Sakit Perut Sebelah Kiri: Punca, Gejala dan Bila Perlu Jumpa Doktor

Sakit perut sebelah kiri boleh muncul dalam pelbagai bentuk. Ada yang terasa seperti memulas selepas makan, ada yang mencucuk secara tiba-tiba dan ada juga yang berlarutan sehingga ke belakang atau pinggang.

Bagi kebanyakan orang, simptom ini mungkin berpunca daripada masalah yang tidak serius seperti angin, senak atau sembelit. Namun, bahagian kiri abdomen juga mengandungi beberapa organ penting termasuk perut, pankreas, limpa, buah pinggang kiri, usus kecil dan sebahagian usus besar.

Doktor sering menggunakan lokasi sakit sebagai salah satu petunjuk untuk mencari puncanya. Tetapi lokasi sahaja tidak boleh menentukan diagnosis. Jenis sakit, tempoh, simptom lain, umur, jantina, kemungkinan kehamilan dan sejarah kesihatan turut memainkan peranan penting.

Apa Maksud Sakit Perut Sebelah Kiri?

Secara mudah, bahagian kiri abdomen boleh dibahagikan kepada dua kawasan utama:

• Kiri atas, iaitu dari bawah tulang rusuk hingga sekitar pusat.
• Kiri bawah, iaitu dari sekitar pusat hingga ke bahagian pelvis.

Antara organ dan struktur di bahagian kiri ialah:

• perut
• pankreas
• limpa
• buah pinggang kiri
• ureter kiri
• usus kecil
• sebahagian kolon atau usus besar
• otot dinding abdomen

Bagi wanita, sakit di bahagian bawah juga boleh berpunca daripada struktur pelvis seperti ovari dan tiub fallopio.

Kadangkala, organ yang menyebabkan masalah bukan terletak tepat di tempat sakit dirasai. Fenomena ini dikenali sebagai referred pain atau sakit rujukan. Sebagai contoh, masalah tertentu pada dada atau paru-paru kadangkala boleh dirasai sebagai sakit di bahagian atas abdomen.

Bagaimana Sakit Perut Sebelah Kiri Boleh Dirasai?

Cara seseorang menggambarkan sakit boleh memberikan petunjuk penting.

Sakit mungkin terasa:

• tajam atau mencucuk
• memulas
• pedih atau terbakar
• seperti ditekan
• berdenyut
• berat atau tidak selesa
• datang dan pergi
• berterusan
• semakin kuat secara beransur-ansur
• merebak ke belakang, bahu atau pangkal paha

Doktor juga mungkin bertanya sama ada sakit bertambah selepas makan, ketika bergerak, selepas membuang air besar, ketika membuang air kecil atau ketika haid.

Kesemua maklumat ini lebih berguna daripada sekadar menyebut “sakit sebelah kiri”.

Punca Biasa Sakit Perut Sebelah Kiri

Tidak semua sakit di sebelah kiri menunjukkan penyakit pada satu organ tertentu. Beberapa keadaan biasa boleh menyebabkan ketidakselesaan di pelbagai bahagian abdomen.

1. Angin dan kembung

Gas boleh terkumpul dalam saluran penghadaman dan menyebabkan:

• kembung
• perut terasa penuh
• kekejangan
• sendawa
• kerap kentut

Sakit akibat gas biasanya datang dan pergi dan mungkin berkurang selepas membuang angin atau membuang air besar.

2. Sembelit

Sembelit boleh menyebabkan tekanan dan kekejangan terutama di bahagian bawah abdomen.

Antara tanda yang boleh berlaku ialah:

• najis keras
• sukar meneran
• kurang kerap membuang air besar
• rasa seperti najis belum keluar sepenuhnya
• kembung

Jika sembelit disertai muntah, perut sangat membengkak atau langsung tidak dapat membuang najis dan angin, pemeriksaan segera diperlukan kerana halangan usus perlu dipertimbangkan.

3. Senak

Senak atau dyspepsia biasanya menyebabkan ketidakselesaan di bahagian atas abdomen.

Simptom boleh termasuk:

• rasa pedih atau terbakar
• cepat rasa kenyang
• terlalu kenyang selepas makan
• kembung
• loya
• sendawa

Senak sendiri bukan satu penyakit tertentu dan boleh mempunyai banyak punca.

4. Gastroenteritis

Jangkitan pada sistem penghadaman boleh menyebabkan:

• kekejangan perut
• cirit-birit
• loya
• muntah
• demam dalam sesetengah kes

Kebanyakan kes ringan pulih, tetapi risiko dehidrasi meningkat jika muntah atau cirit-birit berlaku dengan kerap.

5. Irritable Bowel Syndrome

Irritable Bowel Syndrome atau IBS merupakan gangguan yang menyebabkan sakit abdomen berulang bersama perubahan corak pembuangan air besar.

Seseorang mungkin mengalami:

• cirit-birit
• sembelit
• kedua-duanya secara bergilir
• kembung
• sakit yang berkaitan dengan membuang air besar

IBS tidak menyebabkan kerosakan yang kelihatan pada saluran penghadaman, tetapi diagnosis memerlukan penilaian corak simptom dan, jika perlu, pengecualian keadaan lain.

Punca Sakit Perut Sebelah Kiri Atas

Bahagian kiri atas abdomen mengandungi perut, limpa dan sebahagian pankreas. Buah pinggang kiri pula terletak lebih ke belakang.

Gastritis

Gastritis ialah keradangan lapisan perut.

Ramai pesakit gastritis sebenarnya tidak mempunyai simptom. Jika simptom berlaku, ia boleh menyebabkan:

• sakit atau ketidakselesaan bahagian atas abdomen
• loya
• muntah
• cepat kenyang
• kurang selera makan

Antara punca gastritis ialah jangkitan Helicobacter pylori dan penggunaan ubat anti-radang bukan steroid tertentu.

Istilah “gastrik” sering digunakan secara umum oleh masyarakat untuk hampir semua sakit perut. Namun dari sudut perubatan, sakit abdomen tidak sepatutnya terus dianggap gastritis tanpa penilaian.

Ulser perut atau duodenum

Ulser peptik boleh menyebabkan rasa:

• terbakar
• mencengkam
• sakit di bahagian atas abdomen

Jika berlaku pendarahan, seseorang mungkin mengalami muntah berdarah atau najis hitam seperti tar. Keadaan ini memerlukan rawatan segera.

Pankreatitis

Pankreatitis ialah keradangan pankreas.

Sakit biasanya berlaku di bahagian atas abdomen dan boleh:

• bermula secara perlahan atau tiba-tiba
• menjadi kuat
• merebak ke belakang
• disertai loya dan muntah
• disertai demam

Pankreatitis akut boleh menjadi keadaan serius dan memerlukan pemeriksaan perubatan segera.

Masalah limpa

Limpa terletak di bahagian kiri atas abdomen berhampiran tulang rusuk.

Sakit di kawasan ini boleh berlaku akibat:

• pembesaran limpa
• kecederaan limpa
• keadaan lain yang melibatkan limpa

Sakit kiri atas selepas kemalangan, jatuh atau hentakan kuat tidak patut dianggap sekadar sakit otot tanpa penilaian, terutama jika disertai pening atau lemah.

Masalah buah pinggang kiri

Walaupun buah pinggang berada lebih ke belakang, sakitnya boleh dirasakan di sisi abdomen.

Antara puncanya ialah:

• batu karang
• jangkitan buah pinggang

Corak simptom boleh membantu membezakan keadaan ini daripada masalah perut.

Punca Sakit Perut Sebelah Kiri Bawah

Sakit kiri bawah sering berkaitan dengan kolon, saluran kencing atau organ pelvis.

Divertikulitis

Divertikula ialah kantung kecil yang boleh terbentuk pada dinding kolon. Apabila divertikula mengalami keradangan, keadaan itu dikenali sebagai divertikulitis.

Antara simptom yang boleh berlaku ialah:

• sakit abdomen, lazimnya bahagian kiri bawah
• demam
• menggigil
• loya atau muntah
• sembelit atau cirit-birit

Sakit boleh muncul secara tiba-tiba atau bermula ringan sebelum bertambah teruk dalam beberapa hari.

Namun, terdapat satu caveat penting untuk pembaca Asia.

Walaupun divertikulitis sebelah kiri merupakan gambaran klasik dalam banyak sumber Barat, diverticulosis pada individu berketurunan Asia lebih kerap melibatkan bahagian awal kolon di sebelah kanan berbanding populasi Barat. Oleh itu, sakit kiri bawah tidak boleh secara automatik dianggap divertikulitis.

IBS dan sembelit

Kedua-duanya merupakan penyebab biasa ketidakselesaan di bahagian bawah abdomen.

Petunjuk IBS termasuk sakit berulang bersama perubahan pembuangan air besar. Sebaliknya, sembelit lebih berkait dengan najis keras, kurang kerap membuang air besar dan kesukaran meneran.

Penyakit radang usus

Penyakit Crohn dan ulcerative colitis boleh menyebabkan:

• sakit abdomen
• cirit-birit berpanjangan
• darah dalam najis
• penurunan berat badan
• keletihan

Gejala berulang atau darah dalam najis perlu dinilai doktor dan tidak patut dianggap IBS semata-mata.

Hernia

Hernia berlaku apabila tisu atau organ menonjol melalui kawasan lemah pada dinding otot.

Sakit mungkin lebih ketara apabila:

• batuk
• meneran
• mengangkat barang berat
• berdiri lama

Sesetengah hernia turut menghasilkan benjolan yang boleh dilihat atau dirasa.

Sakit Sebelah Kiri Disebabkan Batu Karang atau Jangkitan Kencing

Batu karang

Batu karang boleh menghasilkan sakit yang sangat kuat.

Sakit biasanya terasa pada:

• belakang
• sisi badan
• bawah abdomen
• pangkal paha

Ia boleh datang secara berombak apabila batu bergerak melalui saluran kencing.

Darah dalam air kencing juga boleh berlaku.

Jangkitan saluran kencing

Jangkitan pundi kencing boleh menyebabkan:

• pedih ketika kencing
• kerap terasa hendak kencing
• sakit atau tidak selesa bahagian bawah abdomen
• air kencing keruh, berdarah atau berbau kuat

Jika jangkitan merebak ke buah pinggang, seseorang boleh mengalami demam, menggigil, loya, muntah serta sakit pada belakang, sisi atau pangkal paha.

Jangkitan buah pinggang perlu dirawat dengan segera kerana komplikasi serius termasuk sepsis boleh berlaku.

Sakit Perut Sebelah Kiri Pada Wanita

Selain masalah penghadaman dan saluran kencing, beberapa keadaan ginekologi boleh menyebabkan sakit pada sebelah kiri pelvis atau abdomen bawah.

Sakit ketika ovulasi

Sesetengah wanita mengalami sakit pada satu bahagian pelvis sekitar waktu ovulasi. Ia boleh berlaku di kiri atau kanan bergantung kepada ovari yang terlibat.

Senggugut

Kekejangan haid biasanya berlaku di bahagian bawah abdomen, tetapi sesetengah individu mungkin merasakannya lebih kuat di satu sisi.

Cyst ovari

Kebanyakan cyst ovari tidak menghasilkan simptom.

Namun, cyst tertentu boleh menyebabkan:

• rasa berat
• tekanan
• sakit pelvis sebelah kiri atau kanan

Sakit pelvis yang tiba-tiba dan sangat kuat, terutama bersama loya atau muntah, perlu dinilai segera kerana ovarian torsion atau masalah akut lain perlu dipertimbangkan. Ovarian torsion boleh menjejaskan bekalan darah ke ovari dan memerlukan rawatan segera.

Endometriosis

Endometriosis boleh dikaitkan dengan:

• sakit pelvis kronik
• senggugut yang teruk
• sakit ketika hubungan seksual
• kesukaran hamil pada sesetengah wanita

Penyakit radang pelvis

Pelvic inflammatory disease boleh menyebabkan sakit pelvis bersama simptom seperti:

• keputihan tidak normal
• demam
• sakit ketika hubungan seksual
• pendarahan luar biasa

Kehamilan luar rahim

Kehamilan luar rahim berlaku apabila kehamilan berkembang di luar rongga rahim, paling kerap dalam tiub fallopio.

Tanda awal boleh termasuk:

• sakit pelvis sebelah
• pendarahan faraj

Jika berlaku pendarahan dalaman, seseorang boleh mengalami:

• sakit yang sangat kuat
• sakit bahu
• pening melampau
• pengsan

Ini merupakan kecemasan perubatan. Wanita yang mungkin hamil dan mengalami sakit sebelah bersama pendarahan perlu mendapatkan pemeriksaan segera.

Bagaimana Dengan Sakit Perut Sebelah Kiri Pada Lelaki?

Kebanyakan punca sakit abdomen kiri seperti masalah usus, batu karang dan hernia boleh berlaku kepada lelaki dan wanita.

Namun, sakit daripada testis atau pangkal paha juga kadangkala boleh dirasai pada abdomen.

Sakit testis yang tiba-tiba dan sangat kuat, terutama bersama loya, muntah atau sakit abdomen, memerlukan rawatan kecemasan kerana testicular torsion perlu dipertimbangkan. Keadaan ini boleh memutuskan bekalan darah kepada testis jika tidak dirawat dengan cepat.

Kenapa Sakit Perut Sebelah Kiri Selepas Makan?

Jika sakit sering muncul selepas makan, antara kemungkinan yang boleh dipertimbangkan ialah:

• makan terlalu banyak
• senak
• kembung
• gastritis
• ulser peptik
• IBS
• intoleransi terhadap makanan tertentu

Perhatikan sama ada simptom berkaitan dengan jenis makanan, saiz hidangan atau waktu makan.

Anda boleh mencatat makanan dan simptom untuk mengenal pasti corak, tetapi jangan terus menganggap sesuatu makanan menyebabkan “alahan” hanya kerana sakit berlaku selepas memakannya.

Alahan makanan biasanya mempunyai mekanisme dan gejala yang berbeza daripada intoleransi makanan.

Sakit Perut Kiri Yang Merebak Ke Belakang

Sakit yang bermula di abdomen kiri dan merebak ke belakang boleh berlaku dalam beberapa keadaan.

Antaranya:

Pankreatitis

Sakit pankreatitis sering berlaku di bahagian atas abdomen dan boleh menjalar ke belakang.

Batu karang

Batu karang boleh menyebabkan sakit dari sisi atau belakang yang bergerak ke bawah abdomen dan pangkal paha.

Jangkitan buah pinggang

Sakit belakang atau sisi bersama demam dan simptom kencing meningkatkan kemungkinan jangkitan buah pinggang.

Masalah otot

Otot abdomen atau belakang yang tercedera juga boleh menyebabkan sakit, terutama jika simptom bermula selepas senaman, mengangkat berat atau pergerakan tertentu.

Arah sakit semata-mata masih tidak cukup untuk menentukan diagnosis.

Gejala Lain Yang Perlu Diperhatikan

Apabila mengalami sakit perut sebelah kiri, cuba perhatikan sama ada terdapat simptom lain seperti:

• demam atau menggigil
• loya
• muntah
• cirit-birit
• sembelit
• perut kembung
• darah dalam najis
• najis hitam seperti tar
• darah dalam air kencing
• pedih ketika kencing
• kerap kencing
• kehilangan selera makan
• penurunan berat badan tanpa disengajakan
• kulit atau mata menjadi kuning
• pendarahan faraj yang luar biasa
• sakit testis
• sesak nafas
• sakit dada
• pening atau pengsan

Gabungan simptom biasanya lebih bermakna daripada lokasi sakit sahaja.

Bila Sakit Perut Sebelah Kiri Perlu Dianggap Serius?

Kebanyakan sakit perut bukan kecemasan. Namun, beberapa tanda memerlukan pemeriksaan segera.

Pergi ke jabatan kecemasan jika:

1. Sakit sangat kuat atau berlaku secara tiba-tiba.
2. Sakit berlaku selepas kemalangan atau kecederaan.
3. Perut membengkak dan sangat sakit apabila disentuh.
4. Muntah darah.
5. Najis berdarah atau hitam seperti tar.
6. Muntah berterusan.
7. Demam tinggi bersama sakit abdomen yang kuat.
8. Sakit abdomen bersama sakit dada atau sesak nafas.
9. Pening teruk, hampir pengsan atau pengsan.
10. Terdapat darah dalam air kencing bersama sakit yang kuat.
11. Mungkin hamil dan mengalami sakit sebelah bersama pendarahan.
12. Sakit testis berlaku secara tiba-tiba dan sangat kuat.

Sakit abdomen mendadak atau teruk, pendarahan gastrointestinal, abdomen yang bengkak dan sakit, muntah berterusan serta sakit bersama simptom dada merupakan antara keadaan yang perlu dinilai dengan segera.

Jumpa doktor jika sakit tidak kecemasan tetapi:

• berlarutan beberapa hari
• semakin teruk
• kerap berulang
• mengganggu tidur
• menjejaskan aktiviti harian
• disertai perubahan pembuangan air besar yang berterusan
• disertai kehilangan berat badan tanpa disengajakan
• anda tidak pasti puncanya

Bagaimana Doktor Mencari Punca Sakit?

Tiada satu ujian tunggal yang boleh mengenal pasti semua punca sakit perut sebelah kiri.

Doktor biasanya bermula dengan sejarah simptom dan pemeriksaan fizikal.

Antara soalan yang mungkin ditanya ialah:

• Bilakah sakit bermula?
• Di mana lokasi paling sakit?
• Adakah ia bermula secara tiba-tiba?
• Adakah sakit mencucuk, memulas atau terbakar?
• Adakah sakit datang dan pergi?
• Adakah ia merebak ke belakang atau pangkal paha?
• Adakah sakit berkaitan dengan makan?
• Bagaimana corak membuang air besar?
• Adakah terdapat simptom ketika kencing?
• Bilakah haid terakhir?
• Adakah terdapat kemungkinan kehamilan?
• Apakah ubat yang sedang diambil?

Ujian yang mungkin dilakukan

Bergantung kepada kemungkinan punca, doktor boleh mencadangkan:

• ujian darah
• ujian air kencing
• ujian kehamilan
• ujian najis
• ultrasound
• X-ray
• CT scan
• endoskopi
• kolonoskopi

Tidak semua pesakit memerlukan semua ujian ini.

Sebagai contoh, gastritis tertentu mungkin memerlukan ujian H. pylori atau endoskopi, manakala batu karang dinilai berdasarkan sejarah, pemeriksaan dan ujian yang sesuai.

Bagaimana Sakit Perut Sebelah Kiri Dirawat?

Rawatan bergantung sepenuhnya kepada puncanya.

Contohnya:

• sembelit mungkin memerlukan perubahan pemakanan atau rawatan sembelit
• gastritis mungkin memerlukan rawatan mengikut punca
• jangkitan bakteria tertentu mungkin memerlukan antibiotik
• batu karang mungkin memerlukan ubat, pemantauan atau prosedur
• pankreatitis akut mungkin memerlukan rawatan hospital
• masalah ginekologi tertentu mungkin memerlukan rawatan khusus atau pembedahan
• hernia tertentu mungkin memerlukan pembedahan

Sebagai contoh, gastritis akibat H. pylori biasanya dirawat menggunakan kombinasi ubat termasuk antibiotik dan ubat mengurangkan asid mengikut rejimen yang sesuai.

Apa Yang Boleh Dilakukan Sementara Di Rumah?

Jika sakit ringan, baru bermula dan tiada tanda bahaya, beberapa langkah mudah boleh dilakukan sementara memantau keadaan.

1. Kekalkan hidrasi

Minum air secukupnya terutama jika terdapat cirit-birit atau kurang selera makan.

2. Perhatikan corak simptom

Catat bila sakit berlaku dan apa yang berlaku sebelum simptom bermula.

3. Elakkan makanan yang jelas memburukkan simptom

Jangan paksa diri mengambil makanan yang menyebabkan loya atau ketidakselesaan bertambah.

4. Pantau pembuangan air besar dan kencing

Perubahan ini boleh membantu doktor mengenal pasti punca.

5. Elakkan rawatan tidak terbukti

Produk “detox”, herba atau suplemen tidak semestinya sesuai untuk sakit abdomen yang belum diketahui puncanya.

6. Dapatkan pemeriksaan jika sakit tidak pulih

Rawatan di rumah bukan alasan untuk menangguhkan pemeriksaan apabila simptom semakin teruk.

Cara Mudah Merekod Sakit Sebelum Berjumpa Doktor

Maklumat yang tepat boleh memudahkan penilaian.

Gunakan lima perkara berikut:

L — Lokasi

Di manakah titik yang paling sakit?

M — Masa

Bilakah ia bermula? Berapa lama setiap episod?

S — Sifat

Adakah sakit mencucuk, memulas, berdenyut atau terbakar?

P — Pencetus

Adakah ia bertambah selepas makan, bergerak, kencing atau membuang air besar?

G — Gejala lain

Adakah terdapat demam, muntah, perubahan najis, darah, simptom kencing atau pendarahan faraj?

Maklumat ini jauh lebih berguna kepada doktor berbanding sekadar menyebut “sakit perut”.

Kesimpulan

Sakit perut sebelah kiri mempunyai banyak kemungkinan punca.

Sakit kiri atas boleh berkaitan dengan perut, pankreas, limpa, buah pinggang atau struktur lain, manakala sakit kiri bawah lebih kerap melibatkan usus besar, sistem urinari atau organ pelvis.

Masalah seperti angin, sembelit, senak dan IBS boleh menyebabkan simptom ringan atau berulang. Tetapi keadaan seperti pankreatitis, jangkitan buah pinggang, kehamilan luar rahim, ovarian torsion, testicular torsion atau pendarahan dalaman memerlukan perhatian segera.

Perkara paling penting ialah tidak membuat diagnosis sendiri berdasarkan lokasi sakit semata-mata.

Jika sakit sangat kuat, tiba-tiba, semakin teruk atau disertai muntah darah, najis hitam, pengsan, sesak nafas, demam tinggi atau tanda bahaya lain, dapatkan rawatan perubatan segera.

Soalan Lazim Sakit Perut Sebelah Kiri