COVID-19: 10 Mitos Popular dan Fakta Sebenar Yang Perlu Anda Tahu

COVID-19 tidak lagi mendominasi kehidupan harian seperti ketika fasa awal pandemik. Sekatan pergerakan telah lama berakhir, kebanyakan orang kembali menjalani kehidupan seperti biasa dan ujian COVID-19 juga tidak dilakukan sekerap dahulu.

Namun, ini tidak bermaksud virus SARS-CoV-2 yang menyebabkan COVID-19 telah hilang.

Sehingga Julai 2026, Pertubuhan Kesihatan Sedunia atau World Health Organization (WHO) masih menilai risiko kesihatan awam global akibat COVID-19 sebagai sederhana. Virus SARS-CoV-2 masih beredar dan terus berevolusi, walaupun kesan langsung terhadap kesihatan awam telah berkurang dengan ketara berbanding tahun-tahun awal pandemik. Golongan warga emas, individu dengan sistem imun lemah dan mereka yang mempunyai penyakit tertentu masih mempunyai risiko lebih tinggi untuk mendapat penyakit serius.

Pada masa yang sama, pelbagai mitos tentang COVID-19 masih beredar di media sosial. Ada yang berasal daripada salah faham ketika awal pandemik, manakala sebahagian lagi muncul apabila maklumat lama dikongsi semula tanpa konteks.

Berikut ialah 10 mitos popular mengenai COVID-19 dan apa yang sebenarnya diketahui berdasarkan bukti semasa.

Adakah COVID-19 Masih Ada?

Ya. COVID-19 masih wujud.

WHO menamatkan status COVID-19 sebagai Public Health Emergency of International Concern (PHEIC) pada 5 Mei 2023. Namun, penamatan status kecemasan tersebut tidak bermaksud penyakit itu telah dihapuskan.

SARS-CoV-2 masih beredar di seluruh dunia. Malah, WHO terus melakukan penilaian risiko COVID-19 secara berkala dan menerbitkan penilaian terbaharu pada Ogos 2026.

Keadaan hari ini bagaimanapun sangat berbeza daripada 2020. Antara faktor yang mengurangkan kesan penyakit ialah:

• tahap imuniti populasi yang lebih tinggi akibat vaksinasi dan jangkitan terdahulu;
• pengurusan klinikal yang semakin baik;
• ketersediaan rawatan untuk individu tertentu;
• pengalaman sistem kesihatan menguruskan penyakit ini.

Dalam masa yang sama, jumlah kes yang dilaporkan tidak semestinya menggambarkan semua jangkitan sebenar kerana ujian dan pelaporan tidak dilakukan sekerap ketika pandemik.

Mitos 1: “Pandemik Dah Tamat, Jadi COVID-19 Sudah Tiada”

Fakta: COVID-19 masih berlaku

Ini antara salah faham yang paling biasa.

Berakhirnya fasa kecemasan pandemik bermaksud COVID-19 tidak lagi memerlukan tahap tindak balas kecemasan global seperti sebelumnya. Ia tidak bermaksud SARS-CoV-2 telah lenyap.

WHO melaporkan bahawa virus tersebut masih beredar secara global dan masih mampu menyebabkan penyakit serius serta kematian, khususnya dalam kalangan kumpulan berisiko tinggi.

Aktiviti COVID-19 juga boleh berubah mengikut masa dan kawasan.

Oleh sebab ujian rutin semakin berkurang, seseorang tidak sepatutnya membuat kesimpulan bahawa “tiada lagi COVID-19” hanya kerana jarang mendengar laporan jumlah kes harian.

COVID-19 kini lebih sesuai dilihat sebagai salah satu penyakit pernafasan penting yang perlu terus dipantau.

Mitos 2: “COVID-19 Sekarang Sama Sahaja Dengan Selesema Biasa”

Fakta: Ia adalah penyakit yang berbeza

Simptom COVID-19 memang boleh menyerupai selesema biasa atau influenza.

Contohnya:

• demam;
• batuk;
• sakit tekak;
• hidung berair atau tersumbat;
• sakit badan;
• keletihan;
• sakit kepala.

Namun, penyakit-penyakit ini disebabkan oleh virus yang berbeza.

COVID-19 disebabkan oleh SARS-CoV-2, influenza disebabkan oleh virus influenza, manakala selesema biasa boleh disebabkan oleh pelbagai virus lain.

Simptom sahaja juga tidak semestinya cukup untuk membezakan COVID-19 daripada influenza kerana banyak simptom bertindih.

Kebanyakan orang yang mendapat COVID-19 hari ini mungkin mengalami penyakit ringan hingga sederhana. Namun, sesetengah individu masih boleh mendapat penyakit teruk atau mengalami kesan berpanjangan selepas jangkitan.

Oleh itu, mengatakan COVID-19 “sama sahaja dengan selesema biasa” terlalu menyederhanakan keadaan.

Mitos 3: “Kalau Pernah Kena COVID-19, Tak Akan Kena Lagi”

Fakta: Jangkitan semula boleh berlaku

Seseorang boleh dijangkiti COVID-19 lebih daripada sekali.

Selepas jangkitan, sistem imun menghasilkan tindak balas yang boleh memberikan perlindungan untuk suatu tempoh. Namun, perlindungan tersebut tidak kekal pada tahap yang sama selama-lamanya.

Antara sebab jangkitan semula boleh berlaku ialah:

1. perlindungan imun boleh berkurang mengikut masa;
2. SARS-CoV-2 terus berevolusi;
3. varian tertentu mungkin lebih berupaya mengelakkan sebahagian tindak balas imun;
4. tahap imuniti berbeza antara seorang individu dengan individu yang lain.

CDC menjelaskan bahawa seseorang boleh mengalami jangkitan semula beberapa kali dan perlindungan selepas jangkitan biasanya berkurang mengikut masa.

Ini bermaksud:

Pernah dijangkiti ≠ kebal seumur hidup.

WHO juga menganggarkan bahawa jumlah sebenar jangkitan dan jangkitan semula jauh lebih besar daripada jumlah kes yang dilaporkan secara rasmi.

Mitos 4: “Orang Muda dan Sihat Tak Akan Dapat COVID-19 Yang Serius”

Fakta: Risiko lebih rendah tidak bermaksud risiko sifar

Umur merupakan salah satu faktor penting yang mempengaruhi risiko mendapat COVID-19 yang teruk.

Secara umum, warga emas dan individu yang mempunyai masalah kesihatan tertentu mempunyai risiko lebih tinggi berbanding golongan muda yang sihat.

Namun, seseorang yang muda masih boleh:

• dijangkiti COVID-19;
• mengalami simptom yang ketara;
• menjangkiti individu lain;
• mengalami komplikasi;
• mengalami simptom berpanjangan selepas jangkitan.

Risiko seseorang juga dipengaruhi oleh banyak faktor lain seperti keadaan sistem imun dan penyakit kronik.

Jadi, kenyataan yang lebih tepat ialah:

Orang muda dan sihat secara umumnya mempunyai risiko penyakit teruk yang lebih rendah, tetapi risikonya bukan sifar.

Pendekatan ini lebih tepat daripada sama ada terlalu menakutkan orang ramai atau mengatakan COVID-19 langsung tidak relevan kepada golongan muda.

Mitos 5: “Kalau Sudah Divaksin, Mustahil Dapat COVID-19”

Fakta: Vaksin tidak memberikan perlindungan mutlak daripada jangkitan

Tiada vaksin yang menjamin seseorang tidak akan pernah dijangkiti.

Seseorang yang pernah menerima vaksin COVID-19 masih boleh dijangkiti SARS-CoV-2.

Ini tidak bermaksud vaksin “tidak berfungsi”.

Matlamat penting vaksin COVID-19 ialah mengurangkan risiko kesan yang lebih serius, termasuk penyakit teruk. Data dunia sebenar yang diringkaskan WHO menunjukkan vaksin COVID-19 terus memberikan perlindungan bermakna terhadap kesan penyakit yang teruk.

WHO mengemas kini kertas pendiriannya mengenai vaksin COVID-19 pada Julai 2026 dengan mengambil kira:

• SARS-CoV-2 yang terus beredar;
• tahap imuniti populasi yang tinggi;
• vaksin yang disesuaikan dengan varian;
• kumpulan yang mempunyai risiko lebih tinggi mendapat penyakit serius.

Adakah semua orang masih memerlukan dos COVID-19 yang sama?

Tidak semestinya.

Keperluan vaksinasi semasa boleh berbeza mengikut:

• umur;
• penyakit sedia ada;
• status sistem imun;
• sejarah vaksinasi;
• sejarah jangkitan;
• polisi kesihatan negara.

WHO kini memberi penekanan lebih besar kepada kumpulan yang paling berisiko mengalami COVID-19 yang serius.

Untuk rakyat Malaysia, semak saranan terkini Kementerian Kesihatan Malaysia atau berbincang dengan doktor, terutama jika anda warga emas, mempunyai penyakit kronik atau sistem imun yang lemah.

Mitos 6: “Semakin Banyak Kali Kena COVID-19, Semakin Kebal dan Tak Perlu Risau”

Fakta: Jangkitan berulang tidak menjamin jangkitan seterusnya tidak berbahaya

Memang benar bahawa jangkitan terdahulu boleh menghasilkan tindak balas imun.

Namun, itu tidak bermakna seseorang patut sengaja mendapatkan jangkitan atau menganggap setiap jangkitan berikutnya pasti ringan.

Jangkitan semula boleh berlaku dan keterukan setiap episod tidak dapat diramalkan dengan tepat.

WHO juga menyatakan masih terdapat ketidakpastian mengenai kesan jangka panjang jangkitan berulang.

Dalam laporan mengenai kondisi pasca COVID-19, WHO turut menyenaraikan jangkitan berulang sebagai salah satu faktor yang dikaitkan dengan peningkatan risiko Long COVID.

Namun, dakwaan bahawa “setiap kali seseorang mendapat COVID-19, semua organ dalam badan pasti semakin rosak” juga terlalu mutlak dan tidak patut digunakan sebagai fakta umum.

Kesimpulannya, imuniti selepas jangkitan memang wujud, tetapi jangkitan berulang bukan sesuatu yang perlu dicari sebagai strategi untuk “menguatkan imuniti”.

Mitos 7: “Antibiotik Boleh Merawat COVID-19”

Fakta: Antibiotik tidak membunuh SARS-CoV-2

Antibiotik digunakan untuk merawat jangkitan bakteria.

COVID-19 pula disebabkan oleh virus SARS-CoV-2.

Oleh itu, antibiotik tidak boleh membunuh virus COVID-19. WHO secara jelas menyatakan antibiotik tidak berkesan untuk mencegah atau merawat COVID-19 itu sendiri.

Antibiotik mungkin diperlukan sekiranya seseorang turut mengalami jangkitan bakteria yang memerlukan rawatan.

Namun, keputusan tersebut perlu dibuat berdasarkan penilaian klinikal.

Garis panduan klinikal WHO juga mengesyorkan supaya antibiotik empirikal tidak diberikan secara rutin kepada pesakit COVID-19 apabila tahap syak terhadap jangkitan bakteria adalah rendah.

Mengambil antibiotik tanpa keperluan boleh:

• menyebabkan kesan sampingan;
• mengganggu bakteria normal dalam badan;
• menyumbang kepada kerintangan antibiotik.

Mitos 8: “Vitamin, Herba atau Suplemen Boleh Menyembuhkan COVID-19”

Fakta: Tiada suplemen biasa yang terbukti sebagai penawar COVID-19

Vitamin C, vitamin D dan zink memang mempunyai peranan penting dalam fungsi normal badan dan sistem imun.

Tetapi terdapat perbezaan besar antara:

nutrien yang diperlukan badan

dan

rawatan yang terbukti menyembuhkan COVID-19.

Kajian terhadap vitamin, mineral, herba dan pelbagai suplemen telah menghasilkan keputusan yang bercampur-campur. Setakat bukti yang tersedia, penyelidikan tidak menunjukkan dengan jelas bahawa mana-mana suplemen makanan boleh mencegah atau menyembuhkan COVID-19.

Dos yang lebih tinggi juga tidak semestinya lebih baik.

Sebagai contoh, pengambilan suplemen tertentu dalam dos berlebihan boleh menyebabkan kesan sampingan atau berinteraksi dengan ubat lain.

Berhati-hati dengan produk yang mendakwa boleh:

• “membunuh virus COVID”;
• “meningkatkan imuniti dalam 24 jam”;
• “menggantikan vaksin”;
• “menyembuhkan Long COVID”;
• “membersihkan virus daripada badan”.

Dakwan kesihatan yang dramatik memerlukan bukti klinikal yang kukuh, bukan sekadar testimoni pengguna.

Mitos 9: “Rapid Test Negatif Bermaksud Saya Pasti Tidak Ada COVID-19”

Fakta: Satu ujian antigen negatif tidak semestinya menolak jangkitan

Ujian antigen pantas seperti RTK-Ag berguna kerana ia mudah dan memberikan keputusan dalam masa singkat.

Namun, ujian antigen secara umumnya kurang sensitif berbanding ujian molekul seperti PCR atau NAAT.

Seseorang boleh mendapat keputusan negatif walaupun sebenarnya mempunyai COVID-19, terutama jika ujian dilakukan terlalu awal ketika jumlah virus yang boleh dikesan masih rendah.

Faktor lain termasuk:

• masa ujian;
• cara sampel diambil;
• tahap virus dalam saluran pernafasan;
• jenis ujian yang digunakan.

FDA dan CDC menyatakan satu keputusan antigen negatif tidak mencukupi untuk menolak jangkitan. Bagi ujian antigen di rumah yang tertakluk kepada panduan mereka, ujian ulangan selepas 48 jam disyorkan selepas keputusan negatif.

Bagaimana jika ada simptom tetapi ujian negatif?

Jika anda masih bergejala:

• elakkan kontak rapat dengan individu yang berisiko tinggi ketika masih sakit;
• pertimbangkan ujian semula mengikut arahan kit atau nasihat kesihatan semasa;
• pertimbangkan penilaian doktor jika simptom berterusan;
• ingat bahawa influenza dan virus pernafasan lain juga boleh menyebabkan simptom yang hampir sama.

Jangan bergantung kepada satu keputusan ujian semata-mata jika keadaan kesihatan semakin teruk.

Mitos 10: “Long COVID Hanya Berlaku Selepas COVID-19 Yang Teruk”

Fakta: Long COVID boleh berlaku selepas pelbagai tahap keterukan jangkitan

Long COVID, atau kondisi pasca COVID-19, merujuk kepada simptom yang berpanjangan atau muncul selepas jangkitan COVID-19.

WHO mentakrifkannya sebagai keadaan yang biasanya muncul dalam tempoh sekitar tiga bulan daripada jangkitan awal, dengan simptom berlanjutan sekurang-kurangnya dua bulan dan tidak dapat diterangkan dengan diagnosis lain.

Antara simptom yang boleh berlaku ialah:

• keletihan berpanjangan;
• sesak nafas;
• gangguan tidur;
• sakit otot atau sendi;
• masalah tumpuan atau pemikiran;
• batuk;
• simptom yang berubah-ubah atau berulang.

Long COVID tidak hanya terhad kepada mereka yang pernah dimasukkan ke ICU.

WHO menyatakan sesiapa yang pernah dijangkiti SARS-CoV-2 boleh mengalami kondisi ini, walaupun risiko berbeza antara individu. Anggaran global yang digunakan WHO menunjukkan sekitar 6 dalam setiap 100 individu dengan COVID-19 mungkin mengalami kondisi pasca COVID-19, walaupun angka sebenar mempunyai ketidakpastian dan risiko kelihatan lebih rendah berbanding awal pandemik.

Pada 2026, WHO Europe masih menjalankan kempen khusus untuk membetulkan mitos mengenai Long COVID, menunjukkan bahawa salah faham mengenai keadaan ini masih menjadi masalah.

Long COVID bukan sekadar “semuanya dalam fikiran”

Simptom seperti keletihan, sesak nafas dan masalah kognitif boleh memberi kesan sebenar terhadap aktiviti harian.

Pada masa sama, simptom seperti keletihan atau sukar fokus mempunyai banyak kemungkinan punca.

Oleh itu, seseorang yang mempunyai simptom berpanjangan selepas COVID-19 perlu dinilai secara menyeluruh supaya keadaan lain juga tidak terlepas daripada diagnosis.

Mengapa Mitos COVID-19 Masih Mudah Tersebar?

COVID-19 menghasilkan jumlah maklumat yang luar biasa besar dalam tempoh yang sangat singkat.

Masalahnya, maklumat yang tepat pada sesuatu ketika tidak semestinya kekal sama selama-lamanya.

Antara sebab maklumat mengelirukan terus tersebar ialah:

• kandungan lama dikongsi semula tanpa tarikh;
• pengalaman seorang individu dianggap bukti untuk semua orang;
• tajuk kajian dibaca tanpa memahami keseluruhan kajian;
• kajian makmal dianggap sama dengan bukti keberkesanan pada manusia;
• video sensasi mendapat lebih perhatian daripada penerangan saintifik;
• individu yang menjual produk mempunyai konflik kepentingan;
• perubahan cadangan saintifik dianggap sebagai bukti bahawa “pakar dahulu menipu”.

Hakikatnya, perubahan nasihat bukan sesuatu yang luar biasa dalam bidang perubatan.

Apabila kajian lebih besar diterbitkan, virus berubah atau keadaan populasi berubah, cadangan kesihatan juga boleh dikemas kini.

Cara Menilai Dakwaan Tentang COVID-19

Sebelum berkongsi sesuatu dakwaan, tanyakan tujuh soalan mudah:

1. Siapa yang membuat dakwaan tersebut?
2. Adakah sumber asal disertakan?
3. Adakah kajian tersebut dilakukan pada manusia?
4. Berapa ramai peserta kajian?
5. Adakah hasilnya disokong kajian lain?
6. Bilakah maklumat tersebut diterbitkan atau dikemas kini?
7. Adakah orang yang membuat dakwaan turut menjual produk berkaitan?

Sumber yang biasanya lebih dipercayai termasuk:

• Kementerian Kesihatan Malaysia;
• World Health Organization;
• agensi kesihatan awam rasmi;
• universiti dan pusat perubatan bereputasi;
• jurnal saintifik yang melalui proses peer review.

Maklumat di TikTok, Facebook, WhatsApp atau YouTube tidak semestinya salah. Tetapi platform tersebut bukan bukti dengan sendirinya.

Bila Perlu Jumpa Doktor?

Kebanyakan jangkitan pernafasan ringan boleh pulih dengan penjagaan sokongan.

Namun, dapatkan pemeriksaan doktor jika:

• simptom semakin teruk;
• demam atau simptom berpanjangan;
• anda mempunyai penyakit kronik;
• anda mempunyai sistem imun yang lemah;
• sukar makan atau minum;
• simptom berpanjangan selepas jangkitan;
• anda tergolong dalam kumpulan berisiko tinggi dan baru mengalami simptom COVID-19.

Individu yang berisiko tinggi sebaiknya mendapatkan nasihat awal kerana rawatan antiviral tertentu perlu dimulakan pada waktu tertentu selepas simptom bermula dan tidak sesuai untuk semua orang. WHO mempunyai beberapa rawatan khusus yang digunakan berdasarkan tahap keterukan penyakit dan risiko pesakit.

Bila perlu mendapatkan rawatan kecemasan?

Dapatkan rawatan kecemasan jika terdapat tanda seperti:

• kesukaran bernafas yang teruk;
• sakit atau tekanan dada yang berterusan;
• kekeliruan yang baru berlaku;
• sukar dikejutkan atau kekal sedar;
• keadaan merosot dengan cepat.

Tanda kecemasan boleh berbeza antara individu dan senarai ini bukan lengkap.

Kesimpulan

COVID-19 masih wujud, tetapi keadaan dunia hari ini tidak sama seperti pada awal pandemik.

SARS-CoV-2 masih beredar dan jangkitan semula boleh berlaku. Vaksin pula tidak menjamin seseorang tidak akan dijangkiti, tetapi masih mempunyai peranan dalam mengurangkan risiko penyakit serius terutama bagi kumpulan tertentu.

Antibiotik bukan rawatan untuk virus COVID-19, suplemen bukan penawar yang terbukti, dan satu keputusan rapid test negatif tidak semestinya menolak jangkitan.

Long COVID juga masih merupakan keadaan kesihatan yang diiktiraf dan boleh berlaku selepas pelbagai tahap keterukan jangkitan.

Soalan Lazim Tentang COVID-19