COVID-19 Kali Kedua: Kenapa Jangkitan Semula Boleh Berlaku?

Pernah dijangkiti COVID-19 tidak bermaksud anda tidak boleh mendapatnya lagi.

Ada orang yang pernah positif COVID-19, pulih sepenuhnya dan kembali menjalani kehidupan seperti biasa, tetapi beberapa bulan kemudian mengalami sakit tekak, batuk, demam atau keletihan sebelum ujian menunjukkan keputusan positif sekali lagi.

Situasi ini dikenali sebagai jangkitan semula COVID-19 atau reinfeksi.

Menurut Centers for Disease Control and Prevention (CDC), seseorang boleh mengalami reinfeksi COVID-19 lebih daripada sekali. Perlindungan yang terbentuk selepas jangkitan memang boleh mengurangkan risiko untuk suatu tempoh, tetapi perlindungan terhadap jangkitan akan berkurangan dari semasa ke semasa. SARS-CoV-2 juga terus berevolusi dan menghasilkan varian yang sebahagiannya boleh mengelakkan imuniti sedia ada.

Walaupun kesan COVID-19 terhadap sistem kesihatan dunia kini jauh lebih rendah berbanding pada awal pandemik, virus ini belum hilang. Penilaian WHO pada Ogos 2026 masih meletakkan risiko kesihatan awam global COVID-19 pada tahap sederhana dan menyatakan SARS-CoV-2 terus beredar serta boleh menyebabkan penyakit serius terutama dalam kalangan warga emas, individu immunocompromised dan mereka yang mempunyai penyakit tertentu.

Jadi, kenapa seseorang boleh mendapat COVID-19 kali kedua, ketiga atau seterusnya?

Apa Maksud Jangkitan Semula COVID-19?

Jangkitan semula berlaku apabila seseorang:

1. dijangkiti SARS-CoV-2,
2. pulih daripada jangkitan tersebut,
3. kemudian dijangkiti SARS-CoV-2 sekali lagi.

Jangkitan kedua mungkin berlaku akibat varian yang sama atau varian yang berbeza.

Reinfeksi tidak bermaksud virus lama semestinya “tidur” di dalam badan kemudian aktif semula. Dalam banyak keadaan, ia merupakan pendedahan dan jangkitan baharu selepas seseorang pulih daripada episod terdahulu.

Seseorang juga tidak terhad kepada hanya dua episod COVID-19. CDC menyatakan reinfeksi boleh berlaku beberapa kali.

Namun begitu, situasi menjadi lebih rumit jika seseorang mendapat keputusan ujian positif tidak lama selepas jangkitan terdahulu. Sesetengah ujian boleh kekal positif selepas seseorang tidak lagi berada dalam fasa jangkitan akut.

Sebab itu sejarah jangkitan, jenis ujian, tempoh antara episod dan gejala semasa perlu dipertimbangkan bersama.

Kenapa Seseorang Boleh Kena COVID-19 Kali Kedua?

Terdapat beberapa sebab utama mengapa imuniti selepas COVID-19 tidak menjamin seseorang bebas daripada jangkitan seterusnya.

1. Perlindungan imuniti berkurangan dari semasa ke semasa

Apabila seseorang dijangkiti SARS-CoV-2, sistem imun mula mengenali virus tersebut dan membentuk tindak balas pertahanan.

Antaranya melibatkan:

• antibodi,
• sel B,
• sel T,
• memori imun.

Pertahanan ini membantu badan bertindak lebih pantas sekiranya terdedah kepada virus sekali lagi.

Namun, tahap perlindungan tidak kekal sama selama-lamanya.

CDC menyatakan tindak balas imun selepas jangkitan boleh memberikan perlindungan terhadap reinfeksi selama beberapa bulan, tetapi perlindungan tersebut berkurangan dari semasa ke semasa. Perlindungan terhadap penyakit COVID-19 yang teruk pula secara umum bertahan lebih lama berbanding perlindungan daripada dijangkiti.

Itulah sebab seseorang masih boleh positif semula walaupun tubuhnya sudah pernah mengenali virus tersebut.

2. SARS-CoV-2 terus berubah

Virus membiak dengan menghasilkan salinan dirinya. Dalam proses tersebut, perubahan genetik atau mutasi boleh berlaku.

Sesetengah perubahan menghasilkan varian yang mempunyai ciri berbeza daripada virus yang pernah menjangkiti seseorang sebelum ini.

Sistem imun mungkin masih mengenali sebahagian ciri virus baharu, tetapi tidak semestinya cukup untuk menghalang jangkitan sepenuhnya.

WHO masih menjalankan pemantauan terhadap evolusi SARS-CoV-2 pada 2026 kerana virus ini terus beredar dan berubah.

3. Sesetengah varian boleh mengelakkan sebahagian imuniti sedia ada

Fenomena ini kadangkala disebut sebagai immune escape.

Bayangkan antibodi sebagai sistem keselamatan yang telah mempelajari rupa penceroboh tertentu. Jika penceroboh tersebut mengubah beberapa cirinya, sistem keselamatan mungkin tidak lagi mengenalinya dengan sebaik dahulu.

Konsep yang sama berlaku apabila SARS-CoV-2 mengalami perubahan tertentu.

Antibodi daripada jangkitan terdahulu atau vaksinasi masih boleh membantu, tetapi mungkin tidak berjaya menghalang setiap jangkitan.

Ini tidak bermaksud imuniti “tidak berguna”. Sistem imun masih mempunyai beberapa lapisan pertahanan yang boleh membantu mengurangkan risiko penyakit menjadi serius.

4. Respons imun tidak sama bagi setiap orang

Dua individu yang mendapat COVID-19 pada masa yang sama tidak semestinya menghasilkan tahap perlindungan yang sama.

Respons imun boleh dipengaruhi oleh pelbagai faktor seperti:

• usia,
• keadaan kesihatan,
• sistem imun,
• ubat tertentu,
• vaksinasi,
• tempoh sejak jangkitan terdahulu.

Individu dengan sistem imun yang lemah mungkin menghasilkan tindak balas imun yang lebih terhad selepas jangkitan.

5. Tahap pendedahan kepada virus juga penting

Imuniti bukan satu-satunya faktor yang menentukan sama ada seseorang akan dijangkiti.

Kekerapan dan intensiti pendedahan juga memainkan peranan.

Risiko boleh meningkat apabila seseorang:

• berada lama dalam ruang tertutup yang mempunyai pengudaraan kurang baik,
• tinggal bersama individu yang sedang dijangkiti,
• kerap berada di tempat sesak,
• bekerja dalam persekitaran yang mempunyai pendedahan tinggi kepada jangkitan pernafasan.

Semakin banyak peluang virus memasuki saluran pernafasan, semakin besar kemungkinan jangkitan berlaku walaupun seseorang mempunyai imuniti terdahulu.

Berapa Cepat Selepas COVID-19 Seseorang Boleh Kena Lagi?

Tiada satu tempoh yang sama untuk semua orang.

Secara umum, perlindungan selepas jangkitan boleh mengurangkan kemungkinan reinfeksi untuk beberapa bulan, tetapi perlindungan ini semakin berkurangan.

Menariknya, reinfeksi juga boleh berlaku hanya beberapa minggu selepas episod sebelumnya, walaupun CDC menyatakan keadaan ini jarang berlaku.

Risiko mungkin berubah bergantung kepada:

• varian yang sedang beredar,
• keadaan sistem imun,
• tempoh sejak jangkitan terakhir,
• status vaksinasi,
• tahap pendedahan.

Oleh itu, tidak tepat untuk menganggap seseorang “selamat daripada COVID-19 selama tiga bulan” atau mana-mana tempoh tetap selepas sembuh.

Adakah COVID-19 Kali Kedua Biasanya Lebih Ringan?

Bagi kebanyakan orang, reinfeksi cenderung menjadi ringan. Sistem imun yang pernah terdedah kepada SARS-CoV-2 biasanya mempunyai memori terhadap virus tersebut dan boleh bertindak lebih pantas.

Namun, COVID-19 kali kedua tidak semestinya lebih ringan untuk setiap individu.

CDC menyatakan kebanyakan reinfeksi adalah ringan, tetapi penyakit serius masih boleh berlaku.

Tahap keterukan boleh dipengaruhi oleh:

• umur,
• penyakit kronik,
• status sistem imun,
• tahap imuniti terdahulu,
• varian virus,
• keadaan kesihatan ketika jangkitan berlaku.

Seseorang yang mengalami simptom ringan semasa jangkitan pertama juga tidak mempunyai jaminan bahawa episod seterusnya akan sentiasa ringan.

Begitu juga sebaliknya. Jangkitan pertama yang teruk tidak semestinya bermaksud semua jangkitan seterusnya akan menjadi lebih teruk.

Siapa Lebih Berisiko Mengalami COVID-19 Yang Teruk?

Penting untuk membezakan antara risiko dijangkiti semula dengan risiko menjadi sangat sakit selepas dijangkiti.

Sesiapa yang terdedah kepada SARS-CoV-2 boleh mengalami reinfeksi.

Namun, WHO menyatakan risiko penyakit serius dan kematian kekal lebih tinggi dalam kumpulan tertentu, termasuk:

• warga emas,
• individu immunocompromised,
• individu dengan komorbiditi tertentu.

Golongan ini perlu mendapatkan penilaian perubatan lebih awal jika mengalami gejala yang mencurigakan kerana sesetengah rawatan COVID-19 perlu dimulakan pada peringkat awal penyakit.

Adakah COVID-19 Berulang Meningkatkan Risiko Long COVID?

Long COVID, atau post COVID-19 condition, merujuk kepada gejala yang berterusan atau muncul selepas fasa akut jangkitan COVID-19.

Gejala yang dilaporkan boleh termasuk:

• keletihan berpanjangan,
• sesak nafas,
• kesukaran menumpukan perhatian,
• masalah memori,
• gangguan tidur,
• simptom lain yang mengganggu aktiviti harian.

WHO menganggarkan sekitar 6% individu dengan COVID-19 bergejala mengalami post COVID-19 condition berdasarkan anggaran global terkini yang digunakan dalam penilaian risikonya. Walau bagaimanapun, angka sebenar boleh berbeza mengikut populasi, definisi, varian dan reka bentuk kajian.

Bagaimana pula dengan reinfeksi?

Perkara ini masih dikaji.

WHO menyatakan masih terdapat ketidakpastian mengenai kesan jangka panjang daripada jangkitan berulang serta post COVID-19 condition.

Maksudnya, kita tidak sepatutnya mendakwa bahawa setiap jangkitan tambahan pasti menyebabkan Long COVID atau kerosakan kekal.

Pada masa sama, setiap episod COVID-19 tetap membawa kemungkinan komplikasi. Mengurangkan jangkitan yang boleh dielakkan masih merupakan langkah yang munasabah, khususnya bagi individu berisiko tinggi.

COVID-19 Kali Kedua atau Ujian Lama Masih Positif?

Ini antara kekeliruan yang biasa berlaku.

Bayangkan seseorang positif COVID-19, sembuh, kemudian beberapa minggu kemudian melakukan ujian sekali lagi dan mendapat keputusan positif.

Adakah dia dijangkiti semula?

Tidak semestinya mudah untuk ditentukan.

CDC menyatakan keputusan positif baharu dalam 90 hari pertama selepas jangkitan terdahulu boleh menjadi sukar untuk ditafsirkan.

Antara kemungkinan yang perlu dipertimbangkan ialah:

1. jangkitan semula,
2. bahan virus daripada jangkitan terdahulu masih dikesan oleh sesetengah ujian,
3. gejala sebenarnya disebabkan influenza atau jangkitan pernafasan lain.

Jika seseorang baru sahaja pulih daripada COVID-19 tetapi mengalami gejala baharu, terutama selepas pendedahan kepada individu positif, dapatkan nasihat profesional kesihatan mengenai ujian yang paling sesuai.

Apakah Gejala COVID-19 Kali Kedua?

Tiada satu set gejala khas yang boleh membuktikan seseorang sedang mengalami reinfeksi.

Gejalanya secara umum serupa dengan COVID-19 yang lain dan boleh termasuk:

• demam atau menggigil,
• sakit tekak,
• batuk,
• hidung tersumbat atau berair,
• sakit kepala,
• keletihan,
• sakit otot atau badan,
• loya atau muntah,
• cirit-birit,
• sesak nafas.

Masalahnya, banyak gejala ini juga boleh berlaku dalam influenza dan jangkitan virus pernafasan lain.

Oleh itu, seseorang tidak boleh menentukan jenis jangkitan berdasarkan simptom sahaja.

Bila Patut Membuat Ujian COVID-19?

Ujian mungkin berguna jika anda mengalami gejala yang mencurigakan, mempunyai pendedahan kepada kes COVID-19 atau berada dalam kumpulan yang berisiko mendapat penyakit serius.

Ujian juga boleh membantu doktor membuat keputusan mengenai rawatan awal bagi pesakit tertentu.

Jika ujian antigen menunjukkan keputusan negatif tetapi gejala masih mencurigakan, keputusan negatif tunggal tidak semestinya menolak jangkitan sepenuhnya. Masa ujian dilakukan juga mempengaruhi sama ada virus sudah berada pada tahap yang boleh dikesan.

Bagi mereka yang baru mengalami COVID-19 dalam tempoh beberapa minggu atau bulan sebelumnya, interpretasi ujian boleh menjadi lebih rumit. Jangan bergantung kepada satu keputusan ujian tanpa mengambil kira gejala dan sejarah jangkitan.

Adakah Vaksin COVID-19 Masih Berguna Jika Pernah Dijangkiti?

Jangkitan semula berlaku walaupun seseorang pernah dijangkiti. Begitu juga, vaksin COVID-19 tidak memberikan jaminan bahawa seseorang tidak akan mendapat virus lagi.

Namun, tujuan utama vaksin bukan semata-mata menghalang semua jangkitan.

Perlindungan terhadap penyakit serius, kemasukan ke hospital dan kematian tetap menjadi pertimbangan penting.

WHO pada Julai 2026 mengemas kini position paper vaksin COVID-19 dalam konteks virus yang masih beredar, imuniti populasi yang tinggi dan penggunaan vaksin yang disesuaikan dengan varian. WHO juga terus menekankan vaksinasi dalam strategi perlindungan kumpulan berisiko.

Bagi rakyat Malaysia, keperluan vaksin atau dos tambahan sepatutnya mengikut saranan Kementerian Kesihatan Malaysia yang terkini, khususnya untuk warga emas, individu dengan komorbiditi, mereka yang immunocompromised dan kumpulan berisiko lain.

KKM turut menekankan penilaian risiko kendiri, pengudaraan yang baik, penggunaan pelitup muka dalam keadaan tertentu serta imunisasi sebagai sebahagian langkah mengurangkan jangkitan pernafasan.

Cara Mengurangkan Risiko Mendapat COVID-19 Sekali Lagi

Tiada satu langkah yang boleh menghapuskan risiko sepenuhnya. Pendekatan yang lebih praktikal ialah mengurangkan risiko berdasarkan keadaan.

1. Pastikan perlindungan vaksin mengikut saranan semasa

Terutamanya jika anda tergolong dalam kumpulan yang mempunyai risiko tinggi mendapat penyakit serius.

2. Beri perhatian kepada pengudaraan

Virus pernafasan lebih mudah merebak apabila ramai orang berkongsi udara dalam ruang tertutup.

Jika sesuai:

• buka tingkap,
• tingkatkan aliran udara,
• pilih ruang yang mempunyai pengudaraan lebih baik.

3. Gunakan pelitup muka apabila risikonya lebih tinggi

Contohnya ketika berada di tempat yang sangat sesak, ruang tertutup dengan pengudaraan kurang baik atau apabila anda perlu berada berdekatan individu yang berisiko tinggi.

4. Jangan pergi bergaul jika sedang sakit

Jika anda demam, batuk atau mengalami gejala jangkitan pernafasan, mengurangkan kontak dengan orang lain membantu mengurangkan penyebaran COVID-19, influenza dan penyakit pernafasan lain.

5. Lindungi ahli keluarga berisiko tinggi

Jika tinggal bersama warga emas, pesakit kanser, penerima pemindahan organ atau individu immunocompromised, langkah perlindungan tambahan mungkin lebih penting.

Apa Perlu Dilakukan Jika Positif COVID-19 Kali Kedua?

Jika keputusan ujian kembali positif, jangan menganggap bahawa ia pasti ringan hanya kerana anda pernah dijangkiti sebelum ini.

Lakukan perkara berikut:

1. Pantau simptom. Perhatikan sama ada keadaan semakin baik atau semakin teruk.
2. Kurangkan penyebaran kepada orang lain. Elakkan kontak rapat ketika masih tidak sihat.
3. Berehat dan minum air secukupnya.
4. Gunakan ubat untuk mengawal simptom dengan betul jika sesuai dan tiada kontraindikasi.
5. Dapatkan nasihat doktor lebih awal jika anda berisiko tinggi.
6. Dapatkan rawatan segera jika muncul tanda bahaya.

Ini penting kerana rawatan antiviral tertentu untuk pesakit berisiko tinggi perlu dimulakan awal. CDC menyatakan rawatan bagi pesakit yang layak biasanya perlu bermula dalam 5 hingga 7 hari selepas gejala bermula, bergantung kepada rawatan yang dipilih.

Jangan membeli atau mengambil antiviral COVID-19 sendiri tanpa penilaian doktor kerana kelayakan, dos, fungsi buah pinggang dan hati serta interaksi dengan ubat lain perlu dipertimbangkan.

Tanda Bahaya COVID-19 Yang Memerlukan Rawatan Segera

Dapatkan bantuan perubatan segera jika seseorang mengalami:

• kesukaran bernafas atau sesak nafas yang ketara,
• sakit atau tekanan dada yang berterusan,
• kekeliruan baharu,
• sukar dikejutkan atau tidak mampu kekal sedar,
• bibir, kuku atau kulit kelihatan sangat pucat, kelabu atau kebiruan,
• keadaan yang merosot dengan cepat.

COVID-19 Kali Kedua: Mitos vs Fakta

Mitos: Pernah kena COVID-19 bermaksud sudah kebal seumur hidup.
Fakta: Perlindungan terhadap jangkitan berkurangan dari semasa ke semasa dan SARS-CoV-2 terus berubah.

Mitos: Seseorang hanya boleh kena COVID-19 dua kali.
Fakta: Reinfeksi boleh berlaku beberapa kali.

Mitos: COVID-19 kali kedua pasti lebih ringan.
Fakta: Banyak reinfeksi memang ringan, tetapi penyakit serius masih boleh berlaku.

Mitos: Positif semula beberapa minggu kemudian mesti bermaksud jangkitan baharu.
Fakta: Keputusan ujian dalam tempoh selepas jangkitan terdahulu perlu ditafsirkan dengan berhati-hati.

Mitos: Kalau pernah kena COVID-19, vaksin tidak lagi mempunyai peranan.
Fakta: Jangkitan terdahulu tidak memberikan perlindungan mutlak. Vaksinasi masih digunakan terutama untuk mengurangkan risiko penyakit serius dalam kumpulan yang memerlukannya.

Kesimpulan

Ya, seseorang boleh mendapat COVID-19 kali kedua, ketiga atau lebih daripada itu.

Ini berlaku kerana perlindungan terhadap jangkitan berkurangan dari semasa ke semasa, SARS-CoV-2 terus berevolusi dan respons imun setiap individu tidak sama.

Berita baiknya, imuniti daripada jangkitan terdahulu dan vaksinasi masih boleh membantu sistem imun bertindak terhadap virus. Sebab itu banyak reinfeksi tidak menjadi penyakit serius.

Namun, jangan membuat andaian bahawa setiap episod seterusnya pasti ringan.

Warga emas, individu immunocompromised dan mereka yang mempunyai penyakit tertentu masih mempunyai risiko lebih tinggi terhadap komplikasi COVID-19.

Pendekatan terbaik bukan hidup dalam ketakutan terhadap setiap jangkitan, tetapi memahami risiko sendiri, mengambil langkah pencegahan yang munasabah dan mendapatkan penilaian awal jika anda tergolong dalam kumpulan berisiko tinggi.

Soalan Lazim Tentang Jangkitan Semula COVID-19