Epilepsi: Punca, Simptom, Jenis Sawan dan Rawatan

Epilepsi ialah penyakit neurologi yang menjejaskan aktiviti elektrik dalam otak dan menyebabkan seseorang mempunyai kecenderungan mengalami sawan berulang. Walaupun sering dikaitkan dengan kekejangan seluruh badan dan kehilangan kesedaran, sawan epilepsi sebenarnya boleh berlaku dalam pelbagai bentuk, termasuk pergerakan luar biasa, perubahan pada rasa atau episod merenung kosong.

Menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), kira-kira 50 juta orang di seluruh dunia hidup dengan epilepsi. Dianggarkan sehingga 70% pesakit berpotensi mencapai keadaan bebas sawan dengan diagnosis yang tepat dan rawatan yang sesuai.

Memahami penyakit epilepsi penting bukan sahaja kepada pesakit, tetapi juga ahli keluarga, penjaga, guru dan masyarakat umum. Pengetahuan yang betul dapat membantu mengurangkan salah faham, meningkatkan keselamatan dan memastikan bantuan diberikan dengan segera apabila diperlukan.

Apa Itu Epilepsi?

Epilepsi merupakan penyakit neurologi kronik yang menyebabkan otak mempunyai kecenderungan berterusan untuk menghasilkan sawan epileptik.

Otak manusia mengandungi berbilion sel saraf atau neuron yang berkomunikasi melalui isyarat elektrik dan bahan kimia. Apabila aktiviti elektrik ini menjadi abnormal secara tiba-tiba, fungsi otak tertentu boleh terganggu dan mencetuskan sawan.

Kesan sawan bergantung pada bahagian otak yang terlibat. Sesetengah pesakit mengalami pergerakan tersentak, manakala yang lain mungkin mengalami perubahan penglihatan, perasaan luar biasa atau gangguan kesedaran.

Epilepsi bukan penyakit berjangkit dan tidak berpunca daripada gangguan mistik. Ia juga tidak semestinya menjejaskan kecerdasan seseorang.

Apakah Perbezaan Epilepsi dan Sawan?

Walaupun kedua-dua istilah sering digunakan secara bergantian, maksudnya berbeza.

Sawan ialah episod gangguan fungsi otak yang berlaku akibat aktiviti elektrik abnormal. Sawan boleh berlaku kerana epilepsi atau keadaan perubatan akut tertentu.

Epilepsi pula merujuk kepada kecenderungan berterusan untuk mengalami sawan epileptik.

Menurut definisi International League Against Epilepsy (ILAE), epilepsi boleh didiagnosis apabila seseorang mengalami:

1. Sekurang-kurangnya dua sawan tanpa provokasi akut yang berlaku lebih daripada 24 jam antara satu sama lain.
2. Satu sawan tanpa provokasi akut dengan risiko sawan berulang yang tinggi, setanding dengan risiko selepas dua sawan.
3. Sindrom epilepsi tertentu yang dikenal pasti oleh doktor.

Bagaimana Sawan Berlaku dalam Otak?

Dalam keadaan normal, neuron menghantar isyarat elektrik secara terkawal untuk membolehkan manusia bergerak, berfikir, merasa dan memberikan respons terhadap persekitaran.

Aktiviti ini dikawal melalui keseimbangan antara rangsangan dan perencatan dalam rangkaian saraf.

Apabila sekumpulan neuron menghasilkan aktiviti elektrik abnormal yang berlebihan atau terlalu serentak, sawan epileptik boleh berlaku.

Jika aktiviti tersebut melibatkan rangkaian otak yang mengawal pergerakan, pesakit mungkin mengalami kekejangan atau sentakan otot.

Sebaliknya, jika kawasan yang berkaitan dengan ingatan, rasa atau kesedaran terlibat, simptom boleh muncul sebagai kekeliruan, perasaan luar biasa atau gangguan respons.

Tidak semua sawan menjejaskan keseluruhan otak. Sesetengahnya bermula dalam satu hemisfera sebelum merebak ke rangkaian yang lebih luas.

Punca Penyakit Epilepsi

Punca epilepsi berbeza antara pesakit. Dalam sesetengah keadaan, doktor dapat mengenal pasti faktor penyebab yang jelas, tetapi terdapat juga kes yang tidak mempunyai punca khusus yang dapat dikesan.

1. Faktor Genetik

Perubahan pada gen tertentu boleh mempengaruhi fungsi neuron dan meningkatkan kecenderungan seseorang mengalami sawan.

Sesetengah sindrom epilepsi mempunyai hubungan genetik yang kuat. Walau bagaimanapun, mempunyai ahli keluarga yang menghidap epilepsi tidak bermaksud seseorang pasti akan mengalami penyakit yang sama.

Epilepsi juga boleh berlaku tanpa sebarang sejarah keluarga.

2. Kecederaan Kepala

Kecederaan otak akibat kemalangan jalan raya, terjatuh atau hentakan kuat boleh menyebabkan perubahan struktur dan fungsi otak.

Dalam sesetengah individu, kecederaan tersebut meningkatkan risiko epilepsi selepas trauma.

Risiko bergantung pada tahap keterukan dan bahagian otak yang mengalami kecederaan.

3. Strok dan Penyakit Salur Darah Otak

Strok boleh merosakkan tisu otak akibat gangguan bekalan darah.

Kerosakan ini boleh mengubah aktiviti elektrik neuron dan menyebabkan epilepsi, khususnya dalam kalangan warga emas.

Walau bagaimanapun, tidak semua pesakit strok akan mengalami epilepsi.

4. Jangkitan Otak

Jangkitan yang menyebabkan keradangan atau kerosakan tisu otak boleh meningkatkan risiko sawan dan epilepsi.

Antara contohnya ialah:

• Meningitis, iaitu keradangan selaput otak.
• Ensefalitis, iaitu keradangan tisu otak.
• Jangkitan parasit tertentu yang melibatkan sistem saraf.

5. Masalah Perkembangan dan Struktur Otak

Sesetengah individu dilahirkan dengan perubahan perkembangan otak yang boleh mempengaruhi aktiviti elektrik neuron.

Kecederaan otak sekitar waktu kelahiran, termasuk akibat kekurangan oksigen dalam keadaan tertentu, juga boleh menjadi faktor penyumbang.

Selain itu, ketumbuhan otak dan perubahan struktur lain boleh menyebabkan sawan.

6. Gangguan Metabolik dan Imun

Sesetengah gangguan metabolik keturunan serta penyakit yang menyebabkan sistem imun menyerang tisu otak boleh menjadi punca epilepsi.

Keadaan ini mungkin memerlukan pemeriksaan khusus sebelum diagnosis dapat dipastikan.

Simptom dan Tanda Penyakit Epilepsi

Simptom epilepsi bergantung pada jenis sawan, kawasan otak yang terlibat dan keadaan individu.

Tidak semua sawan berlaku secara dramatik. Ada yang hanya berlangsung beberapa saat sehingga sukar disedari oleh orang sekeliling.

Simptom Sebelum atau pada Permulaan Sawan

Sesetengah pesakit mengalami perasaan yang dikenali sebagai aura.

Antara pengalaman yang mungkin berlaku ialah:

• Terhidu bau yang sebenarnya tiada.
• Merasa rasa aneh dalam perut.
• Mengalami perasaan takut secara tiba-tiba.
• Mengalami rasa déjà vu, seolah-olah sesuatu pernah berlaku.
• Melihat cahaya atau perubahan visual tertentu.
• Mengalami kebas atau rasa mencucuk pada bahagian badan.

Aura epileptik sebenarnya boleh merupakan sawan fokal itu sendiri. Ia mungkin berlaku secara bersendirian atau berkembang menjadi sawan yang lebih ketara.

Simptom Semasa Sawan

Antara tanda yang boleh diperhatikan termasuk:

• Badan menjadi kaku secara tiba-tiba.
• Tangan dan kaki tersentak berulang kali.
• Hilang kesedaran atau tidak memberikan respons.
• Merenung kosong selama beberapa saat.
• Melakukan pergerakan berulang seperti mengunyah atau menggosok tangan.
• Mengalami perubahan tingkah laku secara tiba-tiba.
• Terjatuh akibat kehilangan kawalan otot.

Dalam sawan tonik-klonik, pesakit mungkin mengalami gangguan pernafasan sementara, air liur berlebihan atau tergigit lidah.

Simptom Selepas Sawan

Selepas sawan berhenti, otak mungkin memerlukan masa untuk kembali berfungsi seperti biasa.

Keadaan ini dikenali sebagai fasa postiktal.

Antara simptomnya ialah:

• Kekeliruan atau sukar memahami persekitaran.
• Mengantuk dan keletihan.
• Sakit kepala.
• Sakit otot.
• Kesukaran mengingati kejadian.
• Kelemahan sementara pada anggota badan tertentu.

Tempoh pemulihan berbeza mengikut jenis sawan dan individu. Sawan absence yang singkat, contohnya, biasanya tidak menyebabkan kekeliruan berpanjangan seperti yang boleh berlaku selepas sawan tonik-klonik.

Jenis-Jenis Sawan Epilepsi

ILAE mengemas kini klasifikasi sawan epileptik pada tahun 2025.

Klasifikasi ini membahagikan sawan kepada empat kategori utama, iaitu sawan fokal, sawan umum, sawan yang tidak diketahui sama ada fokal atau umum, dan sawan yang tidak dapat dikelaskan.

1. Sawan Fokal (Focal Seizures)

Sawan fokal bermula dalam rangkaian saraf pada satu hemisfera otak.

Simptomnya bergantung pada bahagian otak yang terlibat.

Sawan fokal dengan kesedaran terpelihara

Pesakit masih boleh menyedari persekitaran atau mengingati kejadian.

Contohnya, seseorang mungkin mengalami sentakan pada sebelah tangan, menghidu bau luar biasa atau perubahan emosi secara tiba-tiba.

Sawan fokal dengan kesedaran terjejas

Pesakit mungkin kelihatan sedar tetapi tidak memberikan respons yang normal.

Mereka boleh melakukan pergerakan berulang seperti mengunyah, menelan atau menggosok pakaian tanpa menyedarinya sepenuhnya.

Sawan fokal menjadi tonik-klonik bilateral

Dalam keadaan ini, sawan yang bermula pada satu hemisfera merebak sehingga melibatkan kedua-dua belah otak dan menghasilkan kekejangan serta sentakan badan.

2. Sawan Umum (Generalized Seizures)

Sawan umum melibatkan rangkaian pada kedua-dua hemisfera otak sejak peringkat awal sawan.

Beberapa jenis yang penting ialah:

Sawan tonik-klonik

Pesakit mengalami kehilangan kesedaran, kekakuan badan dan sentakan otot berulang. Sawan ini biasanya diikuti keletihan atau kekeliruan.

Sawan absence

Pesakit kelihatan merenung kosong selama beberapa saat dan tidak memberikan respons seperti biasa. Ia lebih kerap dikenali dalam kalangan kanak-kanak dan boleh berlaku berulang kali.

Sawan mioklonik

Sawan ini menyebabkan sentakan otot yang singkat dan tiba-tiba. Contohnya, tangan tersentak sehingga objek yang dipegang terjatuh.

Sawan atonik

Pesakit kehilangan tonus otot secara tiba-tiba dan mungkin rebah atau jatuh.

Sawan tonik

Otot menjadi kaku secara mendadak tanpa semestinya diikuti sentakan berulang.

3. Sawan yang Tidak Diketahui Sama Ada Fokal atau Umum

Kategori ini digunakan apabila terdapat maklumat tentang episod sawan tetapi bukti belum mencukupi untuk memastikan sama ada sawan tersebut bersifat fokal atau umum.

4. Sawan yang Tidak Dapat Dikelaskan

Kategori ini digunakan apabila kejadian dikenal pasti sebagai sawan epileptik, tetapi maklumat yang tersedia tidak mencukupi untuk pengelasan yang lebih khusus.

Ringkasan Jenis Sawan

Jenis sawan yang tepat perlu ditentukan melalui penilaian doktor kerana pilihan rawatan boleh berbeza.

Faktor yang Boleh Mencetuskan Sawan

Punca epilepsi dan pencetus sawan bukan perkara yang sama.

Punca merujuk kepada keadaan yang menyebabkan seseorang mempunyai epilepsi, manakala pencetus ialah faktor yang boleh meningkatkan kemungkinan sawan berlaku.

Antara pencetus yang dikenal pasti termasuk:

1. Kurang tidur: Tidur yang tidak mencukupi boleh meningkatkan risiko sawan bagi sesetengah pesakit.
2. Terlupa mengambil ubat: Dos yang tertinggal boleh mengganggu kawalan sawan.
3. Tekanan emosi: Stres mungkin mempengaruhi kekerapan sawan pada individu tertentu.
4. Alkohol: Pengambilan alkohol berlebihan atau gejala penarikan alkohol boleh meningkatkan risiko sawan.
5. Lampu berkelip: Corak cahaya tertentu boleh mencetuskan sawan pada individu dengan epilepsi fotosensitif.
6. Perubahan hormon: Sesetengah wanita mengalami perubahan kekerapan sawan berkaitan kitaran haid.

Jangkitan, demam dan gangguan tidur juga boleh mempengaruhi kawalan sawan pada sesetengah individu.

Bagaimana Epilepsi Didiagnosis?

Diagnosis epilepsi tidak bergantung pada satu ujian sahaja.

Doktor akan menilai sejarah sawan, pemeriksaan klinikal dan keputusan ujian tertentu untuk menentukan sama ada episod yang berlaku benar-benar merupakan sawan epileptik.

1. Sejarah Perubatan

Doktor mungkin bertanya tentang:

• Keadaan sebelum, semasa dan selepas sawan.
• Tempoh setiap episod.
• Kehadiran kehilangan kesedaran.
• Sejarah kecederaan kepala.
• Penyakit lain dan ubat yang diambil.
• Sejarah epilepsi dalam keluarga.

Maklumat daripada ahli keluarga atau saksi sangat membantu. Rakaman video kejadian juga boleh membantu doktor mengenal pasti jenis episod, sekiranya boleh dirakam tanpa mengabaikan keselamatan pesakit.

2. Elektroensefalogram (EEG)

EEG ialah ujian yang merekodkan aktiviti elektrik otak menggunakan elektrod pada kulit kepala.

Ujian ini boleh membantu mengenal pasti corak aktiviti elektrik yang menyokong diagnosis epilepsi dan memberikan maklumat tentang jenis sawan.

Dalam sesetengah keadaan, doktor mungkin mencadangkan EEG ketika tidur atau pemantauan EEG lebih lama.

3. Pengimejan Otak

MRI boleh digunakan untuk mengenal pasti perubahan struktur otak seperti parut, ketumbuhan atau gangguan perkembangan tertentu.

CT scan pula mungkin digunakan apabila MRI tidak sesuai atau apabila penilaian segera diperlukan dalam keadaan tertentu.

4. Ujian Darah dan Pemeriksaan Tambahan

Ujian darah boleh membantu mengesan masalah seperti:

• Paras gula darah yang terlalu rendah.
• Gangguan elektrolit.
• Masalah fungsi organ tertentu.
• Jangkitan atau gangguan metabolik yang disyaki.

Elektrokardiogram (ECG) juga mungkin dilakukan kerana sesetengah masalah jantung boleh menyebabkan pengsan yang menyerupai sawan.

Rawatan Penyakit Epilepsi

Matlamat rawatan epilepsi ialah mengawal sawan sebaik mungkin, mengurangkan kesan sampingan dan membolehkan pesakit menjalani kehidupan yang selamat.

Rawatan bergantung pada jenis sawan, sindrom epilepsi, umur, keadaan kesihatan dan tindak balas terhadap rawatan terdahulu.

1. Ubat Antiepileptik

Ubat antiepileptik, juga dikenali sebagai ubat antisisawan, merupakan rawatan utama bagi kebanyakan pesakit.

Ubat ini membantu mengurangkan kecenderungan neuron menghasilkan aktiviti elektrik yang mencetuskan sawan.

Antara ubat yang digunakan ialah:

• Levetiracetam: Digunakan untuk beberapa jenis sawan, bergantung pada keadaan pesakit.
• Lamotrigine: Boleh digunakan untuk sawan fokal dan jenis epilepsi tertentu.
• Carbamazepine: Digunakan khususnya bagi sawan fokal, tetapi boleh memburukkan sesetengah jenis sawan lain.
• Sodium valproate: Berkesan untuk beberapa jenis sawan, tetapi mempunyai risiko keselamatan reproduktif yang penting.

Pemilihan ubat mesti dibuat oleh doktor. Sesetengah ubat yang sesuai untuk satu jenis sawan boleh memburukkan jenis sawan yang lain.

Kesan sampingan juga berbeza. Antaranya termasuk pening, mengantuk, perubahan mood, gangguan keseimbangan atau ruam kulit.

Ruam yang teruk, terutama jika disertai demam atau penglibatan mulut dan mata, memerlukan pemeriksaan segera.

2. Rawatan Epilepsi yang Sukar Dikawal

Sesetengah pesakit masih mengalami sawan walaupun telah mencuba rawatan ubat yang sesuai.

Jika dua rejimen ubat antisisawan yang dipilih dan digunakan dengan betul gagal menghasilkan kebebasan sawan yang berterusan, doktor mungkin menilai kemungkinan epilepsi rintang ubat.

Pesakit mungkin dirujuk kepada pusat pakar untuk pemeriksaan lanjut.

Pilihan rawatan termasuk:

Pembedahan epilepsi

Boleh dipertimbangkan apabila kawasan otak yang mencetuskan sawan dikenal pasti dan pembedahan berpotensi dilakukan dengan risiko yang boleh diterima.

Rangsangan saraf vagus (VNS)

Alat khas digunakan untuk menghantar rangsangan elektrik kepada saraf vagus bagi membantu mengurangkan sawan pada pesakit terpilih.

Diet ketogenik

Diet tinggi lemak dengan kandungan karbohidrat yang sangat rendah boleh membantu sesetengah sindrom epilepsi, khususnya dalam kumpulan pesakit tertentu.

Diet ini memerlukan pengawasan perubatan dan pakar diet kerana terdapat risiko kekurangan nutrien serta kesan sampingan.

3. Adakah Epilepsi Boleh Sembuh?

Ramai pesakit boleh mencapai kawalan sawan yang baik dengan rawatan.

WHO menganggarkan sehingga 70% penghidap epilepsi berpotensi bebas sawan jika mendapat diagnosis dan rawatan yang sesuai.

Namun, bebas sawan tidak semestinya bermaksud penyakit telah hilang sepenuhnya.

Sesetengah sindrom epilepsi kanak-kanak boleh beransur pulih apabila meningkat dewasa, manakala sebahagian pesakit memerlukan rawatan jangka panjang.

Dalam keadaan tertentu, doktor boleh mempertimbangkan pengurangan atau pemberhentian ubat selepas tempoh bebas sawan, lazimnya selepas penilaian apabila bebas sawan sekurang-kurangnya dua tahun.

Keputusan tersebut mesti berdasarkan penilaian risiko individu.

Pertolongan Cemas Apabila Seseorang Mengalami Sawan

Mengetahui pertolongan cemas yang betul dapat mengurangkan risiko kecederaan ketika seseorang mengalami sawan.

Kebanyakan sawan berhenti sendiri dalam masa beberapa minit, tetapi keselamatan individu mesti diberikan keutamaan.

Apa yang Perlu Dilakukan?

1. Bertenang dan perhatikan keadaan. Pastikan anda berada di tempat yang selamat untuk membantu.
2. Alihkan objek berbahaya. Jauhkan perabot tajam, barang keras atau objek yang boleh menyebabkan kecederaan.
3. Lindungi kepala. Letakkan kain atau pakaian lembut di bawah kepala jika individu terbaring.
4. Catat tempoh sawan. Perhatikan masa sawan bermula supaya anda mengetahui jika sawan berpanjangan.
5. Miringkan badan dengan lembut. Jika individu terbaring dan selamat untuk dialihkan, posisikan secara mengiring supaya saluran pernafasan lebih terlindung. Jangan memaksa badan ketika otot sedang kaku.
6. Longgarkan pakaian yang ketat di leher. Ini dapat membantu mengurangkan halangan pernafasan.
7. Temani individu sehingga pulih. Selepas sawan berhenti, perhatikan pernafasan dan keadaan kesedaran serta berikan penjelasan yang menenangkan.

Apa yang Tidak Boleh Dilakukan?

• Jangan memasukkan sudu, kain, jari atau sebarang objek ke dalam mulut.
• Jangan cuba membuka mulut secara paksa.
• Jangan menahan tangan dan kaki untuk menghentikan kekejangan.
• Jangan memberikan air, makanan atau ubat melalui mulut sebelum individu sedar sepenuhnya.
• Jangan melakukan bantuan pernafasan mulut ke mulut ketika sawan masih berlangsung.

Pesakit tidak boleh menelan lidah sendiri ketika sawan. Memasukkan objek ke dalam mulut boleh menyebabkan kecederaan pada gigi, rahang atau saluran pernafasan.

Jika individu tidak bernafas secara normal selepas sawan berhenti, hubungi bantuan kecemasan dan lakukan CPR mengikut arahan operator sekiranya diperlukan.

Bila Sawan Menjadi Kecemasan?

Walaupun banyak episod sawan berhenti sendiri, terdapat keadaan yang memerlukan bantuan perubatan segera.

Hubungi 999 di Malaysia jika:

• Sawan berlangsung selama 5 minit atau lebih.
• Sawan berlaku berulang kali tanpa individu kembali sedar di antaranya.
• Individu mengalami sawan buat kali pertama.
• Terdapat kesukaran bernafas atau individu tidak kembali sedar seperti biasa.
• Sawan berlaku dalam air atau menyebabkan kecederaan serius.
• Individu yang mengalami sawan sedang hamil.
• Individu mempunyai diabetes dan mengalami kehilangan kesedaran.

Sawan berpanjangan boleh berkembang menjadi status epilepticus, iaitu kecemasan neurologi yang memerlukan rawatan segera.

Bagi pesakit yang mempunyai pelan tindakan sawan daripada doktor, penjaga perlu mengikuti arahan khusus tersebut, termasuk penggunaan ubat kecemasan jika telah diberikan latihan.

Kehidupan Harian dengan Epilepsi

Diagnosis epilepsi tidak bermaksud seseorang tidak boleh bekerja, belajar, bersukan atau mempunyai kehidupan sosial yang aktif.

Namun, beberapa langkah keselamatan dan pengurusan kesihatan perlu diamalkan secara konsisten.

1. Ambil Ubat Mengikut Arahan

Ubat perlu diambil mengikut dos dan jadual yang ditetapkan.

Jika terlupa mengambil ubat, dapatkan arahan khusus daripada doktor atau ahli farmasi. Jangan menggandakan dos secara automatik.

Menghentikan ubat secara mendadak boleh meningkatkan risiko sawan berulang.

2. Jaga Tidur dan Kesihatan

Tidur yang mencukupi dan jadual tidur yang konsisten membantu mengurangkan risiko sawan berkaitan kekurangan tidur.

Amalan lain termasuk:

• Mengurus tekanan emosi.
• Mengelakkan pengambilan alkohol berlebihan.
• Mengamalkan pemakanan seimbang.
• Melakukan aktiviti fizikal yang sesuai.
• Menghadiri pemeriksaan susulan.

3. Gunakan Diari Sawan

Diari sawan membantu pesakit merekodkan:

• Tarikh dan masa sawan.
• Tempoh episod.
• Jenis simptom.
• Faktor pencetus yang disyaki.
• Dos ubat yang tertinggal.
• Keadaan selepas sawan.

Rekod ini membantu doktor menilai keberkesanan rawatan dan perubahan corak sawan.

4. Amalkan Langkah Keselamatan

Individu yang mengalami sawan tidak terkawal perlu mengambil langkah berjaga-jaga semasa melakukan aktiviti berisiko.

Contohnya, mandi menggunakan pancuran air mungkin lebih selamat daripada berendam dalam tab mandi tanpa pengawasan.

Berenang perlu dilakukan dengan langkah keselamatan serta pengawasan yang sesuai.

Aktiviti di tempat tinggi, penggunaan mesin berbahaya dan pemanduan pula memerlukan penilaian risiko.

Pesakit perlu mendapatkan nasihat doktor dan mematuhi peraturan pemanduan yang berkuat kuasa sebelum memandu.

5. Epilepsi, Kehamilan dan Perancangan Keluarga

Wanita yang menghidap epilepsi digalakkan berbincang dengan doktor sebelum merancang kehamilan.

Sesetengah ubat antiepileptik boleh menjejaskan perkembangan janin. Pada masa yang sama, sawan yang tidak terkawal juga boleh membahayakan ibu dan bayi.

Doktor boleh menilai pilihan ubat, dos serta keperluan asid folik mengikut keadaan individu.

Jangan mengubah rawatan sendiri ketika merancang kehamilan atau selepas mendapat keputusan ujian kehamilan yang positif.

Komplikasi Penyakit Epilepsi

Epilepsi yang tidak terkawal boleh meningkatkan risiko komplikasi tertentu.

Antaranya ialah:

Kecederaan fizikal: Sawan boleh menyebabkan seseorang terjatuh, mengalami luka, patah tulang atau kecederaan kepala.

Kemalangan dan lemas: Kehilangan kesedaran ketika berenang, mandi atau menggunakan peralatan berbahaya boleh membawa risiko serius.

Status epilepticus: Sawan berpanjangan atau sawan berulang tanpa pemulihan kesedaran memerlukan rawatan kecemasan.

Gangguan psikologi: Sesetengah pesakit mengalami kebimbangan, kemurungan atau kesukaran sosial akibat penyakit dan stigma.

Sudden Unexpected Death in Epilepsy (SUDEP): Kematian mengejut yang tidak dijangka ini jarang berlaku, tetapi merupakan risiko penting yang perlu dibincangkan dengan doktor, khususnya bagi pesakit yang mengalami sawan tonik-klonik tidak terkawal.

Pengambilan ubat secara konsisten, kawalan sawan dan pemantauan pakar dapat membantu mengurangkan sebahagian risiko berkaitan epilepsi.

Bolehkah Penyakit Epilepsi Dicegah?

Tidak semua kes epilepsi boleh dicegah, terutamanya apabila melibatkan faktor genetik atau perubahan perkembangan otak yang tidak dapat dielakkan.

Walau bagaimanapun, beberapa langkah boleh membantu mengurangkan risiko epilepsi yang berpunca daripada keadaan tertentu.

Antaranya termasuk:

1. Memakai topi keledar dan tali pinggang keledar bagi mengurangkan risiko kecederaan kepala.
2. Mengawal tekanan darah tinggi, diabetes dan faktor risiko strok.
3. Mendapatkan rawatan segera untuk jangkitan sistem saraf.
4. Memastikan penjagaan kehamilan dan kelahiran yang berkualiti.
5. Mengelakkan kecederaan otak melalui langkah keselamatan di tempat kerja dan semasa bersukan.

Bagi individu yang sudah menghidap epilepsi, usaha lebih tertumpu kepada mengurangkan kekerapan sawan, mengelakkan pencetus dan mencegah komplikasi.

Kesimpulan

Epilepsi ialah penyakit neurologi yang boleh menyebabkan pelbagai jenis sawan, daripada perubahan kesedaran yang singkat sehingga kekejangan seluruh badan. Walaupun sesetengah kes memerlukan rawatan jangka panjang, ramai pesakit dapat mencapai kawalan sawan yang baik melalui ubat dan penjagaan yang sesuai.

Diagnosis yang tepat, pematuhan terhadap rawatan serta pengetahuan tentang pertolongan cemas merupakan aspek penting dalam pengurusan epilepsi.

Jika seseorang mengalami episod yang disyaki sawan, dapatkan pemeriksaan doktor untuk mengenal pasti punca dan menentukan rawatan yang bersesuaian.

Soalan Lazim Tentang Epilepsi