Aritmia Jantung: Jenis, Punca, Simptom, Diagnosis Dan Rawatan

Pernahkah anda berasa jantung berdegup terlalu kuat, berlumba, bergetar atau seolah-olah tertinggal satu denyutan? Sensasi ini dikenali sebagai palpitasi atau jantung berdebar.

Jantung berdebar boleh berlaku selepas bersenam, kurang tidur, mengalami tekanan emosi atau mengambil terlalu banyak kafein. Namun, simptom yang kerap berulang juga boleh menjadi petanda gangguan rentak jantung yang dikenali sebagai aritmia.

Aritmia berlaku apabila isyarat elektrik yang mengawal denyutan jantung tidak terbentuk atau bergerak seperti biasa. Akibatnya, jantung boleh berdenyut terlalu cepat, terlalu perlahan atau dalam corak yang tidak sekata. Ada aritmia yang tidak berbahaya, tetapi ada juga yang boleh menjejaskan aliran darah ke otak dan organ lain. Dalam keadaan tertentu, aritmia boleh meningkatkan risiko strok, kegagalan jantung atau jantung berhenti.

Sesetengah pesakit mengalami simptom yang jelas, manakala yang lain tidak menyedari bahawa rentak jantung mereka tidak normal. Aritmia tanpa simptom kadangkala hanya dikesan ketika pemeriksaan kesihatan, elektrokardiogram atau pemantauan jantung.

Apa Itu Aritmia Jantung?

Aritmia ialah istilah umum bagi masalah pada kadar atau rentak denyutan jantung.

Ketika aritmia berlaku, jantung mungkin:

• Berdenyut terlalu cepat
• Berdenyut terlalu perlahan
• Berdenyut secara tidak sekata
• Menghasilkan denyutan tambahan
• Berhenti seketika antara denyutan
• Berselang-seli antara rentak cepat dengan rentak perlahan

Bagi kebanyakan orang dewasa, kadar denyutan jantung ketika berehat biasanya antara 60 hingga 100 denyutan seminit. Namun, kadar ini boleh berubah mengikut usia, kecergasan, emosi, suhu badan, aktiviti fizikal, ubat dan keadaan kesihatan. Atlet atau individu yang sangat aktif juga boleh mempunyai kadar nadi rehat kurang daripada 60 denyutan seminit tanpa mengalami masalah kesihatan.

Oleh itu, kadar nadi sahaja tidak cukup untuk menentukan sama ada seseorang mempunyai aritmia berbahaya. Doktor perlu menilai corak rentak, simptom, tempoh episod dan penyakit lain yang mungkin dialami pesakit.

Bagaimanakah Jantung Menghasilkan Denyutan?

Jantung mempunyai sistem elektrik semula jadi yang menyelaraskan pengecutan ruang jantung.

Denyutan normal biasanya bermula di nodus sinoatrial, iaitu sekumpulan sel khusus yang terletak di bahagian atas atrium kanan. Nodus ini bertindak sebagai perentak semula jadi jantung.

Secara ringkas, proses denyutan jantung berlaku seperti berikut:

1. Nodus sinoatrial menghasilkan isyarat elektrik.
2. Isyarat bergerak melalui kedua-dua atrium.
3. Atrium mengecut dan menolak darah ke dalam ventrikel.
4. Isyarat tiba di nodus atrioventrikular.
5. Isyarat bergerak melalui laluan elektrik menuju ke ventrikel.
6. Ventrikel mengecut dan mengepam darah ke paru-paru serta seluruh badan.
7. Jantung berehat seketika sebelum kitaran seterusnya bermula.

Aritmia boleh berlaku apabila isyarat bermula dari lokasi yang salah, bergerak melalui laluan yang tidak normal, berputar dalam satu litar elektrik atau gagal sampai ke bahagian tertentu jantung.

Apabila jantung berdenyut terlalu cepat, ruang jantung mungkin tidak mempunyai masa yang mencukupi untuk dipenuhi darah. Apabila denyutan terlalu perlahan, jantung mungkin tidak dapat membekalkan darah secukupnya kepada otak dan organ lain.

Adakah Semua Aritmia Berbahaya?

Tidak semua aritmia mengancam nyawa. Tahap bahayanya bergantung pada beberapa perkara, termasuk:

• Jenis aritmia
• Bahagian jantung tempat aritmia bermula
• Kelajuan denyutan
• Tempoh setiap episod
• Kekerapan episod
• Simptom yang dialami
• Kehadiran penyakit struktur jantung
• Fungsi pengepaman jantung
• Risiko pembentukan darah beku

Denyutan tambahan yang berlaku sekali-sekala mungkin tidak berbahaya pada individu yang mempunyai struktur jantung normal. Sebaliknya, fibrilasi ventrikel boleh menyebabkan jantung gagal mengepam darah dan memerlukan rawatan kecemasan dalam masa beberapa minit.

Kekuatan simptom juga tidak semestinya menggambarkan tahap bahayanya. Sesetengah aritmia serius boleh menyebabkan simptom ringan, manakala denyutan tambahan yang tidak berbahaya boleh terasa sangat kuat dan menakutkan.

Jenis Aritmia Jantung

Aritmia boleh dikelaskan berdasarkan kelajuan denyutan dan bahagian jantung tempat isyarat tidak normal bermula.

1. Takikardia

Takikardia bermaksud denyutan jantung yang terlalu cepat ketika seseorang sedang berehat. Bagi orang dewasa, istilah ini biasanya digunakan apabila kadar nadi melebihi 100 denyutan seminit.

Namun, denyutan melebihi 100 seminit tidak semestinya menandakan penyakit. Kadar jantung boleh meningkat secara normal apabila seseorang:

• Bersenam
• Mengalami demam
• Mengalami kesakitan
• Berasa cemas
• Mengalami dehidrasi
• Kehilangan darah

Keadaan ini dikenali sebagai takikardia sinus dan biasanya merupakan tindak balas tubuh terhadap sesuatu keadaan.

Takikardia menjadi lebih membimbangkan apabila ia berlaku akibat litar elektrik tidak normal atau menyebabkan tekanan darah rendah, sesak nafas, sakit dada atau pengsan.

2. Bradikardia

Bradikardia bermaksud denyutan jantung yang terlalu perlahan, biasanya kurang daripada 60 denyutan seminit bagi orang dewasa.

Kadar nadi yang rendah boleh menjadi normal ketika tidur atau dalam kalangan atlet. Namun, bradikardia boleh menjadi masalah apabila jantung tidak mampu mengepam darah secukupnya.

Simptom bradikardia yang perlu diberi perhatian termasuk:

• Pening
• Lemah
• Cepat letih
• Sukar menumpukan perhatian
• Sesak nafas
• Hampir pengsan
• Pengsan

Bradikardia boleh disebabkan oleh masalah pada nodus sinus, sekatan penghantaran elektrik, perubahan berkaitan usia atau kesan ubat tertentu.

3. Fibrilasi Atrium

Fibrilasi atrium ialah aritmia yang bermula di ruang atas jantung. Ketika keadaan ini berlaku, aktiviti elektrik di atrium menjadi sangat tidak teratur.

Atrium tidak lagi mengecut dengan teratur. Sebaliknya, ia bergetar dengan cepat. Denyutan ventrikel juga biasanya menjadi tidak sekata dan kadangkala terlalu laju.

Fibrilasi atrium boleh:

• Datang dan berhenti sendiri
• Berlangsung selama beberapa jam atau hari
• Memerlukan rawatan untuk dipulihkan
• Menjadi berterusan
• Berlaku tanpa sebarang simptom

Antara simptom yang mungkin berlaku ialah jantung berdebar, keletihan, pening, sesak nafas dan kurang stamina.

Fibrilasi atrium penting untuk dikesan kerana darah boleh bertakung di dalam atrium dan membentuk darah beku. Jika darah beku bergerak ke otak, ia boleh menyebabkan strok. Namun, risiko strok berbeza antara pesakit dan perlu dinilai berdasarkan umur serta keadaan kesihatan lain.

4. Flutter Atrium

Flutter atrium berlaku apabila isyarat elektrik bergerak dengan cepat melalui satu litar di dalam atrium.

Berbanding fibrilasi atrium, aktiviti elektrik flutter atrium biasanya lebih tersusun. Walau bagaimanapun, kadar denyutan masih boleh menjadi terlalu cepat.

Flutter atrium dan fibrilasi atrium boleh berlaku pada pesakit yang sama. Kedua-duanya juga boleh meningkatkan risiko pembentukan darah beku dan strok.

5. Takikardia Supraventrikular

Takikardia supraventrikular merujuk kepada beberapa jenis rentak pantas yang bermula di bahagian atas ventrikel.

Episod takikardia supraventrikular biasanya:

• Bermula secara tiba-tiba
• Berhenti secara tiba-tiba
• Menghasilkan nadi yang sangat cepat
• Berlangsung selama beberapa saat, minit atau lebih lama
• Berlaku walaupun seseorang tidak mempunyai penyakit jantung yang jelas

Simptomnya boleh merangkumi jantung berdebar, pening, sesak nafas, dada tidak selesa atau rasa hampir pengsan.

Sesetengah pesakit hanya memerlukan pemantauan. Pesakit lain mungkin memerlukan ubat atau prosedur ablasi.

6. Denyutan Atrium Pramatang

Denyutan atrium pramatang berlaku apabila satu isyarat elektrik tambahan bermula lebih awal daripada atrium.

Keadaan ini boleh dirasai seperti:

• Jantung melompat satu denyutan
• Denyutan berhenti seketika
• Satu hentakan kuat di dada
• Rentak menjadi tidak sekata seketika

Denyutan atrium pramatang lazimnya tidak berbahaya. Ia mungkin menjadi lebih ketara apabila seseorang kurang tidur, mengalami tekanan emosi atau mengambil alkohol dan minuman berkafein.

7. Denyutan Ventrikel Pramatang

Denyutan ventrikel pramatang bermula di ruang bawah jantung.

Ia juga boleh menyebabkan rasa seperti jantung berhenti seketika sebelum menghasilkan satu hentakan yang kuat. Pada individu tanpa penyakit struktur jantung, denyutan ventrikel pramatang yang jarang berlaku biasanya tidak berbahaya.

Walau bagaimanapun, penilaian lanjut mungkin diperlukan jika denyutan:

• Berlaku dengan sangat kerap
• Berlaku ketika bersenam
• Disertai pengsan
• Disertai sakit dada
• Berlaku pada pesakit dengan penyakit jantung

Denyutan ventrikel pramatang yang sangat kerap dalam tempoh panjang boleh menjejaskan fungsi pengepaman jantung pada sesetengah pesakit.

8. Takikardia Ventrikel

Takikardia ventrikel ialah rentak yang sangat cepat dan bermula di ruang bawah jantung.

Apabila ventrikel berdenyut terlalu cepat, jantung tidak mempunyai masa yang mencukupi untuk dipenuhi darah. Jumlah darah yang dipam ke otak dan organ lain boleh menurun dengan mendadak.

Takikardia ventrikel boleh menyebabkan:

• Pening yang teruk
• Tekanan darah rendah
• Sakit dada
• Sesak nafas
• Pengsan
• Jantung berhenti

Keadaan ini lebih berbahaya pada individu yang pernah mengalami serangan jantung atau mempunyai otot jantung yang lemah.

9. Fibrilasi Ventrikel

Fibrilasi ventrikel berlaku apabila aktiviti elektrik di ventrikel menjadi sangat kacau. Ventrikel hanya bergetar dan gagal mengepam darah.

Pesakit biasanya:

• Rebah secara tiba-tiba
• Tidak memberikan respons
• Tidak bernafas secara normal
• Tidak mempunyai nadi yang berkesan

Fibrilasi ventrikel ialah salah satu punca jantung berhenti. Mangsa memerlukan CPR dan defibrilasi menggunakan automated external defibrillator atau AED dengan segera.

10. Sindrom Nodus Sinus Sakit

Sindrom nodus sinus sakit berlaku apabila nodus sinoatrial gagal menghasilkan isyarat dengan betul.

Denyutan boleh menjadi:

• Terlalu perlahan
• Terhenti seketika
• Tidak konsisten
• Berselang-seli antara rentak cepat dengan rentak perlahan

Keadaan ini lebih kerap berlaku dalam kalangan warga emas atau individu yang mempunyai parut pada sistem elektrik jantung. Sesetengah pesakit memerlukan perentak jantung.

11. Sekatan Jantung

Sekatan jantung berlaku apabila isyarat elektrik dari atrium bergerak terlalu perlahan atau gagal sampai ke ventrikel.

Sekatan jantung dibahagikan kepada beberapa tahap:

1. Sekatan tahap pertama: Semua isyarat sampai ke ventrikel, tetapi bergerak lebih perlahan.
2. Sekatan tahap kedua: Sebahagian isyarat gagal sampai ke ventrikel.
3. Sekatan tahap ketiga: Isyarat dari atrium tidak sampai ke ventrikel.

Sekatan jantung tahap tinggi boleh menyebabkan denyutan sangat perlahan, pening, sesak nafas dan pengsan. Sesetengah pesakit memerlukan perentak jantung.

Apakah Simptom Aritmia Jantung?

Aritmia tidak semestinya menyebabkan simptom. Ia mungkin ditemui secara kebetulan ketika doktor memeriksa nadi atau melakukan ECG.

Apabila simptom berlaku, pesakit mungkin mengalami:

• Jantung berdebar-debar
• Denyutan terasa berlumba
• Dada terasa bergetar
• Denyutan terasa kuat atau menghentak
• Rasa seperti jantung tertinggal satu denyutan
• Nadi tidak sekata
• Denyutan terlalu perlahan
• Keletihan luar biasa
• Badan terasa lemah
• Kurang stamina
• Pening atau rasa melayang
• Hampir pengsan
• Pengsan
• Sesak nafas
• Berpeluh
• Ketidakselesaan atau sakit dada

Palpitasi, pening, kelemahan, sesak nafas, sakit dada dan pengsan merupakan antara simptom yang boleh berlaku akibat aritmia. Namun, simptom yang sama juga boleh berpunca daripada masalah kesihatan lain.

Aritmia Atau Jantung Berdebar: Apakah Perbezaannya?

Jantung berdebar atau palpitasi ialah sensasi yang dirasai oleh seseorang. Aritmia pula ialah gangguan rentak yang dapat dikenal pasti melalui pemeriksaan atau rakaman elektrik jantung.

Seseorang boleh mengalami palpitasi tanpa mempunyai aritmia yang berbahaya.

Antara pencetus jantung berdebar ialah:

• Stres
• Kebimbangan
• Serangan panik
• Kurang tidur
• Demam
• Dehidrasi
• Kesakitan
• Aktiviti fizikal
• Kafein
• Nikotin
• Alkohol
• Perubahan hormon
• Ubat tertentu

Sebaliknya, seseorang boleh mempunyai aritmia tanpa merasakan jantung berdebar.

Oleh itu, doktor biasanya cuba merakam rentak jantung ketika simptom berlaku. Penerangan bahawa jantung terasa laju sahaja tidak mencukupi untuk menentukan jenis aritmia.

Tanda Bahaya Aritmia: Bila Perlu Ke Hospital?

Hubungi talian kecemasan 999 jika jantung berdebar atau denyutan tidak normal disertai:

• Sakit atau tekanan kuat di dada
• Sesak nafas yang teruk
• Pengsan atau tidak sedarkan diri
• Pening yang teruk
• Berpeluh sejuk
• Kekeliruan secara tiba-tiba
• Lemah atau kebas pada sebelah badan
• Muka menjadi senget
• Pertuturan tidak jelas
• Penglihatan tiba-tiba kabur atau hilang
• Sakit kepala yang sangat teruk secara tiba-tiba
• Kulit kelihatan sangat pucat atau kebiruan
• Pesakit rebah dan tidak bernafas secara normal

Jantung berdegup pantas atau tidak sekata yang berlaku bersama sakit dada, sesak nafas, pengsan atau tanda strok memerlukan rawatan segera. Jangan memandu sendiri ke hospital sekiranya keadaan tidak stabil.

Malaysia Emergency Response Services menggunakan talian 999 untuk menyelaraskan bantuan kecemasan, termasuk ambulans dan perkhidmatan penyelamat.

Apa Perlu Dilakukan Jika Seseorang Rebah?

1. Pastikan kawasan sekeliling selamat.
2. Periksa sama ada mangsa memberikan respons.
3. Periksa sama ada mangsa bernafas secara normal.
4. Hubungi 999 atau arahkan orang lain membuat panggilan.
5. Mulakan CPR jika mangsa tidak bernafas secara normal.
6. Gunakan AED jika alat tersebut tersedia.
7. Teruskan bantuan sehingga pasukan kecemasan tiba atau mangsa kembali bernafas.

Apakah Punca Aritmia?

Aritmia biasanya berlaku akibat masalah pada pembentukan atau penghantaran isyarat elektrik di dalam jantung. Dalam sesetengah kes, punca sebenar tidak dapat dikenal pasti.

Penyakit Jantung

Antara masalah jantung yang boleh menyebabkan aritmia ialah:

• Penyakit arteri koronari
• Serangan jantung
• Parut selepas serangan jantung
• Kegagalan jantung
• Kardiomiopati
• Penyakit injap jantung
• Penyakit jantung kongenital
• Keradangan otot jantung
• Jangkitan pada jantung
• Pembedahan jantung terdahulu

Parut atau perubahan pada tisu jantung boleh mengganggu perjalanan isyarat elektrik dan menghasilkan litar rentak yang tidak normal.

Keadaan Kesihatan Lain

Aritmia juga boleh dikaitkan dengan:

• Tekanan darah tinggi
• Diabetes
• Tiroid terlalu aktif
• Tiroid kurang aktif
• Anemia
• Apnea tidur
• Obesiti
• Penyakit paru-paru
• Penyakit buah pinggang
• Demam atau jangkitan
• Pendarahan
• Kekurangan oksigen
• Ketidakseimbangan elektrolit

Elektrolit seperti kalium, magnesium, kalsium dan natrium membantu sel jantung menghasilkan serta menghantar isyarat elektrik. Paras yang terlalu tinggi atau terlalu rendah boleh mengganggu rentak jantung.

Ubat Dan Bahan Tertentu

Sesetengah ubat atau bahan boleh mencetuskan atau memburukkan aritmia, termasuk:

• Ubat dekongestan tertentu
• Sesetengah ubat asma
• Ubat perangsang
• Sesetengah ubat psikiatri
• Sesetengah antibiotik
• Ubat antiaritmia tertentu
• Kokain
• Metamfetamin
• Nikotin
• Alkohol berlebihan
• Minuman tenaga
• Suplemen atau produk herba tertentu

Ubat yang digunakan untuk merawat aritmia juga boleh menyebabkan gangguan rentak lain pada sesetengah pesakit. Oleh sebab itu, penggunaannya perlu dipantau oleh doktor.

Jangan berhenti mengambil ubat preskripsi secara tiba-tiba. Dapatkan nasihat doktor atau ahli farmasi jika simptom bermula selepas mengambil ubat baharu.

Faktor Risiko Aritmia

Risiko mengalami aritmia boleh meningkat disebabkan:

• Usia semakin meningkat
• Sejarah penyakit jantung
• Serangan jantung terdahulu
• Tekanan darah tinggi
• Diabetes
• Obesiti
• Apnea tidur
• Penyakit tiroid
• Merokok
• Pengambilan alkohol berlebihan
• Penggunaan dadah perangsang
• Sejarah keluarga aritmia
• Sejarah keluarga kematian jantung mengejut
• Penyakit jantung kongenital
• Ketidakseimbangan elektrolit
• Pembedahan jantung terdahulu

Mempunyai satu atau lebih faktor risiko tidak bermakna seseorang pasti akan mengalami aritmia. Namun, simptom seperti pengsan ketika bersenam atau sejarah kematian mengejut dalam keluarga perlu dinilai dengan serius.

Bagaimanakah Aritmia Didiagnosis?

Diagnosis aritmia bermula dengan sejarah perubatan, pemeriksaan fizikal dan rakaman rentak jantung.

Doktor mungkin bertanya:

• Bilakah simptom bermula?
• Berapa lama setiap episod berlangsung?
• Adakah episod bermula dan berhenti secara tiba-tiba?
• Apakah aktiviti yang dilakukan ketika simptom bermula?
• Adakah anda pernah pengsan?
• Adakah simptom berlaku semasa bersenam?
• Berapa banyak kopi atau minuman tenaga yang diambil?
• Adakah anda mengambil alkohol?
• Apakah ubat dan suplemen yang digunakan?
• Adakah ahli keluarga pernah mengalami aritmia atau kematian mengejut?

1. Elektrokardiogram

Elektrokardiogram atau ECG ialah ujian utama untuk merekod aktiviti elektrik jantung.

ECG boleh membantu doktor menilai:

• Kadar denyutan
• Sama ada rentak teratur atau tidak
• Lokasi isyarat elektrik bermula
• Masalah penghantaran isyarat
• Tanda serangan jantung terdahulu
• Perubahan tertentu pada otot jantung

ECG biasa hanya merakam rentak selama tempoh yang singkat. Jika episod aritmia tidak berlaku ketika ujian dilakukan, keputusan ECG boleh kelihatan normal.

2. Pemantauan Holter

Pemantauan Holter menggunakan alat mudah alih yang merekod ECG secara berterusan, biasanya selama satu atau beberapa hari.

Ujian ini lebih berguna apabila simptom berlaku setiap hari atau agak kerap. Pesakit mungkin diminta mencatat masa simptom supaya doktor dapat membandingkannya dengan rakaman rentak.

3. Event Monitor

Event monitor digunakan untuk tempoh yang lebih panjang. Alat ini boleh diaktifkan apabila simptom berlaku atau merakam secara automatik apabila mengesan rentak tidak normal.

Ia lebih sesuai apabila episod tidak berlaku setiap hari.

4. Implantable Loop Recorder

Implantable loop recorder ialah alat kecil yang diletakkan di bawah kulit untuk memantau rentak jantung selama tempoh yang panjang.

Ia mungkin digunakan apabila pesakit mengalami episod pengsan yang jarang berlaku dan puncanya tidak dapat dikenal pasti melalui ujian biasa.

5. Ekokardiogram

Ekokardiogram menggunakan gelombang bunyi untuk menghasilkan imej struktur jantung.

Ujian ini boleh menilai:

• Saiz ruang jantung
• Fungsi pengepaman
• Pergerakan dinding jantung
• Keadaan injap
• Kehadiran penyakit struktur jantung

6. Ujian Darah

Ujian darah mungkin dilakukan untuk memeriksa:

• Paras kalium
• Paras magnesium
• Paras kalsium
• Fungsi tiroid
• Paras hemoglobin
• Fungsi buah pinggang
• Tanda jangkitan
• Penanda kerosakan jantung jika diperlukan

7. Ujian Tekanan Senaman

Pesakit berjalan di atas treadmill atau mengayuh basikal sambil ECG, kadar nadi dan tekanan darah dipantau.

Ujian ini boleh membantu apabila simptom berlaku ketika bersenam atau doktor mengesyaki penyakit arteri koronari.

8. Kajian Elektrofisiologi

Kajian elektrofisiologi menggunakan kateter halus untuk merekod isyarat elektrik dari dalam jantung.

Prosedur ini boleh membantu:

• Mengenal pasti lokasi aritmia
• Mengesan laluan elektrik yang tidak normal
• Menilai risiko aritmia tertentu
• Menentukan sama ada pesakit sesuai menjalani ablasi

Dalam sesetengah kes, kajian elektrofisiologi dan prosedur ablasi dilakukan pada sesi yang sama.

Bolehkah Jam Pintar Mengesan Aritmia?

Sesetengah jam pintar dan peranti boleh pakai boleh:

• Mengukur kadar nadi
• Memberikan amaran tentang nadi tinggi atau rendah
• Mengesan corak yang mungkin tidak sekata
• Menghasilkan rakaman ECG satu saluran

Maklumat daripada peranti ini boleh membantu, terutama jika rakaman dibuat ketika simptom berlaku. Namun, bacaan jam pintar bukan diagnosis muktamad.

Peranti boleh:

• Menghasilkan amaran palsu
• Terlepas aritmia sebenar
• Terganggu oleh pergerakan tangan
• Salah mentafsir denyutan tambahan
• Tidak mengesan semua jenis aritmia

Ciri pemberitahuan rentak tidak sekata pada peranti pengguna biasanya bertujuan membantu proses saringan dan bukan untuk menggantikan diagnosis atau rawatan perubatan.

Jangan abaikan sakit dada, pengsan atau sesak nafas hanya kerana jam pintar menunjukkan bacaan normal.

Bagaimanakah Aritmia Dirawat?

Rawatan bergantung pada:

• Jenis aritmia
• Kekerapan episod
• Tempoh episod
• Simptom
• Punca yang mendasari
• Fungsi jantung
• Risiko strok
• Risiko jantung berhenti
• Keadaan kesihatan lain

Tidak semua pesakit memerlukan ubat atau prosedur.

Matlamat rawatan adalah untuk:

• Mengurangkan simptom
• Mengawal kadar denyutan
• Memulihkan rentak normal apabila sesuai
• Mencegah pembentukan darah beku
• Mengurangkan risiko strok
• Mencegah pengsan atau jantung berhenti
• Merawat penyakit yang menjadi punca
• Memelihara fungsi pengepaman jantung

Pilihan rawatan boleh merangkumi pemantauan, perubahan gaya hidup, ubat, prosedur dan peranti implan.

1. Pemantauan Berkala

Aritmia yang jarang berlaku, tidak menyebabkan simptom dan tidak meningkatkan risiko komplikasi mungkin hanya memerlukan pemantauan.

Pesakit masih perlu:

• Menghadiri pemeriksaan susulan
• Merekodkan simptom
• Mengambil ubat seperti diarahkan
• Mengawal faktor risiko jantung
• Mendapatkan pemeriksaan jika simptom berubah

2. Merawat Punca

Aritmia mungkin bertambah baik apabila puncanya dirawat.

Rawatan mungkin melibatkan:

• Mengawal penyakit tiroid
• Membetulkan ketidakseimbangan elektrolit
• Merawat anemia
• Merawat demam atau jangkitan
• Merawat apnea tidur
• Mengawal tekanan darah
• Mengurangkan pengambilan alkohol
• Menukar ubat pencetus di bawah pengawasan doktor

3. Ubat Mengawal Kadar Jantung

Ubat tertentu digunakan untuk memperlahankan kadar denyutan, terutamanya bagi pesakit fibrilasi atrium.

Antara kumpulan ubat yang mungkin digunakan ialah:

• Penghalang beta
• Sesetengah penghalang saluran kalsium
• Digoxin dalam keadaan tertentu

Pemilihan ubat bergantung pada tekanan darah, fungsi jantung, penyakit lain dan tahap aktiviti pesakit.

4. Ubat Mengawal Rentak Jantung

Ubat antiaritmia boleh digunakan untuk memulihkan atau mengekalkan rentak normal.

Ubat ini perlu dipantau kerana sesetengahnya boleh:

• Menyebabkan gangguan rentak lain
• Memperlahankan denyutan secara berlebihan
• Berinteraksi dengan ubat lain
• Menjejaskan hati, paru-paru atau tiroid
• Memerlukan ECG dan ujian darah berkala

Jangan mengubah dos atau mengambil ubat jantung milik orang lain.

5. Ubat Antikoagulan

Pesakit fibrilasi atrium tertentu mungkin memerlukan ubat antikoagulan untuk mengurangkan risiko darah beku dan strok.

Keputusan untuk memberikan antikoagulan tidak dibuat berdasarkan kadar nadi atau simptom semata-mata. Doktor akan menilai faktor risiko strok dan risiko pendarahan pesakit.

Pesakit yang mengambil antikoagulan perlu mendapatkan rawatan jika mengalami:

• Pendarahan yang sukar berhenti
• Najis hitam
• Muntah darah
• Air kencing berdarah
• Sakit kepala teruk selepas terjatuh
• Lebam luar biasa

Aspirin bukan pengganti automatik untuk ubat antikoagulan dalam rawatan fibrilasi atrium.

Garis panduan fibrilasi atrium menekankan pengurusan penyakit berkaitan, pencegahan strok, kawalan kadar atau rentak dan penilaian semula secara berkala.

6. Kardioversi

Kardioversi bertujuan memulihkan rentak jantung kepada rentak yang lebih normal.

Kardioversi Elektrik

Renjatan elektrik terkawal diberikan ketika pesakit berada di bawah sedasi. Ia boleh digunakan untuk aritmia tertentu seperti fibrilasi atrium, flutter atrium atau takikardia yang menyebabkan keadaan pesakit tidak stabil.

Kardioversi Menggunakan Ubat

Ubat tertentu boleh diberikan untuk memulihkan rentak. Pesakit mungkin perlu dipantau di hospital bergantung pada jenis ubat dan keadaan kesihatan.

Bagi fibrilasi atrium, tempoh episod dan risiko darah beku perlu dinilai sebelum kardioversi dilakukan.

7. Ablasi Kateter

Ablasi kateter ialah prosedur yang menggunakan kateter untuk mencari kawasan atau laluan elektrik yang menyebabkan aritmia.

Tenaga haba, sejuk atau teknologi lain digunakan untuk menghasilkan parut kecil yang menghalang perjalanan isyarat abnormal.

Ablasi boleh digunakan untuk merawat:

• Takikardia supraventrikular tertentu
• Flutter atrium
• Fibrilasi atrium
• Takikardia ventrikel tertentu
• Denyutan ventrikel pramatang yang sangat kerap

Ablasi boleh mengurangkan episod dan memperbaiki kualiti hidup, tetapi tidak menjamin aritmia tidak akan berulang. Sesetengah pesakit masih memerlukan ubat atau prosedur tambahan.

8. Perentak Jantung

Perentak jantung ialah alat kecil yang ditanam di bawah kulit. Alat ini menghantar impuls elektrik apabila denyutan menjadi terlalu perlahan atau terhenti.

Ia mungkin digunakan untuk:

• Sindrom nodus sinus sakit
• Sekatan jantung tahap tinggi
• Bradikardia yang menyebabkan simptom
• Keadaan tertentu selepas prosedur jantung

Pesakit perlu menjalani pemeriksaan berkala untuk menilai bateri, wayar dan tetapan alat.

9. Implantable Cardioverter Defibrillator

Implantable cardioverter defibrillator atau ICD boleh mengesan rentak ventrikel yang berbahaya dan memberikan terapi elektrik apabila diperlukan.

ICD mungkin dipertimbangkan bagi individu yang:

• Pernah mengalami jantung berhenti akibat aritmia
• Berisiko tinggi mengalami takikardia ventrikel
• Berisiko tinggi mengalami fibrilasi ventrikel
• Mempunyai fungsi pengepaman jantung yang sangat lemah dalam keadaan tertentu

ICD tidak sama dengan perentak jantung biasa, walaupun sesetengah ICD turut mempunyai fungsi perentak.

10. Pembedahan

Pembedahan mungkin dipertimbangkan dalam kes tertentu, contohnya:

• Prosedur maze untuk fibrilasi atrium
• Pembedahan injap bersama rawatan aritmia
• Pembedahan pintasan arteri koronari bersama prosedur rentak
• Rawatan penyakit struktur jantung

Apakah Komplikasi Aritmia?

Komplikasi bergantung pada jenis dan tempoh aritmia.

Antara komplikasi yang boleh berlaku ialah:

• Pembentukan darah beku
• Strok
• Kegagalan jantung
• Kardiomiopati akibat denyutan terlalu cepat
• Tekanan darah terlalu rendah
• Pengsan
• Kecederaan akibat terjatuh
• Jantung berhenti
• Kematian jantung mengejut
• Kualiti hidup terjejas

Fibrilasi atrium lebih dikaitkan dengan risiko darah beku dan strok. Fibrilasi ventrikel pula boleh menyebabkan jantung berhenti dalam masa yang singkat.

Kedua-dua keadaan ini tidak sepatutnya disamakan dengan denyutan tambahan yang jarang berlaku.

Cara Mengurangkan Risiko Aritmia

Tidak semua aritmia dapat dicegah. Namun, langkah berikut boleh membantu menjaga kesihatan jantung:

1. Kawal tekanan darah.
2. Urus diabetes dengan baik.
3. Kekalkan berat badan yang sesuai.
4. Berhenti merokok.
5. Hadkan pengambilan alkohol.
6. Elakkan dadah perangsang.
7. Dapatkan tidur yang mencukupi.
8. Dapatkan rawatan untuk apnea tidur.
9. Bersenam mengikut kemampuan.
10. Pastikan badan mendapat air yang mencukupi.
11. Ambil ubat seperti diarahkan.
12. Semak keselamatan ubat selesema dan suplemen.
13. Hadiri pemeriksaan susulan.
14. Urus penyakit tiroid, buah pinggang dan jantung.

Adakah Kopi Boleh Menyebabkan Aritmia?

Tidak semua pesakit aritmia perlu mengelakkan kopi sepenuhnya. Tindak balas terhadap kafein berbeza antara individu.

Perhatikan sama ada kopi mencetuskan:

• Jantung berdebar
• Nadi terlalu cepat
• Kegelisahan
• Gangguan tidur
• Episod aritmia yang telah disahkan

Minuman tenaga memerlukan perhatian tambahan kerana ia mungkin mengandungi kafein yang tinggi dan bahan perangsang lain.

Elakkan menggabungkan minuman tenaga dengan alkohol atau aktiviti fizikal yang sangat berat.

Bolehkah Pesakit Aritmia Bersenam?

Aktiviti fizikal memberikan manfaat kepada kesihatan jantung. Namun, jenis dan intensiti senaman perlu disesuaikan dengan diagnosis pesakit.

Dapatkan nasihat doktor sebelum melakukan senaman intensif jika anda:

• Pernah pengsan ketika bersenam
• Mempunyai takikardia ventrikel
• Mempunyai penyakit struktur jantung
• Menggunakan ICD
• Baru menjalani ablasi
• Mengalami sakit dada ketika bersenam
• Mempunyai sejarah keluarga kematian mengejut

Hentikan aktiviti dan dapatkan bantuan jika anda mengalami sakit dada, pengsan, sesak nafas luar biasa atau pening yang teruk.

Cara Memantau Simptom Di Rumah

Catatan simptom boleh membantu doktor menghubungkan episod dengan aktiviti dan rakaman jantung.

Rekodkan perkara berikut:

• Tarikh dan masa episod
• Tempoh episod
• Aktiviti sebelum simptom bermula
• Kadar nadi jika dapat diukur
• Sama ada nadi terasa teratur
• Simptom lain yang berlaku
• Pengambilan kopi atau alkohol
• Tempoh tidur
• Ubat yang baru diambil
• Data jam pintar jika tersedia

Cara Memeriksa Nadi Di Pergelangan Tangan

1. Duduk dan berehat selama beberapa minit.
2. Letakkan jari telunjuk dan jari tengah pada bahagian dalam pergelangan tangan.
3. Jangan gunakan ibu jari kerana ibu jari mempunyai denyutannya sendiri.
4. Kira jumlah denyutan selama 60 saat.
5. Perhatikan sama ada rentaknya teratur atau tidak.

Jangan terlalu bergantung pada satu bacaan. Kadar nadi boleh berubah mengikut pergerakan, emosi, suhu, ubat dan aktiviti fizikal.

Mitos Dan Fakta Tentang Aritmia

Mitos 1: Semua jantung berdebar menandakan penyakit jantung

Fakta: Jantung berdebar boleh berlaku akibat stres, kafein, demam, dehidrasi atau kurang tidur. Namun, simptom berulang atau disertai pengsan perlu diperiksa.

Mitos 2: Denyutan kurang daripada 60 sentiasa berbahaya

Fakta: Kadar nadi rendah boleh berlaku ketika tidur atau dalam kalangan atlet. Ia lebih membimbangkan jika menyebabkan pening, lemah atau pengsan.

Mitos 3: Aritmia hanya berlaku kepada warga emas

Fakta: Aritmia boleh berlaku pada semua peringkat umur, walaupun sesetengah jenis lebih kerap berlaku apabila seseorang semakin berusia.

Mitos 4: Jam pintar boleh mengesahkan diagnosis

Fakta: Jam pintar boleh membantu proses saringan atau menyediakan rakaman ketika simptom berlaku. Diagnosis masih perlu disahkan oleh profesional kesihatan.

Mitos 5: Semua pesakit fibrilasi atrium memerlukan rawatan yang sama

Fakta: Rawatan bergantung pada simptom, risiko strok, risiko pendarahan, fungsi jantung dan keadaan kesihatan pesakit.

Mitos 6: Pesakit aritmia langsung tidak boleh bersenam

Fakta: Ramai pesakit masih boleh melakukan aktiviti fizikal. Jenis dan intensiti senaman perlu disesuaikan dengan keadaan individu.

Bila Perlu Berjumpa Doktor?

Buat pemeriksaan perubatan jika:

• Jantung berdebar kerap berulang
• Episod menjadi semakin lama
• Simptom menjadi semakin teruk
• Nadi kerap terlalu cepat ketika berehat
• Nadi kerap terlalu perlahan
• Denyutan terasa tidak sekata
• Anda mengalami episod hampir pengsan
• Simptom mengganggu tidur atau aktiviti harian
• Simptom berlaku ketika bersenam
• Anda mempunyai penyakit jantung
• Jam pintar berulang kali mengesan rentak tidak sekata
• Terdapat sejarah keluarga kematian jantung mengejut

Hubungi 999 jika simptom disertai sakit dada, sesak nafas teruk, pengsan atau tanda strok.

Kesimpulan

Aritmia jantung ialah gangguan pada kadar atau rentak denyutan jantung. Keadaan ini boleh menyebabkan jantung berdenyut terlalu cepat, terlalu perlahan, tidak sekata atau menghasilkan denyutan tambahan.

Ada aritmia yang ringan dan tidak memerlukan rawatan khusus. Namun, sesetengah jenis boleh meningkatkan risiko strok, kegagalan jantung atau jantung berhenti.

Rasa jantung berdebar sahaja tidak dapat menentukan jenis aritmia. Diagnosis biasanya memerlukan ECG atau pemantauan rentak ketika simptom berlaku.

Rawatan boleh merangkumi pemantauan, perubahan gaya hidup, ubat, kardioversi, ablasi, perentak jantung atau ICD.

Jangan abaikan denyutan tidak normal yang disertai sakit dada, sesak nafas, pengsan atau simptom strok. Dalam keadaan tersebut, hubungi talian kecemasan 999 dengan segera.

Soalan Lazim Tentang Aritmia Jantung