Terapi Hormon Untuk Menopaus: Kebaikan, Risiko dan Siapa Yang Sesuai

Menopaus merupakan proses semula jadi dalam kehidupan wanita, tetapi pengalaman setiap individu tidak sama. Ada wanita yang hampir tidak mengalami simptom, manakala yang lain berdepan hot flush, berpeluh malam, gangguan tidur, kekeringan faraj dan perubahan emosi sehingga menjejaskan kerja, hubungan serta kehidupan harian.

Apabila simptom semakin mengganggu, salah satu rawatan yang boleh dipertimbangkan ialah terapi hormon menopaus, atau menopausal hormone therapy (MHT). Ia turut dikenali sebagai hormone replacement therapy (HRT).

Terapi hormon merupakan rawatan yang sangat berkesan untuk simptom vasomotor seperti hot flush dan berpeluh malam. Namun, ia bukan rawatan yang perlu atau sesuai untuk semua wanita. Jenis hormon, umur, tempoh sejak menopaus, sama ada rahim masih ada, sejarah penyakit serta faktor risiko individu semuanya perlu dipertimbangkan. Garis panduan Malaysia dan antarabangsa menekankan pendekatan rawatan yang disesuaikan kepada setiap wanita.

Apa Itu Menopaus?

Menopaus berlaku apabila fungsi ovari semakin menurun dan penghasilan hormon seperti estrogen berkurangan. Secara klinikal, menopaus biasanya ditentukan selepas seorang wanita tidak mengalami haid selama 12 bulan berturut-turut, jika tiada sebab perubatan lain yang menerangkan keadaan tersebut.

Di Malaysia, purata usia menopaus adalah sekitar 50 tahun.

Sebelum menopaus berlaku sepenuhnya, wanita melalui fasa perimenopaus. Pada waktu ini, tahap hormon boleh berubah-ubah dan haid mungkin menjadi:

• tidak teratur
• lebih panjang atau pendek
• lebih banyak atau sedikit
• semakin jarang

Perubahan hormon ini boleh menyebabkan pelbagai simptom.

Simptom menopaus yang biasa

Antaranya:

• hot flush atau rasa panas secara tiba-tiba
• berpeluh malam
• tidur terganggu
• kekeringan faraj
• rasa pedih atau tidak selesa pada faraj
• sakit ketika hubungan seksual
• perubahan emosi
• sukar memberi tumpuan
• perubahan pola haid ketika perimenopaus

Tidak semua simptom yang muncul pada usia pertengahan berpunca daripada menopaus. Masalah tiroid, anemia, gangguan tidur, kemurungan dan beberapa penyakit lain juga boleh menghasilkan simptom yang hampir sama.

Apa Itu Terapi Hormon Menopaus?

Terapi hormon menopaus (MHT) menggunakan hormon untuk mengurangkan simptom yang berkaitan dengan kekurangan estrogen semasa perimenopaus dan menopaus.

Istilah HRT masih digunakan secara meluas, tetapi istilah MHT lebih tepat kerana wanita yang mengalami menopaus pada usia biasa tidak semestinya perlu “menggantikan” semua hormon yang telah berkurangan.

Terapi ini boleh diberikan sebagai:

• tablet
• patch pada kulit
• gel
• semburan
• rawatan faraj seperti krim, tablet atau cincin tertentu

Pilihan terbaik bergantung kepada simptom dan profil kesihatan wanita.

Apakah Jenis Terapi Hormon Menopaus?

Tidak semua HRT sama. Perbezaan ini penting kerana manfaat dan risikonya turut berbeza.

1. Estrogen sahaja

Estrogen sahaja biasanya digunakan pada wanita yang telah menjalani histerektomi total, iaitu pembedahan membuang rahim.

Jika rahim masih ada, penggunaan estrogen sistemik tanpa perlindungan progestogen boleh menyebabkan lapisan rahim atau endometrium menjadi terlalu tebal dan meningkatkan risiko kanser endometrium.

2. Estrogen bersama progestogen

Wanita yang masih mempunyai rahim biasanya diberikan:

estrogen + progestogen

Progestogen membantu melindungi endometrium daripada rangsangan estrogen yang berlebihan.

Rejim boleh diberikan secara:

• sequential atau cyclical – progestogen diberikan pada bahagian tertentu dalam kitaran rawatan
• continuous combined – estrogen dan progestogen diberikan secara berterusan

Pemilihan rejim bergantung kepada usia, pola haid, tempoh sejak menopaus dan keadaan individu.

3. Terapi hormon sistemik

Terapi sistemik bermaksud hormon diserap ke dalam aliran darah dan memberi kesan kepada seluruh badan.

Contohnya:

• tablet
• patch
• gel
• semburan kulit

Terapi sistemik terutama digunakan untuk merawat hot flush dan berpeluh malam. Ia juga boleh membantu mengurangkan kehilangan tulang ketika digunakan.

4. Estrogen faraj dos rendah

Jika masalah utama ialah:

• kekeringan faraj
• rasa pedih
• ketidakselesaan
• sakit ketika hubungan seksual

estrogen dos rendah yang digunakan secara setempat pada faraj mungkin sudah mencukupi.

Berbanding terapi sistemik, hanya sedikit estrogen daripada rawatan faraj dos rendah memasuki peredaran darah. Oleh itu, profil penggunaannya berbeza daripada HRT sistemik.

Estrogen faraj tidak digunakan untuk merawat hot flush atau sebagai rawatan utama untuk mencegah osteoporosis.

Apakah Kebaikan Terapi Hormon Menopaus?

Mengurangkan hot flush dan berpeluh malam

Ini merupakan manfaat utama MHT.

Terapi hormon sistemik ialah antara rawatan paling berkesan untuk simptom vasomotor menopaus, iaitu hot flush dan berpeluh malam. NICE secara khusus mengesyorkan HRT sebagai pilihan rawatan untuk simptom vasomotor berkaitan menopaus.

Bagi wanita yang mengalami simptom beberapa kali sehari atau terjaga berulang kali pada waktu malam, pengurangan simptom boleh memberi perubahan besar terhadap kualiti hidup.

Membantu tidur secara tidak langsung

HRT bukan ubat tidur.

Namun, jika seseorang sering terjaga kerana hot flush atau berpeluh malam, mengawal simptom tersebut boleh membantu memperbaiki tidur.

Masalah tidur yang berterusan walaupun simptom vasomotor sudah terkawal masih perlu dinilai kerana ia mungkin mempunyai punca lain.

Mengurangkan kekeringan dan ketidakselesaan faraj

Penurunan estrogen boleh menyebabkan perubahan pada faraj dan saluran kencing yang dikenali sebagai genitourinary syndrome of menopause (GSM).

Simptom boleh termasuk:

• faraj kering
• rasa gatal atau pedih
• hubungan seksual menyakitkan
• rasa tidak selesa pada kawasan genital
• sesetengah simptom saluran kencing

Estrogen setempat boleh menjadi rawatan yang sangat berguna jika simptom tertumpu pada kawasan ini.

Membantu mengekalkan kesihatan tulang

Estrogen memainkan peranan dalam mengekalkan ketumpatan tulang. Selepas menopaus, kadar kehilangan tulang boleh meningkat.

MHT boleh:

• mengurangkan kehilangan tulang
• membantu mengekalkan ketumpatan mineral tulang
• mengurangkan risiko fraktur semasa terapi digunakan

Walau bagaimanapun, HRT bukan rawatan osteoporosis yang sesuai untuk setiap wanita, terutama apabila rawatan dimulakan pada usia lebih tua. Pemilihan rawatan osteoporosis perlu mengambil kira risiko fraktur dan profil kesihatan keseluruhan.

Siapa Yang Sesuai Mengambil Terapi Hormon?

Tiada satu profil yang sesuai untuk semua wanita.

Secara umum, nisbah manfaat kepada risiko cenderung lebih baik bagi wanita yang:

• mempunyai simptom menopaus yang mengganggu
• tidak mempunyai kontraindikasi utama
• berumur kurang daripada sekitar 60 tahun, atau
• masih dalam kira-kira 10 tahun pertama selepas menopaus

Garis panduan Malaysia menyatakan bahawa bagi wanita bawah 60 tahun atau dalam 10 tahun selepas menopaus tanpa kontraindikasi, nisbah manfaat-risiko MHT adalah lebih memihak kepada rawatan untuk simptom vasomotor, GSM dan kesihatan tulang.

Angka “60 tahun” dan “10 tahun” bagaimanapun bukan tarikh luput mutlak. Ia digunakan sebagai sebahagian daripada penilaian risiko.

Terapi hormon mungkin dipertimbangkan jika:

1. Hot flush sederhana hingga teruk
   • Terutamanya jika simptom mengganggu pekerjaan, tidur atau aktiviti harian.
2. Berpeluh malam yang mengganggu tidur
   • Rawatan simptom vasomotor boleh membantu sesetengah wanita mendapat tidur yang lebih baik.
3. Simptom genitourinari menopaus
   • Contohnya kekeringan atau sakit ketika hubungan seksual. Jika ini satu-satunya simptom, terapi estrogen faraj mungkin lebih sesuai daripada HRT sistemik.
4. Menopaus awal
   • Wanita yang mengalami menopaus jauh lebih awal daripada biasa memerlukan pendekatan yang berbeza daripada wanita yang mengalami menopaus sekitar usia 50 tahun.

Bagaimana Jika Menopaus Berlaku Terlalu Awal?

Premature ovarian insufficiency (POI) berlaku apabila fungsi ovari terjejas sebelum usia 40 tahun. Menopaus awal pula berlaku pada usia yang lebih muda daripada menopaus biasa.

Kehilangan estrogen pada usia muda bermaksud seorang wanita mungkin hidup bertahun-tahun lebih lama dengan paras estrogen yang rendah.

Ini boleh memberi kesan kepada:

• tulang
• kesihatan kardiovaskular
• fungsi seksual
• kualiti hidup

Oleh sebab itu, pertimbangan terhadap terapi hormon bagi wanita dengan POI atau menopaus awal tidak sama dengan wanita berusia 60 atau 70 tahun yang ingin memulakan HRT buat kali pertama.

ACOG menyatakan bahawa wanita dengan menopaus awal sering memerlukan terapi hormon jika tiada sebab perubatan yang menghalangnya.

Siapa Yang Mungkin Tidak Sesuai Mengambil HRT Sistemik?

Terapi hormon sistemik biasanya tidak disyorkan atau memerlukan penilaian pakar jika seseorang mempunyai sejarah tertentu seperti:

• kanser payudara tertentu
• kanser endometrium tertentu
• strok
• serangan jantung
• deep vein thrombosis (DVT)
• pulmonary embolism
• penyakit hati tertentu
• pendarahan faraj yang belum diketahui puncanya

ACOG menyenaraikan sejarah kanser payudara atau endometrium, strok, serangan jantung, darah beku dan penyakit hati antara keadaan yang biasanya menyebabkan terapi hormon sistemik tidak disyorkan.

Namun, istilah “tidak sesuai” tidak boleh digunakan secara terlalu umum.

Contohnya, terapi sistemik dan estrogen faraj dos rendah mempunyai tahap pendedahan hormon yang sangat berbeza. Wanita dengan sejarah penyakit tertentu mungkin memerlukan penilaian bersama pakar sakit puan, onkologi atau bidang berkaitan sebelum keputusan dibuat.

Adakah HRT Menyebabkan Kanser Payudara?

Ini mungkin kebimbangan paling biasa tentang HRT.

Jawapannya tidak semudah “ya” atau “tidak”.

Risiko bergantung kepada:

• jenis terapi
• estrogen sahaja atau kombinasi estrogen-progestogen
• tempoh penggunaan
• usia
• faktor risiko asas kanser payudara
• sejarah perubatan individu

Terapi kombinasi estrogen dan progestogen dikaitkan dengan peningkatan kecil risiko kanser payudara apabila digunakan untuk tempoh tertentu. Profil risiko estrogen sahaja tidak sama dengan terapi kombinasi.

Ini bermakna tajuk sensasi seperti “HRT menyebabkan kanser” tidak memberikan gambaran klinikal yang tepat.

Risiko mutlak seseorang wanita bergantung juga kepada faktor lain seperti usia, berat badan, pengambilan alkohol, sejarah keluarga dan risiko asas kanser payudara.

Bagaimana Dengan Risiko Darah Beku?

Terapi estrogen oral boleh meningkatkan risiko venous thromboembolism (VTE) termasuk:

• DVT
• pulmonary embolism

Risiko absolut biasanya rendah pada wanita lebih muda yang sihat tetapi meningkat dengan faktor seperti usia, obesiti dan sejarah darah beku.

Cara hormon diberikan juga penting.

Tablet dan estrogen melalui kulit tidak semestinya sama

Estrogen yang diambil melalui mulut melalui hati sebelum memasuki peredaran sistemik.

Sebaliknya, estrogen transdermal melalui patch, gel atau semburan diserap melalui kulit.

Garis panduan Malaysia menyatakan bahawa laluan bukan oral mempunyai potensi kelebihan dari sudut profil pembekuan darah, dan estrogen transdermal tidak menunjukkan peningkatan risiko VTE seperti yang dilihat dengan sesetengah terapi oral.

NHS juga menyatakan risiko darah beku lebih berkaitan dengan tablet HRT berbanding patch, gel atau semburan.

Ini salah satu sebab mengapa doktor tidak sepatutnya memilih HRT berdasarkan hormon sahaja. Laluan pemberian juga penting.

Bagaimana Dengan Risiko Strok dan Penyakit Jantung?

Risiko kardiovaskular HRT berubah mengikut:

• umur
• masa sejak menopaus
• penyakit sedia ada
• tekanan darah
• diabetes
• kolesterol
• obesiti
• jenis serta laluan hormon

Garis panduan Malaysia melaporkan bahawa risiko strok dan komplikasi kardiovaskular cenderung lebih rendah apabila terapi dimulakan pada wanita yang lebih muda dan lebih dekat dengan permulaan menopaus. Sebaliknya, risiko absolut meningkat apabila terapi dimulakan selepas usia 60 tahun atau lebih daripada sekitar 10 tahun selepas menopaus.

Namun, satu perkara perlu jelas:

HRT tidak sepatutnya dimulakan semata-mata untuk mencegah serangan jantung.

The Menopause Society turut menegaskan bahawa terapi hormon yang mengandungi estrogen tidak disyorkan semata-mata untuk pencegahan primer penyakit kardiovaskular atau demensia pada wanita yang mengalami menopaus pada usia biasa.

Adakah HRT Boleh Mencegah Demensia?

Bukti semasa tidak menyokong penggunaan HRT sebagai rawatan anti-penuaan atau ubat untuk mencegah demensia pada semua wanita.

Ini penting kerana terapi hormon kadangkala dipasarkan di media sosial sebagai penyelesaian untuk:

• penuaan
• masalah ingatan
• kulit
• berat badan
• sakit sendi
• pelbagai simptom pertengahan usia

Dakwaan seperti ini jauh melangkaui indikasi yang disokong bukti.

HRT perlu digunakan atas indikasi klinikal yang jelas, bukan sebagai “ubat awet muda”.

Apakah Kesan Sampingan HRT?

Kesan sampingan yang boleh berlaku termasuk:

• payudara terasa sakit atau tegang
• kembung
• sakit kepala
• loya
• spotting
• pendarahan faraj
• perubahan pola pendarahan

Sebahagian kesan sampingan boleh berkurangan selepas tubuh menyesuaikan diri.

Jika simptom berterusan, doktor boleh mempertimbangkan:

• mengubah dos
• menukar jenis progestogen
• menukar laluan pemberian
• menggunakan formulasi lain

Matlamat rawatan ialah mendapatkan manfaat dengan dos efektif yang paling sesuai, bukan memberikan hormon sebanyak mungkin.

Pendarahan Ketika Mengambil HRT: Bila Perlu Risau?

Pendarahan tidak teratur boleh berlaku pada peringkat awal terapi sistemik.

NICE menyatakan bahawa pendarahan faraj boleh berlaku terutama dalam enam bulan pertama selepas memulakan HRT sistemik atau dalam beberapa bulan selepas menukar dos atau persediaan. Pendarahan yang berterusan melebihi tempoh yang dijangka perlu dinilai.

Dapatkan pemeriksaan jika:

• pendarahan menjadi banyak
• berlaku secara berulang selepas sebelumnya stabil
• berterusan melebihi tempoh yang dijangka
• muncul lama selepas menopaus
• disertai simptom lain yang membimbangkan

Pendarahan selepas menopaus tidak patut dianggap normal tanpa penilaian.

Apakah Pemeriksaan Sebelum Memulakan HRT?

Tiada satu “pakej ujian hormon” wajib untuk semua wanita.

Doktor biasanya memberi perhatian kepada:

Sejarah simptom

• bila simptom bermula
• simptom paling mengganggu
• tahap keterukan
• kesan terhadap tidur dan kehidupan harian

Sejarah perubatan

Termasuk:

• penyakit jantung
• strok
• darah beku
• kanser
• penyakit hati
• hipertensi
• diabetes
• migrain
• osteoporosis

Sejarah keluarga

Terutama sejarah kanser payudara, penyakit jantung atau darah beku.

Status rahim

Ini menentukan sama ada estrogen sahaja atau estrogen bersama progestogen lebih sesuai.

Faktor risiko kardiometabolik

Doktor mungkin menilai:

• tekanan darah
• berat badan
• merokok
• tahap lipid atau glukosa jika berindikasi

Saringan kesihatan seperti mammogram atau saringan serviks perlu diteruskan mengikut umur dan cadangan yang bersesuaian.

Berapa Lama Terapi Hormon Boleh Digunakan?

Tiada satu had masa yang sesuai untuk semua wanita.

Idea bahawa semua wanita perlu berhenti HRT selepas “lima tahun” tidak tepat.

Tempoh rawatan bergantung kepada:

• simptom
• umur
• manfaat yang diperoleh
• faktor risiko baharu
• kesan sampingan
• pilihan pesakit

CPG Malaysia mengesyorkan penilaian manfaat dan risiko secara berkala dan mengiktiraf bahawa sesetengah wanita dengan simptom berterusan boleh menggunakan MHT dalam tempoh lebih panjang.

ACOG juga mengesyorkan keputusan meneruskan terapi dinilai semula secara berkala berdasarkan simptom, risiko dan manfaat seseorang.

Perlukah berhenti apabila berumur 60 atau 65 tahun?

Tidak semestinya.

Usia 60 atau 65 tahun bukan arahan automatik untuk menghentikan HRT.

Apa yang berubah ialah profil manfaat dan risiko. Wanita yang mula HRT pada usia 52 tahun dan masih mendapat manfaat pada umur 65 tahun tidak semestinya sama risikonya dengan wanita yang baru mahu memulakan terapi buat kali pertama pada umur 65 tahun.

Keputusan perlu dibuat secara individu.

Bolehkah HRT Menyebabkan Berat Badan Naik?

Peningkatan berat badan sering berlaku semasa pertengahan usia, tetapi tidak wajar meletakkan semua kesalahan kepada HRT.

Berat badan dipengaruhi oleh:

• penuaan
• pengurangan jisim otot
• tahap aktiviti fizikal
• pola tidur
• pemakanan
• perubahan komposisi badan
• perubahan hormon

HRT tidak sepatutnya dipromosikan sebagai ubat kurus, tetapi ia juga bukan punca automatik setiap kenaikan berat badan selepas menopaus.

Jika berat badan meningkat dengan ketara atau mendadak, faktor kesihatan lain juga perlu dinilai.

Bagaimana Dengan “Bioidentical Hormones”?

Perkataan bioidentical sering digunakan dalam pemasaran seolah-olah produk tersebut:

• lebih semula jadi
• lebih selamat
• tiada kesan sampingan
• dibuat khas mengikut “ujian hormon”
• lebih baik daripada HRT konvensional

Realitinya lebih rumit.

Sesetengah ubat hormon yang dikawal dan diluluskan memang menggunakan hormon yang secara kimia menyerupai hormon manusia.

Namun, produk custom compounded atau formulasi yang dibuat khas tidak secara automatik lebih selamat atau lebih berkesan.

ACOG menyatakan tiada bukti saintifik bahawa hormon compounded lebih selamat atau lebih berkesan daripada terapi hormon standard, dan variasi kekuatan serta ketulenan merupakan antara kebimbangannya.

Jadi, label “semula jadi” bukan ukuran keselamatan.

Adakah Semua Wanita Menopaus Memerlukan Hormon?

Tidak.

Ramai wanita mengalami simptom ringan yang boleh dikendalikan tanpa terapi hormon.

Rawatan bukan hormon juga boleh dipertimbangkan jika:

• HRT tidak sesuai
• wanita tidak mahu mengambil hormon
• simptom tidak cukup teruk untuk memerlukan terapi sistemik

Pilihan bergantung kepada simptom.

Untuk kekeringan faraj

Antara pilihan tanpa hormon:

• vaginal moisturiser
• lubricant ketika hubungan seksual

Untuk hot flush

Pendekatan bukan hormon termasuk terapi tertentu yang dipilih berdasarkan keadaan pesakit. NICE turut mengesyorkan cognitive behavioural therapy khusus menopaus sebagai salah satu pilihan bagi simptom vasomotor, termasuk untuk mereka yang tidak mahu atau tidak sesuai menggunakan HRT.

Aktiviti fizikal, tidur yang baik, berhenti merokok dan pemakanan seimbang tetap penting untuk kesihatan keseluruhan tetapi tidak semestinya mencukupi untuk mengawal hot flush sederhana hingga teruk.

Terapi Hormon Menopaus: Mitos vs Fakta

Mitos: Semua wanita menopaus perlu mengambil HRT

Fakta: Rawatan bergantung pada simptom, risiko dan pilihan individu.

Mitos: Semua HRT menyebabkan kanser payudara

Fakta: Risiko berbeza mengikut jenis hormon, tempoh penggunaan dan risiko asas seseorang.

Mitos: HRT mesti dihentikan pada umur 60 atau 65 tahun

Fakta: Tiada umur penghentian automatik untuk semua wanita. Rawatan perlu dinilai secara berkala.

Mitos: Patch dan tablet hormon mempunyai risiko yang sama

Fakta: Laluan pemberian boleh mempengaruhi sesetengah risiko, khususnya darah beku.

Mitos: Hormon bioidentikal pasti lebih selamat

Fakta: Produk compounded tidak secara automatik lebih selamat atau berkesan daripada terapi standard.

Bila Perlu Berjumpa Doktor?

Pertimbangkan penilaian perubatan jika simptom menopaus:

• mengganggu tidur hampir setiap malam
• mengganggu pekerjaan
• menjejaskan hubungan seksual
• menjejaskan emosi dan kualiti hidup
• semakin teruk
• sukar dikawal dengan langkah asas

Dapatkan rawatan segera jika ketika menggunakan terapi hormon anda mengalami:

• sakit dada secara tiba-tiba
• sesak nafas yang tidak dapat dijelaskan
• bengkak atau sakit sebelah kaki
• kelemahan sebelah badan
• percakapan menjadi tidak jelas
• sakit kepala luar biasa yang teruk

Simptom tersebut memerlukan penilaian segera dan bukan sesuatu yang patut ditunggu sehingga temujanji rutin.

Soalan Yang Boleh Ditanya Sebelum Memulakan HRT

Sebelum membuat keputusan, anda boleh bertanya kepada doktor:

1. Adakah simptom saya benar-benar berkaitan dengan menopaus?
2. Adakah saya sesuai mengambil terapi hormon?
3. Apakah risiko peribadi saya terhadap darah beku, strok atau kanser payudara?
4. Adakah saya memerlukan estrogen sahaja atau estrogen bersama progestogen?
5. Adakah tablet, patch atau gel lebih sesuai untuk saya?
6. Jika masalah saya hanya kekeringan faraj, adakah rawatan setempat sudah mencukupi?
7. Apakah kesan sampingan yang perlu dipantau?
8. Bilakah rawatan perlu dinilai semula?

Kesimpulan

Terapi hormon menopaus merupakan salah satu rawatan paling berkesan untuk hot flush, berpeluh malam dan beberapa simptom genitourinari menopaus. Ia juga membantu mengurangkan kehilangan tulang semasa digunakan.

Namun, persoalan sama ada HRT “selamat atau tidak” tidak mempunyai jawapan tunggal.

Bagi kebanyakan wanita sihat yang mengalami simptom dan memulakan terapi sebelum usia sekitar 60 tahun atau dalam 10 tahun pertama selepas menopaus, nisbah manfaat-risiko biasanya lebih baik. Sebaliknya, wanita dengan sejarah kanser tertentu, strok, serangan jantung, darah beku atau keadaan perubatan tertentu memerlukan penilaian yang lebih teliti.

Jenis hormon juga penting. Wanita yang masih mempunyai rahim biasanya memerlukan progestogen bersama estrogen sistemik, manakala wanita yang hanya mengalami simptom faraj mungkin hanya memerlukan estrogen setempat.

Berbincang dengan doktor tentang simptom, sejarah kesihatan dan perkara yang paling penting kepada anda sebelum memulakan atau menghentikan terapi hormon.

Soalan Lazim Tentang Terapi Hormon Menopaus