Sawan: Punca, Jenis, Simptom, Rawatan Dan Pertolongan Cemas

Sawan ialah keadaan yang boleh berlaku secara tiba-tiba dan sering mencetuskan panik, terutama apabila ia berlaku di rumah, sekolah, tempat kerja atau kawasan awam. Orang di sekeliling mungkin takut, tidak tahu apa yang perlu dibuat, atau lebih teruk, melakukan perkara yang sebenarnya membahayakan pesakit seperti memasukkan sudu, jari atau objek lain ke dalam mulut.

Hakikatnya, sawan bukan semestinya tanda seseorang “dirasuk”, lemah semangat atau sengaja bertindak pelik. Dari sudut perubatan, sawan berlaku apabila terdapat gangguan aktiviti elektrik dalam otak. Gangguan ini boleh menyebabkan perubahan pada pergerakan badan, tahap kesedaran, emosi, deria atau tingkah laku seseorang. Ada sawan yang jelas kelihatan seperti badan kaku dan tersentak-sentak, tetapi ada juga sawan yang sangat halus seperti termenung beberapa saat atau keliru secara tiba-tiba.

Perkara paling penting ialah orang sekeliling perlu tahu cara memberi pertolongan cemas yang betul. Kebanyakan sawan berhenti sendiri dalam beberapa minit, tetapi sawan yang terlalu lama, berulang-ulang atau berlaku bersama tanda bahaya memerlukan rawatan kecemasan segera.

Apa Itu Sawan?

Sawan ialah episod gangguan fungsi otak yang berlaku secara tiba-tiba akibat aktiviti elektrik otak yang tidak normal. Apabila isyarat elektrik dalam otak terganggu, seseorang boleh mengalami simptom seperti tubuh tersentak-sentak, hilang kesedaran, termenung, keliru, rasa pelik, pergerakan berulang atau perubahan tingkah laku.

Sawan boleh berlaku kepada sesiapa sahaja, termasuk bayi, kanak-kanak, remaja, orang dewasa dan warga emas. Ia boleh berlaku sekali sahaja dalam hidup seseorang, atau berlaku berulang kali bergantung kepada punca sebenar.

Antara perkara yang penting untuk difahami ialah sawan bukan satu penyakit tunggal. Ia lebih tepat dianggap sebagai satu gejala atau episod yang boleh berpunca daripada banyak keadaan, termasuk demam tinggi, kecederaan kepala, jangkitan otak, strok, gula darah terlalu rendah, gangguan elektrolit, pengambilan bahan tertentu atau epilepsi.

Beza Sawan Dan Epilepsi

Ramai orang menggunakan istilah sawan dan epilepsi seolah-olah kedua-duanya sama. Sebenarnya, kedua-duanya berkait tetapi tidak semestinya sama.

Sawan merujuk kepada episod gangguan elektrik otak yang berlaku pada satu masa tertentu. Seseorang boleh mengalami satu episod sawan disebabkan punca sementara seperti demam tinggi, gula darah rendah atau kecederaan kepala.

Epilepsi pula ialah keadaan neurologi apabila seseorang mempunyai kecenderungan mengalami sawan berulang. Dalam epilepsi, sawan biasanya berlaku tanpa pencetus sementara yang jelas, atau berlaku disebabkan keadaan otak yang menyebabkan risiko sawan berulang.

Maksudnya, seseorang yang sawan sekali tidak semestinya menghidap epilepsi. Namun, sesiapa yang pernah mengalami sawan, terutama kali pertama, tetap perlu diperiksa oleh doktor untuk mengenal pasti punca sebenar.

Jenis-Jenis Sawan

Sawan boleh berlaku dalam beberapa bentuk. Cara ia kelihatan bergantung kepada bahagian otak yang terlibat dan sama ada sawan itu melibatkan satu kawasan otak atau kedua-dua bahagian otak.

1. Sawan Umum

Sawan umum berlaku apabila aktiviti elektrik tidak normal melibatkan kedua-dua bahagian otak sejak awal. Jenis ini sering menyebabkan perubahan kesedaran dan pergerakan badan yang lebih ketara.

Antara contoh sawan umum ialah:

Sawan tonic-clonic

Ini ialah jenis sawan yang paling sering dibayangkan oleh orang ramai apabila mendengar perkataan sawan. Pesakit mungkin tiba-tiba jatuh, hilang kesedaran, badan menjadi kaku, kemudian tangan dan kaki tersentak-sentak secara berulang. Selepas sawan berhenti, pesakit mungkin keliru, letih, mengantuk atau tidak ingat apa yang berlaku. CDC menerangkan bahawa sawan tonic-clonic boleh menyebabkan kekakuan otot, sentakan berirama, hilang kesedaran dan keletihan selepas episod sawan.

Sawan absence

Sawan absence biasanya kelihatan seperti seseorang termenung atau “blank” selama beberapa saat. Ia lebih kerap berlaku dalam kalangan kanak-kanak. Anak mungkin berhenti bercakap, berhenti menulis, tidak memberi respons apabila dipanggil, kemudian kembali seperti biasa seolah-olah tiada apa berlaku.

Sawan myoclonic

Sawan ini menyebabkan sentakan otot yang tiba-tiba, biasanya pada tangan, bahu atau bahagian atas badan. Ia boleh kelihatan seperti tersentak pendek, menjatuhkan barang atau pergerakan mengejut tanpa sebab jelas.

Sawan atonic

Dalam sawan atonic, otot tiba-tiba menjadi lemah. Pesakit boleh terjatuh secara mendadak. Sebab itu ia juga kadang-kadang dipanggil “drop attack”. Risiko kecederaan kepala atau muka boleh berlaku jika jatuh tanpa sempat melindungi diri.

2. Sawan Fokal

Sawan fokal bermula pada satu kawasan otak. Simptomnya boleh kelihatan lebih halus dan mudah disalah anggap sebagai masalah lain seperti panik, termenung, gangguan emosi atau tingkah laku pelik.

Sawan fokal boleh berlaku dengan kesedaran masih ada, atau dengan kesedaran terganggu.

Contoh simptom sawan fokal termasuk:

• Rasa pelik di perut secara tiba-tiba
• Rasa takut atau cemas tanpa sebab jelas
• Bau, rasa atau bunyi pelik yang orang lain tidak alami
• Pergerakan bibir, tangan atau jari secara berulang
• Termenung dan tidak responsif
• Keliru seketika
• Rasa seperti pernah mengalami situasi yang sama
• Sensasi kebas, berdenyut atau bersemut pada satu bahagian badan

Sawan fokal juga boleh merebak dan menjadi sawan tonic-clonic yang melibatkan kedua-dua bahagian otak.

3. Sawan Demam

Sawan demam ialah sawan yang berlaku pada kanak-kanak apabila mereka mengalami demam. Ia biasanya berlaku dalam kalangan kanak-kanak kecil dan sering menakutkan ibu bapa, walaupun kebanyakan sawan demam adalah singkat dan tidak menyebabkan kerosakan otak.

Mayo Clinic menyatakan sawan demam ialah sawan yang berlaku pada kanak-kanak akibat demam, biasanya berpunca daripada jangkitan, dan kebiasaannya hanya berlangsung beberapa minit.

Walaupun begitu, ibu bapa tetap perlu berhati-hati. Anak yang mengalami sawan kali pertama, sawan lebih 5 minit, sawan berulang, susah bernafas, sangat lemah atau kelihatan sangat tidak sihat perlu dibawa mendapatkan rawatan segera.

4. Sawan Akibat Punca Sementara

Tidak semua sawan berpunca daripada epilepsi. Ada sawan yang berlaku akibat masalah sementara dalam badan. Contohnya:

• Gula darah terlalu rendah
• Demam tinggi
• Jangkitan otak
• Kecederaan kepala
• Kekurangan oksigen
• Gangguan garam mineral seperti sodium terlalu rendah
• Kesan alkohol atau dadah
• Berhenti alkohol atau ubat tertentu secara tiba-tiba
• Masalah buah pinggang atau hati yang teruk
• Strok
• Ketumbuhan otak

Dalam kes seperti ini, rawatan perlu tertumpu kepada punca sebenar, bukan sekadar menghentikan sawan.

Punca Sawan

Punca sawan berbeza mengikut umur, sejarah kesihatan dan keadaan semasa pesakit.

Punca sawan pada bayi dan kanak-kanak

Pada bayi dan kanak-kanak, antara punca yang perlu difikirkan termasuk:

1. Demam atau jangkitan
   Sawan demam ialah antara punca yang sering berlaku pada kanak-kanak kecil. Namun, demam bersama tanda seperti leher keras, muntah berulang, ruam pelik, mengantuk melampau atau susah bangun boleh menandakan jangkitan serius.
2. Epilepsi
   Jika sawan berlaku berulang kali tanpa demam atau pencetus jelas, doktor mungkin akan menilai kemungkinan epilepsi.
3. Kecederaan kepala
   Jatuh, terhantuk kuat atau kemalangan boleh menyebabkan sawan, terutama jika ada muntah, pengsan, mengantuk atau perubahan tingkah laku selepas kecederaan.
4. Gula darah rendah
   Bayi atau kanak-kanak yang tidak cukup makan, mengalami muntah berulang atau mempunyai masalah metabolik tertentu boleh mengalami gula darah rendah.
5. Masalah perkembangan otak
   Sesetengah kanak-kanak dengan masalah perkembangan saraf atau struktur otak mungkin lebih berisiko mengalami sawan.
6. Jangkitan sistem saraf
   Meningitis atau ensefalitis boleh menyebabkan sawan dan memerlukan rawatan kecemasan.

Punca sawan pada orang dewasa

Pada orang dewasa, sawan boleh berpunca daripada:

1. Epilepsi
   Epilepsi boleh bermula sejak kecil atau baru dikesan ketika dewasa.
2. Strok
   Strok boleh menyebabkan kecederaan pada tisu otak dan meningkatkan risiko sawan, terutama dalam kalangan warga emas.
3. Kecederaan kepala
   Kemalangan jalan raya, jatuh atau trauma kepala boleh mencetuskan sawan.
4. Jangkitan otak
   Meningitis, ensefalitis atau abses otak boleh menyebabkan sawan.
5. Ketumbuhan otak
   Ketumbuhan atau lesi dalam otak boleh mengganggu aktiviti elektrik otak.
6. Gula darah rendah atau terlalu tinggi
   Pesakit diabetes yang mengambil insulin atau ubat tertentu berisiko mengalami gula rendah jika makan tidak mencukupi atau dos ubat tidak sesuai.
7. Gangguan elektrolit
   Sodium, kalsium atau magnesium yang terlalu rendah atau tidak seimbang boleh mencetuskan sawan.
8. Alkohol, dadah atau withdrawal
   Pengambilan bahan tertentu atau berhenti alkohol secara mendadak boleh menyebabkan sawan.
9. Kurang tidur dan ubat tidak konsisten
   Bagi pesakit epilepsi, kurang tidur dan terlupa makan ubat boleh meningkatkan risiko sawan.

Simptom Sawan

Simptom sawan tidak sama untuk semua orang. Ada yang sangat jelas, ada yang halus.

Simptom sawan yang mudah dikenali

Antara tanda yang sering berlaku ialah:

• Badan tiba-tiba kaku
• Tangan dan kaki tersentak-sentak
• Jatuh secara tiba-tiba
• Hilang kesedaran
• Mata terbeliak atau memandang ke atas
• Air liur meleleh
• Mulut berbuih
• Terkencing tanpa sedar
• Menggigit lidah
• Nafas berbunyi atau kelihatan tidak teratur seketika
• Keliru selepas sawan
• Mengantuk atau letih selepas episod

Selepas sawan, pesakit mungkin masuk ke fasa pemulihan yang dipanggil postictal state. Dalam fasa ini, mereka boleh keliru, mengantuk, sakit kepala, malu, lemah atau tidak ingat apa yang berlaku.

Simptom sawan yang halus

Tidak semua sawan menyebabkan badan menggeletar. Sesetengah sawan kelihatan seperti:

• Termenung beberapa saat
• Tiba-tiba berhenti bercakap
• Tidak responsif apabila dipanggil
• Mengulang pergerakan bibir, jari atau tangan
• Berjalan tanpa tujuan
• Kelihatan keliru
• Rasa cemas mendadak
• Mengadu bau atau rasa pelik
• Rasa seperti deja vu
• Perubahan emosi secara tiba-tiba

Simptom halus seperti ini lebih mudah terlepas pandang. Dalam kalangan kanak-kanak, sawan absence boleh disangka sebagai tidak fokus di kelas. Dalam orang dewasa pula, sawan fokal boleh disangka sebagai serangan panik atau masalah emosi.

Apa Itu Aura Sebelum Sawan?

Aura ialah tanda awal yang dialami oleh sesetengah pesakit sebelum sawan menjadi lebih jelas. Dari sudut perubatan, aura sebenarnya boleh menjadi sebahagian daripada sawan fokal.

Contoh aura termasuk:

• Rasa pelik naik dari perut ke dada
• Bau hangit atau bau pelik
• Rasa takut tanpa sebab
• Rasa seperti dunia tidak nyata
• Rasa deja vu
• Penglihatan berubah
• Bunyi pelik
• Kebas pada satu bahagian badan

Tidak semua pesakit sawan mempunyai aura. Namun, bagi pesakit yang kerap mengalami aura, ia boleh menjadi amaran awal untuk duduk, menjauhkan diri daripada bahaya dan memberitahu orang sekeliling.

Pertolongan Cemas Sawan: Apa Yang Perlu Dibuat?

Bahagian ini sangat penting kerana tindakan orang sekeliling boleh menentukan sama ada pesakit selamat atau cedera.

CDC menekankan beberapa prinsip pertolongan cemas sawan seperti kekal bersama pesakit, pastikan kawasan selamat, baringkan pesakit secara mengiring jika sesuai, jangan tahan pergerakan dan jangan masukkan apa-apa ke dalam mulut.

1. Bertenang dan lihat masa

Perkara pertama ialah bertenang. Lihat jam atau mula kira tempoh sawan. Tempoh sawan sangat penting kerana sawan yang melebihi 5 minit dianggap kecemasan dan memerlukan bantuan segera.

Jangan hanya bergantung kepada rasa. Ketika panik, 1 minit boleh terasa seperti 10 minit. Sebab itu, lihat masa sebenar.

2. Pastikan kawasan sekeliling selamat

Alihkan objek yang boleh mencederakan pesakit seperti:

• Kerusi
• Meja
• Kaca
• Pisau
• Barang tajam
• Peralatan elektrik
• Objek keras berhampiran kepala

Jika pesakit berada di jalan, tangga, dapur atau kawasan berbahaya, cuba pastikan kawasan itu selamat tanpa menarik atau mengangkat pesakit secara kasar.

3. Lindungi kepala pesakit

Jika boleh, letakkan kain, jaket, tuala atau sesuatu yang lembut di bawah kepala pesakit. Ini boleh mengurangkan risiko kepala terhantuk lantai atau permukaan keras.

4. Longgarkan pakaian di leher

Longgarkan tali leher, tudung yang terlalu ketat, kolar baju atau aksesori di kawasan leher jika ia mengganggu pernafasan. Jangan lakukan secara berlebihan sehingga menimbulkan rasa tidak selesa atau mendedahkan aurat pesakit tanpa perlu.

5. Miringkan pesakit ke sisi jika selamat

Selepas sentakan kuat berkurang, atau jika keadaan membenarkan, miringkan badan pesakit ke sisi. Posisi ini membantu air liur atau muntah mengalir keluar dan mengurangkan risiko tercekik.

Jika pesakit sedang bergerak kuat, jangan paksa. Tunggu sehingga pergerakan reda dan lakukan dengan berhati-hati.

6. Jangan tahan badan pesakit secara paksa

Jangan pegang tangan atau kaki pesakit dengan kuat untuk menghentikan sentakan. Tindakan ini boleh menyebabkan kecederaan pada pesakit atau orang yang membantu. Sawan biasanya akan berhenti sendiri.

7. Jangan masukkan apa-apa ke dalam mulut

Ini perkara yang sangat penting. Jangan masukkan sudu, jari, kain, dompet, kayu, air atau ubat ke dalam mulut pesakit ketika sawan.

Mitos bahawa pesakit boleh “tertelan lidah” menyebabkan ramai orang melakukan tindakan berbahaya. CDC dan NHS sama-sama menasihatkan supaya tidak memasukkan apa-apa ke dalam mulut pesakit kerana ia boleh mencederakan gigi, rahang, mulut atau menyebabkan tercekik.

8. Jangan beri air, makanan atau ubat ketika belum sedar

Selepas sawan berhenti, pesakit mungkin masih keliru atau mengantuk. Jangan beri minum, makan atau ubat sehingga mereka benar-benar sedar dan boleh menelan dengan baik. Jika diberi terlalu awal, risiko tercekik boleh berlaku.

9. Tenangkan pesakit selepas sedar

Selepas sawan, pesakit mungkin malu, takut, keliru atau tidak tahu apa yang berlaku. Bercakap dengan tenang.

Contohnya:

“Awak baru sahaja sawan. Awak selamat. Kami ada di sini. Rehat dulu, jangan bangun terlalu cepat.”

Jangan marah, menjerit, memalukan atau merakam video untuk disebarkan. Jika perlu rakam video untuk tujuan perubatan, pastikan ia dibuat dengan hormat dan hanya dikongsi kepada doktor.

Bila Sawan Menjadi Kecemasan?

Tidak semua sawan memerlukan ambulans, terutama jika pesakit memang sudah dikenali menghidap epilepsi, sawan berhenti seperti biasa dan pesakit pulih seperti biasa. Namun, ada keadaan yang wajib dianggap kecemasan.

Dapatkan bantuan kecemasan segera jika:

• Sawan berlaku kali pertama
• Sawan berlangsung lebih 5 minit
• Sawan berulang tanpa pesakit sedar sepenuhnya antara episod
• Pesakit sukar bernafas selepas sawan
• Pesakit cedera semasa sawan
• Sawan berlaku dalam air
• Pesakit hamil
• Pesakit mempunyai diabetes
• Sawan berlaku selepas kecederaan kepala
• Pesakit tidak sedar atau sangat sukar dikejutkan selepas sawan
• Bayi kecil mengalami sawan
• Ada demam tinggi, leher keras, ruam pelik atau muntah berulang
• Anda tidak pasti sama ada keadaan pesakit selamat atau tidak

NHS menyenaraikan sawan kali pertama, sawan lebih 5 minit, sawan berulang tanpa pulih sepenuhnya dan kesukaran bernafas sebagai antara keadaan yang memerlukan bantuan kecemasan.

Apa Yang Doktor Akan Periksa?

Selepas seseorang mengalami sawan, doktor akan cuba mencari punca. Ini penting kerana rawatan bergantung kepada sebab sebenar sawan berlaku.

Sejarah kejadian

Doktor mungkin bertanya:

• Apa yang berlaku sebelum sawan?
• Pesakit sedang demam atau sakit?
• Ada jatuh atau terhantuk kepala?
• Berapa lama sawan berlaku?
• Apa bentuk pergerakan badan?
• Pesakit sedar atau tidak?
• Ada terkencing atau menggigit lidah?
• Apa keadaan pesakit selepas sawan?
• Ada sejarah sawan sebelum ini?
• Ada ahli keluarga menghidap epilepsi?
• Ada ubat, alkohol atau dadah yang diambil?
• Ada penyakit kronik seperti diabetes, buah pinggang atau hati?

Jika ada saksi, maklumat daripada saksi sangat membantu kerana pesakit mungkin tidak ingat apa yang berlaku.

Pemeriksaan fizikal dan neurologi

Doktor akan memeriksa tahap kesedaran, suhu badan, tekanan darah, nadi, tanda kecederaan, kekuatan anggota, refleks dan tanda-tanda masalah saraf.

Ujian darah

Ujian darah boleh membantu mengesan:

• Gula darah rendah
• Jangkitan
• Gangguan elektrolit
• Masalah buah pinggang
• Masalah hati
• Kesan ubat atau bahan tertentu

EEG

EEG atau electroencephalogram ialah ujian untuk melihat aktiviti elektrik otak. Ia boleh membantu doktor menilai kemungkinan epilepsi atau corak sawan tertentu.

CT scan atau MRI

Imbasan otak mungkin diperlukan jika doktor mengesyaki kecederaan kepala, strok, ketumbuhan, pendarahan, jangkitan atau masalah struktur otak.

Ujian lain

Jika disyaki jangkitan otak seperti meningitis, doktor mungkin melakukan ujian tambahan mengikut keadaan pesakit.

Rawatan Sawan

Rawatan sawan bergantung kepada punca, umur pesakit, jenis sawan, kekerapan sawan dan keadaan kesihatan keseluruhan.

1. Rawatan punca sementara

Jika sawan berlaku kerana gula darah rendah, rawatan utama ialah membetulkan paras gula. Jika berpunca daripada jangkitan, rawatan jangkitan perlu diberikan. Jika disebabkan gangguan elektrolit, paras garam mineral perlu dibetulkan.

Ini sebabnya penting untuk tidak menganggap semua sawan ialah epilepsi.

2. Ubat anti-sawan

Jika seseorang didiagnosis dengan epilepsi atau berisiko mengalami sawan berulang, doktor mungkin memberi ubat anti-sawan. Ubat ini membantu mengurangkan risiko sawan berulang dengan menstabilkan aktiviti elektrik otak.

WHO menyatakan sehingga 70% individu yang hidup dengan epilepsi boleh bebas sawan dengan penggunaan ubat anti-sawan yang sesuai. Namun, ubat perlu diambil mengikut arahan doktor dan tidak boleh dihentikan sendiri secara tiba-tiba.

3. Rawatan kecemasan

Jika sawan terlalu lama atau berulang tanpa pesakit sedar sepenuhnya, doktor mungkin perlu memberi ubat kecemasan untuk menghentikan sawan. Keadaan seperti ini boleh menjadi status epilepticus, iaitu kecemasan perubatan.

4. Pembedahan atau rawatan khas

Dalam sesetengah kes epilepsi yang tidak terkawal dengan ubat, pakar neurologi mungkin menilai pilihan lain seperti pembedahan, alat stimulasi saraf atau diet khas seperti diet ketogenik. Rawatan ini hanya sesuai untuk kes tertentu dan memerlukan penilaian pakar.

Penjagaan Harian Untuk Pesakit Sawan Atau Epilepsi

Pesakit yang pernah mengalami sawan berulang perlu ada pelan keselamatan harian.

Ambil ubat ikut jadual

Jika doktor memberi ubat anti-sawan, ambil pada masa yang ditetapkan. Jangan ubah dos, langkau ubat atau berhenti sendiri tanpa nasihat doktor.

Kenal pasti pencetus sawan

Setiap pesakit mungkin mempunyai pencetus berbeza. Antara pencetus yang biasa dilaporkan ialah:

• Kurang tidur
• Terlupa makan ubat
• Stres
• Demam
• Alkohol
• Keletihan melampau
• Lampu berkelip bagi sesetengah individu
• Dehidrasi
• Perubahan hormon
• Penyakit akut

Menyimpan diari sawan boleh membantu doktor mengenal pasti corak dan pencetus.

Utamakan tidur

Kurang tidur boleh meningkatkan risiko sawan bagi sesetengah pesakit epilepsi. Jadual tidur yang konsisten adalah langkah mudah tetapi sangat penting.

Elakkan aktiviti berisiko seorang diri

Pesakit yang masih mengalami sawan tidak terkawal perlu berhati-hati dengan aktiviti seperti:

• Berenang bersendirian
• Memandu tanpa kebenaran perubatan
• Memanjat tempat tinggi
• Mengendalikan mesin berat
• Mandi berendam
• Memasak bersendirian jika sawan kerap berlaku

Maklumkan orang terdekat

Ahli keluarga, rakan sekerja, guru atau penjaga perlu tahu apa yang perlu dibuat jika sawan berlaku. Ini lebih berguna daripada menyembunyikan keadaan sehingga orang sekeliling panik apabila kecemasan terjadi.

Sawan Pada Kanak-Kanak: Panduan Untuk Ibu Bapa

Melihat anak sawan adalah pengalaman yang sangat menakutkan. Namun, ibu bapa perlu tahu langkah yang betul.

Jika anak sawan:

1. Baringkan anak di tempat selamat.
2. Jauhkan objek keras atau tajam.
3. Jangan masukkan apa-apa ke dalam mulut.
4. Jangan tahan tangan atau kaki anak secara paksa.
5. Catat tempoh sawan.
6. Miringkan anak ke sisi jika boleh.
7. Perhatikan pernafasan dan warna bibir.
8. Bawa anak mendapatkan rawatan, terutama jika ini kali pertama.

Untuk sawan demam, ibu bapa juga perlu mencari punca demam. Demam mungkin berpunca daripada jangkitan biasa, tetapi boleh juga berkait dengan keadaan serius jika anak kelihatan sangat lemah, sukar bangun, leher keras, muntah berulang atau ada ruam yang membimbangkan.

Mitos Tentang Sawan

Mitos 1: Pesakit sawan boleh tertelan lidah

Ini salah. Pesakit tidak akan tertelan lidah. Perkara yang lebih penting ialah memastikan saluran pernafasan selamat dan tidak memasukkan objek ke dalam mulut.

Mitos 2: Perlu masukkan sudu ke mulut

Ini berbahaya. Sudu boleh menyebabkan gigi patah, luka mulut, rahang cedera atau tercekik.

Mitos 3: Sawan mesti nampak seperti badan menggeletar

Tidak semestinya. Ada sawan yang hanya menyebabkan termenung, keliru, gerakan kecil berulang atau perubahan deria.

Mitos 4: Semua orang yang sawan ada epilepsi

Tidak benar. Sawan boleh berlaku akibat demam, gula rendah, jangkitan, kecederaan kepala atau masalah metabolik.

Mitos 5: Pesakit sawan tidak boleh hidup normal

Ramai pesakit epilepsi boleh belajar, bekerja, berkahwin dan hidup aktif dengan rawatan serta langkah keselamatan yang betul.

Cara Mengurangkan Risiko Sawan Berulang

Tidak semua sawan boleh dicegah, tetapi risiko boleh dikurangkan dengan:

• Ambil ubat mengikut jadual
• Tidur mencukupi
• Elakkan alkohol dan dadah
• Rawat demam dan jangkitan dengan betul
• Kawal diabetes atau penyakit kronik
• Elakkan berhenti ubat secara tiba-tiba
• Hadir temujanji susulan
• Catat episod sawan
• Elakkan pencetus yang dikenal pasti
• Pastikan keluarga tahu pelan kecemasan

Bagi pesakit epilepsi, matlamat utama bukan sekadar “kurang sawan”, tetapi meningkatkan keselamatan, kualiti hidup dan keyakinan untuk menjalani rutin harian.

Bila Perlu Jumpa Doktor?

Jumpa doktor jika:

• Anda atau anak pernah mengalami sawan walaupun sekali
• Sawan berlaku tanpa demam
• Sawan berlaku kali pertama ketika dewasa
• Sawan berlaku selepas kecederaan kepala
• Sawan berulang
• Ada sakit kepala kuat, muntah atau lemah anggota
• Ada perubahan personaliti atau kekeliruan
• Sawan berlaku walaupun sudah makan ubat
• Ubat menyebabkan kesan sampingan
• Anak mengalami sawan demam pertama kali
• Anda tidak pasti sama ada episod itu sawan atau bukan

Jangan tunggu sehingga sawan berlaku berkali-kali sebelum mendapatkan penilaian. Lebih awal punca dikenal pasti, lebih baik peluang untuk mengawal risiko.

Kesimpulan

Sawan ialah episod gangguan aktiviti elektrik otak yang boleh berlaku dalam pelbagai bentuk. Ada sawan yang jelas seperti badan kaku dan tersentak-sentak, tetapi ada juga sawan yang halus seperti termenung, keliru atau pergerakan kecil berulang.

Perkara paling penting semasa seseorang sawan ialah memastikan pesakit selamat. Jangan panik, jangan tahan badan secara paksa, jangan masukkan apa-apa ke dalam mulut dan jangan beri makanan atau minuman sehingga pesakit benar-benar sedar. Catat tempoh sawan dan dapatkan bantuan kecemasan jika sawan lebih 5 minit, berlaku kali pertama, berulang tanpa sedar sepenuhnya atau disertai tanda bahaya.

Dengan pengetahuan yang betul, orang sekeliling boleh membantu mengurangkan risiko kecederaan dan memastikan pesakit mendapat rawatan yang sesuai.

FAQ Tentang Sawan