Rabun Silau (Astigmatisme): Punca, Tanda, Diagnosis dan Rawatan

Lampu kenderaan kelihatan berselerak ketika memandu malam, tulisan tidak cukup tajam walaupun anda masih boleh membacanya, atau mata cepat penat selepas menggunakan komputer? Keadaan seperti ini kadangkala dikaitkan dengan apa yang biasa disebut sebagai rabun silau.

Dalam penggunaan harian di Malaysia, istilah rabun silau sering digunakan untuk merujuk kepada astigmatisme. Ia merupakan sejenis ralat refraksi yang berlaku apabila bentuk kornea atau kanta mata menyebabkan cahaya tidak difokuskan secara sekata pada retina.

Akibatnya, seseorang boleh mengalami penglihatan kabur atau terherot, sama ada ketika melihat objek jauh mahupun dekat. Sesetengah individu turut mengalami sakit kepala, ketegangan mata atau kesukaran melihat dalam keadaan cahaya rendah.

Walaupun namanya mengandungi perkataan “silau”, tidak semua orang yang sensitif terhadap cahaya mempunyai astigmatisme. Silau boleh disebabkan oleh pelbagai keadaan mata lain.

Berita baiknya, kebanyakan kes astigmatisme boleh diperbetulkan dengan cermin mata atau kanta lekap. Pembedahan refraktif juga boleh menjadi pilihan untuk individu tertentu selepas penilaian mata yang menyeluruh.

Apa Itu Rabun Silau atau Astigmatisme?

Astigmatisme ialah salah satu daripada beberapa jenis ralat refraksi, bersama dengan miopia, hiperopia dan presbiopia.

Untuk melihat dengan jelas, cahaya yang memasuki mata perlu melalui kornea dan kanta sebelum difokuskan pada retina di bahagian belakang mata. Retina kemudian menukarkan cahaya kepada isyarat yang dihantar ke otak untuk menghasilkan imej yang kita lihat.

Dalam mata dengan astigmatisme, kelengkungan kornea atau kanta tidak sekata seperti yang diperlukan untuk memfokuskan cahaya dengan tepat.

Akibatnya, cahaya boleh dibiaskan dalam arah yang berbeza dan menghasilkan imej yang kurang tajam.

Secara ringkas:

Mata tanpa astigmatisme
→ cahaya difokuskan dengan lebih sekata
→ imej kelihatan lebih tajam

Mata dengan astigmatisme
→ cahaya dibiaskan secara tidak sekata
→ imej boleh kelihatan kabur atau terherot

National Eye Institute menerangkan bahawa perbezaan bentuk kornea atau kanta inilah yang menyebabkan cahaya dibengkokkan secara berbeza ketika memasuki mata.

Astigmatisme juga boleh berlaku bersama rabun jauh atau hiperopia. Oleh itu, seseorang boleh mempunyai lebih daripada satu jenis ralat refraksi pada masa yang sama.

Adakah Rabun Silau Sama Dengan Mata Sensitif Kepada Cahaya?

Tidak semestinya.

Istilah rabun silau sering digunakan untuk astigmatisme, tetapi “silau” sebenarnya merupakan satu simptom yang boleh berlaku dalam pelbagai keadaan.

Seseorang yang mempunyai astigmatisme mungkin mendapati lampu kelihatan kurang tajam, berbayang atau mempunyai halo, terutama dalam keadaan gelap. Walau bagaimanapun, simptom seperti silau dan sensitiviti kepada cahaya juga boleh berlaku akibat:

• mata kering
• katarak
• masalah kornea
• preskripsi cermin mata yang tidak lagi sesuai
• sesetengah penyakit atau kecederaan mata

Sebagai contoh, garis panduan penjagaan mata KKM turut menyenaraikan silau sebagai salah satu simptom yang boleh berlaku pada katarak.

Oleh itu, jangan menentukan sendiri bahawa anda mempunyai astigmatisme hanya kerana mudah silau apabila melihat cahaya.

Apakah Tanda dan Simptom Rabun Silau?

Tahap simptom berbeza antara individu. Astigmatisme ringan mungkin tidak menyebabkan sebarang masalah yang ketara.

Antara simptom yang biasa termasuk:

1. Penglihatan kabur atau terherot

Objek mungkin kelihatan kurang tajam walaupun berada pada jarak dekat atau jauh.

Berbeza dengan miopia yang terutamanya menjejaskan penglihatan jauh, astigmatisme boleh menyebabkan penglihatan kabur pada pelbagai jarak.

2. Kerap mengecilkan mata

Sesetengah individu secara tidak sedar mengecilkan mata ketika cuba membaca papan tanda, melihat skrin atau mengenal pasti sesuatu dari jauh.

3. Mata cepat penat

Mata boleh terasa letih atau tidak selesa selepas:

• membaca lama
• bekerja menggunakan komputer
• memandu
• melakukan kerja yang memerlukan fokus visual

4. Sakit kepala

Usaha berterusan untuk mendapatkan imej yang lebih jelas boleh dikaitkan dengan ketegangan mata dan sakit kepala pada sesetengah individu.

5. Sukar melihat pada waktu malam

Astigmatisme boleh menjadikan penglihatan dalam keadaan cahaya rendah lebih mencabar.

Lampu jalan atau lampu kenderaan mungkin kelihatan kurang jelas dan seseorang mungkin berasa kurang yakin ketika memandu malam.

National Eye Institute menyenaraikan penglihatan kabur, mengecilkan mata, sakit kepala, ketegangan mata dan kesukaran melihat waktu malam antara simptom biasa astigmatisme.

Apakah Punca Rabun Silau?

Astigmatisme berlaku apabila bentuk kornea atau kanta menyebabkan cahaya dibiaskan dengan cara yang tidak sekata.

Punca sebenar mengapa sesetengah individu mempunyai bentuk mata seperti ini tidak sentiasa diketahui.

Faktor sejak lahir dan genetik

Sesetengah individu dilahirkan dengan astigmatisme, manakala pada orang lain ia mula dikesan ketika zaman kanak-kanak atau awal dewasa.

Faktor genetik dipercayai boleh memainkan peranan.

Bentuk kornea

Kornea ialah lapisan jernih di bahagian hadapan mata yang memainkan peranan besar dalam memfokuskan cahaya.

Perbezaan kelengkungan kornea boleh menghasilkan astigmatisme.

Bentuk kanta mata

Astigmatisme bukan hanya berpunca daripada kornea. Bentuk kanta di dalam mata juga boleh menyebabkan cahaya difokuskan secara tidak sekata.

Kecederaan mata

Astigmatisme kadangkala boleh muncul atau berubah selepas kecederaan yang mempengaruhi struktur mata.

Pembedahan mata

Perubahan bentuk kornea selepas sesetengah prosedur atau pembedahan mata juga boleh mempengaruhi astigmatisme.

Keratokonus

Astigmatisme yang semakin meningkat atau menjadi tidak teratur boleh berlaku pada individu dengan keratokonus.

Keratokonus ialah keadaan apabila kornea menjadi semakin nipis dan berubah bentuk sehingga lebih menonjol ke hadapan. Ia boleh menyebabkan penglihatan kabur, perubahan preskripsi yang kerap, ghosting imej dan silau.

Ini tidak bermakna setiap orang dengan astigmatisme mempunyai keratokonus. Namun perubahan preskripsi yang cepat atau penglihatan yang semakin terherot memerlukan pemeriksaan lanjut.

Betulkah Telefon dan Membaca Dalam Gelap Menyebabkan Rabun Silau?

Ini antara salah faham yang biasa.

Menggunakan telefon, menonton televisyen atau membaca dalam cahaya malap tidak dianggap sebagai penyebab astigmatisme.

Moorfields Eye Hospital menyatakan aktiviti seperti penggunaan komputer, telefon atau membaca dalam pencahayaan yang kurang baik tidak menyebabkan astigmatisme.

Namun aktiviti visual yang panjang boleh menyebabkan:

• mata terasa penat
• mata kering
• sakit kepala
• ketidakselesaan sementara
• penglihatan terasa kurang selesa selepas fokus terlalu lama

Jadi, mata penat selepas menggunakan telefon tidak bermaksud telefon telah menyebabkan astigmatisme.

Jenis Jenis Astigmatisme

Untuk pembaca awam, astigmatisme boleh difahami melalui beberapa kategori utama.

Astigmatisme kornea

Berlaku apabila bentuk atau kelengkungan kornea tidak sekata.

Astigmatisme lentikular

Berlaku apabila bentuk kanta di dalam mata menyebabkan pembiasan cahaya yang tidak sekata.

Astigmatisme regular

Kelengkungan mata mempunyai corak yang lebih tersusun. Jenis ini biasanya boleh diperbetulkan dengan cermin mata atau kanta lekap yang sesuai.

Astigmatisme irregular

Permukaan kornea mempunyai bentuk yang lebih tidak sekata.

Keadaan ini boleh berlaku akibat penyakit atau perubahan struktur kornea tertentu seperti keratokonus dan mungkin memerlukan kanta lekap khas atau rawatan lain bergantung pada puncanya.

Rabun Silau vs Rabun Jauh: Apa Perbezaannya?

Astigmatisme boleh berlaku sendiri atau bersama ralat refraksi lain.

National Eye Institute mengklasifikasikan keempat empat keadaan ini sebagai ralat refraksi yang biasa.

Seseorang, contohnya, boleh mempunyai miopia bersama astigmatisme. Sebab itulah preskripsi cermin mata boleh mempunyai lebih daripada satu jenis ukuran.

Bagaimana Rabun Silau Didiagnosis?

Cara paling tepat untuk mengetahui sama ada anda mempunyai astigmatisme ialah melalui pemeriksaan mata.

Pemeriksaan boleh merangkumi beberapa komponen bergantung kepada umur, simptom dan keadaan mata.

Ujian ketajaman penglihatan

Anda mungkin diminta membaca huruf atau simbol pada carta penglihatan untuk menentukan tahap penglihatan setiap mata.

Ujian refraksi

Optometris atau doktor mata akan menguji kombinasi kanta yang berbeza untuk menentukan kuasa yang menghasilkan penglihatan paling jelas.

Inilah antara pemeriksaan yang menentukan preskripsi cermin mata.

Pengukuran bentuk kornea

Alat seperti keratometer boleh digunakan untuk mengukur kelengkungan kornea.

Dalam kes tertentu, topografi atau tomografi kornea boleh digunakan untuk menghasilkan gambaran lebih terperinci tentang bentuk kornea, terutama apabila terdapat kebimbangan mengenai keratokonus atau astigmatisme irregular.

Pemeriksaan kesihatan mata

Bergantung kepada keadaan, profesional penjagaan mata mungkin turut memeriksa struktur mata untuk mengenal pasti masalah lain yang boleh menyebabkan perubahan penglihatan.

Apa Maksud SPH, CYL dan AXIS Pada Preskripsi Cermin Mata?

Preskripsi cermin mata kelihatan seperti deretan nombor yang sukar difahami, tetapi beberapa singkatan asas boleh membantu.

SPH

Sphere atau SPH merujuk kepada pembetulan kuasa sfera, biasanya berkaitan miopia atau hiperopia.

CYL

Cylinder atau CYL menunjukkan komponen kuasa yang digunakan untuk membetulkan astigmatisme.

Secara umum, semakin besar nilai mutlak CYL, semakin banyak pembetulan astigmatisme diperlukan.

Namun angka ini tidak patut digunakan bersendirian untuk menilai tahap “teruk” sesuatu masalah mata.

AXIS

AXIS menunjukkan orientasi pembetulan astigmatisme dan biasanya dinyatakan antara 1 hingga 180 darjah.

Ia bukan ukuran “berapa kuat” astigmatisme.

Preskripsi mata kanan dan kiri juga tidak semestinya sama.

Adakah Semua Rabun Silau Perlu Dirawat?

Tidak.

Jika astigmatisme sangat ringan dan tidak mengganggu fungsi penglihatan, seseorang mungkin tidak memerlukan pembetulan khusus.

National Eye Institute menyatakan astigmatisme ringan mungkin tidak memerlukan rawatan.

Keputusan rawatan bergantung kepada faktor seperti:

• tahap penglihatan
• simptom
• pekerjaan
• keperluan memandu
• penggunaan komputer
• umur
• keadaan kedua-dua mata
• kewujudan masalah mata lain

Matlamat rawatan bukan semata mata untuk menjadikan nombor preskripsi “kosong”, tetapi membantu seseorang melihat dengan jelas dan berfungsi dengan selesa.

Apakah Rawatan Rabun Silau?

Rawatan utama astigmatisme ialah membetulkan cara cahaya difokuskan pada retina.

1. Cermin mata

Cermin mata merupakan pilihan yang mudah dan biasa.

Kanta dibuat berdasarkan preskripsi yang mengambil kira miopia atau hiperopia serta komponen astigmatisme.

Kelebihannya termasuk:

• tidak menyentuh permukaan mata
• mudah digunakan
• risiko komplikasi mata lebih rendah berbanding kanta lekap
• preskripsi boleh dikemas kini apabila penglihatan berubah

2. Kanta lekap

Kanta lekap tertentu, termasuk kanta torik, direka untuk membetulkan astigmatisme.

Bagi sesetengah keadaan kornea, kanta khas seperti kanta rigid gas permeable mungkin digunakan.

Namun kanta lekap bukan sekadar produk kosmetik.

Pada April 2026, Kementerian Kesihatan Malaysia menegaskan bahawa kanta lekap ialah peranti perubatan terkawal yang memerlukan preskripsi serta khidmat profesional daripada juru optik atau optometris berdaftar. Pembelian tanpa pemeriksaan dan nasihat profesional boleh meningkatkan risiko jangkitan, kerosakan kornea dan komplikasi penglihatan.

Pengguna juga perlu:

1. mencuci tangan sebelum menyentuh kanta
2. menggunakan larutan penjagaan yang sesuai
3. tidak memakai kanta melebihi tempoh yang disarankan
4. tidak berkongsi kanta lekap
5. mendapatkan rawatan jika mata menjadi merah, sakit atau penglihatan tiba-tiba kabur

KKM memberi amaran bahawa jangkitan kornea atau ulser kornea boleh menjadi komplikasi serius penggunaan kanta lekap yang tidak selamat.

3. Pembedahan refraktif

Prosedur refraktif seperti LASIK boleh membetulkan sesetengah jenis astigmatisme dengan mengubah bentuk kornea supaya cahaya dapat difokuskan dengan lebih baik.

Namun bukan semua orang sesuai menjalani LASIK.

Penilaian sebelum pembedahan boleh mengambil kira:

• kestabilan preskripsi
• ketebalan dan bentuk kornea
• keadaan mata kering
• kewujudan keratokonus
• penyakit mata lain
• jangkaan pesakit

FDA menyatakan keratokonus dan kornea yang terlalu nipis merupakan antara faktor yang boleh menyebabkan LASIK tidak sesuai.

Pembedahan juga mempunyai risiko. Sesetengah pesakit masih memerlukan cermin mata selepas prosedur dan boleh mengalami kesan seperti mata kering, halo, glare atau gangguan penglihatan malam.

Bolehkah Rabun Silau Hilang atau Sembuh?

Astigmatisme tidak semestinya “hilang” hanya kerana seseorang memakai cermin mata.

Cermin mata dan kanta lekap membetulkan pembiasan cahaya ketika digunakan, tetapi tidak mengubah bentuk asal kornea secara kekal.

Pembedahan refraktif pula boleh mengubah bentuk kornea dan mengurangkan kebergantungan kepada cermin mata bagi pesakit yang sesuai.

Namun ia juga tidak patut dianggap sebagai jaminan bahawa seseorang tidak akan memerlukan cermin mata lagi sepanjang hayat.

Preskripsi mata boleh berubah dan presbiopia tetap boleh berlaku apabila usia meningkat. FDA turut menegaskan bahawa sesetengah individu masih memerlukan cermin mata atau kanta lekap selepas pembedahan refraktif.

Rabun Silau Pada Kanak-Kanak

Kanak-kanak juga boleh mengalami astigmatisme.

Masalahnya, seorang kanak-kanak mungkin tidak menyedari bahawa penglihatannya kabur kerana dia menganggap cara dia melihat adalah normal.

Antara petanda yang boleh diperhatikan termasuk:

• kerap mengecilkan mata
• duduk terlalu dekat dengan skrin
• kesukaran membaca
• mengadu sakit kepala
• sukar memberi tumpuan kepada kerja visual
• prestasi visual antara kedua-dua mata berbeza

Astigmatisme yang tinggi atau tidak dibetulkan pada usia perkembangan penglihatan boleh menyumbang kepada ambliopia atau mata malas.

NHS menyatakan astigmatisme pada satu mata boleh menyebabkan ambliopia jika perkembangan penglihatan terganggu dan masalah tersebut tidak dikesan lebih awal.

Di Malaysia, Perkhidmatan Optometri KKM juga menjalankan program saringan penglihatan dan ambliopia bagi kanak-kanak prasekolah berumur empat hingga enam tahun.

Pengesanan awal penting kerana sistem penglihatan kanak-kanak masih berkembang.

Kenapa Rabun Silau Lebih Ketara Ketika Memandu Malam?

Dalam keadaan gelap, seseorang mungkin lebih menyedari gangguan kecil pada kualiti imej.

Astigmatisme dan ralat refraksi lain boleh menyebabkan:

• lampu kelihatan kurang tajam
• halo atau glare lebih ketara
• papan tanda sukar dibaca
• kontras kelihatan lebih rendah
• mata cepat penat

Jika masalah ini berlaku, pastikan preskripsi cermin mata masih sesuai.

Selain itu:

• bersihkan kanta cermin mata
• pastikan cermin hadapan kenderaan bersih
• jangan memandu jika penglihatan tidak selamat
• lakukan pemeriksaan jika simptom semakin ketara

Jangan terus menganggap semua silau malam berpunca daripada astigmatisme kerana katarak, mata kering dan masalah kornea juga boleh memberi simptom serupa.

Bila Perlu Membuat Pemeriksaan Mata?

Pertimbangkan pemeriksaan jika anda atau anak mengalami:

• penglihatan kabur yang mengganggu aktiviti
• kerap mengecilkan mata
• sakit kepala berkaitan kerja visual
• kesukaran memandu malam
• mata cepat penat
• perubahan preskripsi yang kerap
• penglihatan satu mata jauh lebih lemah
• cermin mata sedia ada tidak lagi memberikan penglihatan yang memuaskan

Perubahan astigmatisme yang cepat atau preskripsi yang kerap berubah juga boleh menyebabkan profesional mata mempertimbangkan pemeriksaan bentuk kornea untuk menolak masalah seperti keratokonus.

Jangan anggap semua perubahan penglihatan sebagai rabun silau

Dapatkan penilaian perubatan dengan lebih segera jika berlaku perubahan penglihatan secara mendadak, kehilangan penglihatan, sakit mata yang kuat atau mata merah dan sakit terutama ketika memakai kanta lekap.

Simptom seperti ini bukan gambaran tipikal astigmatisme biasa dan mungkin menandakan masalah mata lain yang memerlukan rawatan.

Cara Menjaga Penglihatan Jika Mempunyai Astigmatisme

Anda tidak boleh mengubah astigmatisme dengan senaman mata atau mengelakkan telefon sepenuhnya.

Apa yang lebih berguna ialah memastikan penglihatan dibetulkan dan kesihatan mata dipantau dengan baik.

Antara langkah praktikal ialah:

1. Gunakan preskripsi yang sesuai
   Jangan memakai cermin mata orang lain walaupun terasa lebih jelas.
2. Periksa mata apabila penglihatan berubah
   Jangan hanya menambah kuasa cermin mata berdasarkan tekaan.
3. Gunakan kanta lekap secara selamat
   Dapatkan preskripsi dan arahan penjagaan daripada profesional berdaftar.
4. Perhatikan perubahan pada kanak-kanak
   Mereka mungkin tidak mampu menerangkan bahawa penglihatan mereka kabur.
5. Jangan abaikan perubahan yang cepat
   Astigmatisme yang meningkat dengan cepat perlu dinilai untuk memastikan tiada masalah kornea lain.

Rabun Silau: Mitos vs Fakta

Mitos: Telefon menyebabkan rabun silau

Fakta: Penggunaan telefon atau komputer tidak dianggap sebagai penyebab langsung astigmatisme.

Mitos: Semua orang yang silau apabila melihat lampu mempunyai astigmatisme

Fakta: Silau boleh berlaku akibat pelbagai keadaan mata dan tidak khusus kepada astigmatisme.

Mitos: Astigmatisme hanya menjejaskan penglihatan jauh

Fakta: Astigmatisme boleh menyebabkan objek dekat dan jauh kelihatan kabur atau terherot.

Mitos: Memakai cermin mata menyebabkan rabun silau semakin tinggi

Fakta: Cermin mata membetulkan cara cahaya difokuskan ketika dipakai. Ia tidak menyebabkan astigmatisme bertambah.

Mitos: LASIK menjamin anda tidak akan memakai cermin mata lagi

Fakta: Pembedahan refraktif boleh mengurangkan kebergantungan kepada cermin mata, tetapi hasil berbeza antara individu dan sesetengah pesakit masih memerlukan pembetulan selepas pembedahan.

Kesimpulan

Rabun silau atau astigmatisme ialah ralat refraksi yang biasa berlaku apabila bentuk kornea atau kanta menyebabkan cahaya tidak difokuskan secara sekata pada retina.

Ia boleh menyebabkan penglihatan kabur atau terherot, ketegangan mata, sakit kepala dan kesukaran melihat ketika malam. Namun tidak semua individu mempunyai simptom dan kes yang ringan tidak semestinya memerlukan rawatan.

Cermin mata dan kanta lekap merupakan pilihan pembetulan yang paling biasa. Pembedahan refraktif seperti LASIK pula boleh dipertimbangkan untuk individu tertentu selepas pemeriksaan menyeluruh.

Paling penting, jangan menganggap setiap masalah silau sebagai astigmatisme. Jika penglihatan berubah, preskripsi kerap bertukar atau simptom mula mengganggu aktiviti harian, pemeriksaan mata adalah cara terbaik untuk menentukan punca sebenar.

Soalan Lazim Tentang Rabun Silau