Penyakit Tidak Berjangkit: Jenis, Punca dan Cara Pencegahan

Penyakit tidak berjangkit merupakan antara cabaran kesihatan awam yang penting di Malaysia dan seluruh dunia. Penyakit seperti diabetes, penyakit jantung, kanser dan penyakit pernafasan kronik boleh menjejaskan kehidupan seseorang untuk tempoh yang panjang, terutamanya apabila tidak dikesan atau dirawat dengan baik.

Walaupun sesetengah penyakit berkait rapat dengan peningkatan usia, golongan muda juga boleh mengalaminya. Faktor seperti pemakanan tidak seimbang, kurang aktiviti fizikal, penggunaan tembakau, pencemaran udara dan kecenderungan genetik boleh mempengaruhi risiko seseorang.

Memahami jenis penyakit tidak berjangkit serta langkah pencegahannya dapat membantu masyarakat mengambil tindakan lebih awal untuk melindungi kesihatan.

Apa Itu Penyakit Tidak Berjangkit?

Penyakit tidak berjangkit atau noncommunicable diseases (NCD) merujuk kepada penyakit yang tidak boleh merebak secara langsung antara individu melalui hubungan biasa seperti bersentuhan, batuk atau berkongsi ruang.

Kebanyakan penyakit ini mempunyai tempoh perkembangan yang panjang dan dipengaruhi oleh gabungan pelbagai faktor.

Menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), empat kumpulan utama NCD yang menyumbang kepada sebahagian besar kematian pramatang ialah:

1. Penyakit kardiovaskular.
2. Kanser.
3. Penyakit pernafasan kronik.
4. Diabetes.

Selain itu, penyakit buah pinggang kronik, osteoporosis dan beberapa gangguan kesihatan mental juga termasuk dalam skop penyakit tidak berjangkit yang lebih luas.

Perbezaan Penyakit Berjangkit dan Tidak Berjangkit

Aspek	Penyakit Berjangkit	Penyakit Tidak Berjangkit
Punca	Agen berjangkit seperti virus, bakteria atau parasit	Gabungan faktor genetik, fisiologi, persekitaran dan tingkah laku
Penularan	Boleh merebak melalui laluan jangkitan tertentu	Tidak merebak secara langsung antara individu
Contoh	Influenza, tuberkulosis, denggi	Diabetes, penyakit jantung, kanser
Pencegahan	Vaksin, kebersihan dan kawalan jangkitan	Pengurangan faktor risiko, saringan dan rawatan awal
Tempoh penyakit	Boleh berlaku secara akut atau kronik	Kebanyakannya berpanjangan, tetapi tidak semestinya

Situasi Penyakit Tidak Berjangkit di Malaysia

Penyakit tidak berjangkit memberi kesan besar terhadap sistem kesihatan Malaysia.

Tinjauan Kebangsaan Kesihatan dan Morbiditi 2023 atau National Health and Morbidity Survey (NHMS 2023) menunjukkan bahawa beberapa faktor risiko dan masalah kesihatan berkaitan NCD sangat lazim dalam kalangan penduduk dewasa.

Antara penemuan utama ialah:

Masalah Kesihatan	Prevalens Dewasa Malaysia
Diabetes	15.6%
Tekanan darah tinggi	29.2%
Kolesterol tinggi	33.3%
Berat badan berlebihan	32.6%
Obesiti	21.8%

Angka tersebut menggambarkan keadaan ketika tinjauan dijalankan pada tahun 2023, bukannya anggaran semasa bagi tahun penerbitan artikel.

Salah satu cabaran utama ialah ramai individu tidak mengetahui bahawa mereka mempunyai tekanan darah, glukosa darah atau kolesterol yang tinggi.

Keadaan ini membimbangkan kerana penyakit boleh berkembang tanpa simptom yang jelas sehingga komplikasi berlaku.

Mengapa NCD Menjadi Masalah Kesihatan Awam?

Penyakit tidak berjangkit boleh menyebabkan:

• Peningkatan risiko kematian pramatang.
• Kecacatan atau kehilangan keupayaan fizikal.
• Kos rawatan dan ubat jangka panjang.
• Gangguan produktiviti pekerjaan.
• Tekanan terhadap keluarga dan penjaga.
• Penurunan kualiti hidup.

Oleh itu, usaha mengurangkan beban NCD perlu melibatkan individu, keluarga, komuniti, sektor kesihatan dan dasar awam.

Jenis Penyakit Tidak Berjangkit yang Utama

Terdapat pelbagai jenis penyakit tidak berjangkit yang melibatkan organ dan sistem tubuh yang berbeza.

Berikut ialah kumpulan penyakit yang penting untuk diketahui.

1. Penyakit Kardiovaskular

Penyakit kardiovaskular ialah sekumpulan penyakit yang melibatkan jantung dan salur darah.

Antara contohnya ialah:

• Penyakit jantung koronari: Berlaku apabila aliran darah ke otot jantung berkurangan akibat penyempitan arteri koronari.
• Serangan jantung: Berlaku apabila aliran darah ke sebahagian otot jantung tersekat sehingga menyebabkan kerosakan tisu.
• Strok: Berlaku apabila aliran darah ke bahagian otak terganggu atau salur darah otak pecah.
• Kegagalan jantung: Keadaan apabila jantung tidak dapat mengepam darah dengan mencukupi untuk memenuhi keperluan tubuh.

Salah satu proses yang terlibat dalam penyakit jantung koronari ialah aterosklerosis, iaitu pembentukan plak dalam dinding arteri.

Plak boleh menyebabkan salur darah menjadi sempit dan meningkatkan risiko gangguan aliran darah.

Faktor risiko utama:

• Tekanan darah tinggi.
• Kolesterol tinggi.
• Diabetes.
• Merokok.
• Obesiti.
• Kurang aktiviti fizikal.

Pencegahan memberi tumpuan kepada pengawalan faktor risiko tersebut melalui pemakanan, aktiviti fizikal, berhenti merokok dan rawatan perubatan apabila diperlukan.

2. Diabetes atau Kencing Manis

Diabetes ialah penyakit metabolik yang menyebabkan paras glukosa dalam darah menjadi tinggi.

Glukosa merupakan sumber tenaga penting kepada sel tubuh. Hormon insulin yang dihasilkan oleh pankreas membantu mengawal paras glukosa darah.

Diabetes berlaku apabila tubuh tidak menghasilkan insulin yang mencukupi atau tidak dapat menggunakan insulin dengan berkesan.

Diabetes jenis 1

Diabetes jenis 1 biasanya berlaku apabila sistem imun menyerang sel beta dalam pankreas yang menghasilkan insulin.

Pesakit memerlukan rawatan insulin untuk mengawal paras glukosa darah.

Penyakit ini bukan disebabkan oleh pengambilan gula semata-mata dan belum terdapat kaedah yang terbukti untuk mencegahnya secara umum.

Diabetes jenis 2

Diabetes jenis 2 berlaku apabila tubuh mengalami rintangan insulin dan penghasilan insulin tidak lagi mencukupi untuk mengekalkan paras glukosa normal.

Risikonya berkait dengan faktor seperti:

• Berat badan berlebihan.
• Kurang aktiviti fizikal.
• Sejarah keluarga.
• Peningkatan usia.
• Faktor metabolik tertentu.

Diabetes yang tidak dikawal boleh menyebabkan kerosakan saraf, gangguan penglihatan, penyakit buah pinggang, penyakit jantung dan masalah kaki.

3. Kanser

Kanser berlaku apabila sel abnormal membiak secara tidak terkawal dan berpotensi menyerang tisu sekeliling atau merebak ke bahagian tubuh yang lain.

Kanser bukan satu penyakit tunggal. Ia merangkumi banyak penyakit yang mempunyai punca, perkembangan dan pendekatan rawatan yang berbeza.

Antara contoh kanser ialah:

• Kanser payudara.
• Kanser kolorektal atau usus besar.
• Kanser paru-paru.
• Kanser serviks.
• Kanser hati.

Faktor risiko kanser termasuk penggunaan tembakau, pengambilan alkohol, obesiti, pendedahan kepada bahan karsinogen, faktor genetik dan jangkitan tertentu.

Sebagai contoh, jangkitan HPV berisiko tinggi yang berterusan boleh menyebabkan kanser serviks, manakala jangkitan hepatitis B kronik meningkatkan risiko kanser hati.

Sesetengah kanser boleh dicegah melalui pengurangan faktor risiko, vaksinasi tertentu dan pengesanan serta rawatan perubahan pra-kanser.

Walau bagaimanapun, tidak semua kanser boleh dicegah dan seseorang yang mengamalkan gaya hidup sihat masih boleh menghidap kanser.

4. Penyakit Pernafasan Kronik

Penyakit pernafasan kronik menjejaskan fungsi paru-paru dan saluran pernafasan.

Dua contoh penting ialah asma dan penyakit pulmonari obstruktif kronik (COPD).

Asma

Asma merupakan penyakit keradangan kronik saluran pernafasan yang boleh menyebabkan:

• Semput.
• Batuk.
• Sesak nafas.
• Dada terasa ketat.

Simptom asma boleh dicetuskan oleh alergen, asap, pencemaran udara, jangkitan pernafasan atau aktiviti tertentu.

Walaupun asma tidak semestinya boleh dicegah, kebanyakan pesakit dapat mencapai kawalan simptom yang baik dengan rawatan yang sesuai.

COPD

COPD menyebabkan halangan aliran udara yang berterusan dan biasanya berkembang secara beransur-ansur.

Penggunaan tembakau merupakan faktor risiko utama. Pendedahan berpanjangan kepada asap bahan api, habuk pekerjaan dan pencemaran udara juga boleh menyumbang kepada penyakit ini.

Berhenti merokok merupakan langkah penting untuk mengurangkan risiko COPD dan memperlahankan perkembangannya.

5. Penyakit Buah Pinggang Kronik

Penyakit buah pinggang kronik berlaku apabila struktur atau fungsi buah pinggang mengalami kerosakan berpanjangan.

Buah pinggang berfungsi untuk:

• Menapis bahan buangan daripada darah.
• Mengawal keseimbangan air dan elektrolit.
• Membantu mengawal tekanan darah.
• Menghasilkan hormon tertentu.

Diabetes dan tekanan darah tinggi merupakan dua penyebab penting penyakit buah pinggang kronik.

Pada peringkat awal, pesakit mungkin tidak mengalami simptom yang jelas.

Apabila penyakit semakin teruk, gejala seperti bengkak kaki, keletihan dan perubahan pengeluaran air kencing boleh berlaku.

Pengawalan tekanan darah dan diabetes dapat membantu melindungi fungsi buah pinggang.

6. Penyakit Tidak Berjangkit Lain

Selain penyakit utama tersebut, terdapat keadaan lain yang turut termasuk dalam kategori NCD.

Osteoporosis menyebabkan tulang menjadi lemah dan meningkatkan risiko patah tulang.

Penyakit Alzheimer ialah penyakit neurodegeneratif yang boleh menjejaskan ingatan, pemikiran dan fungsi harian.

Gangguan kesihatan mental tertentu, termasuk kemurungan, juga termasuk dalam skop kesihatan tidak berjangkit yang lebih luas. Puncanya kompleks dan tidak boleh disamakan dengan pilihan gaya hidup semata-mata.

Penyakit-penyakit ini memerlukan pendekatan pencegahan, diagnosis dan rawatan yang berbeza mengikut keadaan individu.

Ringkasan Jenis Penyakit Tidak Berjangkit

Jenis Penyakit	Contoh	Faktor Risiko Penting
Kardiovaskular	Serangan jantung, strok	Hipertensi, kolesterol tinggi, merokok
Metabolik	Diabetes jenis 2	Obesiti, genetik, kurang aktiviti fizikal
Kanser	Kanser paru-paru, kolorektal	Tembakau, faktor genetik, jangkitan tertentu
Pernafasan kronik	Asma, COPD	Alergen, tembakau, pencemaran udara
Buah pinggang	Penyakit buah pinggang kronik	Diabetes, hipertensi
Tulang	Osteoporosis	Peningkatan usia, faktor hormon, risiko pemakanan tertentu

Punca dan Faktor Risiko Penyakit Tidak Berjangkit

Penyakit tidak berjangkit biasanya tidak mempunyai satu punca tunggal.

Risiko terbentuk melalui interaksi antara faktor yang boleh diubah dan faktor yang tidak boleh diubah.

Faktor Risiko yang Boleh Diubah

1. Penggunaan tembakau

Merokok meningkatkan risiko penyakit jantung, strok, COPD dan pelbagai jenis kanser. Pendedahan kepada asap rokok orang lain juga boleh memudaratkan kesihatan.

2. Pemakanan tidak seimbang

Pengambilan garam, gula tambahan, lemak tepu dan makanan berkalori tinggi secara berlebihan boleh menyumbang kepada masalah metabolik.

Pengambilan sayur-sayuran, buah-buahan dan serat yang tidak mencukupi juga boleh menjejaskan kesihatan jangka panjang.

3. Kurang aktiviti fizikal

Gaya hidup yang terlalu banyak duduk dan kurang bergerak boleh meningkatkan risiko diabetes jenis 2, penyakit kardiovaskular serta peningkatan berat badan.

4. Pengambilan alkohol

Pengambilan alkohol boleh meningkatkan risiko beberapa jenis kanser, penyakit hati dan masalah kesihatan lain.

5. Pencemaran udara

Pendedahan berpanjangan kepada pencemaran udara boleh meningkatkan risiko penyakit jantung, strok dan penyakit pernafasan.

Faktor Risiko yang Tidak Boleh Diubah

Antaranya termasuk:

• Usia.
• Sejarah penyakit dalam keluarga.
• Kecenderungan genetik.
• Faktor biologi tertentu.

Mempunyai sejarah keluarga penyakit tidak bermaksud seseorang pasti akan menghidapnya. Namun, faktor ini mungkin memerlukan pemantauan kesihatan yang lebih teliti.

Faktor Risiko Metabolik

Empat faktor metabolik yang penting ialah:

1. Tekanan darah tinggi.
2. Glukosa darah tinggi.
3. Paras lipid darah yang tidak normal.
4. Berat badan berlebihan atau obesiti.

Faktor-faktor ini boleh berlaku secara serentak dan meningkatkan risiko komplikasi.

Contohnya, seseorang yang mempunyai diabetes, hipertensi dan kolesterol tinggi mungkin menghadapi risiko penyakit kardiovaskular yang lebih tinggi berbanding individu tanpa faktor tersebut.

Tanda dan Simptom Penyakit Tidak Berjangkit

Simptom penyakit tidak berjangkit berbeza mengikut organ yang terlibat dan tahap penyakit.

Sesetengah penyakit tidak menunjukkan gejala yang jelas pada peringkat awal.

Contohnya, hipertensi sering tidak menyebabkan sebarang simptom, manakala diabetes jenis 2 mungkin berkembang selama bertahun-tahun sebelum dikesan.

Gejala yang Perlu Diberi Perhatian

Antara gejala yang mungkin memerlukan pemeriksaan lanjut ialah:

• Keletihan luar biasa yang berterusan.
• Dahaga berlebihan dan kerap membuang air kecil.
• Penurunan berat badan tanpa sebab yang jelas.
• Batuk atau sesak nafas berpanjangan.
• Bengkak kaki.
• Perubahan tabiat membuang air besar.
• Ketulan atau perubahan luar biasa pada bahagian tubuh.
• Sakit atau ketidakselesaan dada.

Gejala tersebut tidak semestinya bermaksud seseorang menghidap NCD. Namun, pemeriksaan perubatan penting untuk mengenal pasti puncanya.

Tanda Bahaya yang Memerlukan Rawatan Segera

Dapatkan bantuan kecemasan jika mengalami:

• Sakit dada yang kuat atau rasa tekanan pada dada, terutama jika disertai sesak nafas atau peluh sejuk.
• Kelemahan atau kebas secara tiba-tiba pada sebelah badan.
• Muka menjadi senget secara tiba-tiba.
• Kesukaran bercakap atau memahami percakapan secara mendadak.
• Sesak nafas yang teruk.
• Pengsan atau kehilangan kesedaran.

Gejala strok atau serangan jantung memerlukan tindakan segera.

Di Malaysia, hubungi 999 untuk mendapatkan bantuan kecemasan. Jangan menunggu simptom hilang dengan sendirinya.

Cara Mencegah Penyakit Tidak Berjangkit

Pencegahan NCD melibatkan tindakan berterusan untuk mengurangkan risiko penyakit, melambatkan perkembangan penyakit tertentu dan mengelakkan komplikasi.

Walaupun tidak semua NCD boleh dicegah sepenuhnya, banyak faktor risiko boleh dikawal.

1. Amalkan Pemakanan Sihat dan Seimbang

Pemakanan sihat membantu mengawal berat badan, tekanan darah, paras kolesterol dan glukosa darah.

Salah satu panduan mudah ialah konsep Pinggan Sihat Malaysia: Suku Suku Separuh.

Bahagikan pinggan kepada:

• Suku pinggan: Nasi, roti, mi atau sumber karbohidrat lain, sebaik-baiknya bijirin penuh.
• Suku pinggan: Ikan, ayam, telur, kekacang atau sumber protein lain.
• Separuh pinggan: Sayur-sayuran dan buah-buahan.

Langkah tambahan termasuk mengurangkan minuman manis, memilih kaedah memasak yang menggunakan kurang minyak dan membaca label pemakanan.

WHO mengesyorkan pengambilan garam kurang daripada 5 gram sehari bagi orang dewasa, bersamaan kira-kira satu sudu teh daripada semua sumber makanan.

Pengambilan buah-buahan dan sayur-sayuran sekurang-kurangnya 400 gram sehari juga disarankan untuk individu berumur lebih 10 tahun, kecuali jika terdapat keperluan pemakanan khusus.

2. Kekal Aktif Secara Fizikal

Aktiviti fizikal membantu meningkatkan kecergasan jantung, sensitiviti insulin, kekuatan otot dan kesejahteraan mental.

WHO mengesyorkan orang dewasa melakukan:

• Sekurang-kurangnya 150–300 minit aktiviti aerobik intensiti sederhana seminggu; atau
• 75–150 minit aktiviti aerobik intensiti tinggi seminggu; atau
• Gabungan aktiviti yang setara.

Aktiviti menguatkan otot juga disarankan sekurang-kurangnya dua hari seminggu.

Contoh aktiviti sesuai termasuk berjalan pantas, berbasikal, berenang dan melakukan latihan kekuatan.

Bagi individu yang sebelum ini kurang aktif, mulakan dengan tempoh singkat dan tingkatkan secara beransur-ansur mengikut kemampuan.

3. Berhenti Merokok

Berhenti merokok dapat mengurangkan risiko penyakit kardiovaskular, kanser dan masalah pernafasan.

Langkah yang boleh membantu termasuk:

• Menetapkan tarikh berhenti merokok.
• Mengenal pasti situasi yang mencetuskan keinginan merokok.
• Mendapatkan sokongan keluarga.
• Mengikuti program berhenti merokok.
• Berbincang dengan profesional kesihatan tentang rawatan yang sesuai.

Elakkan juga pendedahan kepada asap rokok orang lain.

Produk tembakau alternatif dan vape bukan pilihan yang boleh dianggap bebas risiko.

4. Kekalkan Berat Badan yang Sihat

Berat badan berlebihan, terutamanya pengumpulan lemak di sekitar abdomen, berkait dengan peningkatan risiko metabolik.

Penilaian berat badan boleh melibatkan indeks jisim badan (BMI) dan ukuran lilitan pinggang.

Walau bagaimanapun, BMI bukan satu-satunya ukuran kesihatan. Komposisi tubuh, sejarah perubatan dan faktor individu juga perlu dipertimbangkan.

Penurunan berat badan secara beransur-ansur melalui pemakanan seimbang dan aktiviti fizikal biasanya lebih sesuai berbanding diet ekstrem.

5. Elakkan Pengambilan Alkohol yang Memudaratkan

Alkohol meningkatkan risiko pelbagai masalah kesihatan, termasuk penyakit hati, tekanan darah tinggi dan sesetengah kanser.

Mengurangkan atau mengelakkan alkohol boleh membantu mengurangkan risiko tersebut.

Individu yang tidak mengambil alkohol tidak perlu mula meminumnya atas alasan manfaat kesihatan.

Bagi mereka yang mengalami kebergantungan alkohol, bantuan profesional mungkin diperlukan untuk berhenti dengan selamat.

6. Dapatkan Tidur dan Rehat Mencukupi

Tidur yang tidak mencukupi secara berterusan boleh menjejaskan metabolisme, tekanan darah dan kesejahteraan mental.

Kebanyakan orang dewasa memerlukan sekitar tujuh hingga sembilan jam tidur setiap malam, walaupun keperluan individu berbeza.

Untuk meningkatkan kualiti tidur:

• Tetapkan waktu tidur dan bangun yang konsisten.
• Kurangkan penggunaan skrin sebelum tidur.
• Elakkan kafein terlalu hampir dengan waktu tidur.
• Wujudkan persekitaran tidur yang selesa.
• Dapatkan pemeriksaan jika berdengkur kuat atau mengalami mengantuk melampau pada waktu siang.

7. Jalani Pemeriksaan Kesihatan Mengikut Risiko

Pemeriksaan kesihatan membolehkan masalah tertentu dikesan sebelum komplikasi berlaku.

Antara pemeriksaan penting ialah tekanan darah, glukosa darah dan profil lipid.

Individu dengan sejarah keluarga penyakit kardiovaskular atau diabetes mungkin memerlukan penilaian lebih awal.

Kekerapan pemeriksaan perlu ditentukan berdasarkan umur, keputusan terdahulu dan tahap risiko masing-masing.

8. Ambil Langkah Pencegahan Khusus

Sesetengah penyakit memerlukan langkah pencegahan khusus selain perubahan gaya hidup.

Contohnya:

• Vaksin HPV membantu mengurangkan risiko kanser yang berkaitan dengan HPV.
• Vaksin hepatitis B membantu mencegah jangkitan yang boleh menyebabkan penyakit hati kronik dan kanser hati.
• Penggunaan alat perlindungan yang sesuai dapat mengurangkan pendedahan pekerjaan kepada habuk dan bahan berbahaya.
• Saringan kanser tertentu boleh mengenal pasti perubahan pra-kanser atau penyakit pada peringkat awal.

Pemeriksaan dan Saringan Penyakit Tidak Berjangkit

Pemeriksaan kesihatan tidak semestinya memerlukan ujian yang banyak atau mahal.

Ujian yang paling bermanfaat ialah ujian yang sesuai dengan umur, simptom dan faktor risiko seseorang.

Jenis Pemeriksaan yang Biasa Dilakukan

Pemeriksaan	Tujuan
Tekanan darah	Mengesan tekanan darah tinggi
Glukosa darah atau HbA1c	Mengesan diabetes atau pradiabetes
Profil lipid	Menilai paras kolesterol dan lipid lain
BMI dan lilitan pinggang	Menilai risiko berkaitan berat badan
Ujian fungsi buah pinggang	Menilai fungsi buah pinggang bagi individu yang mempunyai indikasi
Saringan kanser	Mengesan kanser tertentu atau perubahan pra-kanser

Siapa yang Perlu Menjalani Pemeriksaan?

Pemeriksaan amat penting bagi individu yang mempunyai:

• Sejarah keluarga diabetes atau penyakit jantung.
• Tekanan darah atau kolesterol tinggi.
• Berat badan berlebihan.
• Sejarah merokok.
• Faktor risiko atau simptom yang memerlukan penilaian.

Bagi kanser, pemeriksaan seperti mamogram, ujian HPV atau saringan serviks, serta ujian saringan kolorektal mempunyai kriteria kelayakan tersendiri.

Tidak semua jenis kanser mempunyai ujian saringan yang disyorkan untuk orang tanpa simptom.

Keputusan menjalani sesuatu ujian perlu mempertimbangkan manfaat, risiko keputusan positif palsu dan kemungkinan pemeriksaan susulan.

Bagaimana Jika Sudah Menghidap Penyakit Tidak Berjangkit?

Diagnosis NCD tidak semestinya bermaksud seseorang tidak boleh menikmati kehidupan yang aktif dan berkualiti.

Banyak penyakit boleh dikawal dengan rawatan dan pemantauan yang konsisten.

Langkah Pengurusan Jangka Panjang

1. Ikuti pelan rawatan

Ambil ubat seperti yang dipreskripsikan. Jangan menghentikan ubat hanya kerana simptom telah berkurangan atau bacaan kesihatan kembali normal.

2. Hadiri pemeriksaan susulan

Temu janji membolehkan doktor menilai keberkesanan rawatan, kesan sampingan dan risiko komplikasi.

3. Pantau keadaan kesihatan

Sesetengah pesakit perlu memantau tekanan darah, glukosa darah atau berat badan di rumah.

4. Amalkan gaya hidup yang sesuai

Pemakanan dan senaman perlu disesuaikan dengan penyakit, tahap kecergasan dan nasihat profesional kesihatan.

5. Dapatkan sokongan

Sokongan keluarga, pendidikan pesakit dan perkhidmatan kesihatan boleh membantu meningkatkan pematuhan rawatan.

Rawatan awal dan kawalan faktor risiko membantu mengurangkan kemungkinan komplikasi jangka panjang.

Kesimpulan

Penyakit tidak berjangkit seperti diabetes, penyakit kardiovaskular, kanser dan penyakit pernafasan kronik merupakan cabaran kesihatan yang penting di Malaysia.

Walaupun banyak penyakit ini berkembang secara perlahan, kesannya boleh menjadi serius apabila tidak dikesan atau dikawal dengan baik.

Pengambilan makanan seimbang, aktiviti fizikal yang konsisten, penghindaran tembakau dan pemeriksaan kesihatan dapat membantu mengurangkan risiko pelbagai NCD.

Langkah pencegahan perlu dimulakan sejak awal dan diteruskan sepanjang hayat. Bagi mereka yang telah menghidap penyakit, rawatan yang sesuai dan pemantauan berterusan memainkan peranan penting untuk mengelakkan komplikasi serta mengekalkan kualiti hidup.

Soalan Lazim Penyakit Tidak Berjangkit