Perubahan Kulit Ketika Hamil: Jenis, Punca, Cara Penjagaan Dan Tanda Bahaya

Kehamilan bukan sahaja mengubah bentuk badan, selera makan dan tahap tenaga. Kulit, rambut dan kuku juga boleh mengalami pelbagai perubahan sepanjang tempoh ini.

Ada ibu hamil yang mendapati kulit mereka kelihatan lebih berseri. Ada pula yang mula mengalami jerawat, tompok gelap, kulit kering, kegatalan atau stretch mark. Sesetengah perubahan boleh muncul seawal trimester pertama, manakala yang lain menjadi lebih ketara apabila kandungan semakin membesar.

Kebanyakan perubahan kulit ketika hamil adalah normal dan berlaku akibat perubahan hormon, peningkatan aliran darah, penghasilan minyak serta regangan kulit. Namun begitu, bukan semua ruam atau kegatalan boleh dianggap sebagai kesan biasa kehamilan.

Kegatalan yang sangat teruk tanpa ruam, terutama pada tapak tangan dan tapak kaki, boleh menandakan masalah hati yang dikenali sebagai kolestasis intrahepatik kehamilan. Ruam yang bermula di sekitar pusat sebelum membentuk lepuh pula boleh menjadi tanda penyakit kulit autoimun yang memerlukan rawatan doktor.

Artikel ini menerangkan perubahan kulit yang lazim semasa hamil, masalah kulit khusus berkaitan kehamilan, cara penjagaan yang sesuai serta tanda bahaya yang tidak patut diabaikan.

Mengapa Kulit Berubah Ketika Hamil?

Perubahan kulit semasa hamil bukan disebabkan oleh satu faktor sahaja. Ia biasanya melibatkan gabungan perubahan hormon, sistem imun, salur darah dan fizikal badan.

1. Perubahan hormon

Paras estrogen, progesteron dan hormon lain meningkat semasa kehamilan. Perubahan ini boleh mempengaruhi:

• penghasilan pigmen melanin
• pengeluaran minyak pada kulit
• keupayaan kulit mengekalkan kelembapan
• pertumbuhan rambut dan kuku
• tindak balas kulit terhadap cahaya matahari
• kecenderungan mengalami jerawat atau ekzema

Peningkatan melanin menyebabkan sesetengah bahagian kulit menjadi lebih gelap, termasuk areola, ketiak, pangkal paha dan garisan di tengah perut.

2. Peningkatan aliran dan jumlah darah

Tubuh menghasilkan lebih banyak darah untuk menyokong pertumbuhan bayi. Peningkatan aliran darah pada permukaan kulit boleh menyebabkan wajah kelihatan lebih kemerahan atau berseri.

Perubahan salur darah juga boleh menyebabkan salur darah halus, urat timbul dan kemerahan pada tapak tangan menjadi lebih ketara.

3. Regangan kulit

Apabila perut, payudara, pinggul dan paha membesar, kulit perlu meregang dalam tempoh yang agak singkat. Proses ini boleh menyebabkan:

• rasa tegang
• kekeringan
• kegatalan ringan
• stretch mark
• ketidakselesaan pada kawasan tertentu

4. Perubahan sistem imun

Sistem imun berubah semasa kehamilan bagi membolehkan tubuh menyesuaikan diri dengan perkembangan janin. Perubahan ini boleh mempengaruhi penyakit kulit sedia ada.

Sebagai contoh, ekzema atau dermatitis atopik boleh menjadi lebih teruk pada sesetengah individu. Psoriasis pula mungkin bertambah baik, kekal sama atau menjadi lebih teruk.

5. Faktor genetik dan jenis kulit

Tidak semua ibu hamil mengalami perubahan yang sama. Risiko dan tahap perubahan boleh dipengaruhi oleh:

• warna dan jenis kulit
• sejarah keluarga
• kehamilan kembar
• kadar pertambahan berat badan
• sejarah melasma atau ekzema
• pendedahan kepada cahaya matahari
• produk penjagaan kulit yang digunakan

Adakah Semua Perubahan Kulit Ketika Hamil Normal?

Kebanyakan perubahan seperti pigmentasi, linea nigra, stretch mark dan salur darah halus adalah perubahan fisiologi yang lazim. Ia biasanya tidak berbahaya dan sebahagiannya akan berkurangan selepas bersalin.

Namun, sesuatu perubahan tidak patut dianggap normal hanya kerana ia berlaku semasa hamil.

Ruam atau kegatalan perlu dinilai jika:

• sangat teruk
• mengganggu tidur
• merebak dengan cepat
• membentuk lepuh
• berlaku bersama demam
• disertai mata atau kulit kekuningan
• melibatkan tapak tangan dan tapak kaki
• tidak mempunyai ruam yang jelas
• menyebabkan luka, nanah atau pendarahan
• disertai sesak nafas atau bengkak pada muka

Diagnosis tidak boleh dibuat berdasarkan gambar atau lokasi ruam semata-mata. Beberapa penyakit kulit semasa hamil boleh kelihatan hampir sama pada peringkat awal.

Jenis Perubahan Kulit Yang Biasa Ketika Hamil

Kulit kelihatan berseri atau pregnancy glow

Istilah pregnancy glow merujuk kepada kulit yang kelihatan lebih cerah, lembap atau kemerahan semasa hamil. Ia bukan diagnosis perubatan.

Penampilan ini mungkin berkaitan dengan:

• peningkatan aliran darah ke kulit
• penghasilan minyak yang bertambah
• perubahan hormon
• perubahan cara kulit memantulkan cahaya

Walau bagaimanapun, tidak semua ibu hamil akan mengalaminya. Peningkatan minyak juga boleh menyebabkan kulit menjadi terlalu berminyak atau berjerawat.

Melasma atau topeng kehamilan

Melasma ialah tompok berwarna coklat, kelabu atau lebih gelap daripada warna kulit asal. Ia biasanya muncul secara simetri pada:

• pipi
• dahi
• hidung
• atas bibir
• dagu

Melasma boleh berlaku pada semua warna kulit, tetapi perubahan mungkin lebih ketara pada individu yang mempunyai tona kulit sederhana hingga gelap.

Cahaya matahari boleh menggelapkan tompok melasma. Oleh itu, perlindungan matahari merupakan langkah paling penting untuk mengawal keadaan ini. Melasma boleh beransur pudar selepas bersalin, tetapi bagi sesetengah individu, tompok mungkin berterusan.

Linea nigra

Linea nigra ialah garisan gelap menegak yang muncul pada bahagian tengah abdomen, biasanya dari pusat menuju ke kawasan kemaluan.

Sebenarnya, kebanyakan orang sudah mempunyai garisan halus di kawasan tersebut yang dikenali sebagai linea alba. Semasa hamil, peningkatan pigmentasi menjadikan garisan itu lebih gelap dan mudah dilihat.

Linea nigra biasanya:

• menjadi ketara pada trimester kedua
• tidak menyebabkan sakit
• tidak memerlukan rawatan
• beransur pudar selepas bersalin

Elakkan menyental atau menggunakan krim pemutih pada kawasan tersebut kerana ia bukan disebabkan oleh kotoran.

Areola dan kawasan lipatan menjadi gelap

Areola dan puting biasanya menjadi lebih gelap semasa hamil. Pigmentasi juga boleh meningkat pada:

• ketiak
• pangkal paha
• kemaluan
• bahagian dalam paha
• parut lama
• kawasan yang kerap bergesel

Perubahan ini lazimnya tidak berbahaya. Sebahagiannya akan pudar selepas paras hormon kembali stabil, walaupun warna asal mungkin tidak kembali sepenuhnya.

Jerawat ketika hamil

Perubahan hormon boleh merangsang penghasilan sebum atau minyak pada kulit. Apabila minyak, sel kulit mati dan bakteria berkumpul di dalam pori, jerawat boleh terbentuk.

Jerawat semasa hamil boleh muncul pada:

• muka
• rahang
• leher
• dada
• bahu
• belakang

Masalah utama bukan sekadar jerawat itu sendiri. Sesetengah ubat jerawat yang biasa digunakan sebelum hamil tidak sesuai diteruskan ketika hamil.

Isotretinoin oral, tazarotene, spironolactone dan produk retinoid perlu dielakkan semasa hamil. Kebanyakan pakar turut menyarankan agar tretinoin dan adapalene sapuan dihentikan.

Stretch mark

Stretch mark atau striae gravidarum ialah sejenis parut yang terbentuk apabila kulit meregang dengan cepat. Pada peringkat awal, ia mungkin kelihatan:

• merah
• merah jambu
• ungu
• perang gelap
• lebih gelap daripada kulit sekeliling

Lama-kelamaan, garisan tersebut biasanya menjadi lebih pucat.

Stretch mark sering muncul pada:

• perut
• payudara
• paha
• pinggul
• punggung
• lengan atas

Faktor genetik memainkan peranan besar. Pertambahan saiz badan yang cepat dan kehamilan kembar juga boleh meningkatkan regangan kulit.

Banyak minyak dan krim dipasarkan dengan dakwaan mampu mencegah stretch mark. Namun, tiada produk yang boleh menjamin pencegahannya. Pelembap boleh membantu mengurangkan kekeringan, kegatalan dan rasa tegang, tetapi ia tidak semestinya menghalang pembentukan stretch mark.

Kulit kering dan sensitif

Produk yang tidak pernah menimbulkan masalah sebelum ini mungkin mula menyebabkan:

• rasa pedih
• kemerahan
• kegatalan
• kulit mengelupas
• rasa tegang selepas mencuci muka

Kulit sensitif semasa hamil tidak semestinya menandakan alahan. Namun, produk yang menyebabkan rasa terbakar, bengkak atau ruam perlu dihentikan.

Pilih produk tanpa pewangi dan elakkan memperkenalkan terlalu banyak bahan aktif dalam masa yang sama.

Kegatalan ringan

Kegatalan ringan pada perut dan payudara boleh berlaku apabila kulit meregang atau menjadi kering.

Kegatalan biasa selalunya:

• terhad pada kawasan tertentu
• disertai kulit kering
• bertambah baik selepas memakai pelembap
• tidak terlalu mengganggu tidur
• tidak melibatkan tapak tangan atau tapak kaki secara khusus

Meskipun begitu, tahap kegatalan sahaja tidak boleh menentukan puncanya. Kegatalan yang berterusan perlu dimaklumkan kepada doktor ketika pemeriksaan antenatal.

Spider veins atau salur darah halus

Spider veins ialah salur darah kecil berwarna merah, biru atau ungu yang kelihatan seperti ranting atau sarang labah-labah.

Ia boleh muncul pada muka, leher, dada atau lengan akibat peningkatan isipadu darah dan kesan hormon pada salur darah. Banyak kes akan berkurangan selepas bersalin.

Tapak tangan kemerahan

Kemerahan pada tapak tangan dikenali sebagai palmar erythema. Ia boleh berlaku akibat perubahan hormon dan peningkatan aliran darah.

Kemerahan tanpa simptom lain biasanya tidak membimbangkan. Namun, pemeriksaan diperlukan jika ia berlaku bersama:

• sakit
• ruam seluruh badan
• demam
• jaundis
• bengkak mendadak
• kegatalan teruk

Skin tag

Skin tag ialah ketumbuhan kecil, lembut dan biasanya berwarna seperti kulit. Ia lazim muncul pada kawasan yang kerap bergesel seperti:

• leher
• ketiak
• bawah payudara
• pangkal paha

Skin tag biasanya tidak berbahaya. Jangan memotong, mengikat atau membakarnya sendiri kerana tindakan ini boleh menyebabkan pendarahan, jangkitan dan parut.

Doktor boleh menilai dan membuangnya jika perlu, lazimnya selepas bersalin.

Perubahan rambut dan kuku

Sesetengah ibu mendapati rambut kelihatan lebih tebal semasa hamil kerana lebih banyak rambut kekal dalam fasa pertumbuhan.

Selepas bersalin, perubahan hormon boleh menyebabkan lebih banyak rambut memasuki fasa gugur serentak. Keadaan yang dikenali sebagai keguguran rambut selepas bersalin ini biasanya bersifat sementara.

Kuku pula mungkin:

• tumbuh lebih cepat
• mudah pecah
• menjadi nipis
• mempunyai alur
• terasa lebih lembut

Perubahan pada satu kuku yang disertai sakit, perubahan warna, bengkak atau nanah mungkin disebabkan jangkitan dan perlu diperiksa.

Penyakit Kulit Sedia Ada Yang Boleh Berubah Semasa Hamil

Ekzema

Ekzema boleh muncul buat kali pertama atau menjadi lebih teruk semasa hamil. Antara simptomnya ialah:

• kulit kering
• tompok gatal
• kemerahan
• kulit bersisik
• kulit menebal akibat menggaru
• rekahan pada kulit

Pelembap tanpa pewangi merupakan asas penjagaan. Krim steroid sapuan juga boleh digunakan dalam situasi tertentu, tetapi jenis, kekuatan, lokasi dan tempoh rawatan perlu ditentukan oleh profesional kesihatan.

Psoriasis

Tindak balas psoriasis semasa hamil tidak sama bagi setiap individu. Simptom boleh:

• bertambah baik
• kekal stabil
• menjadi lebih teruk

Jangan menghentikan ubat psoriasis secara mendadak tanpa berbincang dengan doktor. Sesetengah ubat sistemik perlu dihentikan atau digantikan sebelum dan semasa kehamilan.

Rosacea

Kemerahan muka, rasa panas dan jerawat kecil akibat rosacea boleh menjadi lebih ketara. Produk berasid, skrub atau bahan aktif yang terlalu kuat mungkin memburukkan rasa pedih.

Rosacea juga boleh disalah anggap sebagai jerawat biasa. Diagnosis yang tepat penting kerana rawatannya tidak semestinya sama.

Ruam Dan Keadaan Kulit Khusus Berkaitan Kehamilan

Sesetengah penyakit kulit berlaku terutamanya semasa kehamilan. Walaupun sebahagiannya tidak membahayakan bayi, keadaan lain memerlukan pemantauan obstetrik.

Atopic eruption atau prurigo of pregnancy

Prurigo kehamilan menyebabkan bintil kecil yang sangat gatal. Ia sering muncul pada bahagian luar tangan atau kaki dan kadangkala pada badan.

Bintil boleh menjadi luka atau berkeruping akibat digaru. Ia lazimnya tidak membentuk lepuh besar.

Keadaan ini biasanya tidak dikaitkan dengan risiko terhadap ibu atau bayi, tetapi doktor mungkin menjalankan pemeriksaan atau ujian darah bagi menolak punca lain seperti kolestasis kehamilan.

Polymorphic eruption of pregnancy atau PUPPP

Polymorphic eruption of pregnancy juga dikenali sebagai PUPPP, iaitu singkatan bagi pruritic urticarial papules and plaques of pregnancy.

Ruam ini biasanya:

• bermula pada trimester ketiga
• muncul dalam kawasan stretch mark di abdomen
• sangat gatal
• merebak ke paha atau punggung
• jarang melibatkan muka
• lazimnya tidak bermula tepat di dalam pusat

Ia lebih kerap berlaku ketika kehamilan pertama dan mungkin lebih mudah berlaku apabila kulit mengalami regangan yang besar.

PUPPP biasanya tidak membahayakan bayi dan sering beransur pulih selepas bersalin. Namun, doktor perlu mengesahkan diagnosis kerana ruam berlepuh di sekitar pusat boleh menandakan keadaan lain.

Pemphigoid gestationis

Pemphigoid gestationis ialah penyakit autoimun yang jarang berlaku. Ia biasanya bermula dengan kegatalan kuat dan ruam seperti gegata di sekitar pusat.

Dalam tempoh beberapa hari atau minggu, ruam boleh merebak dan membentuk lepuh tegang yang berisi cecair.

Keadaan ini memerlukan rawatan kerana ia boleh dikaitkan dengan kelahiran pramatang atau bayi yang lebih kecil daripada jangkaan. Diagnosis mungkin melibatkan ujian darah dan biopsi kulit.

Kolestasis intrahepatik kehamilan

Kolestasis intrahepatik kehamilan atau intrahepatic cholestasis of pregnancy ialah gangguan hati semasa hamil yang menyebabkan asid hempedu terkumpul di dalam darah.

Tanda utamanya ialah kegatalan yang biasanya tidak mempunyai ruam utama.

Kegatalan mungkin:

• melibatkan tapak tangan
• melibatkan tapak kaki
• berlaku di seluruh badan
• menjadi lebih teruk pada waktu malam
• mengganggu tidur

Simptom lain yang mungkin berlaku termasuk:

• air kencing gelap
• najis lebih pucat
• mata atau kulit kekuningan
• rasa tidak selesa pada bahagian kanan atas abdomen

Kolestasis perlu dinilai dengan segera melalui pemeriksaan dan ujian darah kerana keadaan yang teruk boleh meningkatkan risiko komplikasi kepada kandungan.

Cara Membezakan Kegatalan Biasa Dan Kegatalan Yang Perlu Diperiksa

Kegatalan yang mungkin berkaitan dengan kulit kering atau regangan

• berlaku pada perut, payudara atau paha
• kulit kelihatan kering atau mengelupas
• kegatalan ringan hingga sederhana
• bertambah baik dengan pelembap
• tidak mengganggu tidur dengan teruk
• tiada simptom lain

Kegatalan yang memerlukan pemeriksaan segera

• sangat kuat atau semakin teruk
• menyebabkan sukar tidur
• melibatkan tapak tangan atau tapak kaki
• lebih teruk pada waktu malam
• berlaku tanpa ruam yang jelas
• disertai jaundis
• disertai air kencing gelap atau najis pucat
• disertai rasa tidak sihat
• berlaku bersama pengurangan pergerakan bayi

Jangan menunggu sehingga temujanji antenatal seterusnya jika kegatalan sangat kuat. Hubungi klinik, hospital atau unit bersalin tempat kehamilan dipantau.

Cara Penjagaan Kulit Ketika Hamil

Penjagaan kulit ketika hamil tidak perlu rumit. Rutin yang ringkas biasanya lebih mudah dikawal dan kurang berisiko menyebabkan kerengsaan.

Rutin asas tiga langkah

1. Bersihkan kulit
   • Gunakan pencuci yang lembut dan tidak terlalu mengeringkan. Mencuci muka dua kali sehari biasanya mencukupi. Cuci sekali lagi selepas berpeluh dengan banyak.
2. Gunakan pelembap
   • Pilih pelembap mengikut jenis kulit. Bahan seperti gliserin, ceramide dan asid hyaluronik membantu menyokong kelembapan kulit, tetapi produk masih perlu dihentikan jika menyebabkan reaksi.
3. Lindungi kulit daripada matahari
   • Gunakan pelindung matahari spektrum luas dengan SPF sekurang-kurangnya 30. Sapukan pada semua kawasan yang terdedah dan ulang pemakaian apabila berada di luar untuk tempoh yang panjang.

Pelindung matahari berasaskan zinc oxide atau titanium dioxide mungkin lebih sesuai untuk kulit yang mudah pedih atau sensitif. Namun, pemilihan terbaik ialah produk yang selesa dan digunakan secara konsisten.

Cara mengurangkan kulit kering dan gatal

• mandi dengan air suam, bukan air panas
• elakkan mandi terlalu lama
• gunakan pencuci badan tanpa pewangi
• sapukan pelembap selepas mandi ketika kulit masih sedikit lembap
• gunakan pakaian longgar
• pilih fabrik yang tidak kasar
• potong kuku supaya tidak mencederakan kulit
• gunakan kompres sejuk
• tepuk kawasan gatal dan elakkan menggaru
• pastikan bilik tidak terlalu panas

Jika kegatalan berterusan walaupun selepas langkah ini, dapatkan pemeriksaan.

Bahan Penjagaan Kulit Ketika Hamil

Label seperti natural, organik atau herbal tidak menjamin bahawa sesuatu produk sesuai digunakan semasa hamil. Sebaliknya, keselamatan bergantung pada bahan aktif, dos, kawasan sapuan, tempoh penggunaan dan tahap penyerapan.

Bahan yang lazimnya digunakan dalam rutin ringkas

Antara bahan yang biasanya terdapat dalam pencuci, pelembap dan serum asas ialah:

• gliserin
• ceramide
• asid hyaluronik
• niacinamide
• vitamin C
• zinc oxide
• titanium dioxide

Produk yang mengandungi bahan tersebut masih boleh menyebabkan kerengsaan bergantung pada formulasi, pewangi dan bahan tambahan.

Pilihan rawatan jerawat yang boleh dibincangkan dengan doktor

Azelaic acid

Azelaic acid dianggap sebagai salah satu pilihan sapuan yang boleh dipertimbangkan semasa hamil. Ia boleh membantu jerawat dan pigmentasi selepas jerawat.

Benzoyl peroxide

Benzoyl peroxide boleh digunakan dalam jumlah terhad selepas mendapat nasihat doktor atau ahli farmasi. Mulakan dengan kepekatan rendah kerana ia boleh menyebabkan kekeringan dan iritasi.

Salicylic acid

Penggunaan terhad pada kawasan kecil biasanya dianggap berisiko rendah, tetapi produk berkekuatan tinggi atau penggunaan pada kawasan luas perlu dielakkan tanpa nasihat profesional. AAD menyarankan penggunaan berhati-hati, khususnya pada kepekatan melebihi dua peratus.

Bahan dan ubat yang perlu dielakkan

Antara bahan yang perlu dielakkan atau dihentikan semasa hamil ialah:

• isotretinoin oral
• tretinoin
• tazarotene
• adapalene
• retinol dan retinoid lain
• hydroquinone
• spironolactone
• finasteride
• tetracycline
• doxycycline
• minocycline

Jangan panik jika sesuatu produk digunakan sebelum menyedari bahawa anda hamil. Hentikan penggunaan dan bawa produk atau senarai bahannya ketika berjumpa doktor untuk penilaian.

Berhati-hati dengan krim tanpa label jelas

Elakkan membeli krim:

• tanpa senarai bahan
• tanpa maklumat pengilang
• yang menjanjikan pemutihan sangat cepat
• yang mendakwa boleh merawat pelbagai penyakit serentak
• yang dijual dalam bekas tanpa label asal
• yang mengandungi campuran ubat tidak dinyatakan

Di Malaysia, pengguna boleh menyemak status produk kosmetik yang dinotifikasikan melalui carian produk NPRA. Namun, status notifikasi bukan bermaksud semua produk sesuai untuk setiap ibu hamil. Bahan dan tujuan penggunaannya masih perlu dinilai.

Bolehkah Stretch Mark Dicegah?

Tiada kaedah yang dapat menjamin stretch mark tidak akan terbentuk.

Langkah praktikal yang boleh membantu keselesaan kulit termasuk:

• menggunakan pelembap secara berkala
• mengelakkan kulit menjadi terlalu kering
• mengawal pertambahan berat mengikut nasihat doktor
• mengelakkan produk yang menyebabkan iritasi
• tidak menggaru sehingga kulit luka

Pertambahan berat tidak patut dihadkan secara agresif semata-mata untuk mencegah stretch mark. Keperluan pemakanan dan pertambahan berat perlu ditentukan berdasarkan berat sebelum hamil, keadaan kesihatan dan perkembangan bayi.

Selepas bersalin, stretch mark biasanya menjadi lebih pucat tetapi mungkin tidak hilang sepenuhnya.

Rawatan Estetik Semasa Hamil

Prosedur kosmetik elektif biasanya lebih wajar ditangguhkan sehingga selepas bersalin kerana data keselamatan bagi banyak prosedur masih terhad.

Antara prosedur yang perlu dinilai dengan teliti ialah:

• chemical peel kuat
• laser pigmentasi
• microneedling
• suntikan kosmetik
• rawatan pemutihan
• prosedur yang memerlukan ubat kebas
• rawatan radiofrekuensi atau berasaskan tenaga

Ini tidak bermaksud semua prosedur dermatologi dilarang. Biopsi atau rawatan bagi penyakit yang disyaki serius tidak patut ditangguhkan hanya kerana seseorang sedang hamil. Doktor boleh memilih kaedah dan ubat yang sesuai mengikut keperluan.

Tanda Bahaya Pada Kulit Ketika Hamil

Dapatkan pemeriksaan perubatan segera jika mengalami:

• kegatalan teruk pada tapak tangan atau tapak kaki
• kegatalan tanpa ruam yang lebih teruk pada waktu malam
• ruam yang merebak dengan cepat
• lepuh, terutama di sekitar pusat
• kulit atau mata menjadi kuning
• air kencing sangat gelap
• demam bersama ruam
• kulit sakit, panas atau bernanah
• bengkak pada bibir, lidah atau muka
• kesukaran bernafas
• ruam selepas mengambil ubat baharu
• pendarahan yang sukar berhenti
• tahi lalat berubah dengan cepat
• kegatalan bersama pergerakan bayi yang berkurangan

Perubahan tahi lalat tidak patut dianggap normal secara automatik. Dapatkan pemeriksaan jika tahi lalat menjadi tidak simetri, mempunyai sempadan tidak sekata, berubah warna, membesar, gatal, berdarah atau kelihatan berbeza daripada tahi lalat lain. Kanser kulit boleh dinilai dan dirawat semasa hamil, dan pemeriksaan awal tidak wajar ditangguhkan.

Bila Perlu Berjumpa Doktor Atau Pakar Kulit?

Buat temu janji jika:

• ruam tidak pulih
• kegatalan kerap berulang
• simptom mengganggu tidur
• ekzema menjadi lebih teruk
• jerawat menjadi sakit atau meninggalkan parut
• terdapat luka akibat menggaru
• tidak pasti sama ada sesuatu produk selamat
• menggunakan ubat kulit preskripsi sebelum hamil
• perubahan kulit menjejaskan emosi atau keyakinan diri
• mempunyai penyakit autoimun atau penyakit kulit kronik

Doktor mungkin melakukan pemeriksaan kulit, ujian darah, ujian fungsi hati atau biopsi bergantung pada simptom.

Adakah Perubahan Kulit Akan Hilang Selepas Bersalin?

Banyak perubahan kulit akan beransur pulih apabila hormon dan aliran darah kembali stabil.

Antara perubahan yang mungkin berkurangan ialah:

• linea nigra
• pigmentasi pada areola
• spider veins
• kulit berminyak
• sesetengah kes melasma
• PUPPP
• kegatalan akibat regangan

Namun, stretch mark, skin tag dan sebahagian pigmentasi mungkin kekal. Penyakit kulit yang berubah semasa hamil juga boleh kembali kepada keadaan sebelum hamil dalam tempoh beberapa bulan.

Selepas bersalin, semak semula bahan penjagaan kulit jika menyusukan bayi. Sesuatu rawatan yang sesuai selepas kehamilan belum tentu sesuai digunakan pada kawasan payudara atau ketika menyusu.

Kesilapan Biasa Dalam Penjagaan Kulit Ibu Hamil

Menganggap semua kegatalan adalah normal

Kegatalan tanpa ruam pada tapak tangan dan tapak kaki perlu dinilai. Jangan hanya menggunakan pelembap selama beberapa minggu tanpa memaklumkan doktor.

Menggunakan terlalu banyak bahan aktif

Menggabungkan asid, skrub, vitamin C berkekuatan tinggi dan ubat jerawat boleh merosakkan lapisan pelindung kulit.

Menganggap produk semula jadi sentiasa selamat

Minyak pati dan ekstrak tumbuhan juga boleh mencetuskan alahan, dermatitis atau kerengsaan.

Membeli krim campuran tidak berlabel

Krim seperti ini mungkin mengandungi bahan kuat atau ubat yang tidak dinyatakan.

Menggunakan retinol tanpa menyemak label

Retinoid boleh muncul dengan pelbagai nama, termasuk retinol, retinal, tretinoin, adapalene dan tazarotene.

Menyental melasma atau linea nigra

Pigmentasi tidak boleh dibuang dengan skrub. Geseran dan keradangan boleh menyebabkan tompok menjadi lebih gelap.

Memicit jerawat

Memicit jerawat meningkatkan risiko luka, parut dan hiperpigmentasi selepas radang.

Ringkasan Penjagaan Kulit Ketika Hamil

Untuk menjaga kulit semasa hamil:

1. Gunakan rutin yang ringkas.
2. Pilih pencuci lembut.
3. Gunakan pelembap tanpa pewangi.
4. Pakai pelindung matahari SPF 30 atau lebih.
5. Elakkan retinoid dan hydroquinone.
6. Semak ubat jerawat dengan doktor atau ahli farmasi.
7. Elakkan krim tanpa label jelas.
8. Jangan menggaru sehingga kulit luka.
9. Pantau ruam, lepuh dan perubahan tahi lalat.
10. Dapatkan bantuan segera bagi kegatalan teruk pada tapak tangan atau tapak kaki.

Kesimpulan

Perubahan kulit ketika hamil sangat lazim dan kebanyakannya berkaitan dengan hormon, peningkatan aliran darah, perubahan sistem imun dan regangan kulit.

Melasma, linea nigra, jerawat, kulit kering, stretch mark dan salur darah halus biasanya tidak berbahaya. Penjagaan asas seperti pencuci lembut, pelembap tanpa pewangi dan pelindung matahari boleh membantu mengurangkan ketidakselesaan.

Namun, jangan anggap semua kegatalan dan ruam sebagai perkara biasa. Kegatalan teruk tanpa ruam, terutama pada tapak tangan dan tapak kaki, perlu dinilai segera. Ruam berlepuh, jaundis, demam atau perubahan tahi lalat juga memerlukan pemeriksaan.

Penggunaan ubat atau bahan aktif semasa hamil perlu dibuat secara berhati-hati. Rutin yang lebih ringkas dan nasihat profesional biasanya jauh lebih selamat daripada mencuba pelbagai produk berdasarkan dakwaan pemasaran.

Soalan Lazim Tentang Perubahan Kulit Ketika Hamil