Keracunan Ubat: Punca, Simptom, Rawatan dan Cara Mencegah

Ubat digunakan untuk merawat penyakit, mengawal simptom dan membantu meningkatkan kualiti hidup. Namun, ubat yang selamat apabila digunakan dengan betul juga boleh mendatangkan bahaya jika diambil dalam jumlah berlebihan, pada waktu yang salah atau bersama ubat dan bahan lain yang tidak sesuai.

Keracunan ubat boleh berlaku secara tidak sengaja. Contohnya, seseorang mungkin terlupa bahawa dia sudah mengambil ubat lalu mengambil dos yang sama sekali lagi. Kanak-kanak pula mungkin menemui ubat yang diletakkan di atas meja dan menelannya kerana menyangka ia gula-gula.

Ada juga situasi apabila seseorang mengambil beberapa produk berlainan yang sebenarnya mengandungi bahan aktif yang sama. Ini boleh menyebabkan jumlah keseluruhan ubat yang masuk ke dalam badan menjadi lebih tinggi daripada yang disangka.

Perkara yang lebih membimbangkan ialah seseorang yang mengalami keracunan ubat tidak semestinya terus menunjukkan simptom. Sesetengah kes hanya mula menunjukkan tanda selepas beberapa jam.

Jika seseorang tidak sedarkan diri, mengalami sawan, berhenti bernafas atau mengalami kesukaran bernafas yang teruk, hubungi 999 dengan segera.

Apa Itu Keracunan Ubat?

Keracunan ubat berlaku apabila sesuatu ubat menyebabkan kesan toksik atau berbahaya kepada tubuh.

Keadaan ini boleh berlaku apabila seseorang:

• mengambil dos ubat terlalu banyak
• mengambil ubat yang salah
• mengambil ubat terlalu kerap
• mengambil beberapa produk yang mempunyai bahan aktif sama
• menggunakan ubat bersama bahan lain yang menghasilkan interaksi berbahaya
• mengambil ubat yang sebenarnya tidak sesuai untuk dirinya

Istilah overdose atau terlebih dos biasanya merujuk kepada pengambilan ubat dalam jumlah melebihi dos yang disarankan.

Overdose boleh berlaku secara tidak sengaja atau disengajakan.

Tahap bahaya bergantung kepada banyak faktor, termasuk:

• jenis ubat
• jumlah yang diambil
• kekuatan ubat
• umur
• berat badan
• penyakit sedia ada
• fungsi hati dan buah pinggang
• ubat lain yang digunakan
• penggunaan alkohol atau bahan lain
• tempoh masa sejak ubat diambil

Tidak ada satu angka atau bilangan tablet yang boleh dianggap sebagai dos berbahaya untuk semua orang dan semua jenis ubat.

Keracunan Ubat, Kesan Sampingan dan Alahan: Apa Bezanya?

Keracunan ubat, kesan sampingan dan alahan ubat bukan perkara yang sama.

Keracunan atau terlebih dos

Keracunan berlaku apabila sesuatu ubat menyebabkan kesan toksik kepada tubuh, termasuk apabila jumlah yang diambil terlalu banyak atau ubat digunakan secara tidak betul.

Kesan sampingan

Kesan sampingan boleh berlaku walaupun ubat diambil pada dos yang betul.

Antara contoh kesan sampingan ialah:

• mengantuk
• pening
• loya
• mulut kering
• sembelit

Kesan sampingan tidak semestinya bermaksud seseorang mengalami keracunan.

Alahan ubat

Alahan ubat berlaku apabila sistem imun bertindak balas terhadap sesuatu ubat.

Antara simptom yang boleh berlaku ialah:

• ruam
• gatal
• bengkak
• sesak nafas

Reaksi alahan yang serius boleh menyebabkan anafilaksis dan memerlukan rawatan kecemasan.

Interaksi ubat

Interaksi berlaku apabila sesuatu ubat mempengaruhi cara ubat lain bertindak.

Interaksi juga boleh berlaku antara ubat dengan:

• makanan tertentu
• alkohol
• suplemen
• produk herba

Tidak semua interaksi menyebabkan keracunan, tetapi sesetengah kombinasi boleh meningkatkan risiko kesan sampingan atau komplikasi.

Bagaimana Keracunan Ubat Boleh Berlaku?

Keracunan ubat tidak semestinya berlaku kerana seseorang sengaja mengambil sejumlah besar tablet.

Banyak kes bermula daripada kesilapan biasa di rumah.

1. Mengambil dos terlalu banyak

Kesilapan boleh berlaku apabila seseorang salah membaca label atau menyangka dos yang lebih tinggi akan mempercepatkan penyembuhan.

Mengambil lebih banyak ubat daripada yang disarankan tidak semestinya memberikan kesan yang lebih baik.

Sebaliknya, ia boleh meningkatkan risiko keracunan dan kesan sampingan.

2. Mengambil dos yang sama dua kali

Seseorang mungkin terlupa sama ada dia sudah mengambil ubat lalu mengambil dos yang sama sekali lagi.

Situasi ini lebih mudah berlaku apabila:

• jadual ubat terlalu kompleks
• banyak ubat perlu diambil setiap hari
• ubat tidak dicatat
• individu mempunyai masalah ingatan
• ubat diambil ketika tergesa-gesa

Jika terlupa mengambil ubat, jangan secara automatik mengambil dos berganda.

Arahan untuk dos yang terlupa berbeza mengikut jenis ubat. Semak label, risalah ubat atau tanya doktor atau ahli farmasi.

3. Mengambil beberapa produk dengan bahan aktif yang sama

Nama jenama yang berbeza tidak semestinya bermaksud kandungan ubat juga berbeza.

Sebagai contoh, seseorang mungkin mengambil ubat untuk sakit atau demam kemudian mengambil ubat selesema yang turut mengandungi bahan aktif yang sama.

Jika label tidak diperiksa, jumlah keseluruhan bahan aktif boleh menjadi lebih tinggi daripada yang disangka.

Oleh itu, sentiasa periksa bahagian bahan aktif pada label.

4. Kesilapan menggunakan ubat cecair

Kesilapan dos ubat cecair boleh berlaku apabila seseorang:

• menggunakan sudu dapur biasa
• tersalah membaca unit mL
• tidak memahami kepekatan ubat
• menggunakan alat pengukur daripada produk lain

Gunakan alat pengukur yang disediakan bersama ubat seperti:

• picagari oral
• cawan pengukur
• sudu pengukur khas

5. Kanak-kanak termakan ubat

Kanak-kanak kecil cenderung meneroka persekitaran dengan memasukkan sesuatu ke dalam mulut.

Tablet berwarna-warni, ubat kunyah dan sesetengah ubat cecair mungkin kelihatan menarik kepada mereka.

Keracunan boleh berlaku apabila ubat diletakkan:

• di atas meja
• di tepi katil
• dalam beg tangan
• dalam laci yang mudah dibuka
• di rumah datuk dan nenek
• dalam bekas yang tidak dikunci

Walaupun sesetengah botol mempunyai penutup keselamatan kanak-kanak, ia tetap perlu disimpan jauh daripada capaian mereka.

6. Menggunakan ubat milik orang lain

Ubat yang sesuai untuk seseorang tidak semestinya sesuai untuk individu lain.

Dos dan pilihan ubat boleh dipengaruhi oleh:

• umur
• berat badan
• penyakit sedia ada
• fungsi buah pinggang
• fungsi hati
• kehamilan
• alahan
• ubat lain yang sedang digunakan

Jangan berkongsi ubat preskripsi dengan orang lain.

7. Tertukar ubat

Kesilapan boleh berlaku apabila beberapa jenis ubat kelihatan hampir sama.

Risiko lebih tinggi dalam kalangan individu yang:

• mengambil banyak ubat
• mempunyai masalah penglihatan
• mempunyai masalah ingatan
• menyimpan semua ubat bercampur tanpa label yang jelas

8. Mengambil ubat bersama bahan lain

Sesetengah ubat boleh berinteraksi dengan:

• ubat preskripsi lain
• ubat tanpa preskripsi
• alkohol
• suplemen
• produk herba
• makanan tertentu

Interaksi bergantung kepada jenis ubat.

Sebab itu penting untuk memaklumkan kepada doktor atau ahli farmasi semua produk yang sedang digunakan.

9. Overdose secara disengajakan

Pengambilan ubat secara berlebihan dengan sengaja merupakan kecemasan perubatan.

Seseorang perlu dinilai dengan segera walaupun dia masih sedar atau mengatakan bahawa dirinya berasa baik.

Jika terdapat risiko keselamatan yang berterusan, jangan tinggalkan individu tersebut bersendirian.

Apakah Ubat yang Boleh Menyebabkan Keracunan?

Secara asasnya, banyak jenis ubat boleh menyebabkan kemudaratan jika digunakan secara tidak betul.

Antara kategori yang boleh terlibat ialah:

Ubat tahan sakit dan demam

Sesetengah ubat tahan sakit boleh menyebabkan keracunan jika diambil dalam jumlah berlebihan.

Ada keadaan tertentu apabila seseorang masih kelihatan sihat pada peringkat awal walaupun kerosakan organ sedang berlaku.

Oleh itu, jangan hanya bergantung pada ketiadaan simptom.

Ubat tidur dan ubat penenang

Sesetengah ubat boleh menyebabkan:

• mengantuk teruk
• tahap kesedaran menurun
• pernafasan menjadi perlahan
• kehilangan kesedaran

Risiko boleh meningkat jika digunakan bersama alkohol atau ubat lain yang turut menyebabkan sedasi.

Opioid

Overdose opioid boleh menyebabkan sistem pernafasan menjadi terlalu perlahan.

Antara tanda serius ialah:

• sukar dikejutkan
• pernafasan sangat perlahan
• pernafasan tidak normal
• tidak sedarkan diri

Ubat psikiatri tertentu

Overdose sesetengah ubat psikiatri boleh menyebabkan:

• kekeliruan
• sawan
• perubahan tekanan darah
• gangguan rentak jantung

Kesan bergantung kepada jenis ubat.

Ubat jantung dan tekanan darah

Penggunaan yang tidak sesuai boleh menyebabkan perubahan pada:

• kadar denyutan jantung
• tekanan darah
• tahap kesedaran

Ubat diabetes

Sesetengah ubat diabetes boleh menyebabkan paras gula darah menjadi terlalu rendah jika digunakan secara berlebihan atau tidak betul.

Ubat batuk, selesema dan alahan

Ubat tanpa preskripsi juga perlu digunakan mengikut arahan.

Sesetengah produk mengandungi lebih daripada satu bahan aktif.

Siapa Lebih Berisiko Mengalami Keracunan Ubat?

Keracunan boleh berlaku kepada sesiapa sahaja, tetapi sesetengah kumpulan mempunyai risiko lebih tinggi.

Kanak-kanak

Kanak-kanak kecil mungkin menelan ubat secara tidak sengaja jika ubat disimpan dalam jangkauan mereka.

Warga emas

Warga emas mungkin:

• mengambil lebih banyak jenis ubat
• mempunyai jadual ubat yang kompleks
• mengalami masalah ingatan
• mengalami perubahan fungsi hati dan buah pinggang

Semua faktor ini boleh meningkatkan risiko kesilapan ubat.

Individu yang mengambil banyak ubat

Penggunaan beberapa jenis ubat secara serentak kadangkala dikenali sebagai polifarmasi.

Ia tidak semestinya sesuatu yang salah kerana seseorang mungkin memang memerlukan beberapa ubat.

Namun, semakin kompleks jadual ubat, semakin tinggi risiko:

• dos terlupa
• dos berganda
• interaksi
• tertukar ubat

Individu dengan masalah hati atau buah pinggang

Hati dan buah pinggang memainkan peranan penting dalam memproses serta menyingkirkan banyak ubat daripada badan.

Jika fungsi organ tersebut berkurangan, sesetengah ubat mungkin berkumpul pada tahap lebih tinggi dalam badan.

Individu dengan masalah ingatan atau penglihatan

Label kecil dan ubat yang kelihatan hampir sama boleh meningkatkan risiko kesilapan.

Simptom Keracunan Ubat

Tidak ada satu set simptom yang sama untuk semua jenis keracunan ubat.

Tanda yang berlaku bergantung kepada:

• jenis ubat
• jumlah
• umur pesakit
• kesihatan keseluruhan
• ubat lain yang turut digunakan

Antara simptom yang boleh berlaku ialah:

• loya
• muntah
• sakit perut
• cirit-birit
• pening
• mengantuk luar biasa
• kekeliruan
• penglihatan kabur
• pergerakan tidak stabil
• perubahan denyutan jantung
• kesukaran bernafas
• sawan
• kehilangan kesedaran

Bolehkah Keracunan Ubat Berlaku Tanpa Simptom?

Ya.

Seseorang yang terlebih mengambil ubat mungkin tidak menunjukkan simptom pada peringkat awal.

Ini antara sebab mengapa seseorang tidak sepatutnya membuat kesimpulan:

“Saya rasa okay, jadi mesti semuanya selamat.”

Sesetengah ubat boleh menyebabkan kecederaan organ sebelum simptom menjadi jelas.

Jika berlaku kesilapan dos yang ketara, kanak-kanak termakan ubat atau jumlah yang diambil tidak diketahui, dapatkan nasihat profesional walaupun pesakit masih kelihatan sihat.

Tanda Bahaya Keracunan Ubat

Hubungi 999 dengan segera jika seseorang:

• tidak sedarkan diri
• tidak memberikan respons
• sukar atau tidak boleh dikejutkan
• mengalami kesukaran bernafas yang teruk
• berhenti bernafas
• mengalami sawan
• menunjukkan kemerosotan keadaan yang cepat

Jika seseorang tidak sedarkan diri tetapi masih bernafas, pastikan saluran pernafasan tidak terhalang sementara menunggu bantuan.

Jika pesakit tidak bernafas dan anda tahu melakukan CPR, mulakan CPR sementara bantuan kecemasan sedang dalam perjalanan.

Terlebih Ambil Ubat: Apa Perlu Dilakukan?

Jika anda menyedari diri sendiri atau ahli keluarga tersalah mengambil ubat, jangan panik.

Kumpulkan maklumat yang boleh membantu profesional kesihatan membuat penilaian.

1. Jangan tunggu simptom muncul

Sesetengah keracunan mempunyai simptom yang tertunda.

2. Kenal pasti ubat

Cari:

• nama ubat
• bahan aktif
• kekuatan ubat
• bentuk ubat
• pembungkusan asal

3. Anggarkan jumlah dan masa

Jika boleh, catat:

• anggaran jumlah ubat
• waktu ubat diambil
• sama ada ubat lain turut diambil
• sama ada alkohol atau bahan lain terlibat
• simptom yang sedang berlaku

Jika jumlah sebenar tidak diketahui, beritahu profesional kesihatan bahawa anda tidak pasti.

4. Simpan pembungkusan

Jangan buang:

• kotak
• botol
• blister pack
• label ubat

Maklumat ini boleh membantu mengenal pasti bahan yang terlibat.

5. Sediakan maklumat pesakit

Maklumat berguna termasuk:

• umur
• berat badan
• penyakit sedia ada
• nama ubat
• kekuatan ubat
• jumlah yang mungkin diambil
• masa kejadian
• simptom

6. Hubungi Pusat Racun Negara

Di Malaysia, Pusat Racun Negara Universiti Sains Malaysia menyediakan khidmat konsultasi berkaitan keracunan.

Telefon: 04-6536 999

Berdasarkan maklumat rasmi yang disemak pada Ogos 2026, waktu operasi ialah:

• Isnin hingga Jumaat: 8.00 pagi hingga 10.00 malam
• Sabtu, Ahad dan cuti umum: 8.00 pagi hingga 5.00 petang

Waktu operasi boleh berubah. Semak laman rasmi Pusat Racun Negara untuk maklumat terkini.

7. Hubungi 999 jika berlaku kecemasan

Hubungi 999 jika pesakit:

• tidak sedarkan diri
• mengalami sawan
• berhenti bernafas
• mengalami kesukaran bernafas yang teruk
• berada dalam keadaan kritikal

Apa yang Jangan Dilakukan Jika Disyaki Keracunan Ubat?

Beberapa kaedah rawatan rumah yang sering dianggap membantu sebenarnya boleh menyebabkan komplikasi.

Jangan paksa pesakit muntah

Jangan cuba membuat seseorang muntah selepas menelan ubat.

Memaksa muntah boleh menyebabkan pesakit:

• tersedak
• terhidu muntah ke dalam paru-paru
• mengalami komplikasi tambahan

Jangan beri susu sebagai penawar

Susu bukan antidot universal untuk keracunan ubat.

Jangan beri air garam

Air garam tidak sepatutnya digunakan untuk menyebabkan muntah.

Jangan beri kopi atau minuman tenaga

Minuman berkafein bukan rawatan untuk menghilangkan kesan ubat.

Jangan beri arang teraktif sendiri

Arang teraktif atau activated charcoal hanya digunakan dalam situasi keracunan tertentu.

Ia tidak sesuai untuk semua ubat atau semua pesakit.

Penggunaannya perlu ditentukan oleh profesional kesihatan.

Jangan cuba meneutralkan ubat dengan ubat lain

Mengambil ubat tambahan untuk melawan kesan ubat pertama tanpa arahan profesional boleh memburukkan keadaan.

Bagaimana Keracunan Ubat Didiagnosis?

Apabila pesakit tiba di hospital, doktor akan cuba mengenal pasti ubat yang terlibat dan menilai sama ada fungsi penting tubuh telah terjejas.

Sejarah kejadian

Doktor mungkin bertanya:

• apakah ubat yang diambil?
• berapakah jumlahnya?
• bilakah ia diambil?
• adakah ubat lain turut digunakan?
• adakah alkohol terlibat?
• apakah penyakit sedia ada?
• apakah simptom yang muncul?

Kotak, botol atau blister pack ubat sangat berguna jika dibawa bersama.

Pemeriksaan fizikal

Pemeriksaan mungkin merangkumi:

• tahap kesedaran
• kadar pernafasan
• kadar denyutan jantung
• tekanan darah
• suhu
• paras oksigen

Ujian darah

Ujian darah mungkin dilakukan untuk:

• memeriksa fungsi hati
• memeriksa fungsi buah pinggang
• menilai paras gula
• mengukur paras ubat tertentu apabila perlu

Ujian air kencing

Dalam sesetengah keadaan, ujian air kencing boleh membantu penilaian.

Elektrokardiogram

ECG boleh dilakukan jika terdapat kebimbangan bahawa ubat mempengaruhi sistem elektrik atau rentak jantung.

Tidak semua pesakit memerlukan semua ujian.

Pemeriksaan ditentukan berdasarkan jenis ubat dan keadaan klinikal.

Bagaimana Keracunan Ubat Dirawat?

Tiada satu rawatan yang sesuai untuk semua jenis keracunan ubat.

Rawatan bergantung kepada:

• jenis ubat
• jumlah yang diambil
• masa sejak pengambilan
• simptom
• keputusan pemeriksaan
• penyakit lain yang dimiliki pesakit

Pemantauan

Sesetengah pesakit masih perlu dipantau walaupun belum menunjukkan simptom.

Ini kerana kesan sesetengah ubat boleh mengambil masa sebelum muncul.

Rawatan sokongan

Rawatan sokongan bertujuan memastikan fungsi penting tubuh kekal stabil.

Ia mungkin termasuk:

• oksigen
• bantuan pernafasan
• cecair intravena
• rawatan sawan
• rawatan tekanan darah
• pemantauan jantung

Arang teraktif

Dalam keadaan tertentu, arang teraktif boleh digunakan untuk mengurangkan penyerapan sesetengah bahan daripada sistem pencernaan.

Namun, ia bukan rawatan untuk semua kes keracunan.

Antidot

Sesetengah ubat atau bahan mempunyai antidot khusus.

Antidot ialah rawatan yang boleh mengurangkan atau membalikkan kesan bahan toksik tertentu.

Namun:

Tidak semua keracunan ubat mempunyai antidot.

Bagi banyak kes, rawatan utama masih terdiri daripada pemantauan dan rawatan sokongan.

Rawatan lain

Dalam situasi tertentu, doktor mungkin menggunakan kaedah tambahan untuk:

• mempercepatkan penyingkiran sesuatu bahan
• merawat gangguan rentak jantung
• mengawal sawan
• melindungi fungsi organ

Jenis rawatan bergantung kepada bahan yang terlibat.

Apakah Komplikasi Keracunan Ubat?

Keracunan ringan mungkin pulih sepenuhnya.

Namun, keracunan yang serius boleh menyebabkan komplikasi seperti:

• kegagalan pernafasan
• sawan
• gangguan rentak jantung
• tekanan darah tidak stabil
• kerosakan hati
• kerosakan buah pinggang
• koma
• kerosakan otak akibat kekurangan oksigen
• kematian

Risiko komplikasi bergantung kepada jenis ubat, jumlah yang diambil dan seberapa cepat rawatan diberikan.

12 Cara Mencegah Keracunan Ubat

Banyak kes keracunan ubat di rumah boleh dikurangkan melalui sistem pengurusan yang lebih baik.

1. Ambil ubat mengikut arahan

Ikut arahan doktor, ahli farmasi atau label.

Jangan menambah dos kerana merasakan ubat belum berkesan.

2. Jangan gandakan dos yang terlupa

Arahan untuk dos yang terlupa berbeza mengikut ubat.

Jika tidak pasti, semak risalah ubat atau hubungi ahli farmasi.

3. Periksa bahan aktif

Sebelum mengambil beberapa ubat serentak, periksa sama ada ia mempunyai bahan aktif yang sama.

Ini penting terutama untuk ubat:

• demam
• sakit
• batuk
• selesema

4. Jangan berkongsi ubat

Ubat preskripsi ditetapkan berdasarkan keadaan seseorang.

Jangan berikan ubat anda kepada orang lain.

5. Gunakan alat pengukur yang betul

Untuk ubat cecair, gunakan:

• picagari oral
• cawan pengukur
• alat yang dibekalkan bersama ubat

Elakkan menggunakan sudu makan atau sudu teh biasa.

6. Sediakan senarai semua ubat

Catat:

• nama ubat
• kekuatan
• dos
• waktu pengambilan
• tujuan ubat

Masukkan juga:

• vitamin
• suplemen
• produk herba

Bawa senarai ini apabila berjumpa doktor atau ahli farmasi.

7. Gunakan sistem peringatan

Antara kaedah yang boleh digunakan ialah:

• alarm telefon
• aplikasi ubat
• jadual bercetak
• organiser ubat
• bantuan ahli keluarga

8. Simpan ubat jauh daripada kanak-kanak

Simpan ubat:

• di tempat tinggi
• jauh daripada pandangan
• dalam kabinet berkunci jika boleh

Jangan tinggalkan ubat di atas meja atau tepi katil.

9. Jangan panggil ubat sebagai gula-gula

Walaupun bertujuan memujuk kanak-kanak mengambil ubat, tabiat ini boleh menyebabkan mereka menganggap ubat selamat dimakan seperti makanan.

10. Kekalkan ubat dalam bekas asal

Bekas asal mempunyai maklumat penting seperti:

• nama ubat
• dos
• kekuatan
• arahan penggunaan
• tarikh luput

Elakkan memindahkan ubat ke bekas makanan atau minuman.

11. Buat semakan ubat secara berkala

Jika mengambil banyak ubat, minta doktor atau ahli farmasi menyemak senarai tersebut.

Jangan menghentikan ubat preskripsi sendiri tanpa berbincang dengan profesional kesihatan.

12. Lupuskan ubat yang tidak diperlukan

Ubat lama yang tidak digunakan boleh meningkatkan risiko:

• tertukar ubat
• pengambilan secara tidak sengaja
• penggunaan oleh kanak-kanak

Tanya farmasi atau fasiliti kesihatan kerajaan mengenai kaedah pemulangan dan pelupusan ubat yang betul.

Cara Mencegah Keracunan Ubat pada Kanak-kanak

Rumah yang mempunyai kanak-kanak memerlukan perhatian tambahan.

Antara langkah yang boleh diamalkan ialah:

1. Simpan semua ubat sebaik sahaja selesai digunakan.
2. Jangan tinggalkan dos seterusnya di atas meja.
3. Periksa beg tangan ahli keluarga atau tetamu.
4. Gunakan kabinet berkunci jika boleh.
5. Tutup bekas ubat dengan sempurna.
6. Jangan pindahkan tablet ke bekas makanan.
7. Jangan panggil ubat sebagai gula-gula.
8. Simpan vitamin dan suplemen dengan langkah keselamatan yang sama.
9. Ajar kanak-kanak bahawa ubat hanya boleh diberikan oleh orang dewasa.
10. Pastikan rumah datuk, nenek atau penjaga turut mempunyai tempat penyimpanan ubat yang selamat.

Jika kanak-kanak menelan ubat yang tidak sepatutnya, jangan cuba menentukan tahap bahaya hanya berdasarkan saiz tablet atau keadaan anak pada waktu itu.

Dapatkan nasihat profesional.

Cara Mengurus Banyak Ubat dengan Selamat untuk Warga Emas

Pengurusan ubat yang baik sangat penting apabila seseorang mengambil beberapa jenis ubat setiap hari.

Antara langkah praktikal ialah:

• simpan satu senarai ubat terkini
• catat tujuan setiap ubat
• gunakan jadual yang konsisten
• gunakan pencahayaan yang baik ketika membaca label
• elakkan mencampurkan tablet tanpa sistem yang jelas
• bawa senarai ubat ketika berjumpa doktor
• maklumkan semua suplemen dan herba
• libatkan penjaga jika terdapat masalah ingatan

Jika jadual ubat terlalu kompleks, berbincang dengan doktor atau ahli farmasi mengenai cara menguruskannya dengan lebih selamat.

Mitos dan Fakta Tentang Keracunan Ubat

Mitos 1: Ubat farmasi tidak boleh menyebabkan keracunan

Fakta: Ubat boleh menyebabkan keracunan jika digunakan dalam jumlah atau cara yang tidak sesuai.

Mitos 2: Kalau tiada simptom, semuanya selamat

Fakta: Sesetengah simptom keracunan boleh muncul beberapa jam kemudian.

Mitos 3: Muntahkan sahaja ubat yang ditelan

Fakta: Jangan paksa seseorang muntah kerana ia boleh menyebabkan tersedak atau komplikasi lain.

Mitos 4: Susu boleh meneutralkan semua ubat

Fakta: Susu bukan antidot universal untuk keracunan.

Mitos 5: Ubat tanpa preskripsi sentiasa selamat

Fakta: Ubat OTC tetap mempunyai dos, kontraindikasi dan risiko interaksi.

Mitos 6: Lebih banyak ubat bermaksud lebih cepat sembuh

Fakta: Menambah dos tanpa arahan profesional boleh meningkatkan risiko kesan sampingan dan keracunan.

Bila Perlu Mendapatkan Bantuan Perubatan?

Dapatkan nasihat profesional jika:

• tersalah mengambil dos ubat
• mengambil ubat dua kali dan tidak pasti risikonya
• mengambil ubat milik orang lain
• kanak-kanak termakan ubat
• jumlah ubat yang diambil tidak diketahui
• mengambil beberapa produk yang mungkin mempunyai bahan aktif sama
• muncul simptom selepas kesilapan ubat
• berlaku pengambilan ubat secara berlebihan dengan sengaja

Hubungi 999 segera jika pesakit:

• tidak sedarkan diri
• tidak boleh dikejutkan
• mengalami sawan
• berhenti bernafas
• mengalami kesukaran bernafas yang teruk
• mengalami kemerosotan keadaan yang cepat

Kesimpulan

Keracunan ubat tidak hanya berlaku apabila seseorang sengaja mengambil sejumlah besar tablet.

Kesilapan harian seperti mengambil dos dua kali, tersalah membaca label, menggunakan beberapa produk dengan bahan aktif sama atau membiarkan ubat mudah dicapai oleh kanak-kanak juga boleh menyebabkan keracunan.

Tiga langkah paling penting ialah:

1. Ambil ubat mengikut arahan.
2. Simpan dan urus ubat dengan selamat.
3. Dapatkan nasihat profesional jika berlaku kesilapan dan jangan tunggu simptom menjadi teruk.

Jika berlaku keracunan yang disyaki, simpan pembungkusan ubat dan catat jumlah serta masa pengambilan jika boleh.

Untuk konsultasi berkaitan keracunan di Malaysia, Pusat Racun Negara boleh dihubungi melalui 04-6536 999 dalam waktu operasi.

Jika pesakit tidak sedarkan diri, mengalami sawan, berhenti bernafas atau mengalami kesukaran bernafas yang teruk, hubungi 999 dengan segera.

Soalan Lazim Tentang Keracunan Ubat