Barli dan Air Barli: Khasiat, Kebaikan, Cara Pengambilan dan Kesan Sampingan

Barli sering dikaitkan dengan pelbagai manfaat kesihatan. Ada yang minum air barli apabila cuaca panas, ketika kurang sihat, untuk “menyejukkan badan”, malah ada yang percaya ia boleh membantu membersihkan buah pinggang atau merawat masalah kencing.

Namun, dari sudut pemakanan dan perubatan, kita perlu membezakan antara bijirin barli yang dimakan dengan air rebusan barli yang telah ditapis.

Ini kerana banyak manfaat barli yang mempunyai bukti saintifik sebenarnya berkaitan dengan kandungan seratnya, terutama beta glukan, dan bukannya semata mata air rebusan barli.

Barli boleh menjadi sebahagian daripada diet yang sihat, tetapi ia bukan ubat dan tidak sepatutnya digunakan untuk menggantikan rawatan bagi diabetes, kolesterol tinggi, penyakit buah pinggang atau jangkitan saluran kencing.

Apa Itu Barli?

Barli atau Hordeum vulgare merupakan sejenis bijirin yang telah digunakan sebagai makanan sejak ribuan tahun dahulu.

Seperti oat, gandum dan beras, barli boleh dimasak dan dimakan sebagai sumber karbohidrat. Ia juga boleh digunakan dalam sup, bubur, salad, roti dan pelbagai produk makanan.

Antara bentuk barli yang biasa ditemui ialah:

• Barli penuh atau hulled barley – hanya kulit luar yang tidak boleh dimakan dibuang, menyebabkan lebih banyak bahagian bijirin dikekalkan.
• Barli mutiara atau pearl barley – telah melalui lebih banyak proses penggilapan.
• Barli flakes – bijirin yang dileperkan untuk memudahkan penyediaan.
• Tepung barli – digunakan dalam sesetengah produk roti dan makanan diproses.

Secara umum, bijirin yang kurang diproses akan mengekalkan lebih banyak komponen asal bijirin.

Panduan Diet Malaysia turut menggalakkan pengambilan bijirin penuh dan sumber karbohidrat kompleks tinggi serat sebagai sebahagian pola pemakanan sihat.

Apa Pula Air Barli?

Air barli biasanya disediakan dengan merebus bijirin barli di dalam air.

Namun, terdapat dua cara pengambilannya:

1. Air barli diminum bersama bijirin yang telah direbus
2. Air rebusan ditapis dan bijirin dibuang

Kedua-duanya tidak semestinya mempunyai nilai pemakanan yang sama.

Apabila bijirin turut dimakan, kita mendapat serat dan komponen bijirin itu sendiri. Jika hanya air rebusan diminum, sebahagian bahan larut mungkin berada di dalam air, tetapi kita tidak boleh menganggap kandungan serat atau beta glukannya sama seperti apabila keseluruhan bijirin dimakan.

Ini merupakan perbezaan penting apabila membincangkan “khasiat air barli”.

Kandungan Nutrisi Barli

Barli membekalkan beberapa nutrien penting bergantung kepada jenis, tahap pemprosesan dan cara penyediaannya.

Antaranya termasuk:

• karbohidrat kompleks
• serat makanan
• beta glukan
• protein
• vitamin B tertentu
• magnesium
• fosforus
• selenium
• zat besi
• zink

Bagaimanapun, salah satu komponen yang paling banyak dikaji ialah beta glukan.

Apa Itu Beta Glukan?

Beta glukan ialah sejenis serat larut yang terdapat terutamanya dalam oat dan barli.

Apabila berada dalam saluran penghadaman, sebahagian serat larut ini membentuk campuran yang lebih likat. Sifat tersebut dipercayai memainkan peranan dalam beberapa kesannya terhadap metabolisme kolesterol serta tindak balas gula selepas makan.

Harvard T.H. Chan School of Public Health turut menyenaraikan beta glukan daripada oat dan barli sebagai serat larut yang boleh difermentasi oleh bakteria usus.

Pentadbiran Makanan dan Ubat ubatan Amerika Syarikat atau FDA juga mengiktiraf tuntutan kesihatan tertentu yang mengaitkan serat larut beta glukan daripada barli dengan pengurangan risiko penyakit jantung apabila diambil sebagai sebahagian diet yang rendah lemak tepu dan kolesterol.

Apakah Khasiat dan Kebaikan Barli?

1. Membantu meningkatkan pengambilan serat

Salah satu kelebihan utama barli ialah kandungan seratnya.

Serat membantu:

• menambah isipadu najis
• menyokong pergerakan usus yang normal
• membantu mengurangkan sembelit
• memberikan rasa kenyang
• menyokong kesihatan mikrobiota usus

Bijirin penuh juga mempunyai kelebihan kerana bahagian bran, germ dan endospermnya dikekalkan dengan lebih baik berbanding bijirin yang sangat diproses.

Harvard menyatakan bijirin penuh secara amnya membekalkan serat, vitamin B, magnesium, zat besi, zink dan pelbagai komponen tumbuhan yang bermanfaat.

2. Boleh membantu menurunkan kolesterol LDL

Ini antara manfaat barli yang mempunyai bukti paling kukuh.

Beta glukan daripada barli boleh membantu mengurangkan kolesterol LDL, iaitu jenis kolesterol yang sering disebut sebagai “kolesterol jahat”.

Satu meta analisis ujian klinikal mendapati pengambilan barli dan beta glukan daripada barli dikaitkan dengan penurunan kolesterol total dan LDL.

Satu lagi tinjauan sistematik dan meta analisis khusus terhadap beta glukan barli turut menyokong kesannya terhadap LDL dan beberapa penanda lipid berkaitan risiko kardiovaskular.

Bukti yang lebih terkini mengenai beta glukan bijirin juga menunjukkan penurunan sederhana kolesterol total dan LDL, terutama apabila pengambilan beta glukan mencapai sekitar 3 gram sehari atau lebih dalam kajian yang dianalisis.

Namun, ini tidak bermaksud seseorang yang mempunyai kolesterol tinggi boleh menggantikan ubat dengan air barli.

3. Menyokong kesihatan jantung

Manfaat terhadap kolesterol menjadikan barli menarik dalam konteks kesihatan kardiovaskular.

FDA membenarkan tuntutan tertentu mengenai serat larut daripada barli dan risiko penyakit jantung apabila makanan tersebut memenuhi syarat kandungan serat serta dimakan dalam diet rendah lemak tepu dan kolesterol.

Walau bagaimanapun, kesihatan jantung bergantung kepada keseluruhan pola hidup, termasuk:

• tidak merokok
• aktif secara fizikal
• mengawal tekanan darah
• menguruskan diabetes
• mengekalkan berat badan yang sesuai
• menghadkan makanan tinggi lemak tepu
• makan lebih banyak sayur, buah, kekacang dan bijirin penuh

Tiada satu makanan yang mampu “membersihkan salur darah” atau mencegah penyakit jantung secara bersendirian.

4. Boleh membantu mengurangkan lonjakan gula selepas makan

Barli juga mendapat perhatian kerana kesannya terhadap tindak balas glukosa selepas makan.

Meta analisis 2026 yang melibatkan 31 kajian terkawal mendapati pengambilan barli mengurangkan paras glukosa selepas makan pada beberapa titik masa awal serta memperbaiki beberapa tindak balas insulin.

Bagaimanapun, kajian yang sama tidak menunjukkan penurunan signifikan pada glukosa puasa atau HbA1c dalam jangka panjang.

Ini bermaksud dakwaan bahawa barli “merawat diabetes” adalah keterlaluan.

Lebih tepat untuk mengatakan:

Makanan yang mengandungi barli mungkin membantu mengurangkan lonjakan glukosa selepas makan dalam keadaan tertentu, tetapi kesannya terhadap kawalan diabetes jangka panjang masih tidak mencukupi untuk menggantikan rawatan standard.

Tambahan pula, EFSA pada 2025 mendapati bukti belum cukup konsisten untuk menyokong cadangan dos beta glukan tertentu yang lebih rendah bagi mengurangkan tindak balas glukosa selepas makan.

Jadi, jumlah, jenis makanan dan keseluruhan hidangan masih penting.

5. Membantu sistem penghadaman

Serat dalam barli boleh membantu meningkatkan isipadu najis dan menyokong pergerakan usus.

Bagi seseorang yang selama ini mengambil diet rendah serat, menambah barli boleh membantu meningkatkan jumlah serat harian.

Tetapi jangan meningkatkannya secara mendadak.

Peningkatan serat yang terlalu cepat boleh menyebabkan:

• kembung
• banyak angin
• kekejangan perut
• perubahan kekerapan membuang air besar

Tingkatkan pengambilan secara beransur ansur dan pastikan pengambilan cecair mencukupi jika tiada sekatan cecair daripada doktor.

6. Menyokong mikrobiota usus

Sesetengah serat dalam barli boleh difermentasi oleh mikroorganisma dalam usus.

Beta glukan juga diklasifikasikan sebagai serat yang boleh difermentasi.

Walaupun penyelidikan berkaitan mikrobiota berkembang pesat, berhati hati dengan dakwaan seperti barli boleh “detoks usus” atau “membuang toksin”.

Istilah tersebut tidak menerangkan proses fisiologi yang spesifik.

7. Boleh membantu rasa kenyang

Makanan tinggi serat lazimnya mengambil masa lebih lama untuk dimakan dan dihadam serta boleh meningkatkan rasa kenyang.

Oleh sebab itu, memasukkan barli dalam makanan mungkin membantu sesetengah individu menguruskan selera makan.

Tetapi barli bukan makanan pembakar lemak.

Penurunan berat badan masih bergantung pada faktor seperti:

• jumlah tenaga yang diambil
• aktiviti fizikal
• corak tidur
• ubat tertentu
• keadaan kesihatan
• saiz hidangan keseluruhan

Adakah Khasiat Air Barli Sama dengan Bijirin Barli?

Tidak semestinya.

Ini mungkin bahagian paling penting untuk difahami.

Jika bijirin turut dimakan

Anda berpeluang mendapatkan lebih banyak:

• serat
• beta glukan
• karbohidrat kompleks
• mineral
• komponen lain dalam bijirin

Jika hanya air barli yang ditapis diminum

Sebahagian bahan larut mungkin masuk ke dalam air semasa proses merebus.

Namun, kandungannya bergantung kepada:

• jenis barli
• jumlah barli
• jumlah air
• tempoh memasak
• sama ada bijirin dihancurkan
• tahap penapisan

Oleh itu, tidak tepat untuk menganggap segelas air barli yang jernih mempunyai manfaat serat yang sama dengan semangkuk bijirin barli.

Jika matlamat anda adalah untuk mendapatkan manfaat serat, memakan bijirin barli bersama air rebusannya biasanya lebih praktikal.

Betulkah Air Barli Boleh “Menyejukkan Badan”?

Dalam masyarakat Malaysia, air barli sering dianggap sebagai minuman yang “sejuk” atau digunakan ketika seseorang mengalami “panas badan”.

Dari perspektif perubatan moden, “panas badan” bukan diagnosis khusus.

Jika seseorang kurang minum atau mengalami dehidrasi ringan, mengambil cecair boleh membantu meningkatkan hidrasi. Tetapi itu tidak bermaksud barli mempunyai kesan perubatan khusus untuk “membuang panas”.

Sekiranya seseorang benar benar demam, puncanya perlu dipertimbangkan.

Demam boleh berlaku akibat:

• jangkitan virus
• jangkitan bakteria
• keradangan
• penyakit tertentu

Air barli boleh diminum sebagai minuman jika sesuai, tetapi ia bukan rawatan bagi penyebab demam.

Adakah Air Barli Bagus untuk Buah Pinggang?

Air barli kadangkala dipromosikan sebagai minuman untuk “mencuci buah pinggang”.

Dakwaan ini tidak tepat.

Buah pinggang yang sihat sememangnya melakukan tugas menapis darah, mengawal keseimbangan air dan elektrolit serta membuang bahan buangan melalui air kencing.

Tidak ada keperluan untuk melakukan “detoks buah pinggang” menggunakan air barli.

Pengambilan cecair yang mencukupi memang penting bagi kebanyakan orang. Namun, keperluan cecair berbeza mengikut umur, saiz badan, cuaca, tahap aktiviti dan keadaan kesihatan.

Malah, pesakit dengan penyakit buah pinggang tahap lanjut atau kegagalan buah pinggang mungkin perlu mengehadkan pengambilan cecair.

Jadi, nasihat untuk “minum air barli sebanyak mungkin untuk buah pinggang” boleh menjadi tidak sesuai bagi sesetengah pesakit.

Bolehkah Air Barli Merawat Jangkitan Saluran Kencing?

Tidak.

Air barli bukan antibiotik dan tidak terbukti membunuh bakteria penyebab jangkitan saluran kencing atau UTI.

Pengambilan cecair mencukupi boleh membantu mengekalkan hidrasi. NIDDK juga menyatakan bahawa pengambilan cecair tambahan boleh membantu dalam proses pemulihan bagi sesetengah pesakit jangkitan pundi kencing, dengan air kosong sebagai pilihan utama.

Namun, jangkitan pundi kencing bakteria biasanya memerlukan penilaian dan dalam banyak kes dirawat dengan antibiotik.

Jumpa doktor jika terdapat:

• sakit atau pedih ketika kencing
• kerap terasa hendak kencing
• air kencing berdarah
• sakit bahagian bawah abdomen
• demam atau menggigil
• loya atau muntah
• sakit di belakang atau bahagian sisi badan

Demam, menggigil dan sakit belakang atau sisi boleh menunjukkan jangkitan telah melibatkan buah pinggang dan memerlukan rawatan segera.

Bolehkah Pesakit Diabetes Mengambil Barli?

Secara umum, barli boleh dimasukkan dalam pelan pemakanan pesakit diabetes.

Malah, kandungan seratnya mungkin menjadikannya pilihan yang lebih baik berbanding sesetengah karbohidrat yang sangat diproses.

Namun, barli tetap mengandungi karbohidrat.

Perkara yang perlu diberikan perhatian ialah:

• saiz hidangan
• jumlah karbohidrat keseluruhan
• makanan lain dalam hidangan
• paras gula darah individu
• ubat diabetes yang digunakan

Yang lebih bermasalah ialah air barli yang ditambah banyak gula, sirap atau susu pekat.

Minuman seperti ini tidak boleh dianggap sebagai minuman kesihatan hanya kerana mengandungi barli.

Panduan pemakanan Malaysia juga menggalakkan pemilihan minuman tanpa gula atau rendah gula.

Air Barli Tanpa Gula atau Bergula: Mana Lebih Baik?

Air kosong tetap merupakan pilihan utama untuk hidrasi harian.

Cara Mengambil Barli

Barli tidak semestinya perlu diminum sebagai air barli.

Antara cara mudah memasukkannya dalam diet ialah:

1. Campur dengan nasi

Sebahagian beras boleh digantikan dengan barli untuk menambah variasi tekstur dan serat.

2. Masukkan dalam sup

Barli sesuai digunakan dalam:

• sup ayam
• sup daging
• sup sayur
• stew

3. Jadikan bubur

Barli yang dimasak sehingga lembut boleh dijadikan bubur dan digabungkan dengan sumber protein serta sayur.

4. Tambahkan dalam salad

Barli yang telah dimasak dan disejukkan boleh dicampur dengan sayur, kekacang dan sumber protein.

5. Minum bersama bijirinnya

Jika membuat air barli, pertimbangkan untuk memakan bijirin yang telah direbus dan bukannya membuang semuanya.

Cara Membuat Air Barli yang Lebih Sihat

Cara asasnya mudah:

1. Bilas barli dengan bersih.
2. Masukkan ke dalam periuk bersama air.
3. Rebus sehingga bijirin lembut.
4. Biarkan sejuk mengikut kesesuaian.
5. Minum air bersama sebahagian bijirin.
6. Elakkan atau minimumkan gula tambahan.

Untuk memberikan rasa, anda boleh menggunakan sedikit lemon jika sesuai.

Tidak perlu menambah beberapa sudu gula semata mata untuk menjadikan air barli lebih sedap.

Berapa Banyak Barli Boleh Dimakan?

Tiada satu jumlah yang sesuai untuk semua orang.

Keperluan bergantung kepada:

• umur
• keperluan tenaga
• keadaan kesihatan
• diet keseluruhan
• tahap aktiviti
• toleransi sistem penghadaman

Jika anda jarang mengambil makanan tinggi serat, mulakan dengan hidangan sederhana.

Peningkatan serat secara beransur-ansur biasanya lebih mudah diterima oleh sistem penghadaman.

Kajian mengenai penurunan kolesterol banyak meneliti pengambilan sekitar 3 gram atau lebih beta glukan sehari, tetapi jumlah beta glukan sebenar dalam satu hidangan barli berbeza mengikut produk dan pemprosesan.

Jangan anggap satu gelas air barli biasa secara automatik membekalkan jumlah tersebut.

Bilakah Waktu Terbaik Minum Air Barli?

Tiada bukti kukuh bahawa air barli mesti diminum:

• pada waktu pagi
• ketika perut kosong
• sebelum tidur
• selepas bersenam

untuk mendapatkan manfaat khas.

Lebih penting ialah:

• bagaimana air barli disediakan
• sama ada banyak gula ditambah
• sama ada bijirin turut dimakan
• bagaimana ia sesuai dengan diet keseluruhan anda

Kesan Sampingan Barli

Barli secara umumnya boleh dimakan oleh kebanyakan individu, tetapi terdapat beberapa perkara yang perlu diketahui.

Kembung dan banyak angin

Peningkatan serat secara mendadak boleh menyebabkan perut berangin atau kembung.

Kekejangan atau ketidakselesaan perut

Ini boleh berlaku terutama bagi individu yang mempunyai sistem penghadaman sensitif.

Perubahan pembuangan air besar

Pengambilan serat yang lebih banyak boleh mengubah kekerapan atau tekstur najis.

Jika simptom menjadi teruk atau berterusan, dapatkan nasihat doktor.

Barli Mengandungi Gluten

Ini adalah amaran yang sangat penting.

Barli mengandungi gluten.

Gluten merupakan protein yang terdapat dalam gandum, rai dan barli.

Oleh itu, pesakit dengan penyakit seliak tidak boleh menganggap barli sebagai bijirin bebas gluten.

Air barli yang dibuat daripada bijirin barli juga tidak sesuai dianggap bebas gluten.

Jika anda telah diarahkan oleh doktor atau pakar diet untuk mengikuti diet bebas gluten, semak semua ramuan dengan teliti.

Siapa Perlu Berhati Hati Mengambil Barli?

Berbincang dengan profesional kesihatan jika anda:

• mempunyai penyakit seliak
• mengalami alahan terhadap barli
• mempunyai masalah penghadaman yang teruk
• perlu mengikuti diet khas
• mempunyai penyakit buah pinggang lanjut
• mempunyai sekatan pengambilan cecair
• mempunyai diabetes yang sukar dikawal

Untuk kebanyakan individu sihat, barli boleh menjadi sebahagian daripada diet yang pelbagai dan seimbang.

Mitos dan Fakta Tentang Barli

Mitos: Air barli mencuci buah pinggang

Fakta: Tiada bukti bahawa buah pinggang perlu “dicuci” dengan air barli.

Mitos: Air barli boleh merawat UTI

Fakta: Ia boleh menyumbang kepada pengambilan cecair tetapi bukan antibiotik dan tidak menggantikan rawatan UTI.

Mitos: Barli boleh menyembuhkan diabetes

Fakta: Barli mungkin membantu tindak balas gula selepas makan, tetapi bukti tidak menunjukkan ia menggantikan rawatan diabetes.

Mitos: Semua air barli adalah sihat

Fakta: Air barli yang mengandungi banyak gula boleh menjadi minuman tinggi gula.

Mitos: Air barli sama berkhasiat dengan makan bijirin barli

Fakta: Jika bijirin dibuang, anda tidak mendapat keseluruhan serat dan komponen yang terdapat dalam bijirin tersebut.

Kesimpulan

Barli adalah bijirin berkhasiat yang boleh menjadi sebahagian daripada diet sihat. Salah satu komponen pentingnya ialah beta glukan, sejenis serat larut yang mempunyai bukti paling kukuh dalam membantu menurunkan kolesterol LDL.

Kajian terkini juga menunjukkan barli berpotensi membantu mengurangkan kenaikan glukosa selepas makan, tetapi kesan jangka panjang terhadap HbA1c dan glukosa puasa masih tidak jelas.

Apa yang lebih penting ialah jangan menyamakan bijirin barli dengan air barli yang telah ditapis.

Jika matlamatnya adalah mendapatkan serat dan manfaat pemakanan daripada barli, makan bijirin tersebut biasanya lebih berfaedah daripada sekadar meminum air rebusannya.

Dan jika memilih air barli, pilihan tanpa gula atau kurang gula adalah lebih baik.

Air barli bukan minuman “detoks”, bukan pencuci buah pinggang dan bukan rawatan untuk UTI, diabetes atau kolesterol tinggi.

Gunakannya sebagai makanan atau minuman, bukannya sebagai pengganti rawatan perubatan.

Soalan Lazim Mengenai Barli dan Air Barli