Keputihan Ketika Hamil: Warna, Jenis & Bila Perlu Risau

Keputihan ketika hamil biasanya menjadi lebih banyak akibat perubahan hormon dan peningkatan aliran darah ke kawasan faraj. Walaupun lelehan yang jernih atau putih susu tanpa bau kuat lazimnya normal, perubahan kepada warna kuning, hijau, kelabu atau berdarah, terutama jika disertai gatal, sakit atau bau tidak menyenangkan, mungkin memerlukan pemeriksaan.

Adakah Keputihan Ketika Hamil Normal?

Ya. Malah, peningkatan lelehan faraj merupakan antara perubahan yang sangat biasa sepanjang kehamilan.

Dalam penggunaan harian, istilah keputihan sering digunakan untuk hampir semua jenis lelehan yang keluar daripada faraj. Dari sudut perubatan, lelehan faraj normal ketika hamil sering disebut sebagai leukorrhea fisiologi.

Lelehan ini biasanya:

• jernih atau putih susu;
• agak nipis atau sedikit berlendir;
• mempunyai bau yang sangat ringan atau hampir tiada bau;
• tidak menyebabkan kegatalan;
• tidak menyebabkan rasa pedih atau sakit.

Jumlahnya boleh berbeza antara seorang wanita dengan wanita yang lain. Sesetengah ibu hanya mendapati seluar dalam menjadi sedikit lebih lembap, manakala yang lain mungkin memerlukan pantyliner untuk keselesaan.

Peningkatan keputihan juga tidak semestinya bermaksud terdapat masalah pada kandungan.

Kenapa Keputihan Bertambah Ketika Hamil?

Tubuh mengalami perubahan hormon yang besar sepanjang kehamilan. Paras estrogen dan progesteron berubah, manakala aliran darah ke bahagian pelvis dan faraj juga meningkat.

Perubahan ini mempengaruhi serviks serta dinding faraj, menyebabkan penghasilan lelehan meningkat.

Lelehan faraj mempunyai fungsi semula jadi. Ia membantu:

• mengeluarkan sel lama;
• mengekalkan kelembapan faraj;
• menyokong persekitaran mikroorganisma normal;
• membantu melindungi saluran reproduktif daripada sesetengah jangkitan.

Oleh sebab itu, matlamatnya bukan untuk memastikan faraj sentiasa “kering”. Keputihan yang normal merupakan sebahagian daripada fisiologi tubuh wanita.

Bagaimana Rupa Keputihan Normal Ketika Hamil?

Keputihan normal semasa hamil lazimnya kelihatan jernih, putih atau putih susu.

Teksturnya pula boleh berubah daripada:

• nipis dan berair sedikit;
• licin;
• berlendir;
• sedikit melekit.

Bau yang sangat ringan juga boleh berlaku. Apa yang lebih membimbangkan ialah perubahan ketara daripada keadaan biasa seseorang, terutama bau yang kuat atau tidak menyenangkan.

Contohnya, seseorang yang biasanya mempunyai keputihan putih nipis mungkin perlu memberikan perhatian jika ia tiba-tiba bertukar hijau, berbau kuat dan menyebabkan kegatalan.

Warna Keputihan Ketika Hamil dan Apa Maksudnya?

Carian internet sering menggambarkan warna tertentu sebagai tanda khusus bagi sesuatu penyakit. Realitinya lebih kompleks.

Berikut ialah panduan umum.

1. Keputihan jernih

Keputihan jernih biasanya normal, terutama jika:

• tidak berbau kuat;
• tidak menyebabkan gatal;
• tidak menyebabkan sakit;
• teksturnya sedikit berlendir.

Namun, terdapat satu perkara penting ketika hamil: cecair yang sangat cair seperti air dan keluar secara berterusan perlu dibezakan daripada air ketuban.

Jika seluar dalam berulang kali menjadi basah atau cecair seperti air terus mengalir tanpa dapat dikawal, dapatkan pemeriksaan.

2. Keputihan putih susu

Ini antara bentuk keputihan yang paling biasa ketika hamil.

Lelehan putih susu yang:

• nipis;
• tidak berbau kuat;
• tidak menyebabkan kegatalan atau pedih

biasanya merupakan leukorrhea fisiologi.

Jumlahnya juga boleh meningkat apabila kehamilan semakin lanjut.

3. Keputihan putih pekat seperti keju

Keputihan yang menjadi sangat pekat, bergumpal atau kelihatan seperti keju boleh berlaku akibat jangkitan kulat Candida, atau thrush.

Gejala lain yang mungkin berlaku termasuk:

• kegatalan pada faraj atau vulva;
• rasa pedih;
• kemerahan atau iritasi;
• rasa tidak selesa ketika membuang air kecil;
• rasa pedih ketika hubungan seksual.

Keputihan akibat Candida biasanya tidak mempunyai bau yang sangat kuat.

Kehamilan sendiri merupakan salah satu keadaan yang meningkatkan kecenderungan pertumbuhan Candida kerana perubahan hormon dan keseimbangan persekitaran faraj.

4. Keputihan kuning

Keputihan yang kelihatan sedikit kekuningan tidak semestinya menandakan penyakit. Lelehan putih juga boleh kelihatan kekuningan apabila mengering pada pakaian dalam.

Apa yang lebih penting ialah jika keputihan menjadi:

• kuning terang;
• kuning pekat;
• berbau tidak menyenangkan;
• disertai gatal;
• disertai sakit ketika kencing;
• bersama sakit pelvis.

Keadaan tersebut boleh berlaku dalam beberapa jenis jangkitan faraj atau jangkitan kelamin dan sebaiknya diperiksa.

5. Keputihan hijau

Keputihan hijau bukanlah warna yang tipikal bagi leukorrhea normal.

Ia lebih memerlukan perhatian jika:

• kuning kehijauan atau hijau;
• berbuih;
• berbau kuat;
• menyebabkan iritasi;
• terdapat rasa pedih ketika kencing.

Salah satu kemungkinan ialah trichomoniasis, iaitu jangkitan kelamin yang disebabkan oleh parasit Trichomonas vaginalis. Walau bagaimanapun, diagnosis tidak boleh dibuat berdasarkan warna semata-mata.

Doktor mungkin perlu melakukan pemeriksaan dan ujian sampel untuk menentukan punca sebenar.

6. Keputihan kelabu

Lelehan yang nipis dan putih kelabu atau kelabu, terutama jika mempunyai bau hanyir seperti ikan, boleh berlaku pada bacterial vaginosis atau BV.

BV berlaku apabila keseimbangan bakteria normal di dalam faraj berubah.

Kegatalan tidak semestinya berlaku. Oleh itu, seseorang masih boleh mempunyai BV walaupun tidak mengalami gatal yang ketara.

Semasa hamil, perubahan keputihan yang mencurigakan sebaiknya dinilai supaya rawatan yang sesuai boleh diberikan jika diperlukan.

7. Keputihan coklat

Warna coklat biasanya terbentuk apabila sejumlah kecil darah lama bercampur dengan lelehan faraj.

Sedikit spotting boleh berlaku dalam keadaan tertentu, termasuk selepas:

• hubungan seksual;
• pemeriksaan faraj;
• iritasi pada serviks.

Serviks mempunyai bekalan darah yang lebih banyak ketika hamil dan boleh menjadi lebih mudah berdarah.

Namun, jangan secara automatik menganggap semua keputihan coklat sebagai normal.

Dapatkan pemeriksaan jika ia:

• berlaku berulang kali;
• semakin banyak;
• menjadi merah terang;
• disertai sakit perut;
• disertai kekejangan;
• berlaku bersama pening atau rasa hendak pitam.

8. Keputihan merah atau bercampur darah

Darah sedikit yang hanya kelihatan sebagai spotting berbeza daripada pendarahan yang mengalir seperti haid.

Pendarahan ketika hamil mempunyai banyak kemungkinan punca. Tahap kepentingannya turut bergantung pada usia kandungan, jumlah darah dan simptom lain.

Dapatkan rawatan segera jika pendarahan:

• banyak;
• semakin bertambah;
• disertai sakit perut yang kuat;
• disertai kekejangan kuat;
• menyebabkan pening atau lemah;
• berlaku bersama cecair yang disyaki air ketuban.

9. Keputihan merah jambu

Lelehan merah jambu biasanya bermaksud terdapat sedikit darah bercampur dengan mukus atau keputihan.

Menjelang akhir kehamilan, sesetengah wanita mungkin melihat lendir melekit seperti jeli yang berwarna jernih, merah jambu atau sedikit berdarah.

Ia boleh menjadi sebahagian daripada mucus plug yang keluar atau apa yang sering disebut sebagai “show”.

Namun, show bukan bermaksud bayi semestinya akan lahir dalam beberapa jam. Proses bersalin boleh bermula tidak lama selepas itu atau mengambil masa beberapa hari.

Jadual Warna Keputihan Ketika Hamil

Jadual ini ialah panduan umum dan bukan pengganti pemeriksaan doktor.

Selain Warna, Perhatikan Bau dan Tekstur

Menilai keputihan berdasarkan warna sahaja boleh mengelirukan.

Tiga perkara lain yang sangat berguna ialah bau, tekstur dan simptom yang menyertainya.

Keputihan berbau hanyir

Bau hanyir yang ketara, khususnya bersama keputihan nipis kelabu atau putih kelabu, boleh berlaku pada BV.

Keputihan berbau busuk atau sangat kuat

Lelehan faraj normal tidak sepatutnya menghasilkan bau busuk yang ketara.

Perubahan bau bersama demam, sakit atau perubahan warna perlu dinilai.

Keputihan berbuih

Keputihan berbuih, terutama yang kuning kehijauan dan menyebabkan iritasi, bukan ciri tipikal keputihan normal.

Keputihan pekat dan gatal

Gabungan keputihan putih bergumpal dengan kegatalan kuat lebih konsisten dengan jangkitan kulat, walaupun pemeriksaan mungkin masih diperlukan.

Keputihan atau Air Ketuban Bocor?

Ini adalah antara perbezaan paling penting untuk difahami, terutama pada trimester kedua dan ketiga.

Keputihan biasa

Keputihan biasanya:

• sedikit berlendir;
• agak melekit;
• putih atau jernih;
• berubah jumlahnya dari semasa ke semasa.

Air ketuban

Air ketuban lebih menyerupai air. Apabila selaput ketuban pecah, sesetengah wanita mengalami pancutan cecair secara tiba-tiba, manakala yang lain hanya merasakan cecair menitis perlahan tetapi berterusan.

Ia mungkin sukar dikawal seperti air kencing.

Jangan bergantung kepada warna sahaja untuk menentukan sama ada sesuatu cecair ialah air ketuban.

Jika cecair terus membasahi pakaian atau tuala wanita dan anda tidak pasti sama ada ia air ketuban, air kencing atau keputihan, hubungi klinik bersalin atau hospital untuk mendapatkan arahan.

Lebih penting untuk mendapatkan pemeriksaan jika keadaan ini berlaku sebelum 37 minggu kehamilan.

Jika cecair berwarna hijau, coklat, berbau tidak menyenangkan atau disertai pendarahan, ia juga memerlukan perhatian segera.

Keputihan atau Air Kencing?

Kehamilan juga meningkatkan kemungkinan sedikit air kencing terkeluar apabila:

• batuk;
• bersin;
• ketawa;
• mengangkat sesuatu;
• pundi kencing sangat penuh.

Rahim yang semakin besar boleh memberikan tekanan kepada pundi kencing.

Air kencing biasanya mempunyai bau yang lebih mudah dikenali, tetapi membezakannya daripada air ketuban tidak semestinya mudah.

Jika kebocoran berulang atau anda tidak pasti, lebih selamat mendapatkan pemeriksaan.

Punca Keputihan Tidak Normal Ketika Hamil

Jangkitan kulat Candida

Candida sebenarnya boleh berada dalam faraj tanpa menyebabkan masalah.

Apabila keseimbangan persekitaran faraj berubah, kulat ini boleh berkembang secara berlebihan.

Kehamilan merupakan salah satu faktor yang meningkatkan kecenderungan tersebut.

Gejala lazim termasuk:

• keputihan putih bergumpal;
• gatal;
• rasa pedih;
• iritasi pada vulva.

Bacterial vaginosis

BV berlaku apabila keseimbangan bakteria normal dalam faraj terganggu.

Ciri klasiknya ialah:

• peningkatan keputihan;
• tekstur nipis;
• warna putih kelabu atau kelabu;
• bau hanyir.

Namun, sesetengah wanita dengan BV tidak mempunyai simptom yang jelas.

Trichomoniasis

Trichomoniasis ialah jangkitan kelamin yang boleh menyebabkan:

• keputihan bertambah;
• warna putih, kuning atau hijau;
• bau yang tidak menyenangkan;
• rasa gatal atau pedih;
• ketidakselesaan ketika kencing.

Ramai individu yang mempunyai jangkitan ini juga tidak mengalami simptom.

Jangkitan kelamin lain

Gonorea dan chlamydia juga boleh menyebabkan perubahan lelehan faraj, tetapi kedua-duanya boleh berlaku tanpa simptom yang jelas.

Oleh sebab itu, ujian mungkin diperlukan berdasarkan sejarah seksual, simptom dan penilaian doktor.

Adakah Keputihan Berubah Mengikut Trimester?

Trimester pertama

Perubahan hormon bermula seawal peringkat awal kehamilan. Sesetengah wanita mula melihat peningkatan keputihan sebelum perubahan fizikal lain menjadi jelas.

Sedikit spotting boleh berlaku dalam sesetengah keadaan, tetapi pendarahan yang berterusan atau bersama sakit memerlukan penilaian.

Trimester kedua

Keputihan fisiologi biasanya berterusan dan mungkin menjadi lebih ketara.

Pada tahap ini, cecair yang terlalu berair dan berterusan perlu diberikan perhatian kerana kebocoran air ketuban perlu dipertimbangkan.

Trimester ketiga

Jumlah keputihan boleh bertambah lagi apabila tubuh menghampiri kelahiran.

Pada minggu-minggu akhir, ibu juga mungkin mendapati lendir lebih tebal atau seperti jeli. Ini boleh berkaitan dengan perubahan mucus plug.

Namun, kebocoran air ketuban masih perlu dibezakan daripada keputihan biasa.

Apa Itu Mucus Plug dan “Show”?

Sepanjang kehamilan, mukus yang tebal terkumpul pada serviks dan membantu membentuk penghalang yang dikenali sebagai mucus plug.

Apabila serviks mula berubah sebagai persediaan untuk proses kelahiran, sebahagian atau keseluruhan mukus ini boleh keluar.

Ia boleh kelihatan:

• jernih;
• putih;
• merah jambu;
• sedikit berdarah;
• tebal dan seperti jeli.

Keadaan tersebut dikenali sebagai show apabila terdapat sedikit darah bercampur dengan mukus.

Jangan keliru antara show yang mempunyai sedikit kesan darah dengan pendarahan yang banyak.

Bila Keputihan Ketika Hamil Perlu Diperiksa?

Buat pemeriksaan jika anda mengalami perubahan keputihan seperti:

• kuning terang atau pekat;
• hijau;
• kelabu;
• bau hanyir atau busuk;
• gatal yang ketara;
• pedih pada faraj atau vulva;
• sakit ketika membuang air kecil;
• sakit pelvis;
• keputihan yang berubah secara mendadak;
• simptom yang berulang walaupun sudah pernah dirawat.

Pemeriksaan menjadi lebih penting kerana simptom beberapa jangkitan boleh kelihatan hampir sama.

Bila Perlu Mendapatkan Rawatan Dengan Segera?

Hubungi unit bersalin, klinik atau jabatan kecemasan dengan segera jika berlaku:

1. Pendarahan yang banyak atau semakin bertambah.
2. Sakit abdomen atau kekejangan yang kuat.
3. Cecair seperti air mengalir secara berterusan dan disyaki air ketuban.
4. Air ketuban atau cecair yang berwarna hijau, coklat atau berbau busuk.
5. Demam atau rasa sangat tidak sihat.
6. Pening teruk, lemah atau hampir pitam.
7. Pergerakan bayi berkurangan daripada kebiasaan apabila anda sudah berada pada tahap kehamilan di mana pergerakannya biasanya dirasai.
8. Kebocoran cecair sebelum 37 minggu.

Jangan tunggu sehingga temujanji antenatal seterusnya jika terdapat tanda bahaya.

Bagaimana Doktor Menentukan Punca Keputihan?

Doktor tidak semestinya boleh menentukan punca hanya dengan melihat warna.

Penilaian biasanya bermula dengan beberapa soalan seperti:

• Bila perubahan bermula?
• Apakah warnanya?
• Adakah terdapat bau?
• Adakah ia pekat, cair atau berbuih?
• Adakah terdapat gatal atau pedih?
• Adakah sakit ketika kencing?
• Adakah terdapat pendarahan?
• Berapakah usia kandungan?

Pemeriksaan faraj atau pelvis mungkin dilakukan apabila sesuai.

Dalam sesetengah keadaan, sampel lelehan diambil untuk mengesan bakteria, kulat atau organisma tertentu. Ujian jangkitan kelamin juga mungkin disyorkan bergantung kepada keadaan.

Pendekatan ini jauh lebih tepat berbanding cuba mendiagnosis berdasarkan gambar atau warna keputihan semata-mata.

Bagaimana Keputihan Tidak Normal Dirawat?

Rawatan bergantung kepada punca.

Keputihan normal

Leukorrhea normal tidak memerlukan ubat.

Jika jumlahnya banyak, pantyliner boleh membantu meningkatkan keselesaan. Tukar dengan kerap supaya kawasan tersebut tidak kekal lembap terlalu lama.

Jangkitan kulat

Ubat antikulat tertentu boleh digunakan ketika hamil, tetapi pemilihan rawatan perlu mengambil kira kehamilan.

Jangan mengambil ubat antikulat oral atau menggunakan ubat faraj secara sembarangan hanya kerana pernah mengalami simptom serupa sebelum ini.

Bacterial vaginosis

BV boleh dirawat menggunakan antibiotik apabila rawatan diperlukan.

Jenis ubat dan kaedah penggunaannya perlu ditentukan berdasarkan penilaian profesional kesihatan.

Jangkitan kelamin

Rawatan bergantung kepada organisma yang menyebabkan jangkitan.

Dalam keadaan tertentu, pasangan seksual juga mungkin perlu menjalani ujian atau rawatan untuk mengurangkan risiko jangkitan semula.

Bolehkah Ibu Hamil Membeli Ubat Keputihan Sendiri?

Ini bukan pilihan terbaik jika punca belum jelas.

Masalahnya ialah gejala beberapa keadaan bertindih.

Sebagai contoh, kegatalan mungkin disebabkan oleh Candida, tetapi iritasi kulit atau jangkitan lain juga boleh memberikan simptom yang hampir sama.

Rawatan yang salah boleh:

• tidak menyelesaikan masalah;
• melambatkan diagnosis sebenar;
• menyebabkan iritasi tambahan;
• mendedahkan ibu kepada ubat yang tidak diperlukan.

Semasa hamil, maklumkan kepada doktor atau ahli farmasi bahawa anda sedang mengandung sebelum menggunakan ubat.

Cara Menjaga Kesihatan Faraj Ketika Hamil

Beberapa langkah mudah boleh membantu mengurangkan iritasi.

1. Cuci bahagian luar dengan lembut.
   Air dan pencuci lembut jika diperlukan biasanya mencukupi.
2. Jangan melakukan vaginal douche.
   Faraj mempunyai mekanisme pembersihan sendiri.
3. Elakkan produk berpewangi jika menyebabkan iritasi.
   Ini termasuk semburan, deodoran intim dan sesetengah pencuci berpewangi.
4. Pilih seluar dalam yang selesa.
   Fabrik yang membenarkan pengudaraan lebih baik boleh meningkatkan keselesaan.
5. Tukar pakaian yang basah.
   Elakkan duduk terlalu lama dengan pakaian renang atau pakaian senaman yang lembap.
6. Elakkan memasukkan bahan tradisional ke dalam faraj.
   Produk herba atau bahan rumah tidak semestinya selamat dan boleh mengganggu persekitaran faraj.
7. Amalkan hubungan seksual yang lebih selamat.
   Perlindungan daripada jangkitan kelamin kekal relevan sepanjang kehamilan.

Mitos Tentang Keputihan Ketika Hamil

Mitos 1: Semua keputihan ketika hamil ialah jangkitan

Fakta: Peningkatan keputihan merupakan perubahan fisiologi yang biasa ketika hamil.

Mitos 2: Semua keputihan putih ialah jangkitan kulat

Fakta: Leukorrhea normal juga biasanya berwarna putih atau putih susu. Jangkitan kulat lebih disyaki apabila keputihan bergumpal serta terdapat gatal atau iritasi.

Mitos 3: Warna hijau bermaksud satu penyakit tertentu

Fakta: Walaupun perubahan warna boleh memberikan petunjuk, diagnosis tidak boleh dibuat berdasarkan warna sahaja.

Mitos 4: Faraj perlu dicuci dari dalam untuk menghilangkan keputihan

Fakta: Vaginal douche tidak diperlukan dan boleh mengganggu keseimbangan normal faraj.

Mitos 5: Keputihan yang banyak pasti air ketuban

Fakta: Keputihan memang boleh meningkat dengan ketara ketika hamil. Namun cecair yang sangat cair dan terus mengalir perlu diperiksa untuk memastikan ia bukan air ketuban.

Kesimpulan

Keputihan ketika hamil biasanya bertambah dan kebanyakannya merupakan perubahan normal tubuh. Keputihan yang jernih atau putih susu, tidak berbau kuat serta tidak menyebabkan gatal atau sakit biasanya lebih meyakinkan.

Namun, jangan hanya melihat warna. Perubahan bau, tekstur, jumlah dan simptom lain memberikan maklumat yang sama penting. Keputihan hijau, kuning pekat, kelabu berbau hanyir, kegatalan atau rasa pedih sebaiknya diperiksa kerana jangkitan mungkin berlaku.

Perkara yang paling penting ialah mengenali tanda yang tidak boleh ditunggu. Pendarahan banyak, sakit kuat, demam, kebocoran cecair seperti air, atau perubahan pergerakan bayi memerlukan penilaian perubatan dengan segera.

Soalan Lazim Mengenai Keputihan Ketika Hamil