Kemandulan Lelaki: Punca, Tanda, Ujian Kesuburan dan Rawatan

Apabila pasangan sukar mendapatkan anak, perhatian sering tertumpu kepada kesuburan wanita. Hakikatnya, kesuburan melibatkan kedua-dua pasangan, dan masalah pada sistem reproduktif lelaki juga boleh menjadi penyumbang penting.

Pertubuhan Kesihatan Sedunia atau WHO mentakrifkan infertiliti sebagai kegagalan mencapai kehamilan selepas 12 bulan atau lebih hubungan seksual berkala tanpa perlindungan. WHO menganggarkan kira-kira 1 dalam 6 individu usia reproduktif di seluruh dunia mengalami infertiliti sepanjang hayat mereka.

Dalam bahasa harian, keadaan ini sering disebut sebagai kemandulan lelaki. Namun, istilah “ketidaksuburan lelaki” atau male infertility biasanya lebih tepat kerana masalah kesuburan tidak semestinya bermaksud seorang lelaki langsung tidak mampu mendapat zuriat.

Sesetengah lelaki mempunyai jumlah sperma yang rendah tetapi masih boleh mencapai kehamilan. Ada pula yang memerlukan rawatan tertentu atau teknologi reproduktif seperti intrauterine insemination atau IUI, in vitro fertilisation atau IVF dan intracytoplasmic sperm injection atau ICSI.

Perkara paling penting ialah mengenal pasti punca sebenar dan bukannya terus mengambil supplement atau produk yang mendakwa mampu “menguatkan sperma”.

Apa Itu Kemandulan Lelaki?

Kemandulan lelaki atau male infertility merujuk kepada infertiliti yang berkaitan dengan faktor pada sistem reproduktif lelaki.

Masalah tersebut boleh melibatkan:

• penghasilan sperma
• bilangan sperma
• pergerakan sperma
• bentuk sperma
• hormon reproduktif
• struktur testis atau saluran reproduktif
• proses ejakulasi
• fungsi seksual
• faktor genetik tertentu

WHO menyatakan antara penyebab utama infertiliti lelaki ialah masalah pengeluaran semen, ketiadaan atau bilangan sperma yang rendah serta kelainan pada pergerakan dan bentuk sperma.

Infertiliti pula boleh dibahagikan kepada dua kategori.

Infertiliti primer

Pasangan tidak pernah mencapai kehamilan sebelum ini.

Infertiliti sekunder

Kehamilan pernah berlaku sebelum ini, tetapi pasangan kemudian mengalami kesukaran untuk mendapatkan kehamilan sekali lagi.

Seseorang lelaki yang pernah mempunyai anak sebelum ini masih boleh mengalami masalah kesuburan kemudian dalam hidup.

Bagaimana Kesuburan Lelaki Berlaku?

Untuk memahami punca kemandulan lelaki, kita perlu memahami bagaimana sperma dihasilkan.

Secara ringkas:

1. Hypothalamus di otak menghantar isyarat hormon.
2. Kelenjar pituitari menghasilkan hormon seperti FSH dan LH.
3. Hormon ini merangsang testis.
4. Testis menghasilkan sperma dan testosteron.
5. Sperma melalui proses pematangan.
6. Sperma bergerak melalui saluran reproduktif.
7. Semasa ejakulasi, sperma bercampur dengan cecair daripada kelenjar reproduktif untuk membentuk semen atau air mani.
8. Sperma perlu bergerak melalui sistem reproduktif wanita untuk mencapai ovum.
9. Sperma yang sesuai perlu berupaya menyuburkan ovum.

Maka masalah boleh berlaku di banyak peringkat:

Penghasilan sperma → pematangan → pengangkutan → ejakulasi → pergerakan → persenyawaan

Gangguan pada satu atau beberapa peringkat ini boleh menurunkan peluang kehamilan.

Apakah Punca Kemandulan Lelaki?

Tiada satu punca sahaja yang boleh menerangkan semua kes ketidaksuburan lelaki.

Garis panduan European Association of Urology atau EAU menyenaraikan pelbagai kemungkinan termasuk kelainan sistem urogenital, gangguan genetik, varicocele, jangkitan, masalah hormon, kanser serta pendedahan kepada rawatan seperti kemoterapi dan radioterapi.

1. Bilangan sperma rendah

Keadaan bilangan atau kepekatan sperma yang rendah dikenali sebagai oligozoospermia.

Secara umum, semakin sedikit sperma yang terdapat dalam ejakulasi, semakin berkurang peluang untuk sperma yang sesuai mencapai dan menyuburkan ovum.

Namun:

Bilangan sperma rendah tidak sama dengan mandul sepenuhnya.

Kesuburan perlu dinilai berdasarkan keseluruhan keputusan analisis semen serta faktor pasangan.

2. Tiada sperma dalam air mani

Azoospermia bermaksud tiada spermatozoa dikesan dalam ejakulasi.

Ia boleh berlaku kerana dua mekanisme utama:

• sperma tidak dihasilkan dengan mencukupi oleh testis
• sperma dihasilkan tetapi tidak dapat keluar kerana terdapat halangan pada saluran reproduktif

Punca dan rawatan kedua-dua keadaan ini sangat berbeza. Sebab itu azoospermia memerlukan pemeriksaan lebih menyeluruh.

3. Pergerakan sperma yang tidak baik

Sperma bukan sahaja perlu wujud dalam jumlah mencukupi. Ia juga perlu bergerak.

Sperm motility merujuk kepada peratusan sperma yang bergerak, sementara progressive motility menilai sperma yang bergerak ke hadapan dengan berkesan.

Masalah pergerakan boleh mengurangkan keupayaan sperma untuk mencapai ovum.

4. Bentuk sperma tidak normal

Sperm morphology menerangkan bentuk dan struktur sperma.

Sperma mempunyai bahagian kepala, bahagian tengah dan ekor yang memainkan fungsi tertentu.

Namun, morphology perlu ditafsirkan dengan berhati-hati. Peratusan morphology yang rendah sahaja tidak boleh digunakan untuk mengisytiharkan seseorang lelaki subur atau tidak subur.

5. Varicocele

Varicocele ialah pembesaran vena dalam skrotum di sekitar testis. Ia boleh dikaitkan dengan masalah kesuburan, pengecilan testis atau ketidakselesaan.

Varicocele boleh mempengaruhi persekitaran testis dan pada sesetengah lelaki berkaitan dengan kemerosotan parameter sperma.

Tetapi satu perkara penting perlu difahami:

Tidak semua varicocele memerlukan pembedahan.

Garis panduan AUA dan ASRM menyarankan pembedahan dipertimbangkan terutama apabila lelaki sedang mencuba mendapatkan anak, mempunyai varicocele yang boleh dirasai melalui pemeriksaan fizikal dan analisis semen yang abnormal. Varicocele yang hanya ditemui melalui imaging tanpa boleh dirasai secara klinikal biasanya bukan alasan automatik untuk pembedahan.

6. Gangguan hormon

Penghasilan sperma bergantung kepada sistem hormon yang melibatkan:

• hypothalamus
• kelenjar pituitari
• FSH
• LH
• testosteron
• testis

Gangguan pada mana-mana komponen ini boleh menjejaskan spermatogenesis atau proses penghasilan sperma.

WHO turut menyenaraikan gangguan hormon yang melibatkan pituitari, hypothalamus dan testis sebagai antara penyebab infertiliti lelaki.

7. Saluran sperma tersumbat

Sperma boleh dihasilkan dengan baik tetapi gagal keluar bersama semen jika salurannya tersumbat.

Halangan boleh berlaku selepas:

• jangkitan
• kecederaan
• pembedahan tertentu
• vasektomi
• kelainan kongenital

Dalam kes tertentu, pembetulan pembedahan atau pengambilan sperma secara prosedur boleh dipertimbangkan.

8. Masalah ejakulasi

Antaranya ialah retrograde ejaculation, iaitu semen bergerak ke arah pundi kencing dan bukannya keluar melalui uretra seperti biasa.

Masalah lain termasuk:

• sukar atau tidak dapat ejakulasi
• ejakulasi yang sangat sedikit
• gangguan saraf tertentu
• kesan sesetengah ubat

9. Masalah pada testis

Penghasilan sperma boleh terjejas akibat:

• testis tidak turun ketika kecil
• kecederaan atau trauma
• testicular torsion terdahulu
• jangkitan tertentu
• kanser testis
• pembedahan testis
• kemoterapi
• radioterapi

EAU turut memasukkan cryptorchidism, trauma testis serta pendedahan kepada rawatan gonadotoksik sebagai faktor penting yang perlu dikenal pasti ketika mengambil sejarah pesakit.

10. Faktor genetik

Sebahagian kes azoospermia atau penghasilan sperma yang sangat rendah boleh mempunyai punca genetik.

Contohnya termasuk:

• Klinefelter syndrome
• microdeletion kromosom Y
• perubahan gen CFTR yang berkaitan dengan ketiadaan vas deferens tertentu
• kelainan kromosom lain

Ujian genetik bukan ujian rutin bagi semua lelaki. Ia biasanya dipertimbangkan berdasarkan keputusan analisis sperma, pemeriksaan dan keadaan klinikal.

Faktor Gaya Hidup Yang Boleh Menjejaskan Kesuburan Lelaki

Kesuburan tidak hanya bergantung kepada penyakit.

WHO menyatakan merokok, pengambilan alkohol berlebihan dan obesiti boleh menjejaskan kesuburan, manakala pendedahan kepada sesetengah pencemar serta toksin persekitaran boleh merosakkan gamet.

EAU pula mengaitkan obesiti, aktiviti fizikal rendah, merokok dan pengambilan alkohol yang tinggi dengan penurunan kualiti sperma.

Antara perkara yang patut diberi perhatian ialah:

Merokok

Merokok dikaitkan dengan parameter sperma yang lebih buruk.

Berhenti merokok memberi manfaat bukan sahaja kepada kesuburan tetapi juga kesihatan jantung, paru-paru dan salur darah.

Obesiti

Berat badan berlebihan boleh berkait dengan perubahan hormon termasuk testosteron serta masalah metabolik yang mungkin mempengaruhi fungsi reproduktif.

Kurang aktiviti fizikal

Aktiviti fizikal yang sesuai merupakan sebahagian daripada gaya hidup sihat dan mungkin membantu memperbaiki beberapa faktor kesihatan yang berkaitan dengan kesuburan.

Alkohol berlebihan

Pengambilan alkohol yang tinggi atau kronik boleh menjejaskan sistem hormon dan kesihatan reproduktif.

Steroid anabolik

Ini merupakan faktor yang sangat penting tetapi sering terlepas pandang.

Steroid anabolik yang digunakan untuk meningkatkan otot boleh menekan isyarat hormon dari otak kepada testis. Akibatnya, penghasilan sperma boleh merosot dengan ketara, malah azoospermia boleh berlaku.

WHO menyatakan penggunaan steroid anabolik boleh menyebabkan parameter semen menjadi abnormal.

Pendedahan pekerjaan dan persekitaran

Sesetengah lelaki mungkin terdedah kepada:

• racun perosak
• bahan kimia industri
• solvent
• logam berat
• haba berlebihan
• bahan toksik tertentu

Risiko sebenar bergantung kepada jenis, tahap dan tempoh pendedahan.

Apakah Tanda Lelaki Tidak Subur?

Salah satu kekeliruan terbesar ialah menganggap masalah kesuburan mesti menghasilkan simptom.

Sebenarnya, ramai lelaki dengan masalah kesuburan tidak mempunyai tanda yang jelas.

Mereka mungkin mempunyai:

• ereksi normal
• hubungan seksual normal
• ejakulasi normal
• air mani yang kelihatan normal

tetapi analisis semen menunjukkan masalah pada bilangan, pergerakan atau morphology sperma.

Oleh itu, anda tidak boleh menentukan sama ada sperma subur atau tidak hanya dengan melihat warna, kepekatan atau jumlah air mani menggunakan mata kasar.

Antara tanda atau keadaan yang mungkin berkaitan dengan masalah reproduktif ialah:

• pasangan sukar mencapai kehamilan
• masalah ereksi
• sukar ejakulasi
• ejakulasi sangat sedikit
• libido menurun
• sakit pada testis
• bengkak skrotum
• perubahan saiz testis
• ketulan pada testis
• perkembangan seksual yang tidak normal
• perubahan ciri badan yang mungkin berkaitan dengan gangguan hormon

Simptom ini tidak semestinya bermaksud seseorang mengalami kemandulan. Pemeriksaan klinikal masih diperlukan.

Bila Lelaki Patut Membuat Ujian Kesuburan?

Secara umum, pasangan disarankan mendapatkan penilaian apabila tidak mencapai kehamilan selepas 12 bulan hubungan seksual berkala tanpa kontraseptif. WHO dan EAU menggunakan tempoh 12 bulan dalam definisi serta penilaian infertiliti.

Namun, tidak semestinya perlu menunggu 12 bulan jika terdapat faktor tertentu.

Penilaian lebih awal mungkin wajar jika lelaki mempunyai:

• sejarah testis tidak turun
• trauma atau pembedahan testis
• kanser
• kemoterapi atau radioterapi
• penggunaan steroid anabolik
• masalah ereksi atau ejakulasi
• ketulan atau perubahan testis
• penyakit hormon tertentu
• sejarah pembedahan sistem reproduktif
• analisis sperma terdahulu yang abnormal

Umur dan status kesuburan pasangan wanita juga penting kerana masa untuk melakukan siasatan atau rawatan mungkin perlu disesuaikan.

Garis panduan EAU menekankan supaya kedua-dua pasangan dinilai secara serentak, bukannya menunggu semua pemeriksaan wanita selesai sebelum menilai lelaki.

Bagaimana Doktor Mengesan Punca Kemandulan Lelaki?

Pemeriksaan kesuburan lelaki biasanya bermula dengan beberapa langkah asas.

1. Sejarah perubatan dan reproduktif

Doktor mungkin bertanya tentang:

• berapa lama pasangan mencuba mendapatkan anak
• sejarah kehamilan terdahulu
• penyakit semasa dan terdahulu
• jangkitan
• pembedahan
• trauma testis
• ubat
• supplement
• penggunaan testosteron
• penggunaan steroid anabolik
• merokok
• alkohol
• pekerjaan
• fungsi seksual
• sejarah keluarga

Maklumat ini penting kerana kadangkala puncanya boleh dikenal pasti sebelum ujian lanjutan dilakukan.

2. Pemeriksaan fizikal

Pemeriksaan boleh melibatkan:

• saiz dan konsistensi testis
• skrotum
• epididimis
• vas deferens
• varicocele
• kelainan zakar
• tanda gangguan hormon

Jika terdapat ketulan atau perubahan testis, penilaian lanjut tidak patut ditangguhkan.

3. Analisis semen

Analisis semen atau analisis sperma ialah salah satu ujian paling penting dalam penilaian kesuburan lelaki.

WHO menerbitkan manual makmal khusus untuk menyeragamkan cara semen diperiksa dan diproses.

Ujian boleh menilai:

• isipadu semen
• sperm concentration
• total sperm number
• motility
• progressive motility
• morphology
• vitality
• parameter lain apabila diperlukan

Cara Memahami Keputusan Analisis Sperma

WHO menggunakan data daripada lelaki yang mencapai kehamilan secara semula jadi sebagai rujukan makmal.

Antara lower reference limits yang digunakan berdasarkan WHO edisi keenam ialah:

Tetapi angka ini perlu difahami dengan betul.

Ia bukan garisan yang memisahkan lelaki “subur” dan “mandul”.

Nilai tersebut mewakili bahagian bawah taburan parameter dalam populasi rujukan. Lelaki dengan keputusan di bawah satu parameter masih mungkin mencapai kehamilan, manakala lelaki dengan keputusan di atas semua nilai tersebut belum tentu pasti subur.

Sperm concentration

Bilangan sperma dalam setiap mililiter semen.

Total sperm number

Jumlah keseluruhan sperma dalam satu ejakulasi.

Motility

Berapa banyak sperma yang bergerak.

Progressive motility

Berapa banyak sperma bergerak ke hadapan secara progresif.

Morphology

Peratusan sperma yang memenuhi kriteria bentuk tertentu di bawah mikroskop.

Vitality

Peratusan sperma yang masih hidup.

Kesemua parameter perlu ditafsirkan bersama.

Kenapa Analisis Sperma Kadang-kadang Perlu Diulang?

Penghasilan sperma ialah proses biologi dan keputusan semen boleh berubah dari satu sampel ke sampel lain.

Ia boleh dipengaruhi oleh pelbagai faktor termasuk:

• penyakit atau demam
• tempoh sejak ejakulasi terakhir
• cara sampel dikumpulkan
• ubat tertentu
• perubahan kesihatan

Sebab itu, satu keputusan yang abnormal tidak sepatutnya terus digunakan untuk membuat kesimpulan bahawa seseorang “mandul”.

EAU mengesyorkan sekurang-kurangnya dua analisis semen berturut-turut apabila keputusan asas adalah abnormal.

Ujian Kesuburan Lelaki Yang Lain

Analisis sperma bukan satu-satunya pemeriksaan.

Berdasarkan keadaan seseorang, doktor mungkin mencadangkan:

Ujian hormon

Antara hormon yang boleh diperiksa ialah:

• FSH
• LH
• testosteron

Ia amat relevan dalam keadaan seperti oligozoospermia atau azoospermia dan apabila terdapat tanda gangguan hormon.

Ultrasound

Ultrasound skrotum boleh digunakan dalam keadaan tertentu untuk menilai:

• testis
• struktur skrotum
• varicocele
• tanda halangan tertentu
• kelainan lain

Ia bukan bermaksud setiap lelaki yang melakukan pemeriksaan kesuburan semestinya memerlukan ultrasound.

Ujian genetik

Boleh dipertimbangkan terutamanya apabila terdapat:

• azoospermia
• penghasilan sperma yang sangat rendah
• tanda keadaan genetik
• kelainan vas deferens tertentu

Ujian sperm DNA fragmentation

Ujian DNA sperma tersedia, tetapi ia bukan ujian rutin yang diperlukan oleh semua lelaki.

EAU menyarankan penggunaannya dalam keadaan terpilih seperti sesetengah kes kehilangan kehamilan berulang, kegagalan rawatan reproduktif atau infertiliti yang tidak dapat dijelaskan.

Bolehkah Kemandulan Lelaki Dirawat?

Ya, sesetengah punca boleh dirawat, tetapi rawatan bergantung kepada diagnosis.

Tidak wujud satu ubat atau supplement yang sesuai untuk semua lelaki.

1. Perubahan gaya hidup

Langkah awal mungkin termasuk:

• berhenti merokok
• mengawal berat badan
• meningkatkan aktiviti fizikal
• mengurangkan alkohol berlebihan
• menghentikan steroid anabolik
• mengurus penyakit kronik
• mengurangkan pendedahan kepada toksin tertentu

Perubahan gaya hidup boleh membantu memperbaiki kesihatan secara keseluruhan dan mungkin membantu beberapa parameter sperma.

2. Rawatan gangguan hormon

Jika terdapat kekurangan atau gangguan hormon tertentu, rawatan khusus boleh digunakan untuk merangsang penghasilan sperma.

Contohnya, gonadotropin digunakan dalam sesetengah lelaki dengan hypogonadotropic hypogonadism. Rawatan seperti ini memerlukan pemantauan pakar dan bukannya diambil sendiri.

3. Rawatan jangkitan

Jika jangkitan tertentu dikenal pasti, rawatan yang sesuai mungkin diberikan.

Namun antibiotik tidak sepatutnya diberikan semata-mata kerana keputusan sperma rendah tanpa bukti jangkitan.

4. Rawatan varicocele

Pembedahan varicocele boleh dipertimbangkan pada pesakit yang sesuai.

Ia bukan rawatan automatik untuk semua lelaki dengan varicocele, terutama jika varicocele hanya kelihatan pada imaging atau analisis sperma normal.

5. Pembedahan untuk halangan

Sesetengah masalah saluran reproduktif boleh dirawat melalui prosedur pembedahan.

Pilihan bergantung kepada lokasi dan punca halangan serta faktor kesuburan pasangan.

6. Pengambilan sperma melalui prosedur

Dalam sesetengah kes azoospermia, sperma mungkin masih boleh diperoleh daripada epididimis atau testis untuk digunakan bersama teknologi reproduktif.

Untuk non-obstructive azoospermia tertentu, microdissection testicular sperm extraction atau micro-TESE boleh menjadi pilihan berdasarkan penilaian pakar.

7. IUI

Dalam intrauterine insemination, sampel sperma diproses sebelum sperma dimasukkan ke dalam rahim sekitar waktu ovulasi.

Ia sesuai untuk situasi tertentu dan bukan pilihan terbaik bagi semua bentuk faktor lelaki.

8. IVF

Dalam in vitro fertilisation, ovum dan sperma dipertemukan di makmal sebelum embrio yang sesuai dipindahkan ke rahim.

9. ICSI

Intracytoplasmic sperm injection ialah teknik di mana satu sperma disuntik secara langsung ke dalam ovum.

ICSI amat penting dalam rawatan sesetengah bentuk faktor lelaki yang teruk dan boleh digunakan bersama sperma yang diperoleh melalui prosedur tertentu.

Pilihan antara rawatan konservatif, pembedahan, IUI, IVF atau ICSI perlu mengambil kira kedua-dua pasangan, termasuk umur dan status kesuburan pasangan wanita.

Adakah Testosteron Boleh Meningkatkan Kesuburan Lelaki?

Ini merupakan salah satu salah faham paling penting.

Seseorang mungkin beranggapan:

“Kalau testosteron ialah hormon lelaki, lebih banyak testosteron tentu menghasilkan lebih banyak sperma.”

Tidak semestinya.

Testosteron yang diambil dari luar badan boleh menekan sistem hormon otak yang diperlukan untuk merangsang testis menghasilkan sperma.

EAU secara jelas mengesyorkan supaya terapi testosteron tidak digunakan untuk merawat infertiliti lelaki atau pada lelaki yang sedang merancang untuk menjadi bapa.

Jika seorang lelaki sedang menggunakan testosteron atau steroid anabolik dan mahu mempunyai anak, perkara ini perlu diberitahu kepada doktor.

Jangan hentikan ubat preskripsi secara sembarangan tanpa berbincang dengan doktor yang merawat.

Adakah Supplement Kesuburan Lelaki Berkesan?

Pasaran dipenuhi produk seperti:

• antioksidan
• vitamin
• mineral
• herba
• “sperm booster”
• formula kesuburan lelaki

Masalahnya ialah bukti saintifik tidak cukup kukuh untuk menganggap semua lelaki akan mendapat manfaat.

EAU menyatakan bukti mengenai antioksidan bagi infertiliti lelaki masih bercanggah dan tidak mempunyai data yang cukup kuat untuk menentukan antioksidan atau regimen terbaik. Garis panduan tersebut tidak menyarankan antioksidan secara rutin bagi infertiliti idiopatik.

Jadi pendekatan yang lebih rasional ialah:

1. lakukan penilaian terlebih dahulu
2. kenal pasti punca jika ada
3. rawat masalah yang boleh diperbetulkan
4. bincangkan supplement dengan profesional kesihatan jika diperlukan

Jangan biarkan beberapa bulan atau tahun terbuang hanya dengan mencuba produk tanpa menjalani analisis sperma.

8 Cara Menjaga Kesihatan Sperma

Tiada kaedah yang boleh menjamin seseorang lelaki akan subur, tetapi beberapa langkah boleh membantu kesihatan reproduktif secara keseluruhan.

1. Berhenti merokok

Merokok dikaitkan dengan kualiti sperma yang lebih buruk.

2. Elakkan steroid anabolik

Terutama jika merancang mendapatkan anak.

3. Jangan mengambil testosteron sendiri

Beritahu doktor jika anda merancang kehamilan sebelum memulakan rawatan testosteron.

4. Kekalkan berat badan yang sihat

Obesiti dikaitkan dengan beberapa perubahan hormon dan kesihatan metabolik.

5. Aktif secara fizikal

Aktiviti fizikal yang konsisten memberi manfaat luas kepada kesihatan.

6. Hadkan alkohol berlebihan

Terutama pengambilan berat atau kronik.

7. Kurangkan pendedahan kepada bahan toksik

Gunakan perlindungan pekerjaan yang sesuai apabila bekerja dengan bahan kimia, racun perosak atau bahan industri.

8. Jangan abaikan masalah testis

Bengkak, ketulan, perubahan saiz atau sakit pada testis patut diperiksa.

Langkah gaya hidup boleh membantu, tetapi ia tidak menggantikan pemeriksaan perubatan apabila pasangan mengalami infertiliti.

Mitos dan Fakta Tentang Kemandulan Lelaki

Mitos 1: Kalau air mani keluar, mesti ada sperma

Fakta: Semen dan sperma bukan perkara yang sama. Lelaki dengan azoospermia masih boleh menghasilkan ejakulasi walaupun tiada sperma dikesan di dalamnya.

Mitos 2: Air mani yang pekat bermaksud sperma subur

Fakta: Rupa air mani tidak boleh menentukan bilangan, motility atau morphology sperma. Analisis makmal diperlukan.

Mitos 3: Masalah mendapatkan anak biasanya berpunca daripada wanita

Fakta: Infertiliti boleh berpunca daripada faktor lelaki, wanita, kedua-duanya atau punca yang tidak dapat dikenal pasti. Kedua-dua pasangan patut dinilai.

Mitos 4: Sperma rendah bermaksud mustahil mendapat anak

Fakta: Analisis semen bukan ujian “subur atau mandul”. Peluang bergantung kepada keseluruhan parameter serta faktor pasangan.

Mitos 5: Testosteron meningkatkan sperma

Fakta: Testosteron dari luar badan boleh menekan spermatogenesis dan tidak digunakan sebagai rawatan infertiliti lelaki.

Mitos 6: Semua varicocele perlu dibedah

Fakta: Rawatan bergantung kepada keadaan klinikal, keputusan semen dan faktor pasangan. Varicocele yang hanya ditemui melalui imaging bukan alasan automatik untuk pembedahan.

Mitos 7: Supplement boleh menyembuhkan kemandulan lelaki

Fakta: Tiada satu supplement yang terbukti menjadi rawatan universal. Punca sebenar perlu dikenal pasti terlebih dahulu.

Bila Perlu Jumpa Doktor?

Dapatkan penilaian kesuburan jika pasangan telah melakukan hubungan seksual berkala tanpa kontraseptif selama 12 bulan tetapi masih belum mencapai kehamilan.

Jangan tunggu terlalu lama jika terdapat:

• ketulan atau perubahan pada testis
• testis tidak turun ketika kecil
• sejarah pembedahan atau trauma testis
• sejarah kanser
• kemoterapi atau radioterapi
• masalah ereksi atau ejakulasi
• penggunaan steroid anabolik
• masalah hormon
• keputusan analisis sperma abnormal
• keadaan pasangan yang menyebabkan penilaian kesuburan perlu dilakukan lebih awal

Kesimpulan

Kemandulan lelaki boleh berpunca daripada pelbagai masalah termasuk bilangan sperma yang rendah, azoospermia, gangguan pergerakan atau morphology sperma, varicocele, masalah hormon, saluran yang tersumbat, faktor genetik, kecederaan testis serta pendedahan kepada rawatan atau faktor gaya hidup tertentu.

Ramai lelaki pula tidak menunjukkan sebarang simptom.

Oleh itu, rupa air mani atau kemampuan melakukan hubungan seksual tidak boleh digunakan untuk menentukan tahap kesuburan.

Analisis semen merupakan salah satu pemeriksaan asas terpenting, tetapi ia juga bukan ujian lulus atau gagal. Keputusan perlu dinilai bersama sejarah kesihatan, pemeriksaan fizikal, faktor pasangan dan ujian tambahan apabila diperlukan.

Rawatan pula bergantung kepada punca. Ada keadaan yang boleh dirawat dengan perubahan gaya hidup, terapi hormon khusus atau pembedahan, manakala sesetengah pasangan mungkin memerlukan IUI, IVF atau ICSI.

Perkara yang tidak patut dilakukan ialah membuang masa berbulan-bulan dengan produk “sperm booster” tanpa mengetahui apa sebenarnya yang berlaku.

Soalan Lazim Tentang Kemandulan Lelaki