Kanser Nasofarinks: Simptom Awal, Punca, Risiko, Ujian Diagnosis Dan Pilihan Rawatan

Kanser nasofarinks ialah sejenis kanser kepala dan leher yang bermula di kawasan nasofarinks, iaitu bahagian belakang hidung dan atas tekak. Dalam bahasa mudah, ramai orang memanggilnya kanser hidung, tetapi istilah ini tidak begitu tepat kerana kanser nasofarinks bukan bermula di bahagian luar hidung. Ia berlaku di ruang yang lebih dalam, tersembunyi di belakang rongga hidung.

Masalah utama kanser ini ialah simptom awalnya boleh kelihatan seperti penyakit biasa. Hidung tersumbat, telinga berdengung, telinga rasa penuh, sakit kepala atau benjolan di leher kadang-kadang dianggap sebagai resdung, selsema, jangkitan telinga atau kelenjar biasa. Sebab itu, sebahagian pesakit hanya mendapatkan pemeriksaan apabila simptom sudah berpanjangan atau benjolan di leher semakin jelas.

Di Malaysia, kanser nasofarinks adalah topik yang penting untuk diberi perhatian. Cancer Research Malaysia menyatakan bahawa kanser nasofarinks termasuk antara lima kanser paling lazim di Malaysia dan lebih kerap berlaku dalam kalangan populasi Asia berbanding Kaukasia. Kajian epidemiologi di Sarawak pula menunjukkan beban penyakit ini agak ketara, dengan kadar tahunan age standardized incidence 13.2 bagi lelaki dan 5.3 bagi wanita bagi setiap 100,000 penduduk dalam tempoh kajian tersebut.

Apa Itu Kanser Nasofarinks?

Nasofarinks ialah ruang di belakang hidung, berhampiran bahagian atas tekak. Ia terletak di kawasan yang tidak dapat dilihat dengan pemeriksaan mulut biasa. Untuk melihat kawasan ini dengan jelas, doktor biasanya memerlukan alat khas seperti skop hidung atau nasoendoskopi.

Kanser nasofarinks berlaku apabila sel di kawasan ini membesar secara tidak terkawal dan membentuk ketumbuhan. Ketumbuhan ini boleh membesar setempat, merebak ke kelenjar leher atau merebak ke bahagian badan lain jika tidak dikesan dan dirawat.

Menurut National Cancer Institute, kanser nasofarinks ialah kanser yang bermula dalam tisu nasofarinks, dan ujian yang memeriksa hidung, tekak serta organ berhampiran digunakan untuk diagnosis dan staging penyakit ini.

Kanser Nasofarinks Dan “Kanser Hidung”: Sama Atau Tidak?

Secara ringkas, tidak semestinya sama.

Dalam carian orang awam, istilah kanser hidung sering digunakan untuk merujuk kepada apa-apa kanser di kawasan hidung. Namun dari sudut perubatan, beberapa jenis kanser boleh berlaku di kawasan yang berbeza:

1. Kanser nasofarinks
   Bermula di belakang hidung dan atas tekak.
2. Kanser rongga hidung
   Bermula dalam ruang hidung.
3. Kanser sinus
   Bermula dalam rongga sinus di sekitar hidung dan muka.
4. Kanser tekak atau laring
   Melibatkan bahagian tekak atau kotak suara, bukan nasofarinks.

Ini penting kerana lokasi kanser menentukan simptom, ujian diagnosis dan rawatan. Contohnya, kanser nasofarinks lebih kerap dikaitkan dengan masalah telinga sebelah, benjolan leher dan hidung tersumbat sebelah kerana kedudukannya berhampiran saluran telinga dan kelenjar leher.

Kenapa Kanser Nasofarinks Boleh Lambat Dikesan?

Kanser nasofarinks boleh lambat dikesan atas beberapa sebab:

• Kawasan nasofarinks tersembunyi dan tidak mudah dilihat.
• Simptom awal boleh menyerupai selsema, resdung atau jangkitan telinga.
• Benjolan leher kadang-kadang tidak sakit, jadi pesakit tidak risau.
• Ada pesakit cuba rawatan sendiri terlalu lama sebelum mendapatkan pemeriksaan.
• Simptom boleh datang secara perlahan dan tidak mengganggu pada peringkat awal.

American Cancer Society menyatakan bahawa kanser nasofarinks sering tidak menyebabkan simptom ketara pada awalnya; apabila simptom berlaku, ia boleh menjadi ringan atau tidak spesifik seperti telinga rasa penuh, perubahan pendengaran atau benjolan leher yang tidak sakit.

Ini sebabnya kesedaran awal sangat penting. Bukan semua hidung tersumbat atau telinga berdengung ialah kanser, tetapi simptom yang berpanjangan, berlaku sebelah sahaja, semakin teruk atau datang bersama benjolan leher memang wajar diperiksa.

Simptom Awal Kanser Nasofarinks

Simptom kanser nasofarinks boleh melibatkan hidung, telinga, leher, tekak, saraf muka dan keadaan umum badan. Dalam sesetengah kes, tanda pertama yang pesakit perasan ialah benjolan di leher, bukan masalah hidung.

Antara simptom yang boleh berlaku termasuk:

• Benjolan di leher yang tidak sakit
• Hidung tersumbat sebelah atau berpanjangan
• Hidung berdarah berulang
• Lendir hidung bercampur darah
• Telinga berdengung
• Telinga rasa penuh atau tersumbat
• Pendengaran berkurang sebelah
• Sakit kepala berulang
• Sakit atau rasa tidak selesa di belakang hidung atau tekak
• Sukar menelan
• Penglihatan berganda
• Kebas pada muka
• Sukar membuka mulut
• Berat badan turun tanpa sebab jelas
• Letih berpanjangan

National Cancer Institute menyenaraikan antara tanda dan simptom kanser nasofarinks sebagai masalah bernafas, bercakap atau mendengar, serta gejala awal seperti benjolan leher, telinga berdengung, gangguan pendengaran, sakit tekak dan hidung tersumbat.

1. Benjolan Di Leher

Benjolan di leher ialah salah satu tanda penting yang tidak boleh diabaikan. Dalam kanser nasofarinks, sel kanser boleh merebak ke kelenjar limfa di leher. Apabila kelenjar ini membesar, pesakit mungkin terasa satu ketulan di sebelah leher atau kedua-dua belah leher.

Ciri benjolan yang perlu diberi perhatian:

• Tidak sakit
• Tidak hilang selepas beberapa minggu
• Semakin membesar
• Terasa keras atau tidak bergerak
• Muncul bersama simptom hidung atau telinga

Ramai orang menganggap benjolan yang tidak sakit sebagai tidak berbahaya. Ini satu anggapan yang berisiko. Kelenjar yang membengkak akibat jangkitan biasanya akan mengecil selepas jangkitan pulih. Jika benjolan kekal lebih daripada dua hingga tiga minggu, pemeriksaan doktor adalah langkah yang lebih selamat.

2. Hidung Tersumbat Sebelah

Hidung tersumbat boleh berlaku akibat selsema, resdung, alahan atau polip. Namun, hidung tersumbat yang berlaku sebelah sahaja, berpanjangan dan tidak pulih dengan rawatan biasa perlu dinilai dengan lebih teliti.

Dalam kanser nasofarinks, ketumbuhan boleh mengganggu aliran udara di bahagian belakang hidung. Pesakit mungkin rasa:

• Sebelah hidung sentiasa tersumbat
• Pernafasan melalui hidung tidak lancar
• Simptom tidak berubah walaupun sudah mengambil ubat selsema atau alahan
• Ada rasa tekanan di belakang hidung

Jangan terus menyimpulkan ia kanser. Tetapi jangan juga terlalu lama menganggapnya sebagai resdung biasa jika simptom tidak pulih.

3. Hidung Berdarah Atau Lendir Berdarah

Hidung berdarah tidak semestinya tanda kanser. Ia boleh berlaku kerana cuaca kering, mengorek hidung, trauma kecil, jangkitan atau salur darah rapuh. Namun, hidung berdarah yang berulang, berlaku tanpa sebab jelas atau disertai lendir berdarah perlu diperiksa.

Tanda yang lebih membimbangkan termasuk:

• Darah keluar berulang kali
• Lendir hidung bercampur darah
• Darah keluar dari satu bahagian hidung sahaja
• Hidung berdarah bersama benjolan leher
• Hidung berdarah bersama telinga berdengung atau pendengaran berkurang

Dalam konteks kanser nasofarinks, darah boleh berlaku apabila permukaan ketumbuhan mudah luka atau berdarah.

4. Masalah Telinga Sebelah

Kanser nasofarinks boleh menyebabkan simptom telinga kerana kawasan nasofarinks terletak berhampiran saluran eustachian, iaitu saluran yang membantu menyeimbangkan tekanan dalam telinga tengah. Jika saluran ini tersumbat atau terganggu, pesakit boleh mengalami masalah telinga.

Simptom telinga yang boleh berlaku:

• Telinga rasa penuh
• Telinga seperti tersumbat
• Pendengaran berkurang sebelah
• Telinga berdengung
• Jangkitan telinga berulang pada orang dewasa

Masalah telinga sebelah pada orang dewasa, terutamanya jika berpanjangan dan tidak jelas puncanya, patut dinilai. Ia tidak bermaksud setiap kes telinga berdengung ialah kanser, tetapi gabungan simptom telinga sebelah dengan hidung tersumbat sebelah atau benjolan leher perlu diberi perhatian.

5. Sakit Kepala, Kebas Muka Dan Penglihatan Berganda

Apabila kanser membesar atau melibatkan kawasan berhampiran saraf, pesakit mungkin mengalami simptom saraf. Ini biasanya lebih membimbangkan dan perlu diperiksa segera.

Antara tanda yang perlu diberi perhatian:

• Sakit kepala yang semakin kerap
• Penglihatan berganda
• Kebas pada muka
• Sakit muka
• Sukar membuka mulut
• Perubahan suara
• Sukar menelan

Simptom seperti ini tidak patut dirawat sendiri terlalu lama. Jika berlaku bersama simptom hidung, telinga atau benjolan leher, dapatkan pemeriksaan doktor.

Bila Perlu Jumpa Doktor?

Dapatkan pemeriksaan doktor jika anda mengalami mana-mana keadaan berikut:

1. Benjolan di leher tidak hilang selepas dua hingga tiga minggu.
2. Hidung berdarah berulang tanpa sebab jelas.
3. Hidung tersumbat sebelah secara berpanjangan.
4. Telinga berdengung sebelah atau pendengaran berkurang sebelah.
5. Telinga rasa penuh sebelah tanpa sebab yang jelas.
6. Simptom hidung atau telinga tidak pulih walaupun sudah mendapat rawatan biasa.
7. Ada sakit kepala pelik, kebas muka atau penglihatan berganda.
8. Berat badan turun tanpa sebab.
9. Ada sejarah keluarga kanser nasofarinks dan mengalami simptom mencurigakan.

Punca Kanser Nasofarinks

Punca sebenar kanser nasofarinks biasanya bukan satu faktor tunggal. Ia boleh melibatkan gabungan faktor genetik, virus, persekitaran dan gaya hidup. Dalam banyak kes, seseorang mungkin mempunyai beberapa faktor risiko, tetapi ini tidak bermaksud dia pasti akan mendapat kanser.

Begitu juga sebaliknya, seseorang yang tiada faktor risiko jelas masih boleh menghidap kanser. Faktor risiko hanya bermaksud kebarangkalian lebih tinggi berbanding orang lain.

1. Epstein Barr Virus (EBV)

Epstein Barr virus atau EBV ialah virus yang sangat biasa. Ramai orang pernah terdedah kepada EBV sepanjang hidup tanpa mengalami masalah serius. Namun, EBV dikaitkan dengan beberapa jenis kanser, termasuk kanser nasofarinks.

Cancer Research UK menjelaskan bahawa EBV ialah virus biasa yang boleh meningkatkan risiko kanser nasofarinks, tetapi kebanyakan orang yang membawa EBV tidak mengalami masalah dan hanya dalam keadaan jarang jangkitan ini menyumbang kepada kanser.

Maksudnya, ujian EBV positif tidak bermaksud seseorang pasti menghidap kanser. EBV hanyalah salah satu faktor dalam proses yang lebih kompleks.

2. Faktor Keturunan Dan Sejarah Keluarga

Risiko kanser nasofarinks boleh menjadi lebih tinggi jika ada ahli keluarga terdekat pernah menghidap penyakit ini. Ini mungkin berkait dengan faktor genetik, corak pemakanan, persekitaran hidup atau gabungan beberapa faktor.

Sejarah keluarga penting untuk diberitahu kepada doktor, terutama jika anda mengalami simptom seperti benjolan leher, hidung berdarah berulang atau telinga berdengung sebelah.

Namun, sejarah keluarga bukan hukuman pasti. Ramai orang yang ada ahli keluarga dengan kanser tidak semestinya akan mendapat kanser yang sama.

3. Makanan Diawet, Masin Atau Diasap

Beberapa kajian mengaitkan corak pemakanan tertentu dengan risiko kanser nasofarinks, terutama makanan yang diawet, terlalu masin atau diasap. Contoh yang sering disebut dalam kajian ialah ikan masin gaya tertentu dan makanan diawet tradisional.

American Cancer Society menyenaraikan pemakanan tertentu seperti makanan diawet sebagai antara faktor risiko kanser nasofarinks. Kajian klasik juga menunjukkan kaitan antara pengambilan ikan masin dan lebihan risiko kanser nasofarinks dalam populasi tertentu.

Namun, penting untuk tidak menakut-nakutkan pembaca. Risiko biasanya berkait dengan corak pemakanan jangka panjang, bukan sekali makan. Pendekatan yang lebih praktikal ialah mengurangkan makanan terlalu masin atau diawet dan memperbanyak makanan segar.

4. Merokok

Merokok meningkatkan risiko banyak jenis kanser, termasuk kanser kepala dan leher. Asap rokok mengandungi bahan kimia yang boleh merosakkan sel dan mengganggu kesihatan saluran pernafasan.

Bagi pesakit yang sedang dirawat, merokok juga boleh menjejaskan pemulihan, menambah risiko komplikasi dan memburukkan kesihatan umum. Berhenti merokok ialah salah satu langkah paling penting untuk mengurangkan risiko penyakit kronik secara keseluruhan.

5. Faktor Persekitaran Dan Pekerjaan

Pendedahan jangka panjang kepada habuk, asap atau bahan tertentu di tempat kerja boleh menyumbang kepada risiko kanser kepala dan leher. Contohnya:

• Habuk kayu
• Asap industri
• Bahan kimia tertentu
• Pengudaraan tempat kerja yang lemah
• Pendedahan berulang kepada bahan pencemar

Jika pekerjaan anda melibatkan pendedahan sebegini, gunakan alat perlindungan yang sesuai dan patuhi langkah keselamatan pekerjaan.

Siapa Yang Lebih Berisiko?

Golongan yang mungkin mempunyai risiko lebih tinggi termasuk:

• Lelaki
• Individu dewasa pertengahan dan lebih tua
• Mereka yang mempunyai sejarah keluarga kanser nasofarinks
• Populasi tertentu di Asia Tenggara dan Asia Selatan China
• Perokok
• Individu dengan diet tinggi makanan diawet atau terlalu masin secara kerap
• Pekerja yang terdedah kepada habuk atau bahan kimia tertentu
• Mereka yang pernah terdedah kepada EBV dalam konteks risiko lain

Cancer Research Malaysia melaporkan bahawa pada tahun 2020, terdapat 133,354 individu didiagnosis dengan kanser nasofarinks di peringkat global, dan penyakit ini lebih banyak memberi kesan kepada populasi Asia.

Bagaimana Kanser Nasofarinks Didiagnosis?

Diagnosis kanser nasofarinks tidak boleh dibuat hanya berdasarkan simptom. Doktor perlu membuat pemeriksaan dan ujian tertentu untuk mengesahkan sama ada terdapat kanser, menentukan jenis sel dan melihat tahap penyakit.

Biasanya proses diagnosis melibatkan beberapa langkah.

1. Sejarah Kesihatan Dan Pemeriksaan Fizikal

Doktor akan bertanya tentang simptom yang dialami, tempoh simptom, sama ada simptom berlaku sebelah atau dua belah, dan sama ada terdapat benjolan di leher.

Soalan yang mungkin ditanya termasuk:

• Bila simptom bermula?
• Adakah hidung tersumbat sebelah?
• Pernah berlaku hidung berdarah?
• Ada telinga berdengung atau pendengaran berkurang?
• Ada benjolan di leher?
• Benjolan semakin besar atau tidak?
• Ada sejarah keluarga kanser nasofarinks?
• Merokok atau tidak?
• Berat badan turun tanpa sebab?

Doktor juga akan memeriksa leher, hidung, mulut, tekak dan telinga.

2. Pemeriksaan Pakar ENT Dan Skop Hidung

Jika simptom mencurigakan, pesakit mungkin dirujuk kepada pakar telinga, hidung dan tekak atau pakar ENT. Salah satu pemeriksaan penting ialah nasoendoskopi.

Dalam prosedur ini, doktor menggunakan skop kecil yang dimasukkan melalui hidung untuk melihat kawasan nasofarinks. Prosedur ini membantu doktor melihat sama ada terdapat ketumbuhan, luka, pendarahan atau perubahan tidak normal.

Pemeriksaan ini penting kerana nasofarinks tidak dapat dilihat dengan jelas melalui pemeriksaan mulut biasa.

3. Biopsi

Jika doktor melihat kawasan yang mencurigakan, sampel tisu boleh diambil untuk biopsi. Biopsi ialah ujian utama untuk mengesahkan sama ada sel tersebut adalah kanser.

Perkara penting tentang biopsi:

• Ia mengambil sampel kecil tisu.
• Sampel diperiksa di makmal.
• Ia membantu menentukan jenis sel kanser.
• Ia penting untuk merancang rawatan.
• Simptom sahaja tidak cukup untuk mengesahkan kanser.

Jangan takut bertanya kepada doktor tentang tujuan biopsi, prosesnya dan apa yang akan berlaku selepas keputusan keluar.

4. Ujian Pengimejan

Selepas diagnosis disahkan atau jika doktor mahu menilai tahap penyakit, ujian pengimejan boleh dilakukan. Antara ujian yang mungkin digunakan ialah:

• MRI
• CT scan
• PET scan
• X-ray dada dalam keadaan tertentu
• Imbasan tulang jika disyaki merebak ke tulang

Tujuan ujian pengimejan adalah untuk melihat saiz ketumbuhan, kawasan yang terlibat, sama ada kelenjar leher terlibat dan sama ada kanser telah merebak ke bahagian lain. American Cancer Society menyatakan bahawa diagnosis dan staging kanser nasofarinks melibatkan pemeriksaan serta ujian untuk menilai penyakit dengan lebih tepat.

5. Ujian Darah Dan Penanda EBV

Dalam sesetengah keadaan, doktor mungkin menggunakan ujian berkaitan EBV sebagai sebahagian daripada penilaian atau pemantauan. Namun, ujian ini bukan pengganti biopsi.

Poin penting:

• Ujian EBV boleh membantu dalam konteks tertentu.
• Ia tidak semestinya digunakan untuk semua orang.
• Keputusan perlu ditafsir oleh doktor.
• Diagnosis kanser tetap memerlukan penilaian klinikal dan tisu.

Tahap Kanser Nasofarinks

Tahap kanser atau staging membantu doktor menentukan sejauh mana kanser telah merebak. Secara umum, staging melihat tiga perkara:

1. Saiz dan kedudukan tumor utama.
2. Sama ada kelenjar limfa di leher terlibat.
3. Sama ada kanser merebak ke organ jauh seperti paru-paru, hati atau tulang.

Tahap Awal

Pada tahap awal, kanser mungkin masih terhad di kawasan nasofarinks atau kawasan berhampiran. Rawatan pada tahap ini biasanya mempunyai peluang kawalan penyakit yang lebih baik berbanding penyakit yang telah merebak jauh.

Namun, tahap awal tidak bermaksud boleh tunggu. Rawatan perlu dirancang dengan teliti dan dimulakan mengikut nasihat pasukan rawatan.

Tahap Lanjut Setempat

Pada tahap lanjut setempat, kanser mungkin telah melibatkan tisu berhampiran atau kelenjar limfa leher. Ini adalah keadaan yang lebih kompleks dan biasanya memerlukan rawatan gabungan seperti radioterapi bersama kemoterapi.

Tahap Metastatik

Tahap metastatik bermaksud kanser telah merebak ke bahagian badan lain. Dalam keadaan ini, rawatan masih boleh diberikan untuk mengawal penyakit, mengurangkan simptom dan memanjangkan kelangsungan hidup, tetapi pendekatan rawatan mungkin berbeza berbanding tahap awal.

Pilihan Rawatan Kanser Nasofarinks

Rawatan kanser nasofarinks bergantung kepada tahap penyakit, lokasi tumor, jenis sel kanser, umur, kesihatan keseluruhan pesakit dan keputusan pasukan onkologi.

Rawatan utama biasanya melibatkan radioterapi, kemoterapi atau gabungan kedua-duanya. Cancer Research UK menyatakan rawatan utama bagi kanser nasofarinks termasuk radioterapi dan kemoterapi. Kajian kemas kini radioterapi 2025 juga menyatakan radioterapi kekal sebagai asas utama rawatan, dengan kemoterapi digabungkan bagi kes setempat yang lebih lanjut.

1. Radioterapi

Radioterapi menggunakan pancaran radiasi untuk memusnahkan sel kanser. Bagi kanser nasofarinks, radioterapi sangat penting kerana lokasi nasofarinks sukar dicapai melalui pembedahan biasa.

Radioterapi boleh digunakan:

• Sebagai rawatan utama
• Bersama kemoterapi
• Selepas rawatan lain dalam keadaan tertentu
• Untuk mengawal simptom dalam penyakit tertentu

Kelebihan radioterapi ialah ia boleh menyasarkan kawasan kanser tanpa perlu membuang struktur penting melalui pembedahan besar. Namun, ia juga boleh menyebabkan kesan sampingan, terutama kerana kawasan kepala dan leher mempunyai banyak struktur sensitif.

2. Kemoterapi

Kemoterapi menggunakan ubat untuk membunuh atau mengawal sel kanser. Dalam kanser nasofarinks, kemoterapi boleh diberikan:

• Sebelum radioterapi untuk mengecilkan tumor
• Bersama radioterapi untuk meningkatkan keberkesanan rawatan
• Selepas rawatan utama dalam kes tertentu
• Untuk penyakit yang telah merebak atau berulang

Kesan sampingan kemoterapi bergantung kepada jenis ubat, dos dan kesihatan pesakit. Antara kesan yang boleh berlaku termasuk loya, muntah, letih, selera makan berkurang, rambut gugur, risiko jangkitan dan perubahan kiraan darah.

3. Terapi Sasaran Dan Imunoterapi

Terapi sasaran dan imunoterapi mungkin digunakan dalam keadaan tertentu, terutama bagi kanser yang berulang atau telah merebak. Rawatan ini tidak sesuai untuk semua pesakit dan biasanya bergantung kepada jenis kanser, keputusan ujian tertentu, rawatan terdahulu dan penilaian pakar onkologi.

Imunoterapi berfungsi dengan membantu sistem imun mengenali dan menyerang sel kanser. Terapi sasaran pula menyasarkan laluan tertentu yang digunakan oleh sel kanser untuk membesar.

Jangan anggap rawatan baharu semestinya lebih sesuai untuk semua orang. Dalam kanser, rawatan terbaik ialah rawatan yang paling sesuai dengan keadaan penyakit dan tubuh pesakit.

4. Pembedahan

Pembedahan bukan rawatan utama untuk kebanyakan kes kanser nasofarinks kerana lokasi nasofarinks yang dalam dan berhampiran struktur penting. Namun, pembedahan mungkin dipertimbangkan dalam situasi tertentu, contohnya:

• Kanser berulang di kawasan terpilih
• Kelenjar leher yang masih bermasalah selepas rawatan
• Kes yang dinilai sesuai oleh pasukan pakar

Keputusan pembedahan perlu dibuat oleh pasukan rawatan yang berpengalaman dalam kanser kepala dan leher.

5. Rawatan Sokongan

Rawatan sokongan sangat penting kerana rawatan kanser nasofarinks boleh memberi kesan kepada makan, minum, bercakap, pendengaran, kesihatan mulut dan emosi.

Rawatan sokongan boleh melibatkan:

• Ubat tahan sakit
• Ubat untuk loya
• Penjagaan mulut
• Rawatan mulut kering
• Sokongan nutrisi
• Nasihat dietitian
• Pemeriksaan gigi
• Fisioterapi rahang atau leher
• Sokongan psikologi
• Bantuan berhenti merokok

Rawatan sokongan bukan rawatan sampingan yang tidak penting. Ia boleh menentukan sama ada pesakit mampu meneruskan rawatan utama dengan lebih baik.

Kesan Sampingan Rawatan

Kesan sampingan berbeza antara pesakit. Ada pesakit mengalami kesan ringan, manakala ada yang mengalami kesan lebih kuat. Yang penting, pesakit perlu memberitahu pasukan rawatan awal supaya bantuan boleh diberikan.

Antara kesan sampingan yang boleh berlaku:

• Mulut kering
• Ulser mulut
• Sakit menelan
• Rasa makanan berubah
• Hilang selera makan
• Berat badan turun
• Letih
• Kulit leher menjadi sensitif
• Masalah gigi
• Pendengaran berubah
• Loya atau muntah
• Risiko jangkitan
• Masalah membuka mulut
• Tekanan emosi

Penjagaan Mulut Dan Gigi

Pesakit kanser nasofarinks yang menerima radioterapi di kawasan kepala dan leher perlu memberi perhatian serius kepada kesihatan mulut. Mulut kering boleh meningkatkan risiko kerosakan gigi dan jangkitan mulut.

Langkah yang boleh membantu:

• Pemeriksaan gigi sebelum rawatan jika disarankan
• Berus gigi dengan lembut
• Gunakan ubat kumur yang sesuai jika diberi doktor
• Elakkan merokok
• Minum air secukupnya
• Maklumkan doktor jika mulut terlalu kering atau sakit
• Jangan cabut gigi tanpa berbincang dengan pasukan rawatan

Pemakanan Semasa Rawatan

Rawatan boleh menyebabkan sakit menelan, perubahan rasa dan hilang selera makan. Namun, tubuh memerlukan tenaga dan protein untuk pulih.

Tip praktikal:

• Ambil makanan lembut seperti bubur, sup, telur, ikan lembut dan tauhu.
• Makan dalam kuantiti kecil tetapi lebih kerap.
• Tambah sumber protein dalam setiap hidangan.
• Pilih minuman berkhasiat jika sukar makan.
• Elakkan makanan terlalu pedas, keras atau masam jika mulut sakit.
• Dapatkan nasihat dietitian jika berat badan turun.

Jangan tunggu sehingga terlalu lemah baru minta bantuan. Masalah makan semasa rawatan kanser perlu ditangani awal.

Penjagaan Selepas Rawatan

Selepas rawatan selesai, pesakit masih perlu menjalani susulan berkala. Tujuannya adalah untuk memantau pemulihan, mengesan kesan sampingan lewat dan memeriksa tanda penyakit berulang.

Temujanji susulan mungkin melibatkan:

• Pemeriksaan fizikal
• Pemeriksaan leher
• Skop hidung jika perlu
• Ujian pengimejan mengikut keperluan
• Ujian darah dalam keadaan tertentu
• Penilaian pendengaran
• Pemeriksaan gigi dan mulut
• Sokongan pemakanan

Jangan ponteng temujanji susulan walaupun rasa sihat. Sesetengah masalah hanya dapat dikesan melalui pemeriksaan berkala.

Bolehkah Kanser Nasofarinks Dicegah?

Tidak semua kes kanser nasofarinks boleh dicegah. Faktor seperti keturunan, populasi dan pendedahan virus tidak boleh dikawal sepenuhnya. Namun, ada langkah yang boleh membantu mengurangkan risiko dan meningkatkan peluang pengesanan awal.

Langkah praktikal:

1. Berhenti merokok.
2. Kurangkan makanan terlalu masin, diawet atau diasap.
3. Amalkan pemakanan seimbang dengan lebih banyak makanan segar.
4. Gunakan alat perlindungan di tempat kerja jika terdedah kepada habuk atau bahan kimia.
5. Jangan abaikan benjolan leher.
6. Dapatkan pemeriksaan jika hidung berdarah atau telinga berdengung berulang.
7. Beritahu doktor jika ada sejarah keluarga kanser nasofarinks.

Pencegahan bukan bermaksud boleh hapuskan risiko sepenuhnya. Tetapi gaya hidup lebih sihat dan pemeriksaan awal boleh membuat perbezaan besar.

Mitos Tentang Kanser Nasofarinks

Mitos 1: Semua hidung berdarah ialah tanda kanser

Tidak benar. Banyak punca hidung berdarah bukan kanser. Namun, hidung berdarah yang berulang, sebelah sahaja atau disertai benjolan leher perlu diperiksa.

Mitos 2: Benjolan leher yang tidak sakit tidak bahaya

Salah. Benjolan yang tidak sakit tetapi berpanjangan boleh menjadi tanda penting. Jika tidak hilang selepas beberapa minggu, jangan urut atau tunggu terlalu lama.

Mitos 3: Kanser nasofarinks mesti dibedah

Tidak semestinya. Untuk banyak kes, rawatan utama ialah radioterapi dan kemoterapi. Pembedahan hanya digunakan dalam keadaan tertentu.

Mitos 4: Kalau tiada sakit, maksudnya bukan kanser

Salah. Sesetengah kanser tidak menyebabkan sakit pada peringkat awal. Benjolan tidak sakit, telinga rasa penuh atau hidung tersumbat sebelah tetap perlu dinilai jika berpanjangan.

Mitos 5: EBV positif bermaksud pasti akan mendapat kanser

Tidak benar. EBV sangat biasa. Kebanyakan orang yang pernah terdedah kepada EBV tidak mendapat kanser. Risiko kanser bergantung kepada gabungan banyak faktor.

Kesimpulan

Kanser nasofarinks ialah kanser yang berlaku di bahagian belakang hidung dan atas tekak. Ia boleh menyebabkan simptom seperti benjolan di leher, hidung tersumbat sebelah, hidung berdarah berulang, telinga berdengung, pendengaran berkurang sebelah, sakit kepala, kebas muka atau penglihatan berganda.

Cabaran utama penyakit ini ialah simptom awalnya boleh menyerupai masalah biasa seperti resdung, selsema atau jangkitan telinga. Sebab itu, pemeriksaan awal sangat penting apabila simptom tidak pulih, berlaku sebelah sahaja, semakin teruk atau datang bersama benjolan leher.

Diagnosis biasanya melibatkan pemeriksaan doktor, pemeriksaan ENT, skop hidung, biopsi dan ujian pengimejan seperti MRI atau CT scan. Rawatan pula bergantung kepada tahap penyakit, tetapi radioterapi dan kemoterapi merupakan rawatan utama dalam banyak kes.

Yang paling penting, jangan panik tetapi jangan berlengah. Jika ada tanda mencurigakan, dapatkan pemeriksaan. Lebih awal masalah dikenal pasti, lebih baik peluang untuk merancang rawatan dengan tepat.

FAQ Kanser Nasofarinks