Cara Hilangkan Sakit Tekak: Petua, Rawatan dan Bila Perlu Jumpa Doktor

Sakit tekak boleh membuatkan perkara mudah seperti menelan air, makan atau bercakap menjadi tidak selesa. Ada yang merasakan tekak kering dan gatal, manakala sesetengah orang mengalami rasa pedih atau sakit yang lebih ketara setiap kali menelan.

Dalam kebanyakan keadaan, sakit tekak bukanlah penyakit yang berbahaya. Ia sering berlaku akibat jangkitan virus seperti selesema dan biasanya akan pulih dengan sendiri. Namun, sakit tekak juga boleh berpunca daripada jangkitan bakteria, alahan, refluks asid, asap rokok atau keadaan lain yang memerlukan rawatan berbeza.

Jadi, apakah cara hilangkan sakit tekak yang benar-benar membantu?

Rawatan di rumah seperti minum air secukupnya, berkumur dengan air garam, mengambil madu jika sesuai dan menggunakan ubat tahan sakit boleh membantu melegakan simptom. Namun, petua ini tidak semestinya merawat punca sebenar sakit tekak.

Artikel ini menerangkan perkara yang boleh dilakukan untuk melegakan sakit tekak, ubat yang mungkin membantu, peranan antibiotik serta tanda bahawa anda perlu mendapatkan pemeriksaan doktor.

Apa Itu Sakit Tekak?

Sakit tekak merujuk kepada rasa sakit, pedih, gatal atau iritasi pada bahagian tekak. Dalam istilah perubatan, keradangan pada bahagian faring dikenali sebagai faringitis.

Sakit biasanya menjadi lebih ketara apabila seseorang:

• Menelan
• Bercakap
• Batuk
• Berdehem

Bergantung kepada bahagian yang terlibat, sakit tekak juga boleh berlaku bersama tonsilitis, iaitu keradangan tonsil, atau laringitis yang melibatkan bahagian peti suara.

Penting untuk difahami bahawa sakit tekak ialah simptom dan bukannya satu penyakit khusus.

Puncanya perlu dipertimbangkan terutamanya jika sakit sangat teruk, berulang atau tidak beransur baik.

Apakah Gejala Sakit Tekak?

Gejalanya boleh berbeza mengikut punca.

Antara gejala yang biasa berlaku ialah:

• Tekak terasa pedih atau sakit
• Sakit ketika menelan
• Tekak terasa kering atau gatal
• Sukar menelan
• Tonsil kelihatan merah atau bengkak
• Suara serak
• Kelenjar pada leher terasa bengkak atau sakit
• Batuk
• Hidung berair
• Hidung tersumbat
• Bersin
• Demam
• Sakit kepala
• Lenguh badan

Sesetengah pesakit mungkin mempunyai tompok putih atau nanah pada tonsil. Walau bagaimanapun, rupa tekak semata-mata tidak semestinya dapat menentukan sama ada jangkitan berpunca daripada virus atau bakteria.

Apa Punca Sakit Tekak?

1. Jangkitan virus

Virus merupakan antara punca sakit tekak yang paling biasa.

Ia boleh berlaku bersama:

• Selesema biasa
• Influenza
• COVID-19
• Beberapa jangkitan virus lain

Jika sakit tekak berpunca daripada selesema, pesakit juga mungkin mengalami batuk, hidung berair, bersin dan rasa tidak sihat.

Sakit tekak akibat virus biasanya tidak memerlukan antibiotik kerana antibiotik tidak berkesan terhadap virus.

2. Jangkitan bakteria

Bakteria juga boleh menyebabkan sakit tekak.

Salah satu yang paling dikenali ialah Streptococcus pyogenes atau Group A Streptococcus yang menyebabkan strep throat.

Menurut CDC, hanya kira-kira 1 daripada 10 orang dewasa dan 3 daripada 10 kanak-kanak yang mengalami sakit tekak mempunyai strep throat.

Antara ciri yang boleh berlaku termasuk:

• Sakit tekak yang bermula dengan cepat
• Demam
• Sakit ketika menelan
• Tonsil merah dan bengkak
• Kelenjar di bahagian hadapan leher membengkak

Walau bagaimanapun, diagnosis mungkin memerlukan pemeriksaan dan dalam keadaan tertentu ujian swab tekak.

3. Alahan dan postnasal drip

Alahan terhadap habuk, debunga, kulat atau bahan lain boleh menyebabkan penghasilan lendir yang banyak.

Lendir yang mengalir dari hidung ke belakang tekak, dikenali sebagai postnasal drip, boleh menyebabkan tekak:

• Gatal
• Kering
• Tidak selesa
• Kerap perlu berdehem

4. Udara kering

Udara yang terlalu kering boleh menyebabkan lapisan dalam mulut dan tekak menjadi kering.

Keadaan ini mungkin lebih ketara apabila berada lama di dalam bilik berhawa dingin atau apabila seseorang bernafas melalui mulut akibat hidung tersumbat.

5. Rokok, vape dan bahan iritasi

Asap rokok, asap persekitaran, pencemaran udara serta bahan kimia tertentu boleh mengiritasi tekak.

Jika anda mengalami sakit tekak, terus merokok atau menggunakan vape juga boleh menyebabkan tekak menjadi semakin tidak selesa.

6. Penggunaan suara berlebihan

Menjerit, menyanyi atau bercakap dalam tempoh yang panjang boleh memberi tekanan kepada struktur pada tekak dan peti suara.

Keadaan ini lebih berkemungkinan menyebabkan sakit tekak jika disertai suara serak.

7. Refluks asid

Gastroesophageal reflux disease atau GERD berlaku apabila kandungan asid perut bergerak kembali ke esofagus dan boleh menyebabkan iritasi.

Selain pedih ulu hati, sesetengah individu boleh mengalami:

• Tekak tidak selesa
• Suara serak
• Kerap berdehem
• Rasa seperti terdapat sesuatu pada tekak

Sakit tekak akibat refluks memerlukan pendekatan berbeza daripada sakit tekak yang disebabkan jangkitan.

Cara Hilangkan dan Melegakan Sakit Tekak di Rumah

Tiada satu petua yang boleh menjamin sakit tekak hilang serta-merta.

Namun, beberapa langkah berikut boleh membantu mengurangkan rasa sakit dan iritasi sementara badan pulih daripada puncanya.

1. Minum air secukupnya

Pastikan badan mendapat cecair yang mencukupi.

Air membantu:

• Mengekalkan kelembapan tekak
• Mengurangkan rasa kering
• Mengelakkan dehidrasi

Tidak semestinya anda perlu minum air panas.

Ada orang lebih selesa dengan air suam, manakala yang lain mendapati minuman atau makanan sejuk lebih melegakan.

Pilih suhu yang paling selesa untuk anda.

2. Berkumur dengan air garam

Berkumur menggunakan air garam suam merupakan antara petua sakit tekak yang mudah dicuba.

Anda boleh mencampurkan kira-kira setengah sudu teh garam ke dalam segelas air suam, berkumur dan kemudian meludahkannya.

Jangan telan air tersebut.

Berkumur dengan air garam boleh membantu memberikan kelegaan sementara terhadap sakit dan iritasi tekak.

Kaedah ini tidak sesuai untuk kanak-kanak kecil yang belum mampu berkumur dengan selamat.

3. Cuba minuman suam

Minuman suam boleh memberikan rasa selesa kepada tekak.

Contohnya:

• Air suam
• Sup
• Minuman tanpa kafein
• Air suam bersama sedikit madu

Tetapi tidak perlu memaksa diri mengambil minuman yang terlalu panas. Minuman yang sangat panas boleh menambahkan ketidakselesaan.

4. Ambil madu jika sesuai

Madu boleh membantu menenangkan tekak dan mengurangkan batuk bagi sesetengah individu.

Ia boleh dicampurkan dalam air suam atau diambil dalam jumlah yang sederhana.

Namun terdapat satu peringatan penting:

Jangan sekali-kali memberikan madu kepada bayi berumur kurang daripada 12 bulan.

CDC menyenaraikan madu sebagai salah satu pilihan untuk membantu melegakan batuk bagi orang dewasa dan kanak-kanak berumur sekurang-kurangnya setahun.

5. Lozeng atau gula-gula keras

Menghisap lozeng atau gula-gula keras boleh merangsang pengeluaran air liur dan membantu mengekalkan kelembapan tekak.

Sesetengah lozeng juga mengandungi bahan yang bertujuan memberikan kelegaan sementara terhadap sakit.

Namun, ia boleh menjadi risiko tercekik bagi kanak-kanak kecil.

Jangan berikan lozeng kepada kanak-kanak kecil yang belum boleh menghisapnya dengan selamat. CDC secara khusus menasihatkan supaya lozeng tidak diberikan kepada kanak-kanak berumur bawah 4 tahun.

6. Cuba makanan sejuk atau lembut

Ais, makanan sejuk atau makanan bertekstur lembut mungkin lebih mudah ditelan apabila tekak sedang sakit.

Contohnya:

• Yogurt
• Sup
• Bubur
• Ais batu kecil untuk orang dewasa
• Makanan lembut lain

Tidak benar bahawa semua makanan atau minuman sejuk semestinya menyebabkan sakit tekak bertambah buruk.

7. Pastikan udara tidak terlalu kering

Humidifier boleh digunakan untuk meningkatkan kelembapan udara jika persekitaran terlalu kering.

Namun, humidifier perlu dibersihkan dengan kerap.

Alat yang kotor boleh menggalakkan pertumbuhan kulat atau bakteria dan bukannya membantu.

8. Rehatkan suara

Jika sakit tekak berlaku bersama suara serak, elakkan:

• Menjerit
• Bercakap terlalu kuat
• Bercakap terlalu lama

Memberi masa kepada suara untuk berehat boleh mengurangkan iritasi.

9. Elakkan asap rokok dan vape

Jika tekak sedang mengalami radang, asap merupakan perkara yang patut dielakkan.

Ini termasuk:

• Rokok
• Vape
• Asap rokok orang lain
• Asap pembakaran
• Bahan kimia yang mengiritasi

Mayo Clinic turut menyenaraikan asap tembakau dan pencemaran sebagai antara bahan yang boleh mengiritasi tekak.

Ubat Apa Yang Boleh Membantu Sakit Tekak?

Ubat tidak semestinya diperlukan dalam setiap kes.

Namun, bagi individu yang sesuai, ubat tahan sakit boleh membantu mengurangkan sakit atau demam.

Paracetamol

Paracetamol boleh digunakan untuk membantu melegakan:

• Sakit tekak
• Sakit kepala
• Demam

Ikut arahan dos pada label atau nasihat doktor atau ahli farmasi.

Berhati-hati apabila mengambil beberapa produk selesema serentak kerana sesetengah produk gabungan mungkin turut mengandungi paracetamol.

Mengambil dua produk yang mengandungi bahan aktif yang sama boleh menyebabkan dos keseluruhan menjadi terlalu tinggi.

Ibuprofen

Ibuprofen merupakan satu lagi ubat yang boleh membantu mengurangkan sakit dan keradangan bagi sesetengah individu.

Namun, ibuprofen tidak sesuai untuk semua orang.

Dapatkan nasihat doktor atau ahli farmasi jika anda:

• Hamil
• Mempunyai penyakit tertentu
• Pernah mengalami masalah berkaitan ubat anti-radang
• Mengambil ubat lain secara berkala

Lozeng berubat dan semburan tekak

Sesetengah produk mengandungi:

• Bahan anestetik setempat
• Bahan antiseptik
• Bahan anti-radang

Ia mungkin memberikan kelegaan sementara.

Namun, semburan anestetik sahaja mempunyai bukti keberkesanan yang terhad untuk sakit tekak.

Jika tidak pasti produk mana yang sesuai, berbincang dengan ahli farmasi.

Adakah Sakit Tekak Memerlukan Antibiotik?

Tidak semestinya.

Ini antara salah faham paling biasa apabila seseorang mengalami sakit tekak.

Kebanyakan sakit tekak disebabkan oleh virus dan antibiotik tidak berkesan terhadap jangkitan virus.

Jika antibiotik diambil tanpa keperluan, ia masih boleh menyebabkan:

• Kesan sampingan
• Reaksi alahan
• Cirit-birit
• Masalah berkaitan rintangan antimikrob

Sebaliknya, strep throat yang disahkan atau sangat disyaki berdasarkan penilaian klinikal mungkin memerlukan antibiotik.

Doktor boleh melakukan pemeriksaan tekak dan dalam keadaan tertentu melakukan rapid antigen test atau kultur tekak bagi mengesan bakteria streptokokus.

Jangan mengambil baki antibiotik daripada penyakit terdahulu atau berkongsi antibiotik dengan orang lain.

Bagaimana Bezakan Sakit Tekak Virus dan Strep Throat?

Sesetengah ciri boleh memberi petunjuk, tetapi simptom sahaja tidak boleh memberikan kepastian dalam semua kes.

CDC menyatakan bahawa batuk, hidung berair dan suara serak lebih cenderung menunjukkan jangkitan virus berbanding strep throat.

Tetapi jangan cuba menentukan keperluan antibiotik berdasarkan gambar tonsil di internet semata-mata.

Sakit Tekak Berapa Lama Biasanya Sembuh?

Banyak sakit tekak yang disebabkan jangkitan virus akan beransur pulih sendiri.

NHS menyatakan bahawa sakit tekak biasanya menjadi baik dalam masa sekitar seminggu, manakala Mayo Clinic menyatakan sakit tekak akibat virus lazimnya pulih dalam kira-kira 5 hingga 7 hari.

Tempoh sebenar boleh berbeza bergantung pada:

• Punca sakit tekak
• Umur
• Penyakit lain yang dialami
• Tahap hidrasi
• Kehadiran batuk atau selesema
• Rawatan yang diperlukan

Sakit tekak yang berpanjangan tidak semestinya bermaksud jangkitan masih aktif.

Alahan, refluks, merokok atau keadaan lain juga boleh menyebabkan tekak sentiasa tidak selesa.

Bila Perlu Jumpa Doktor?

Pertimbangkan pemeriksaan doktor jika:

• Sakit tekak tidak menunjukkan pemulihan selepas kira-kira seminggu
• Sakit semakin teruk
• Demam tinggi atau berpanjangan
• Sukar makan atau minum
• Sakit tekak kerap berulang
• Terdapat ruam
• Terdapat darah dalam air liur atau kahak
• Terdapat benjolan atau pembengkakan pada leher
• Suara serak berpanjangan
• Sistem imun anda lemah
• Anda bimbang dengan gejala yang dialami

Sakit tekak yang kelihatan ringan pada mulanya juga perlu dinilai semula jika gejala berubah atau keadaan kesihatan semakin merosot.

Tanda Bahaya Sakit Tekak Yang Memerlukan Rawatan Segera

Walaupun jarang berlaku, sesetengah masalah pada tekak boleh mengganggu saluran pernafasan.

Dapatkan bantuan perubatan segera jika seseorang mengalami:

• Sukar bernafas
• Tidak mampu menelan
• Air liur meleleh kerana tidak boleh menelan
• Bunyi pernafasan bernada tinggi atau stridor
• Gejala teruk yang semakin memburuk dengan cepat
• Pembengkakan leher yang ketara
• Sukar membuka mulut bersama sakit yang teruk
• Keadaan kesihatan merosot dengan cepat

Kesukaran bernafas atau menelan bukan simptom yang sesuai untuk dipantau sendiri di rumah.

Sakit Tekak Pada Kanak-Kanak

Kanak-kanak mungkin tidak dapat menerangkan gejala dengan jelas.

Ibu bapa atau penjaga boleh memerhatikan:

• Kurang mahu makan
• Enggan minum
• Menangis ketika menelan
• Demam
• Air liur meleleh
• Kurang aktif
• Tanda dehidrasi
• Sukar bernafas

Beberapa langkah rawatan di rumah yang sesuai untuk orang dewasa juga mempunyai had pada kanak-kanak.

Ingat bahawa:

1. Madu tidak boleh diberikan kepada bayi bawah 12 bulan.
2. Lozeng dan gula-gula keras boleh menyebabkan kanak-kanak kecil tercekik.
3. Ubat kanak-kanak perlu diberikan mengikut arahan dos yang sesuai.
4. Jangan memberikan aspirin kepada kanak-kanak atau remaja dengan penyakit virus kecuali diarahkan profesional kesihatan kerana kaitannya dengan sindrom Reye.

Dapatkan pemeriksaan jika anda bimbang dengan keadaan anak, terutama jika mereka sukar minum atau menunjukkan tanda kesukaran bernafas.

Petua Sakit Tekak: Mana Yang Benar-benar Membantu?

Air garam

Boleh dicuba.

Berkumur dengan air garam suam boleh membantu melegakan ketidakselesaan sementara.

Ia bukan antibiotik dan bukan rawatan untuk “membunuh semua kuman”.

Madu

Boleh membantu bagi individu berumur setahun ke atas.

Terutamanya jika sakit tekak berlaku bersama batuk.

Air lemon

Bergantung kepada individu.

Air lemon mungkin selesa bagi sesetengah orang tetapi sifatnya yang berasid boleh menyebabkan tekak atau refluks terasa lebih pedih pada orang lain.

Ia bukan rawatan wajib.

Minuman atau ais sejuk

Tidak semestinya menyebabkan sakit tekak bertambah teruk.

Malah, makanan atau minuman sejuk boleh memberi rasa lega kepada sesetengah pesakit. Mayo Clinic dan NHS turut menyenaraikan pilihan sejuk seperti ais sebagai salah satu cara untuk menenangkan tekak.

Antibiotik

Bukan petua umum untuk sakit tekak.

Antibiotik hanya digunakan apabila terdapat sebab klinikal yang sesuai, terutamanya jangkitan bakteria tertentu.

Cara Mencegah Sakit Tekak

Tidak semua sakit tekak boleh dicegah, tetapi risiko jangkitan dan iritasi boleh dikurangkan.

Antara langkah yang boleh diamalkan ialah:

• Basuh tangan dengan kerap
• Elakkan berkongsi gelas dan peralatan makan ketika sakit
• Tutup mulut dan hidung ketika batuk atau bersin
• Kurangkan kontak rapat dengan orang lain semasa mengalami jangkitan pernafasan
• Elakkan rokok
• Elakkan vape
• Kurangkan pendedahan kepada asap
• Kekalkan pengambilan air yang mencukupi
• Kawal alahan jika menjadi pencetus
• Dapatkan rawatan refluks jika masalah itu kerap menyebabkan iritasi tekak

Ringkasan: Apa Yang Perlu Dilakukan Jika Sakit Tekak?

Jika sakit tekak masih ringan dan tiada tanda bahaya:

1. Minum air secukupnya.
2. Berkumur dengan air garam jika mampu melakukannya dengan selamat.
3. Cuba madu jika berumur lebih daripada setahun.
4. Pilih makanan atau minuman yang selesa untuk tekak.
5. Gunakan paracetamol atau ubat lain yang sesuai jika diperlukan.
6. Rehatkan suara.
7. Elakkan rokok, vape dan bahan yang mengiritasi tekak.
8. Jangan mengambil antibiotik sendiri.
9. Pantau perubahan simptom.
10. Jumpa doktor jika sakit berpanjangan, semakin teruk atau terdapat tanda bahaya.

Kebanyakan sakit tekak akan pulih tanpa rawatan khusus. Apa yang penting ialah mengenal pasti keadaan yang sekadar memerlukan rawatan simptom dan keadaan yang memerlukan penilaian doktor.

Soalan Lazim Tentang Sakit Tekak