Cara Mencegah Kanser Serviks: Vaksin HPV, Saringan Dan Langkah Mengurangkan Risiko

Kanser serviks, yang turut dikenali sebagai kanser pangkal rahim, ialah antara jenis kanser yang mempunyai kaedah pencegahan dan pengesanan awal yang berkesan. Walau bagaimanapun, perkataan “mencegah” tidak bermaksud seseorang boleh menghapuskan risiko sepenuhnya hanya dengan satu suntikan atau satu ujian.

Perlindungan terbaik melibatkan gabungan beberapa langkah penting:

1. Mendapatkan vaksin HPV apabila layak
2. Menjalani saringan serviks mengikut jadual yang sesuai
3. Menghadiri pemeriksaan susulan selepas keputusan tidak normal
4. Mengurangkan faktor risiko yang boleh diubah, seperti merokok

Hampir semua kes kanser serviks berkait dengan jangkitan berterusan oleh jenis human papillomavirus atau HPV berisiko tinggi. HPV sangat lazim dan boleh menjangkiti seseorang tanpa menyebabkan sebarang simptom.

Dalam kebanyakan kes, sistem imun mampu mengawal jangkitan HPV. Namun, apabila jangkitan HPV berisiko tinggi kekal untuk tempoh yang panjang, virus tersebut boleh menyebabkan perubahan pada sel serviks.

Perubahan ini lazimnya berlaku secara berperingkat:

Jangkitan HPV berisiko tinggi → jangkitan berterusan → perubahan sel pra-kanser → kanser serviks

Proses ini biasanya mengambil masa bertahun-tahun. Tempoh yang panjang ini memberikan peluang untuk mengesan dan merawat perubahan sel sebelum ia berkembang menjadi kanser invasif.

Apakah Kanser Serviks?

Serviks ialah bahagian bawah rahim yang menghubungkan rahim dengan faraj. Kanser serviks berlaku apabila sel pada bahagian ini mengalami perubahan tidak normal dan membiak tanpa kawalan.

Sebelum menjadi kanser invasif, sel serviks biasanya melalui peringkat perubahan pra-kanser. Perubahan ini kadangkala disebut sebagai displasia atau cervical intraepithelial neoplasia, yang sering disingkatkan sebagai CIN.

Perubahan pra-kanser tidak semestinya berkembang menjadi kanser. Sesetengah perubahan ringan boleh kembali normal, terutama apabila sistem imun berjaya mengawal jangkitan HPV.

Namun, perubahan tahap tinggi mempunyai risiko yang lebih besar untuk berkembang menjadi kanser jika tidak dipantau atau dirawat.

Kanser serviks peringkat awal juga mungkin tidak menyebabkan sebarang simptom. Oleh sebab itu, saringan perlu dilakukan sebelum seseorang mengalami pendarahan, sakit atau keputihan yang luar biasa.

Apakah HPV?

Human papillomavirus atau HPV ialah kumpulan virus yang terdiri daripada banyak jenis. Sesetengah jenis HPV menyebabkan ketuat pada kulit atau kawasan genital, manakala jenis tertentu boleh menyebabkan perubahan pra-kanser dan kanser.

HPV berisiko tinggi boleh dikaitkan dengan kanser pada bahagian berikut:

• serviks
• faraj
• vulva
• dubur
• zakar
• mulut dan tekak

Jenis HPV yang menyebabkan ketuat genital biasanya berbeza daripada jenis HPV yang paling kerap dikaitkan dengan kanser.

Oleh itu, seseorang boleh mempunyai HPV berisiko tinggi walaupun tidak pernah mengalami ketuat genital.

Bagaimanakah HPV berjangkit?

HPV boleh berjangkit melalui sentuhan kulit dengan kulit di kawasan genital, termasuk ketika hubungan seksual vaginal, anal atau oral.

Penularan juga boleh berlaku walaupun:

• seseorang tidak mempunyai simptom
• hubungan seksual tidak melibatkan penetrasi sepenuhnya
• kondom digunakan
• jangkitan berlaku bertahun-tahun sebelumnya

Kondom dapat mengurangkan risiko, tetapi tidak memberikan perlindungan sepenuhnya kerana HPV boleh berada pada kulit yang tidak dilindungi oleh kondom.

Adakah semua jangkitan HPV menyebabkan kanser?

Tidak.

Kebanyakan jangkitan HPV bersifat sementara dan dapat dikawal oleh sistem imun dalam tempoh satu hingga dua tahun. Jangkitan sementara biasanya tidak menyebabkan kanser.

Risiko utama berlaku apabila HPV berisiko tinggi terus berada dalam tubuh dan menyebabkan perubahan sel dari semasa ke semasa.

Adakah HPV positif bermaksud pasangan berlaku curang?

Tidak semestinya.

HPV boleh berada dalam tubuh tanpa disedari selama berbulan-bulan atau bertahun-tahun. Ujian HPV tidak boleh menentukan dengan tepat:

• bila jangkitan berlaku
• daripada siapa jangkitan diperoleh
• sama ada jangkitan itu baharu atau lama

Keputusan HPV positif bukan bukti bahawa seseorang atau pasangannya berlaku curang.

Perbincangan perlu memberi tumpuan kepada pemeriksaan susulan dan penjagaan kesihatan, bukan tuduhan atau rasa malu.

Tiga Lapisan Pencegahan Kanser Serviks

Pencegahan kanser serviks boleh dibahagikan kepada tiga lapisan utama.

1. Pencegahan primer

Pencegahan primer bertujuan mengurangkan risiko sebelum perubahan sel berlaku.

Antara langkahnya ialah:

• mendapatkan vaksin HPV
• mengurangkan pendedahan kepada HPV
• menggunakan perlindungan ketika hubungan seksual
• mengelakkan merokok

2. Pencegahan sekunder

Pencegahan sekunder bertujuan mengesan jangkitan berisiko tinggi atau perubahan pra-kanser sebelum kanser terbentuk.

Ia merangkumi:

• ujian HPV
• Pap smear
• sitologi serviks
• kolposkopi
• biopsi
• rawatan perubahan pra-kanser

3. Pencegahan tertier

Pencegahan tertier merujuk kepada penjagaan selepas kanser dikesan.

Ia boleh melibatkan:

• pembedahan
• radioterapi
• kemoterapi
• penjagaan sokongan
• pemantauan selepas rawatan

Artikel ini memberi tumpuan kepada pencegahan primer dan sekunder kerana kedua-duanya dapat menghalang banyak kes daripada berkembang menjadi kanser invasif.

1. Dapatkan Vaksin HPV

Vaksin HPV membantu sistem imun mengenali dan melawan jenis HPV tertentu sebelum jangkitan berlaku.

Vaksin ini tidak mengandungi virus hidup yang boleh menyebabkan kanser serviks. Ia juga tidak menyebabkan seseorang mendapat jangkitan HPV.

Vaksin memberikan perlindungan terbaik apabila diberikan sebelum seseorang terdedah kepada HPV, lazimnya sebelum memulakan aktiviti seksual.

Pertubuhan Kesihatan Sedunia memberi keutamaan kepada vaksinasi kanak-kanak perempuan berumur 9 hingga 14 tahun.

Apakah manfaat vaksin HPV?

Vaksin HPV boleh membantu:

• mencegah jangkitan HPV baharu
• mengurangkan risiko perubahan sel pra-kanser
• mengurangkan risiko kanser serviks
• mengurangkan risiko beberapa kanser lain yang berkaitan dengan HPV
• mengurangkan risiko ketuat genital, bergantung pada jenis vaksin

Apakah yang tidak boleh dilakukan oleh vaksin HPV?

Vaksin HPV tidak boleh:

• merawat jangkitan HPV yang sedang berlaku
• membersihkan HPV daripada tubuh
• merawat ketuat genital yang telah terbentuk
• merawat keputusan Pap smear yang tidak normal
• merawat perubahan sel pra-kanser yang telah wujud
• menggantikan ujian saringan serviks

Semua vaksin HPV utama memberikan perlindungan terhadap HPV jenis 16 dan 18, iaitu dua jenis yang bertanggungjawab terhadap sebahagian besar kes kanser serviks.

Namun, vaksin tidak melindungi daripada setiap jenis HPV yang boleh menyebabkan kanser.

Program vaksin HPV di Malaysia

Malaysia memperkenalkan vaksin HPV dalam Program Imunisasi Kebangsaan pada tahun 2010.

Program vaksinasi sekolah lazimnya menyasarkan remaja perempuan pada peringkat awal sekolah menengah. Tujuannya adalah untuk memberikan perlindungan sebelum kemungkinan pendedahan kepada HPV.

Ibu bapa atau penjaga perlu menyemak maklumat terkini melalui:

• pasukan kesihatan sekolah
• klinik kesihatan kerajaan
• pejabat kesihatan daerah
• portal rasmi Kementerian Kesihatan Malaysia

Remaja yang tidak bersekolah atau terlepas program sekolah juga boleh bertanya di klinik kesihatan mengenai kelayakan semasa.

Jadual, kohort penerima, bekalan vaksin dan syarat program boleh berubah. Oleh itu, elakkan bergantung sepenuhnya pada poster atau maklumat lama.

Berapa dos vaksin HPV diperlukan?

Bilangan dos boleh bergantung pada:

• umur ketika dos pertama diberikan
• polisi imunisasi semasa
• jenis vaksin
• status sistem imun
• sejarah vaksin terdahulu

Sesetengah individu mungkin memerlukan satu dos, dua dos atau tiga dos.

Individu yang mempunyai sistem imun lemah mungkin memerlukan lebih banyak dos berbanding individu yang sihat.

Bawa rekod vaksinasi ketika berjumpa doktor supaya petugas kesihatan dapat menentukan sama ada dos terdahulu sudah mencukupi.

Adakah vaksin HPV masih berguna selepas berkahwin?

Mungkin.

Seseorang yang sudah berkahwin atau aktif secara seksual mungkin telah terdedah kepada satu atau beberapa jenis HPV. Namun, ini tidak bermaksud dia telah terdedah kepada semua jenis HPV yang terkandung dalam vaksin.

Vaksin masih mungkin memberikan perlindungan terhadap jenis HPV yang belum pernah dijangkiti.

Walau bagaimanapun, manfaatnya secara purata lebih rendah berbanding vaksinasi yang dilakukan sebelum pendedahan.

Orang dewasa yang ingin mendapatkan vaksin boleh berbincang dengan doktor mengenai:

• umur
• sejarah vaksin
• status kesihatan
• kemungkinan pendedahan baharu
• manfaat yang realistik
• kos vaksin

Bolehkah seseorang mengambil vaksin selepas keputusan HPV positif?

Vaksin tidak akan merawat jangkitan HPV yang sedang berlaku.

Namun, ia mungkin memberikan perlindungan terhadap jenis HPV lain yang belum pernah menjangkiti individu tersebut.

Keputusan untuk mengambil vaksin perlu dibuat berdasarkan umur, rekod vaksin dan penilaian doktor.

Perlukah ujian HPV dilakukan sebelum vaksinasi?

Ujian HPV biasanya tidak diperlukan untuk menentukan kelayakan vaksinasi.

Ujian saringan HPV juga tidak menunjukkan semua jenis HPV yang pernah dialami sepanjang hidup.

Doktor biasanya membuat penilaian berdasarkan umur, sejarah vaksin dan keadaan kesihatan, bukannya bergantung sepenuhnya pada keputusan ujian HPV.

Apakah kesan sampingan vaksin HPV?

Kesan sampingan yang lazim biasanya ringan dan sementara.

Antaranya ialah:

• sakit pada tempat suntikan
• kemerahan atau bengkak
• demam ringan
• sakit kepala
• keletihan
• sakit otot
• loya
• pening

Sesetengah remaja boleh pengsan selepas menerima suntikan. Keadaan ini boleh berlaku untuk mana-mana jenis vaksin dan biasanya berkait dengan tindak balas terhadap proses suntikan.

Penerima vaksin lazimnya diminta duduk atau berbaring seketika selepas suntikan.

Reaksi alahan serius boleh berlaku, tetapi jarang. Maklumkan kepada petugas kesihatan jika pernah mengalami reaksi alahan teruk selepas vaksin terdahulu.

Bagaimana jika sedang hamil?

Vaksin HPV tidak disarankan secara rutin semasa kehamilan sebagai langkah berjaga-jaga.

Sekiranya seseorang mengetahui bahawa dia hamil selepas menerima satu dos, dos seterusnya lazimnya ditangguhkan sehingga selepas kehamilan.

Pemberian vaksin secara tidak sengaja ketika hamil bukan alasan untuk menamatkan kehamilan. Namun, penerima perlu memaklumkannya kepada doktor untuk dokumentasi dan pemantauan.

Vaksin tidak menggantikan saringan

Vaksin tidak melindungi daripada semua jenis HPV penyebab kanser. Sesetengah penerima juga mungkin telah terdedah sebelum mendapat vaksin.

2. Jalani Saringan Kanser Serviks

Saringan dilakukan kepada individu yang tidak mempunyai simptom.

Tujuannya adalah untuk mengesan HPV berisiko tinggi atau perubahan sel pra-kanser sebelum kanser berkembang.

Saringan bukan sekadar mencari kanser. Matlamat utamanya adalah untuk mengesan perubahan awal yang masih boleh dipantau atau dirawat.

Siapa yang disarankan menjalani saringan di Malaysia?

Berdasarkan Garis Panduan Saringan Kanser Serviks Malaysia 2023:

• ujian HPV disarankan kepada wanita yang pernah atau sedang aktif secara seksual, berumur 30 hingga 65 tahun
• wanita berumur bawah 30 tahun boleh ditawarkan saringan sitologi seperti Pap smear
• wanita melebihi umur 65 tahun yang tidak pernah menjalani saringan rutin masih boleh ditawarkan ujian HPV

Cadangan ini adalah untuk individu berisiko biasa.

Jadual saringan mungkin berbeza bagi individu yang:

• mempunyai HIV
• pernah menjalani pemindahan organ
• mengambil ubat penekan sistem imun
• pernah mengalami CIN tahap tinggi
• pernah dirawat kerana kanser serviks
• mempunyai keputusan saringan tidak normal
• mengalami simptom mencurigakan

Apakah ujian HPV?

Ujian HPV memeriksa sampel untuk mengesan jenis HPV berisiko tinggi.

Ujian ini tidak mencari semua jenis HPV dan tidak dapat menentukan bila jangkitan berlaku.

Keputusan ujian mungkin menunjukkan:

• HPV berisiko tinggi tidak dikesan
• HPV jenis 16 atau 18 dikesan
• HPV berisiko tinggi lain dikesan
• sampel tidak memuaskan
• keputusan tidak sah

Keputusan HPV positif bukan diagnosis kanser.

Ia hanya menunjukkan bahawa virus yang dikaitkan dengan risiko kanser telah dikesan dan penilaian lanjut mungkin diperlukan.

Apakah Pap smear?

Pap smear ialah ujian yang memeriksa rupa sel yang diambil daripada permukaan serviks.

Ia digunakan untuk mengesan sel yang kelihatan tidak normal.

Keputusan Pap smear boleh menunjukkan:

• sel normal
• perubahan ringan
• perubahan tahap tinggi
• sampel tidak memuaskan
• sel yang memerlukan pemeriksaan lanjut
• sel yang mencurigakan

Pap smear tidak sama dengan ujian HPV.

Ujian HPV mencari virus berisiko tinggi, manakala Pap smear mencari perubahan pada sel serviks.

Perbezaan ujian HPV dan Pap smear

Berapa kerap saringan perlu dilakukan?

Bagi individu berisiko biasa yang mendapat keputusan ujian HPV negatif, garis panduan Malaysia menyarankan ujian seterusnya selepas lima tahun.

Bagi saringan sitologi, pemeriksaan awal boleh dilakukan setiap tahun selama dua tahun. Jika kedua-dua keputusan normal, saringan boleh diteruskan setiap tiga tahun.

Jadual ini tidak semestinya sesuai untuk semua orang.

Pemeriksaan lebih awal mungkin diperlukan jika:

• keputusan HPV positif
• Pap smear tidak normal
• sampel tidak memuaskan
• terdapat pendarahan luar biasa
• serviks kelihatan mencurigakan
• individu mempunyai sistem imun yang lemah
• doktor mengarahkan pemantauan khusus

Apakah ujian HPV kendiri?

Persampelan kendiri membolehkan seseorang mengambil sampel dari faraj menggunakan alat yang diberikan oleh penyedia kesihatan.

Sampel tersebut dihantar ke makmal untuk mengesan HPV berisiko tinggi.

Kaedah ini mungkin membantu individu yang:

• berasa malu dengan pemeriksaan spekulum
• bimbang tentang ketidakselesaan
• sukar mengakses pemeriksaan konvensional
• mempunyai pengalaman perubatan yang tidak menyenangkan
• lebih selesa mengambil sampel sendiri

Garis panduan Malaysia menerima persampelan kendiri atau pengambilan sampel oleh petugas kesihatan, dengan syarat alat dan ujian yang digunakan telah disahkan.

Jangan membeli kit daripada penjual yang meragukan atau menganggap semua kit mempunyai ketepatan yang sama.

Persampelan kendiri juga mempunyai batasan.

Ia boleh mengesan HPV, tetapi tidak membolehkan doktor melihat keadaan serviks. Individu yang mempunyai simptom masih memerlukan pemeriksaan klinikal walaupun keputusan ujian kendiri negatif.

Bilakah saringan boleh dihentikan?

Saringan tidak semestinya dihentikan secara automatik apabila seseorang mencapai umur 65 tahun.

Berdasarkan garis panduan Malaysia, saringan boleh dihentikan dalam keadaan tertentu apabila seseorang mempunyai rekod keputusan negatif yang mencukupi.

Antaranya termasuk:

• dua keputusan HPV negatif berturut-turut dalam tempoh 10 tahun, dengan ujian terkini dilakukan dalam tempoh lima tahun
• dua keputusan sitologi negatif berturut-turut, dengan ujian terkini dilakukan dalam tempoh tiga tahun

Individu yang tidak pernah menjalani saringan, tidak mempunyai rekod lengkap, pernah mengalami perubahan pra-kanser atau mempunyai sistem imun yang lemah mungkin perlu meneruskan saringan.

Perlukah saringan diteruskan selepas histerektomi?

Jawapannya bergantung pada:

• sama ada serviks telah dibuang
• sebab pembedahan dilakukan
• keputusan pemeriksaan tisu
• sejarah CIN atau kanser
• status sistem imun

Selepas histerektomi penuh bagi keadaan bukan kanser, saringan mungkin tidak lagi diperlukan jika serviks telah dibuang dan tiada sejarah perubahan pra-kanser tahap tinggi.

Selepas histerektomi subtotal, serviks masih ada dan saringan biasanya perlu diteruskan.

Jangan menganggap semua pembedahan membuang rahim turut membuang serviks. Semak laporan pembedahan atau tanya doktor.

3. Jangan Abaikan Keputusan Tidak Normal

Keputusan HPV positif atau Pap smear tidak normal boleh menimbulkan ketakutan.

Namun, kebanyakan keputusan tidak normal bukan diagnosis kanser.

Ia mungkin menunjukkan:

• jangkitan HPV
• perubahan sel ringan
• perubahan sel pra-kanser
• keperluan mengulang ujian
• keperluan menjalani pemeriksaan lanjut

Apakah maksud keputusan HPV positif?

Keputusan HPV positif bermaksud HPV berisiko tinggi telah dikesan.

Tindakan seterusnya bergantung pada:

• jenis HPV
• keputusan sitologi
• umur
• sejarah saringan
• keadaan sistem imun

Sesetengah individu mungkin memerlukan:

• ujian ulangan
• Pap smear
• sitologi berasaskan cecair
• kolposkopi
• biopsi

Apakah kolposkopi?

Kolposkopi ialah pemeriksaan serviks menggunakan alat pembesar khas.

Doktor mungkin menyapu larutan tertentu pada serviks untuk mengenal pasti kawasan yang kelihatan tidak normal.

Jika diperlukan, sampel kecil tisu diambil untuk biopsi.

Biopsi membantu menentukan sama ada terdapat:

• perubahan ringan
• perubahan pra-kanser tahap tinggi
• kanser invasif
• keadaan lain

Mengapa rawatan perubahan pra-kanser penting?

Perubahan pra-kanser tahap tinggi mempunyai risiko lebih besar untuk berkembang menjadi kanser jika tidak dirawat.

Rawatan boleh membuang atau memusnahkan kawasan yang terjejas sebelum kanser terbentuk.

Pastikan nombor telefon anda dikemas kini di klinik. Simpan salinan keputusan dan catat tarikh temu janji seterusnya.

4. Elakkan Merokok Dan Asap Rokok

Merokok bukan punca utama kanser serviks, tetapi ia boleh meningkatkan risiko dalam kalangan individu yang mempunyai jangkitan HPV berisiko tinggi.

Bahan kimia dalam asap tembakau boleh menjejaskan keupayaan tubuh melawan jangkitan dan dikaitkan dengan perubahan pada sel serviks.

Pendedahan kepada asap rokok orang lain juga wajar dikurangkan.

Langkah praktikal untuk berhenti merokok termasuk:

1. Tetapkan tarikh berhenti
2. Kenal pasti pencetus keinginan merokok
3. Dapatkan sokongan ahli keluarga
4. Berbincang tentang terapi gantian nikotin
5. Gunakan perkhidmatan klinik berhenti merokok

Berhenti merokok tidak menggantikan vaksin atau saringan, tetapi ia mengurangkan satu faktor risiko yang boleh diubah.

5. Amalkan Hubungan Seksual Yang Lebih Selamat

Tiada kaedah yang dapat menghapuskan risiko HPV sepenuhnya kecuali mengelakkan semua sentuhan intim pada kawasan genital.

Namun, beberapa langkah boleh membantu mengurangkan risiko:

• gunakan kondom secara betul dan konsisten
• kurangkan bilangan pasangan seksual serentak
• elakkan hubungan seksual apabila terdapat luka atau ketuat
• berbincang secara terbuka tentang kesihatan seksual
• dapatkan ujian jangkitan seksual apabila berisiko
• ambil vaksin HPV apabila layak

Kondom tetap bermanfaat walaupun tidak melindungi sepenuhnya daripada HPV.

Ia juga membantu mengurangkan risiko jangkitan seksual lain.

Nasihat ini tidak sepatutnya digunakan untuk menyalahkan pesakit. HPV sangat lazim dan boleh berlaku selepas pendedahan daripada seorang pasangan sahaja.

6. Beritahu Doktor Jika Sistem Imun Lemah

Sistem imun yang lemah meningkatkan kemungkinan jangkitan HPV kekal dan berkembang menjadi perubahan pra-kanser.

Kumpulan yang mungkin memerlukan jadual saringan berbeza termasuk:

• individu dengan HIV
• penerima pemindahan organ
• individu yang mengambil ubat penekan imun
• pesakit dengan keadaan tertentu yang menjejaskan sistem imun

Bagi wanita imunokompromi, saringan mungkin perlu dilakukan lebih awal atau lebih kerap.

Jangan menggunakan jadual saringan untuk individu berisiko biasa tanpa berbincang dengan doktor jika anda mempunyai masalah sistem imun.

7. Jangan Bergantung Pada Herba Atau Suplemen

Diet seimbang, aktiviti fizikal dan tidur yang mencukupi menyokong kesihatan umum.

Namun, tiada makanan, jus, herba, detoks atau suplemen yang terbukti menggantikan:

• vaksin HPV
• ujian HPV
• Pap smear
• kolposkopi
• rawatan perubahan pra-kanser

Berhati-hati dengan dakwaan seperti:

• membersihkan HPV dalam beberapa hari
• membuang virus melalui detoks
• mengeringkan sel kanser
• menggantikan Pap smear
• merawat CIN tanpa pemeriksaan doktor
• menguatkan rahim untuk melawan kanser

Sesetengah produk herba juga boleh berinteraksi dengan ubat atau menjejaskan hati dan buah pinggang.

Pemakanan sihat wajar diamalkan, tetapi jangan meletakkannya setaraf dengan vaksinasi dan saringan.

Tanda Dan Simptom Kanser Serviks

Perubahan pra-kanser dan kanser serviks peringkat awal mungkin tidak menyebabkan simptom.

Apabila simptom berlaku, ia boleh merangkumi:

• pendarahan selepas hubungan seksual
• pendarahan antara haid
• pendarahan selepas menopaus
• haid yang lebih banyak atau lebih lama daripada biasa
• keputihan berair
• keputihan berdarah
• keputihan berbau
• sakit pelvis
• sakit ketika hubungan seksual
• sakit belakang atau kaki
• kehilangan berat badan tanpa sebab
• keletihan luar biasa
• bengkak pada kaki

Simptom ini tidak semestinya berpunca daripada kanser serviks.

Jangkitan, polip, fibroid, masalah hormon dan keadaan lain juga boleh menyebabkan simptom yang sama.

Namun, pemeriksaan tetap diperlukan untuk mengenal pasti puncanya.

Saringan bukan pengganti pemeriksaan simptom

Saringan rutin ditujukan kepada individu tanpa simptom.

Sekiranya anda mengalami pendarahan selepas hubungan seksual atau pendarahan selepas menopaus, jangan tunggu tarikh saringan seterusnya.

Dapatkan pemeriksaan walaupun keputusan Pap smear terdahulu normal.

Dapatkan rawatan segera jika pendarahan sangat banyak atau menyebabkan:

• pening
• hampir pengsan
• sesak nafas
• degupan jantung laju
• kelemahan ketara

Panduan Mengikut Peringkat Umur

Umur 9 hingga 14 tahun

Keutamaan utama ialah mendapatkan vaksin HPV sebelum pendedahan.

Ibu bapa dan penjaga disarankan:

• membaca maklumat daripada pihak sekolah
• memberi persetujuan selepas memahami manfaat dan risiko
• memaklumkan sejarah alahan serius
• menyimpan rekod vaksin
• bertanya jika anak terlepas dos

Remaja yang tidak bersekolah

Hubungi klinik kesihatan kerajaan untuk menyemak kelayakan program vaksinasi semasa.

Dewasa muda

Semak rekod vaksin HPV.

Wanita yang aktif secara seksual dan berumur bawah 30 tahun boleh berbincang dengan doktor mengenai Pap smear atau saringan sitologi.

Umur 30 hingga 65 tahun

Bagi wanita yang pernah atau sedang aktif secara seksual, ujian HPV ialah kaedah saringan utama yang disarankan dalam garis panduan Malaysia.

Selepas keputusan HPV negatif, saringan seterusnya biasanya dilakukan dalam tempoh lima tahun bagi individu berisiko biasa.

Selepas umur 65 tahun

Jangan berhenti menjalani saringan secara automatik.

Semak:

• jenis ujian terdahulu
• bilangan ujian yang telah dilakukan
• tarikh keputusan terakhir
• sama ada semua keputusan negatif
• sejarah perubahan pra-kanser
• keadaan sistem imun

Selepas menopaus

Menopaus tidak menghapuskan risiko kanser serviks.

Pendarahan selepas menopaus perlu diperiksa dan tidak boleh dianggap sebagai haid biasa.

Mitos Dan Fakta Tentang Kanser Serviks

Mitos 1: Saya tiada simptom, jadi saya tidak perlu disaring

Fakta: Saringan direka untuk individu yang tidak mempunyai simptom. Perubahan pra-kanser biasanya tidak menyebabkan sakit atau pendarahan.

Mitos 2: HPV positif bermaksud saya mempunyai kanser

Fakta: HPV positif hanya bermaksud virus berisiko tinggi dikesan. Ia bukan diagnosis kanser.

Mitos 3: Saya sudah mengambil vaksin HPV, jadi saringan tidak diperlukan

Fakta: Vaksin tidak melindungi daripada semua jenis HPV penyebab kanser.

Mitos 4: Pap smear dan ujian HPV ialah ujian yang sama

Fakta: Ujian HPV mencari virus, manakala Pap smear mencari perubahan pada sel.

Mitos 5: HPV positif membuktikan pasangan berlaku curang

Fakta: HPV boleh berada dalam tubuh untuk tempoh yang panjang tanpa simptom.

Mitos 6: Kanser serviks hanya berlaku kepada wanita muda

Fakta: Risiko tidak hilang selepas menopaus.

Mitos 7: Herba boleh membersihkan HPV

Fakta: Tiada herba yang terbukti menghapuskan HPV daripada tubuh.

Mitos 8: Pap smear normal bermaksud pendarahan boleh diabaikan

Fakta: Pendarahan selepas hubungan seksual atau selepas menopaus masih perlu diperiksa.

Checklist Pencegahan Kanser Serviks

• Semak rekod vaksin HPV
• Pastikan dos vaksin lengkap
• Catat tarikh ujian HPV atau Pap smear terakhir
• Ketahui bila ujian seterusnya perlu dilakukan
• Simpan salinan keputusan
• Hadiri semua pemeriksaan susulan
• Jangan abaikan keputusan HPV positif
• Elakkan merokok
• Gunakan perlindungan ketika hubungan seksual
• Maklumkan kepada doktor jika sistem imun lemah
• Periksa pendarahan luar biasa
• Jangan bergantung pada produk detoks atau herba

Di manakah saringan kanser serviks boleh dilakukan?

Perkhidmatan boleh didapati di:

• klinik kesihatan kerajaan
• klinik LPPKN
• hospital kerajaan
• hospital universiti
• klinik swasta
• hospital swasta

Hubungi fasiliti terlebih dahulu untuk menyemak jenis ujian, kos dan keperluan janji temu.

Kesimpulan

Cara mencegah kanser serviks yang paling berkesan bukan melalui satu petua atau produk.

Ia memerlukan gabungan:

1. Vaksin HPV
2. Saringan serviks
3. Pemeriksaan susulan
4. Rawatan perubahan pra-kanser
5. Pengurangan faktor risiko

Jangan tunggu simptom sebelum memikirkan saringan.

Jangkitan HPV berisiko tinggi dan perubahan sel pra-kanser boleh berlaku tanpa sebarang tanda.

Semak rekod vaksin dan saringan anda. Jika tidak pasti tentang ujian seterusnya, berbincang dengan klinik atau doktor.

Soalan Lazim Pencegahan Kanser Serviks