panjang.

Risiko:

• mungkin memerlukan pindaan undang-undang;
• boleh bertindih dengan JPA, SPA dan KKM;
• memerlukan bajet pentadbiran tambahan;
• boleh menjadi birokrasi baharu jika tidak direka dengan baik.

Model 2: Suruhanjaya Separuh Bebas

Model ini mungkin lebih praktikal sebagai langkah awal. Ia masih berada dalam kerangka kerajaan tetapi mempunyai mandat khusus untuk tenaga kerja kesihatan.

Kelebihan:

• lebih mudah dilaksanakan;
• masih ada akauntabiliti kepada kerajaan;
• boleh fokus kepada HR kesihatan, latihan dan retensi;
• boleh melibatkan wakil klinikal secara rasmi.

Risiko:

• kuasa mungkin terhad;
• masih boleh dipengaruhi budaya birokrasi lama;
• tidak cukup kuat jika tiada bajet dan mandat jelas.

Model 3: Majlis Tenaga Kerja Kesihatan Nasional

Ini boleh menjadi langkah permulaan sebelum suruhanjaya penuh. Majlis ini boleh menghimpunkan KKM, JPA, Kementerian Kewangan, universiti, wakil pakar, jururawat, pegawai farmasi, allied health dan pakar kesihatan awam.

Kelebihan:

• boleh dimulakan lebih cepat;
• tidak memerlukan perubahan struktur terlalu besar;
• boleh menghasilkan pelan tenaga kerja 10 hingga 20 tahun;
• boleh menjadi platform data dan pemantauan.

Risiko:

• jika tiada kuasa keputusan, ia hanya menjadi mesyuarat berkala;
• cadangan boleh diabaikan;
• tidak menyelesaikan masalah perjawatan jika agensi utama tidak terikat dengan pelaksanaannya.

Fungsi Wajib Jika Suruhanjaya Ini Ditubuhkan

Jika Malaysia serius mahu mewujudkan Suruhanjaya Perkhidmatan Kesihatan, badan ini perlu mempunyai fungsi yang jelas. Antara fungsi utama yang wajar dipertimbangkan ialah:

1. Perancangan Tenaga Kerja Kesihatan Nasional

Badan ini perlu menentukan keperluan doktor, jururawat, pakar, pegawai farmasi, allied health dan staf sokongan berdasarkan data sebenar, bukan hanya berdasarkan anggaran lama.

2. Laluan Kepakaran Yang Lebih Jelas

Malaysia memerlukan sistem yang lebih telus mengenai latihan kepakaran, slot latihan, tajaan, penempatan selepas latihan dan peluang kenaikan pangkat.

3. Strategi Retensi Pakar

Jika pakar terus keluar, sektor awam akan kehilangan tenaga penting. Suruhanjaya perlu mencadangkan insentif yang realistik seperti elaun kepakaran kritikal, fleksibiliti kerja, peluang akademik, perlindungan masa latihan dan laluan kerjaya yang lebih menarik.

4. Pemantauan Burnout Dan Beban Kerja

Burnout tidak boleh hanya dianggap masalah ketahanan mental individu. Ia perlu diukur secara sistemik melalui data jam kerja, on call, nisbah staf kepada pesakit, kekosongan jawatan dan kadar peletakan jawatan.

5. Penempatan Berdasarkan Keperluan Klinikal

Penempatan staf mesti mengambil kira beban pesakit, jenis kes, keperluan kepakaran, lokasi luar bandar dan kemampuan fasiliti.

6. Skim Gaji Dan Elaun Khusus Kesihatan

Kerja kesihatan mempunyai risiko, tekanan dan tuntutan yang berbeza. Elaun on call, elaun lokasi sukar, elaun kepakaran kritikal dan insentif retensi perlu dinilai semula secara serius.

7. Suara Formal Untuk Profesional Kesihatan

Doktor, jururawat, pakar kesihatan awam, pegawai farmasi dan allied health perlu mempunyai peranan rasmi dalam keputusan besar berkaitan tenaga kerja.

8. Laporan Tahunan Kepada Parlimen

Untuk memastikan akauntabiliti, laporan tahunan perlu diterbitkan kepada umum. Rakyat berhak tahu sama ada masalah kekurangan staf semakin baik atau semakin buruk.

Hujah Menyokong Suruhanjaya Perkhidmatan Kesihatan

Antara hujah utama menyokong idea ini ialah:

1. Kesihatan ialah sektor kritikal negara.
2. Masalah staf KKM sudah lama dan berulang.
3. Laluan kepakaran terlalu penting untuk dibiarkan kabur.
4. Pakar sektor awam perlu dikekalkan dengan strategi serius.
5. Populasi menua memerlukan perancangan workforce jangka panjang.
6. Keputusan tenaga kerja kesihatan perlu lebih berasaskan realiti klinikal.
7. Data kekurangan staf perlu lebih telus dan boleh dipantau.
8. Reformasi tenaga kerja akan memberi kesan langsung kepada pesakit.

Idea ini bukan tentang memberi keistimewaan membuta tuli kepada staf kesihatan. Ia tentang memastikan sistem kesihatan awam mempunyai tenaga manusia yang cukup, terlatih, stabil dan dihargai.

Risiko Dan Bantahan Yang Perlu Diakui

Namun, idea ini juga ada risiko. Artikel yang jujur mesti mengakui kelemahannya.

Antara risiko utama:

• Suruhanjaya baharu boleh menambah birokrasi.
• Fungsi mungkin bertindih dengan agensi sedia ada.
• Ia mungkin tidak berkesan tanpa bajet tambahan.
• Masalah KKM bukan hanya masalah HR, tetapi juga pembiayaan, infrastruktur dan dasar kesihatan awam.
• Jika pelantikan masih terlalu pentadbiran dan kurang klinikal, masalah lama akan berulang.
• Jika dipolitikkan, badan ini boleh hilang fokus.
• Jika tiada kuasa pelaksanaan, ia hanya menjadi badan nasihat.

Maka, persoalan sebenar bukan sekadar “perlukah suruhanjaya ditubuhkan?”, tetapi “suruhanjaya seperti apa yang benar-benar boleh menyelesaikan masalah?”

Reformasi Yang Lebih Penting Daripada Nama Badan

Nama badan bukan perkara paling utama. Yang lebih penting ialah hasil yang boleh diukur.

Jika Suruhanjaya Perkhidmatan Kesihatan ditubuhkan, rakyat patut menilai kejayaannya melalui soalan berikut:

1. Adakah kekurangan staf berkurang?
2. Adakah laluan kepakaran menjadi lebih jelas?
3. Adakah pakar lebih ramai kekal dalam KKM?
4. Adakah doktor muda nampak masa depan dalam sektor awam?
5. Adakah jururawat kurang terbeban?
6. Adakah hospital luar bandar mendapat staf mencukupi?
7. Adakah pesakit menunggu lebih singkat?
8. Adakah data tenaga kerja kesihatan lebih telus?

Jika jawapannya tidak, maka suruhanjaya itu hanya menjadi penjenamaan semula kepada masalah lama.

Apa Yang Boleh Dilakukan Dalam Jangka Pendek?

Sebelum menunggu reformasi besar, beberapa langkah boleh dilakukan lebih awal:

• Terbitkan data kekurangan staf mengikut negeri dan fasiliti.
• Audit beban kerja hospital dan klinik kesihatan.
• Percepat laluan kepakaran kritikal.
• Semak elaun on call dan lokasi sukar.
• Wujudkan insentif retensi pakar.
• Kurangkan kerja pentadbiran tidak perlu untuk doktor dan jururawat.
• Beri lebih kuasa kepada fasiliti untuk merancang keperluan staf.
• Wujudkan saluran rasmi melaporkan burnout tanpa menghukum staf.
• Libatkan wakil klinikal dalam keputusan perjawatan.
• Terbitkan pelan tenaga kerja kesihatan 10 tahun.

Langkah-langkah ini tidak perlu menunggu semua struktur berubah. Yang diperlukan ialah keberanian politik dan pentadbiran untuk mengakui bahawa sistem sekarang tidak cukup kuat.

Apa Yang Perlu Dilakukan Dalam Jangka Panjang?

Dalam jangka panjang, Malaysia perlu melihat tenaga kerja kesihatan sebagai infrastruktur nasional. Sama seperti jalan raya, sekolah, hospital dan bekalan air, negara juga memerlukan bekalan tenaga manusia kesihatan yang stabil.

Cadangan jangka panjang termasuk:

1. Menubuhkan Suruhanjaya Perkhidmatan Kesihatan atau badan setara dengan kuasa jelas.
2. Membangunkan pelan tenaga kerja kesihatan 20 tahun.
3. Memperkukuh penjagaan primer dan kesihatan komuniti.
4. Menambah latihan dalam geriatrik, rehabilitasi, kesihatan mental dan penyakit kronik.
5. Membina sistem data workforce digital yang bersepadu.
6. Mewujudkan laluan kerjaya pelbagai profesion, bukan doktor sahaja.
7. Mereformasi pembiayaan kesihatan supaya lebih mampan.
8. Mengurangkan kebergantungan kepada penyelesaian sementara.

Malaysia tidak boleh terus mengurus masalah tenaga kerja kesihatan secara episodik. Setiap kali isu menjadi viral, barulah tindakan diumumkan. Sistem kesihatan memerlukan perancangan senyap, konsisten dan berani.

Kesimpulan

Suruhanjaya Perkhidmatan Kesihatan bukan jawapan ajaib kepada semua masalah KKM. Ia tidak akan menyelesaikan kekurangan bajet secara automatik. Ia tidak akan serta-merta menghapuskan burnout. Ia juga tidak akan mengekalkan semua pakar jika struktur kerja, gaji dan laluan kerjaya masih tidak menarik.

Namun, idea ini wajar dibincangkan secara serius kerana masalah tenaga kerja kesihatan Malaysia sudah terlalu besar untuk diurus sebagai isu pentadbiran biasa.

Jika Malaysia mahu sistem kesihatan awam kekal kuat, negara tidak boleh hanya membina hospital baharu tetapi gagal menjaga manusia yang menghidupkan hospital tersebut. Doktor, jururawat, pakar, pegawai farmasi, allied health dan staf sokongan bukan sekadar “jawatan”. Mereka ialah tulang belakang sistem kesihatan.

Reformasi sebenar perlu menjawab soalan paling penting: bagaimana mahu memastikan staf kesihatan awam cukup, terlatih, dihargai dan mahu kekal berkhidmat?

Suruhanjaya Perkhidmatan Kesihatan mungkin bukan penyelesaian sempurna. Tetapi dalam keadaan staf KKM semakin terbeban, pakar meninggalkan sektor awam, doktor muda hilang keyakinan dan negara semakin menua, idea ini bukan lagi terlalu awal untuk dibincangkan.

Mungkin yang lebih berbahaya bukanlah mencadangkan reformasi besar. Yang lebih berbahaya ialah terus berpura-pura bahawa struktur lama masih mencukupi untuk cabaran masa depan.

FAQ Suruhanjaya Perkhidmatan Kesihatan