Dadah Ketika Hamil: Kesan Kepada Ibu, Bayi Dalam Kandungan Dan Risiko Selepas Lahir

Kehamilan ialah fasa yang sangat sensitif. Apa yang masuk ke dalam tubuh ibu bukan sahaja boleh mempengaruhi kesihatan ibu, tetapi juga boleh memberi kesan kepada bayi dalam kandungan melalui plasenta, aliran darah, oksigen dan nutrien.

Sebab itu, penggunaan dadah ketika hamil bukan perkara kecil. Ia boleh meningkatkan risiko keguguran, kelahiran pramatang, bayi kecil, masalah perkembangan otak, komplikasi ketika bersalin dan gejala withdrawal selepas bayi dilahirkan. Penggunaan opioid semasa hamil, sebagai contoh, dikaitkan dengan kelahiran pramatang, kematian dalam kandungan, kematian ibu dan neonatal abstinence syndrome.

Namun, artikel ini bukan ditulis untuk menghukum ibu hamil yang sedang bergelut dengan ketagihan. Ketagihan dadah ialah masalah kesihatan yang kompleks. Ia boleh berlaku bersama tekanan hidup, trauma, masalah mental, keganasan rumah tangga, kemiskinan, pengaruh pasangan atau penggunaan ubat yang mula-mula diberikan atas sebab perubatan.

Yang paling penting: jangan sembunyikan keadaan ini daripada doktor. Lebih awal ibu hamil mendapatkan bantuan, lebih tinggi peluang untuk mengurangkan risiko kepada diri sendiri dan bayi.

Apa Maksud Dadah Ketika Hamil?

Dalam perbualan harian, “dadah” biasanya merujuk kepada bahan terlarang seperti heroin, syabu, ganja, kokain atau ecstasy. Namun dari sudut kesihatan ibu dan bayi, isu ini lebih luas.

Dadah ketika hamil boleh merangkumi:

1. Dadah terlarang
   • Heroin
   • Syabu atau methamphetamine
   • Kokain
   • Ganja atau cannabis
   • Ecstasy atau MDMA
   • Ketamin
   • Bahan psikoaktif sintetik
2. Penyalahgunaan ubat preskripsi
   • Ubat tahan sakit opioid
   • Ubat tidur
   • Ubat penenang
   • Ubat perangsang
   • Ubat batuk tertentu yang disalahgunakan
   • Ubat yang diambil tanpa preskripsi atau melebihi dos
3. Bahan ketagihan lain
   • Alkohol
   • Rokok
   • Vape atau nikotin
   • Produk cannabis atau CBD tanpa pemantauan perubatan

Ini penting kerana ada ibu yang mungkin berfikir, “Saya tidak ambil dadah, cuma vape,” atau “Saya cuma minum alkohol sedikit,” atau “Ganja itu semula jadi.” Hakikatnya, bahan seperti alkohol, nikotin dan cannabis juga boleh memberi kesan kepada kehamilan. CDC menyatakan penggunaan tembakau, alkohol, dadah terlarang atau penyalahgunaan ubat preskripsi semasa hamil boleh membawa akibat kesihatan yang serius kepada bayi.

Bagaimana Dadah Boleh Menjejaskan Bayi Dalam Kandungan?

Bayi dalam kandungan bergantung sepenuhnya kepada ibu untuk mendapatkan oksigen, nutrien dan persekitaran yang stabil. Sesetengah bahan boleh melalui plasenta dan sampai kepada bayi. Ada juga bahan yang tidak semestinya sampai dalam jumlah besar, tetapi tetap menjejaskan tubuh ibu sehingga mengganggu bekalan darah, oksigen atau nutrien kepada janin.

Dadah boleh menjejaskan kehamilan melalui beberapa cara:

• Mengganggu aliran darah ke plasenta
• Mengurangkan oksigen kepada bayi
• Meningkatkan risiko tekanan darah tinggi
• Mengganggu selera makan dan nutrisi ibu
• Meningkatkan risiko jangkitan jika melibatkan suntikan
• Menjejaskan tidur, emosi dan kesihatan mental ibu
• Menyebabkan ibu terlepas pemeriksaan antenatal
• Meningkatkan risiko keganasan, kecederaan atau kemalangan
• Menyebabkan bayi terdedah kepada withdrawal selepas lahir

Risiko sebenar bergantung kepada banyak faktor, termasuk jenis dadah, dos, kekerapan penggunaan, usia kandungan, sama ada ibu mengambil lebih daripada satu bahan, dan sama ada ibu mempunyai masalah kesihatan lain.

Contohnya, ibu yang mengambil syabu, merokok dan tidak hadir pemeriksaan antenatal mungkin mempunyai risiko yang berbeza berbanding ibu yang pernah sekali menggunakan bahan tertentu sebelum tahu dirinya hamil. Namun kedua-duanya tetap perlu dinilai oleh doktor.

Kesan Dadah Kepada Ibu Hamil

Ramai orang hanya bercakap tentang kesan dadah kepada bayi, tetapi kesan kepada ibu juga serius. Jika kesihatan ibu merosot, bayi juga boleh terjejas.

1. Risiko Kesihatan Fizikal

Dadah tertentu boleh menyebabkan tubuh ibu berada dalam keadaan tidak stabil. Antara kesan yang boleh berlaku termasuk:

• Denyutan jantung laju
• Tekanan darah tinggi atau tidak menentu
• Sakit dada
• Sesak nafas
• Sawan
• Kurang selera makan
• Penurunan berat badan
• Dehidrasi
• Gangguan tidur
• Risiko kecederaan atau kemalangan
• Risiko jangkitan jika berkongsi jarum
• Risiko overdose

Dalam kehamilan, tubuh ibu sudah bekerja lebih kuat. Jantung mengepam lebih banyak darah, hormon berubah, dan organ badan menyesuaikan diri untuk menyokong pertumbuhan bayi. Apabila dadah dimasukkan ke dalam situasi ini, tekanan kepada tubuh boleh menjadi lebih besar.

2. Risiko Kesihatan Mental

Penggunaan dadah juga boleh berkait rapat dengan masalah mental. Sesetengah bahan boleh mencetuskan atau memburukkan:

• Keresahan melampau
• Kemurungan
• Serangan panik
• Halusinasi
• Paranoia
• Perubahan emosi mendadak
• Sukar tidur
• Rasa putus asa
• Risiko mencederakan diri

Ini sangat penting kerana kehamilan dan tempoh selepas bersalin memang sudah menjadi fasa berisiko untuk kemurungan dan keresahan. Jika ditambah dengan ketagihan, tekanan kewangan, stigma, masalah pasangan atau kurang sokongan keluarga, keadaan boleh menjadi lebih berbahaya.

Jika ibu hamil rasa mahu mencederakan diri, mencederakan bayi, atau tidak mampu mengawal diri, itu tanda kecemasan. Dapatkan bantuan segera di Jabatan Kecemasan atau hubungi talian kecemasan.

3. Risiko Pemeriksaan Antenatal Tidak Konsisten

Ibu yang menggunakan dadah mungkin takut untuk hadir ke klinik kerana bimbang dimarahi, dihukum atau dilabel. Masalahnya, apabila pemeriksaan antenatal tertangguh, banyak komplikasi boleh terlepas pandang.

Pemeriksaan antenatal penting untuk memantau:

• Tekanan darah ibu
• Berat badan ibu
• Tumbesaran bayi
• Pergerakan bayi
• Kedudukan uri
• Risiko anemia
• Risiko diabetes ketika hamil
• Risiko jangkitan
• Perancangan bersalin
• Kesihatan mental ibu

Menyembunyikan masalah dadah daripada doktor tidak melindungi ibu atau bayi. Sebaliknya, ia boleh membuatkan doktor tidak mempunyai maklumat penting untuk membuat keputusan rawatan yang selamat.

Kesan Dadah Kepada Bayi Dalam Kandungan

Dadah boleh menjejaskan bayi semasa bayi masih berada dalam rahim. Kesan yang berlaku tidak semestinya sama untuk semua bayi, tetapi risiko meningkat apabila pendedahan berlaku secara berulang, dalam dos tinggi atau melibatkan lebih daripada satu bahan.

Antara risiko kepada bayi dalam kandungan termasuk:

1. Pertumbuhan Bayi Terbantut

Bayi mungkin tidak membesar seperti yang sepatutnya. Ini boleh berlaku apabila bekalan oksigen dan nutrien terganggu, atau apabila kesihatan ibu tidak stabil.

Bayi yang membesar terlalu kecil dalam kandungan mungkin berisiko:

• Berat lahir rendah
• Lemah selepas lahir
• Sukar mengekalkan suhu badan
• Sukar menyusu
• Perlu pemantauan hospital lebih lama

2. Kelahiran Pramatang

Kelahiran pramatang bermaksud bayi lahir sebelum cukup 37 minggu. Bayi pramatang lebih berisiko mengalami masalah pernafasan, masalah penyusuan, kuning bayi yang lebih serius, jangkitan dan keperluan rawatan neonatal.

Penggunaan bahan tertentu semasa hamil, termasuk opioid dan methamphetamine, dikaitkan dengan risiko kelahiran pramatang dan berat lahir rendah.

3. Risiko Keguguran Atau Kematian Dalam Kandungan

Sesetengah bahan boleh meningkatkan risiko keguguran atau stillbirth, iaitu bayi meninggal dalam kandungan. Risiko ini boleh meningkat apabila ibu mempunyai tekanan darah tinggi, masalah plasenta, kekurangan oksigen kepada bayi, jangkitan atau penggunaan beberapa bahan serentak.

4. Masalah Plasenta

Plasenta atau uri ialah organ penting yang membekalkan oksigen dan nutrien kepada bayi. Dadah tertentu boleh mengganggu fungsi plasenta. Jika plasenta tidak berfungsi dengan baik, bayi mungkin tidak mendapat oksigen dan makanan yang mencukupi.

Kokain, contohnya, boleh melalui plasenta dan dikaitkan dengan komplikasi seperti placental abruption, iaitu uri terpisah daripada dinding rahim sebelum bayi lahir. Keadaan ini boleh membahayakan ibu dan bayi.

5. Masalah Perkembangan Otak Dan Tingkah Laku

Otak bayi berkembang dengan sangat aktif sepanjang kehamilan. Pendedahan kepada bahan tertentu boleh mengganggu perkembangan sistem saraf.

Masalah yang mungkin timbul tidak semestinya nampak sebaik sahaja bayi lahir. Ada kesan yang hanya menjadi jelas apabila anak membesar, contohnya:

• Lambat perkembangan
• Masalah tumpuan
• Masalah pembelajaran
• Masalah emosi
• Masalah tingkah laku
• Sukar tidur
• Sukar mengawal impuls

Ini bukan bermaksud semua bayi yang terdedah kepada dadah pasti mengalami masalah perkembangan. Tetapi risiko wujud, dan sebab itu bayi memerlukan pemantauan selepas lahir.

Kesan Mengikut Jenis Dadah Atau Bahan

Tidak semua dadah memberi kesan yang sama. Ada bahan yang lebih kuat dikaitkan dengan withdrawal bayi. Ada pula yang lebih jelas dikaitkan dengan gangguan tumbesaran, tekanan darah, masalah plasenta atau perkembangan otak.

Opioid: Heroin Dan Penyalahgunaan Ubat Tahan Sakit

Opioid termasuk heroin dan sesetengah ubat tahan sakit kuat. Dalam perubatan, ada opioid yang digunakan secara sah untuk mengawal sakit tertentu. Masalah berlaku apabila opioid disalahgunakan, diambil tanpa preskripsi, diambil melebihi dos atau menyebabkan ketagihan.

Risiko opioid ketika hamil termasuk:

• Ketagihan kepada ibu
• Overdose
• Kelahiran pramatang
• Stillbirth
• Komplikasi semasa bersalin
• Neonatal abstinence syndrome selepas bayi lahir

ACOG menyarankan bayi yang lahir daripada ibu yang menggunakan opioid semasa hamil dipantau oleh pakar pediatrik untuk tanda neonatal abstinence syndrome.

Perkara penting: jangan berhenti opioid secara mengejut tanpa nasihat doktor. Dalam sesetengah keadaan, berhenti mengejut boleh menyebabkan withdrawal yang membahayakan ibu dan kandungan. Rawatan perlu dibuat dengan pemantauan perubatan.

Methamphetamine Atau Syabu

Syabu ialah dadah perangsang yang boleh memberi kesan besar kepada otak, jantung, tidur, selera makan dan emosi. Bagi ibu hamil, penggunaan syabu boleh menyebabkan keadaan badan menjadi tidak stabil.

Risiko yang boleh dikaitkan dengan penggunaan methamphetamine semasa hamil termasuk:

• Kurang selera makan
• Berat badan ibu tidak naik dengan baik
• Tidur terganggu
• Keresahan atau paranoia
• Tekanan darah tinggi
• Kelahiran pramatang
• Bayi lahir dengan berat rendah

Kajian yang diterbitkan dalam jurnal perubatan mendapati penggunaan methamphetamine secara berterusan semasa hamil dikaitkan dengan kelahiran pramatang dan berat lahir rendah.

Ganja Atau Cannabis

Ada orang menganggap ganja lebih selamat kerana ia berasal daripada tumbuhan. Ini salah faham yang berbahaya. “Semula jadi” tidak bermaksud selamat untuk kehamilan.

Cannabis mengandungi bahan aktif seperti THC yang boleh memberi kesan kepada otak dan sistem saraf. ACOG mengeluarkan panduan terkini berkaitan cannabis semasa kehamilan dan penyusuan, termasuk saranan saringan penggunaan cannabis dalam penjagaan kesihatan reproduktif.

Risiko yang sering dibimbangkan termasuk:

• Berat lahir rendah
• Kelahiran pramatang
• Masalah perkembangan otak
• Masalah tumpuan dan tingkah laku apabila anak membesar
• Pendedahan melalui penyusuan jika ibu terus menggunakan cannabis

Ibu hamil tidak patut menggunakan cannabis untuk loya, stres, tidur atau selera makan tanpa nasihat doktor. Ada pilihan rawatan lain yang lebih selamat dan boleh dibincangkan dengan doktor.

Kokain

Kokain ialah dadah perangsang yang boleh menjejaskan salur darah dan tekanan darah. Dalam kehamilan, ini boleh memberi kesan serius kepada plasenta dan bayi.

Kokain boleh melalui plasenta kepada bayi, dan bayi mengambil masa lebih lama untuk menyingkirkannya daripada sistem badan berbanding orang dewasa.

Risiko kokain ketika hamil termasuk:

• Tekanan darah tinggi
• Masalah jantung
• Keguguran
• Kelahiran pramatang
• Gangguan pertumbuhan bayi
• Placental abruption
• Bayi perlu pemantauan selepas lahir

Placental abruption ialah kecemasan obstetrik. Ia boleh menyebabkan pendarahan banyak, sakit perut kuat dan risiko kekurangan oksigen kepada bayi.

Alkohol

Alkohol kadang-kadang tidak dianggap sebagai “dadah”, tetapi dari sudut perkembangan janin, ia antara bahan yang paling jelas berbahaya.

CDC menyatakan tiada jumlah alkohol yang diketahui selamat semasa hamil, tiada masa yang selamat untuk minum alkohol semasa hamil, dan semua jenis alkohol boleh membahayakan termasuk bir, wain dan liquor.

Pendedahan alkohol semasa hamil boleh menyebabkan fetal alcohol spectrum disorders atau FASD. Anak yang mengalami FASD boleh mempunyai masalah:

• Tumbesaran
• Pembelajaran
• Ingatan
• Tumpuan
• Koordinasi
• Pertuturan
• Tingkah laku
• Fungsi harian

Nasihat paling selamat ialah elakkan alkohol sepenuhnya ketika hamil, ketika merancang kehamilan, atau jika ada kemungkinan sedang hamil.

Rokok, Vape Dan Nikotin

Rokok dan vape sering dipandang ringan kerana ia biasa dilihat dalam masyarakat. Namun nikotin boleh menjejaskan kehamilan dan bayi.

Merokok semasa hamil boleh mengurangkan oksigen yang diterima bayi dan meningkatkan risiko berat lahir rendah serta kecacatan tertentu seperti cleft lip dan cleft palate.

Risiko rokok, vape dan nikotin termasuk:

• Bayi kecil
• Kelahiran pramatang
• Masalah plasenta
• Masalah paru-paru bayi
• Risiko bayi terdedah kepada asap selepas lahir
• Risiko masalah pernafasan kanak-kanak

Vape bukan pilihan “selamat” untuk ibu hamil. Banyak produk vape masih mengandungi nikotin, bahan kimia dan perisa yang belum terbukti selamat untuk bayi dalam kandungan.

Apa Itu Neonatal Abstinence Syndrome?

Neonatal abstinence syndrome atau NAS ialah keadaan apabila bayi mengalami gejala withdrawal selepas lahir kerana terdedah kepada bahan tertentu semasa dalam kandungan. Ia paling kerap dibincangkan dalam konteks opioid, tetapi pendedahan kepada bahan lain juga boleh menyebabkan bayi memerlukan pemantauan.

Dalam bahasa mudah, bayi sudah terdedah kepada bahan tertentu semasa dalam rahim. Selepas lahir, pendedahan itu tiba-tiba berhenti. Tubuh bayi kemudian menunjukkan gejala withdrawal.

Tanda neonatal abstinence syndrome boleh termasuk:

• Bayi terlalu meragam
• Menangis kuat atau sukar ditenangkan
• Sukar tidur
• Menggigil
• Otot tegang
• Sukar menyusu
• Muntah
• Cirit-birit
• Berat badan susah naik
• Berpeluh
• Pernafasan laju
• Sawan dalam kes serius

Tidak semua bayi dengan pendedahan opioid akan mengalami NAS yang teruk. Ada bayi hanya perlukan pemantauan dan penjagaan sokongan. Ada pula yang memerlukan rawatan khas di hospital.

Perkara penting ialah bayi perlu diberitahu kepada pasukan perubatan sebagai “bayi berisiko” supaya pemerhatian boleh dibuat dengan betul. Menyembunyikan sejarah penggunaan dadah boleh menyebabkan tanda withdrawal lambat dikenal pasti.

Risiko Selepas Bayi Lahir

Risiko tidak tamat selepas bersalin. Bayi yang terdedah kepada dadah, alkohol, rokok, vape atau bahan lain semasa hamil mungkin memerlukan pemeriksaan dan susulan selepas lahir.

Antara isu selepas kelahiran termasuk:

1. Perlu Dipantau Lebih Lama Di Hospital

Bayi mungkin perlu dipantau untuk:

• Corak pernafasan
• Suhu badan
• Penyusuan
• Berat badan
• Tanda withdrawal
• Tahap kuning bayi
• Tanda jangkitan

Jika bayi mengalami gejala withdrawal, pasukan pediatrik akan menentukan rawatan yang sesuai.

2. Masalah Penyusuan

Bayi yang mengalami withdrawal atau lahir pramatang mungkin sukar menyusu. Ada bayi cepat letih, mudah meragam atau tidak dapat menghisap dengan baik.

Ibu juga mungkin menghadapi cabaran menyusu jika masih menggunakan bahan tertentu, mengambil ubat tertentu atau mempunyai masalah kesihatan mental. Dalam keadaan begini, keputusan tentang penyusuan perlu dibincangkan dengan doktor.

3. Perkembangan Bayi Perlu Dipantau

Sesetengah kesan pendedahan semasa hamil mungkin hanya muncul kemudian. Sebab itu bayi mungkin perlu susulan berkala untuk memantau:

• Berat dan tinggi
• Perkembangan motor
• Pertuturan
• Tumpuan
• Tingkah laku
• Masalah tidur
• Masalah pembelajaran

Pemantauan awal bukan bermaksud bayi pasti bermasalah. Ia bertujuan mengesan isu lebih cepat supaya intervensi boleh dimulakan awal.

4. Risiko Kepada Ibu Selepas Bersalin

Selepas bersalin, ibu masih berisiko relapse, kemurungan selepas bersalin, keresahan, kurang tidur dan tekanan menjaga bayi. Jika tiada sokongan, risiko kembali menggunakan dadah boleh meningkat.

Ibu perlukan pelan selepas bersalin yang jelas, termasuk:

• Temujanji susulan
• Sokongan keluarga
• Rawatan ketagihan
• Kaunseling
• Pemeriksaan kesihatan mental
• Perancangan kontraseptif
• Sokongan penyusuan jika sesuai
• Persekitaran rumah yang selamat untuk bayi

Adakah Ibu Perlu Beritahu Doktor Jika Pernah Ambil Dadah?

Ya. Ibu hamil perlu beritahu doktor atau jururawat dengan jujur jika pernah mengambil dadah, alkohol, vape, rokok atau ubat tertentu.

Maklumat yang perlu diberitahu termasuk:

• Jenis bahan yang digunakan
• Kali terakhir digunakan
• Kekerapan penggunaan
• Cara penggunaan, contohnya hisap, telan, suntik atau sedut
• Sama ada berkongsi jarum
• Sama ada mengambil alkohol atau rokok sekali
• Ubat preskripsi yang sedang diambil
• Sejarah overdose
• Sejarah rawatan ketagihan
• Masalah mental seperti kemurungan, panik atau halusinasi

Doktor bukan bertanya untuk menghukum. Doktor perlu tahu supaya pemeriksaan, ubat, pelan bersalin dan pemantauan bayi boleh dibuat dengan lebih selamat.

WHO mempunyai garis panduan untuk pengenalpastian dan pengurusan penggunaan bahan serta gangguan penggunaan bahan dalam perkhidmatan kesihatan bagi wanita hamil atau wanita yang baru melahirkan anak.

Jangan Berhenti Secara Mengejut Tanpa Nasihat Doktor

Ini mesej penting. Ramai ibu hamil mungkin panik selepas tahu dirinya hamil lalu cuba berhenti serta-merta tanpa bantuan.

Untuk sesetengah bahan, berhenti mengejut mungkin menyebabkan withdrawal yang teruk. Ibu boleh mengalami menggigil, muntah, cirit-birit, keresahan melampau, sakit badan, insomnia, sawan atau keadaan tidak stabil. Jika ibu menjadi tidak stabil, kandungan juga boleh terjejas.

Pendekatan lebih selamat ialah:

1. Dapatkan pemeriksaan segera.
2. Beritahu doktor bahan yang digunakan.
3. Ikut pelan rawatan yang disarankan.
4. Hadir temujanji susulan.
5. Libatkan ahli keluarga yang selamat dan boleh dipercayai.
6. Dapatkan sokongan kesihatan mental.

Rawatan ketagihan semasa hamil perlu disesuaikan mengikut jenis bahan, tahap ketagihan dan keadaan ibu.

Bila Perlu Dapatkan Rawatan Segera?

Ibu hamil perlu mendapatkan rawatan segera jika mengalami mana-mana tanda berikut:

• Pendarahan faraj
• Sakit perut kuat
• Air ketuban pecah
• Bayi kurang bergerak
• Sawan
• Pengsan
• Sakit dada
• Sesak nafas
• Keliru atau halusinasi
• Demam selepas penggunaan jarum
• Muntah teruk dan tidak boleh minum
• Tanda overdose
• Rasa mahu mencederakan diri
• Rasa mahu mencederakan orang lain
• Tidak mampu berhenti menggunakan dadah walaupun cuba berkali-kali

Jika keadaan nampak serius, jangan tunggu temujanji klinik biasa. Pergi ke Jabatan Kecemasan.

Rawatan Ketagihan Dadah Semasa Hamil

Rawatan ketagihan ketika hamil bukan sekadar “berhenti dadah”. Ia biasanya memerlukan pendekatan berpasukan.

Pasukan rawatan mungkin melibatkan:

• Doktor keluarga
• Pakar obstetrik dan ginekologi
• Pakar psikiatri
• Pakar perubatan ketagihan
• Pakar kanak-kanak
• Jururawat kesihatan ibu dan anak
• Pegawai kaunseling
• Pekerja sosial
• AADK atau pusat pemulihan berkaitan

Rawatan boleh merangkumi:

1. Pemeriksaan Kesihatan Ibu Dan Kandungan

Doktor mungkin menilai tekanan darah, berat badan, keadaan kandungan, pertumbuhan bayi dan risiko komplikasi lain.

2. Saringan Jangkitan

Jika ada penggunaan jarum atau hubungan seksual berisiko, doktor mungkin mencadangkan saringan:

• HIV
• Hepatitis B
• Hepatitis C
• Sifilis
• Jangkitan kelamin lain

Ini bukan untuk menghukum, tetapi untuk memastikan rawatan awal dapat diberikan jika ada jangkitan.

3. Rawatan Ubat Jika Sesuai

Bagi sesetengah jenis ketagihan, rawatan ubat mungkin diperlukan. Contohnya, dalam opioid use disorder, rawatan perlu dibuat secara terancang dan dipantau oleh doktor. ACOG menekankan kepentingan saringan, intervensi ringkas dan rujukan rawatan bagi wanita hamil dengan penggunaan opioid atau opioid use disorder.

4. Kaunseling Dan Terapi

Kaunseling boleh membantu ibu mengenal pasti pencetus penggunaan dadah, mengurus tekanan, membina strategi mengelak relapse dan memulihkan hubungan keluarga.

5. Sokongan Nutrisi Dan Gaya Hidup

Ibu mungkin memerlukan bantuan untuk memperbaiki pemakanan, tidur, hidrasi dan rutin harian. Ini nampak asas, tetapi sangat penting untuk kehamilan yang lebih selamat.

6. Pelan Bersalin Dan Penjagaan Bayi

Pasukan perubatan boleh merancang:

• Tempat bersalin yang sesuai
• Pemantauan bayi selepas lahir
• Sokongan penyusuan jika sesuai
• Rawatan withdrawal bayi jika berlaku
• Susulan pediatrik
• Susulan kesihatan mental ibu

Bantuan Di Malaysia: Ke Mana Perlu Pergi?

Di Malaysia, ibu hamil yang bergelut dengan penggunaan dadah boleh mula mendapatkan bantuan melalui beberapa laluan.

Antaranya:

• Klinik Kesihatan terdekat
• Hospital kerajaan atau swasta
• Jabatan Kecemasan jika ada tanda bahaya
• Pakar obstetrik dan ginekologi
• Pakar psikiatri
• Klinik kesihatan mental
• AADK
• Pusat pemulihan yang sah
• Kaunselor atau pekerja sosial

AADK mempunyai perkhidmatan berkaitan rawatan dan pemulihan dadah. PUSPEN sukarela diterangkan sebagai perkhidmatan terbuka kepada rakyat Malaysia yang mempunyai permasalahan dadah, dengan konsep “penagih sebagai pesakit” dan “open access service”.

Ibu hamil tidak patut menunggu sehingga keadaan menjadi teruk. Lebih awal bantuan dicari, lebih banyak pilihan boleh dibincangkan.

Apa Yang Keluarga Boleh Buat?

Jika ahli keluarga tahu seorang wanita hamil menggunakan dadah, reaksi pertama biasanya marah, kecewa atau panik. Tetapi maki hamun jarang menyelesaikan masalah. Ia mungkin membuatkan ibu semakin takut, berbohong atau lari daripada rawatan.

Keluarga boleh membantu dengan cara berikut:

1. Bawa ibu ke klinik atau hospital
   Jangan hanya beri nasihat di rumah. Kehamilan perlu dinilai secara perubatan.
2. Jangan memalukan ibu
   Stigma boleh menyebabkan ibu menyembunyikan keadaan.
3. Simpan nombor kecemasan
   Ini penting jika berlaku overdose, sawan, pendarahan atau gangguan mental yang serius.
4. Bantu kawal persekitaran
   Jauhkan ibu daripada rakan, pasangan atau tempat yang mencetuskan penggunaan dadah.
5. Pantau tanda kemurungan
   Jika ibu nampak putus asa, bercakap tentang mati atau mahu mencederakan diri, dapatkan bantuan segera.
6. Bantu urus temujanji
   Kadang-kadang sokongan praktikal seperti pengangkutan, makanan dan penjagaan anak lain lebih berguna daripada ceramah panjang.
7. Sokong rawatan selepas bersalin
   Risiko relapse tidak hilang selepas bayi lahir. Sokongan perlu berterusan.

Mitos Tentang Dadah Dan Kehamilan

Mitos 1: “Kalau ambil sekali dua, tidak apa.”

Tidak semestinya. Risiko bergantung kepada jenis bahan, dos, masa pendedahan dan kesihatan ibu. Jika sudah terambil, jangan panik, tetapi beritahu doktor.

Mitos 2: “Ganja selamat sebab semula jadi.”

Semula jadi tidak bermaksud selamat. Banyak bahan semula jadi tetap boleh membahayakan kehamilan. Cannabis tidak disarankan semasa hamil atau menyusu.

Mitos 3: “Vape lebih selamat untuk ibu hamil.”

Vape bukan bebas risiko. Banyak produk vape mengandungi nikotin dan bahan kimia lain. Ibu hamil perlu berbincang dengan doktor untuk kaedah berhenti nikotin yang lebih selamat.

Mitos 4: “Berhenti mengejut mesti pilihan terbaik.”

Tidak semestinya. Untuk sesetengah bahan, berhenti mengejut boleh berbahaya. Dapatkan nasihat doktor.

Mitos 5: “Kalau beritahu doktor, nanti terus dihukum.”

Doktor perlukan maklumat sebenar untuk menjaga keselamatan ibu dan bayi. Jika risau tentang kerahsiaan atau implikasi tertentu, tanya terus kepada pasukan kesihatan tentang proses rawatan dan pilihan bantuan yang ada.

Mitos 6: “Bayi yang terdedah kepada dadah pasti tidak ada harapan.”

Ini tidak benar. Risiko memang meningkat, tetapi hasil setiap bayi berbeza. Pemantauan awal, rawatan dan sokongan keluarga boleh membantu bayi mendapat permulaan hidup yang lebih baik.

Cara Mengurangkan Risiko Jika Sudah Terlanjur Menggunakan Dadah

Jika anda hamil dan pernah menggunakan dadah, langkah paling penting ialah bertindak cepat.

Lakukan perkara berikut:

• Berhenti menyembunyikan masalah daripada doktor.
• Hadir pemeriksaan antenatal.
• Beritahu jenis bahan yang digunakan.
• Jangan berhenti secara mengejut tanpa nasihat perubatan.
• Elakkan alkohol, rokok, vape dan bahan lain.
• Jangan berkongsi jarum.
• Dapatkan saringan jangkitan jika berisiko.
• Minta bantuan ahli keluarga yang selamat.
• Jauhkan diri daripada pasangan atau rakan yang memaksa penggunaan dadah.
• Ikut rawatan susulan.
• Pastikan bayi dipantau selepas lahir.
• Teruskan sokongan selepas bersalin.

Perubahan tidak semestinya sempurna dalam satu hari. Tetapi setiap langkah ke arah rawatan boleh mengurangkan risiko.

Kesimpulan

Dadah ketika hamil boleh memberi kesan serius kepada ibu, bayi dalam kandungan dan kesihatan bayi selepas lahir. Risiko termasuk keguguran, kelahiran pramatang, bayi kecil, masalah plasenta, gangguan perkembangan otak dan neonatal abstinence syndrome.

Namun, mesej utama artikel ini bukan “ibu bersalah”. Mesej yang lebih penting ialah: ibu perlukan bantuan awal, rawatan yang betul dan sokongan yang tidak menghukum.

Jika anda sedang hamil dan bergelut dengan dadah, alkohol, rokok, vape atau penyalahgunaan ubat, jangan tunggu sehingga berlaku komplikasi. Beritahu doktor, hadir pemeriksaan antenatal dan dapatkan bantuan. Tindakan awal boleh menyelamatkan dua nyawa: ibu dan bayi.

Soalan Lazim Dadah Ketika Hamil