Ketuat Kelamin: Punca, Tanda, Rawatan dan Cara Mencegah Jangkitan HPV

Ketuat atau benjolan kecil yang tiba-tiba muncul di kawasan kemaluan boleh menimbulkan pelbagai persoalan. Adakah ia sekadar masalah kulit? Adakah ia jangkitan kelamin? Bolehkah ia menjadi kanser? Dan jika seseorang mempunyai pasangan tetap, adakah kemunculan ketuat bermaksud jangkitan itu baru berlaku?

Salah satu kemungkinan ialah ketuat kelamin, atau genital warts, yang berkait rapat dengan jangkitan human papillomavirus (HPV).

HPV merupakan jangkitan yang sangat biasa dalam kalangan individu yang aktif secara seksual. Kebanyakan orang yang dijangkiti tidak mempunyai sebarang simptom dan dalam banyak kes, sistem imun akan mengawal jangkitan tanpa menyebabkan masalah kesihatan. Namun, sesetengah jenis HPV boleh menyebabkan ketuat kelamin, manakala jenis HPV lain yang berisiko tinggi boleh menyebabkan perubahan sel dan beberapa jenis kanser.

Perkara penting untuk difahami ialah HPV yang biasanya menyebabkan ketuat kelamin bukanlah jenis HPV utama yang menyebabkan kanser.

Artikel ini menerangkan bagaimana ketuat kelamin berlaku, tanda yang boleh diperhatikan, bagaimana HPV berjangkit, pilihan rawatan serta langkah yang boleh membantu mengurangkan risiko jangkitan.

Apa Itu Ketuat Kelamin?

Ketuat kelamin ialah ketumbuhan pada kulit atau lapisan mukosa di sekitar kawasan genital dan dubur yang biasanya disebabkan oleh jenis tertentu HPV.

Dalam istilah perubatan, keadaan ini turut dikenali sebagai anogenital warts atau condyloma acuminata.

Ketuat boleh muncul secara tunggal atau berkumpulan. Ada yang sangat kecil sehingga sukar disedari, manakala ketuat yang lebih besar boleh mempunyai permukaan tidak rata menyerupai bunga kubis.

Pada wanita, ketuat boleh ditemui pada vulva, sekitar bukaan faraj, perineum, vagina, serviks serta kawasan sekitar atau dalam dubur.

Pada lelaki pula, ketuat boleh muncul pada batang zakar, bawah kulup, skrotum, pangkal paha, perineum serta sekitar atau dalam dubur.

CDC menyatakan anogenital warts boleh berlaku pada beberapa lokasi serentak, termasuk uretra dan saluran anogenital.

Apakah Punca Ketuat Kelamin?

Punca utama ketuat kelamin ialah jangkitan HPV.

HPV sebenarnya bukan satu virus sahaja. Ia terdiri daripada banyak jenis virus yang mempunyai ciri dan risiko berbeza.

Secara mudah, HPV yang menjangkiti kawasan genital boleh dibahagikan kepada:

• HPV berisiko rendah, yang lebih banyak dikaitkan dengan ketuat kelamin.
• HPV berisiko tinggi atau onkogenik, yang boleh menyebabkan perubahan sel dan dalam keadaan tertentu berkembang menjadi kanser apabila jangkitan berterusan.

HPV Jenis 6 dan 11

Kira-kira 90% ketuat anogenital disebabkan oleh HPV jenis 6 atau HPV jenis 11, menurut garis panduan CDC. Kedua-duanya dianggap jenis HPV bukan onkogenik atau berisiko rendah.

Ini membawa kepada satu perbezaan yang sangat penting:

Ketuat kelamin tidak sama dengan kanser. HPV yang biasanya menyebabkan ketuat kelamin berbeza daripada jenis HPV berisiko tinggi yang menjadi punca utama kanser berkaitan HPV.

Namun begitu, seseorang boleh dijangkiti lebih daripada satu jenis HPV pada masa yang sama. Oleh itu, mempunyai ketuat kelamin tidak bermaksud seseorang tidak mungkin mempunyai HPV berisiko tinggi.

Bagaimana HPV dan Ketuat Kelamin Berjangkit?

HPV biasanya tersebar melalui hubungan rapat antara kulit dan kulit ketika aktiviti seksual.

Penularan boleh berlaku melalui:

1. Hubungan seks vaginal.
2. Hubungan seks anal.
3. Hubungan seks oral dalam keadaan tertentu.
4. Sentuhan kulit dengan kulit pada kawasan genital.
5. Perkongsian alat permainan seks yang tercemar tanpa perlindungan atau pembersihan yang sewajarnya.

Penetrasi tidak semestinya diperlukan untuk HPV berpindah kerana kawasan kulit genital yang tidak dilindungi juga boleh membawa virus.

Boleh Berjangkit Walaupun Tiada Ketuat

Salah satu sebab HPV begitu mudah tersebar ialah kebanyakan orang tidak mengetahui bahawa mereka mempunyainya.

Seseorang yang dijangkiti HPV boleh:

• tidak mempunyai ketuat;
• tidak mengalami sakit atau gatal;
• tidak mempunyai sebarang perubahan yang kelihatan;
• masih berpotensi memindahkan HPV kepada pasangan.

CDC menyatakan HPV boleh disebarkan walaupun seseorang tidak menunjukkan tanda atau simptom jangkitan.

Bolehkah Ketuat Kelamin Berjangkit Melalui Tandas?

Ini merupakan kebimbangan yang biasa.

HPV genital terutamanya disebarkan melalui hubungan rapat seksual dan sentuhan kulit genital. Menurut NHS, ketuat kelamin tidak dianggap berjangkit melalui penggunaan bersama barangan seperti tempat duduk tandas, tuala, cawan atau peralatan makan.

Oleh itu, menemui ketuat kelamin tidak sepatutnya menyebabkan seseorang panik mengenai penggunaan tandas awam atau perkongsian peralatan makan.

Berapa Lama Selepas Dijangkiti Ketuat Akan Muncul?

Tiada tempoh yang boleh digunakan untuk menentukan dengan tepat bila jangkitan berlaku.

Ketuat boleh muncul beberapa minggu atau bulan selepas pendedahan kepada HPV. Dalam sesetengah individu, tanda klinikal boleh muncul jauh lebih lewat.

CDC menegaskan bahawa masa seseorang memperoleh HPV tidak boleh ditentukan secara pasti dan ketuat boleh muncul berbulan-bulan atau bertahun-tahun selepas jangkitan berlaku.

Ini mempunyai implikasi penting dalam hubungan pasangan.

Kemunculan ketuat hari ini bukan bukti bahawa seseorang baru-baru ini mendapat HPV, dan ia juga tidak boleh digunakan dengan sendirinya untuk menentukan daripada pasangan mana jangkitan tersebut diperoleh.

Pasangan seksual juga sering berkongsi HPV walaupun hanya seorang menunjukkan ketuat.

Apakah Tanda Ketuat Kelamin?

Ketuat kelamin biasanya muncul sebagai satu benjolan atau sekumpulan benjolan pada kawasan genital.

Ciri-cirinya boleh berbeza-beza. Ketuat mungkin:

• kecil atau besar;
• rata atau timbul;
• lembut atau agak keras;
• berwarna kulit, putih, kemerahan atau lebih gelap daripada kulit sekeliling;
• tumbuh secara tunggal;
• berkumpul menyerupai permukaan bunga kubis.

CDC menyifatkan anogenital warts sebagai ketumbuhan yang boleh berbentuk rata, papular atau bertangkai, manakala NHS menyatakan warnanya juga boleh berbeza mengikut warna kulit seseorang.

Adakah Ketuat Kelamin Sakit?

Kebanyakan ketuat kelamin tidak sakit.

Namun, bergantung kepada saiz dan lokasi, sesetengah individu boleh mengalami:

• gatal;
• rasa pedih;
• ketidakselesaan;
• pendarahan;
• sakit atau tidak selesa semasa hubungan seks;
• gangguan ketika membuang air kecil jika ketuat berada berhampiran uretra.

Ketuat yang berdarah dengan mudah, mempunyai ulser atau berubah dengan ketara perlu dinilai oleh doktor kerana bukan semua ketumbuhan di kawasan genital ialah ketuat HPV.

Bukan Semua Benjolan di Kemaluan Ialah Ketuat Kelamin

Melihat gambar ketuat kelamin di internet dan membandingkannya dengan benjolan sendiri bukan cara yang boleh dipercayai untuk membuat diagnosis.

Beberapa keadaan lain boleh menyerupai ketuat, termasuk:

• skin tag;
• folikulitis;
• molluscum contagiosum;
• variasi normal kelenjar kulit;
• ketumbuhan kulit tertentu;
• beberapa manifestasi sifilis.

Sebagai contoh, CDC menyatakan condyloma lata yang berlaku dalam sifilis sekunder boleh menyerupai anogenital warts.

Oleh sebab itu, benjolan baru di kawasan genital lebih baik diperiksa daripada dirawat sendiri.

Bagaimana Doktor Mendiagnosis Ketuat Kelamin?

Dalam kebanyakan kes, doktor boleh mengenal pasti ketuat kelamin melalui pemeriksaan visual.

Doktor mungkin bertanya tentang simptom, tempoh ketumbuhan, rawatan yang pernah dicuba dan faktor lain yang berkaitan.

Bergantung kepada lokasi, pemeriksaan mungkin turut melibatkan vagina, sekitar dubur, saluran dubur atau kawasan uretra.

Perlukah Buat Ujian HPV?

Tidak untuk tujuan mengesahkan ketuat kelamin.

CDC menyatakan ujian HPV tidak disyorkan untuk diagnosis anogenital warts kerana keputusan ujian tidak mengesahkan bahawa sesuatu lesi ialah ketuat dan tidak menentukan rawatan ketuat tersebut.

Ini berbeza daripada ujian HPV yang digunakan dalam saringan kanser serviks, yang mempunyai tujuan klinikal berbeza.

Bila Biopsi Diperlukan?

Doktor mungkin mempertimbangkan biopsi jika ketumbuhan:

• mempunyai pigmentasi luar biasa;
• keras;
• melekat pada tisu di bawahnya;
• berdarah;
• mempunyai ulser;
• diagnosisnya tidak jelas;
• semakin teruk semasa rawatan;
• tidak memberi tindak balas kepada rawatan standard.

Biopsi juga mungkin lebih penting bagi individu yang mempunyai sistem imun lemah.

Adakah Ketuat Kelamin Boleh Hilang Sendiri?

Ya.

Tanpa rawatan, ketuat kelamin boleh:

1. hilang sendiri;
2. kekal tanpa banyak perubahan;
3. menjadi semakin besar;
4. bertambah bilangannya.

Sistem imun ramai individu akhirnya dapat mengawal HPV. CDC melaporkan kira-kira 9 daripada 10 jangkitan HPV hilang atau menjadi tidak dapat dikesan sendiri dalam tempoh sekitar dua tahun tanpa menyebabkan masalah kesihatan.

Namun, perjalanan ketuat tidak sama bagi setiap orang.

Ada keadaan di mana doktor dan pesakit memilih untuk memerhati terlebih dahulu, sementara individu lain memilih rawatan kerana ketuat membesar, menyebabkan ketidakselesaan, mengganggu hubungan seksual atau memberi tekanan emosi.

Bagaimana Ketuat Kelamin Dirawat?

Matlamat utama rawatan ialah menghilangkan ketuat yang kelihatan dan mengurangkan simptom.

Rawatan tidak boleh dijanjikan akan menghapuskan HPV daripada badan sepenuhnya.

CDC juga menegaskan bahawa tiada satu rawatan yang terbukti terbaik untuk semua jenis ketuat. Pemilihan rawatan bergantung kepada saiz, bilangan dan lokasi ketuat, kesan sampingan, pilihan pesakit serta pengalaman doktor.

1. Ubat Sapuan Preskripsi

Sesetengah ketuat luar boleh dirawat menggunakan ubat sapuan tertentu yang dipreskripsi doktor.

Antara rawatan yang disenaraikan dalam garis panduan antarabangsa termasuk imiquimod, podofilox atau sinecatechins bagi keadaan tertentu. Namun, kesesuaian setiap ubat bergantung kepada lokasi ketuat, keadaan kulit, kehamilan dan faktor individu.

Jangan membeli atau menggunakan ubat ini tanpa penilaian yang sesuai.

2. Cryotherapy

Cryotherapy menggunakan suhu yang sangat sejuk, biasanya cecair nitrogen, untuk memusnahkan tisu ketuat.

Selepas rawatan, kawasan tersebut mungkin mengalami:

• sakit;
• kemerahan;
• bengkak;
• lepuh;
• rasa pedih sementara.

Beberapa sesi mungkin diperlukan bergantung kepada tindak balas ketuat.

3. Rawatan Kimia

Doktor juga boleh menggunakan bahan seperti trichloroacetic acid atau TCA pada jenis ketuat tertentu.

Bahan tersebut memusnahkan tisu ketuat melalui proses kimia dan perlu disapu dengan berhati-hati kerana ia juga boleh mencederakan kulit normal jika terkena kawasan sekeliling.

4. Pembuangan Secara Prosedur

Ketuat yang besar, banyak atau sukar dirawat mungkin memerlukan prosedur seperti:

• pembuangan menggunakan instrumen pembedahan;
• electrosurgery;
• curettage;
• rawatan laser dalam kes tertentu.

Salah satu kelebihan pembuangan secara prosedur ialah banyak ketuat boleh dibuang dalam satu sesi. Walau bagaimanapun, ketuat masih boleh berulang selepas prosedur.

Mengapa Ketuat Boleh Datang Semula Selepas Rawatan?

Ini antara perkara yang paling penting untuk difahami sebelum memulakan rawatan.

Ketuat ialah pertumbuhan tisu yang dapat dilihat.

HPV pula ialah virus yang menyebabkan perubahan pada sel tersebut.

Membuang ketuat tidak semestinya bermaksud semua HPV pada kawasan berkenaan telah hilang.

Oleh itu, ketuat boleh kembali walaupun rawatan pertama berjaya. Menurut CDC, recurrence sering berlaku selepas rawatan, terutama dalam tiga bulan pertama.

Recurrence bukan semestinya bermaksud seseorang telah mendapat jangkitan baru daripada pasangan lain.

Adakah Ketuat Kelamin Boleh Menjadi Kanser?

Kebanyakan ketuat kelamin tidak bertukar menjadi kanser.

Jenis HPV yang menyebabkan kebanyakan ketuat, khususnya HPV 6 dan 11, adalah berbeza daripada jenis HPV berisiko tinggi yang menyebabkan kanser.

HPV berisiko tinggi yang berterusan pula boleh dikaitkan dengan kanser:

• serviks;
• vulva;
• vagina;
• penis;
• anus;
• orofarinks atau bahagian belakang tekak.

WHO menerangkan bahawa kebanyakan HPV tidak menyebabkan masalah kesihatan, tetapi jangkitan berterusan dengan jenis berisiko tinggi boleh menyebabkan perubahan sel yang akhirnya berkembang menjadi kanser.

Mempunyai ketuat kelamin juga tidak bermaksud seorang wanita perlu menjalani Pap smear dengan lebih kerap hanya disebabkan ketuat tersebut. Saringan serviks perlu mengikuti jadual dan penilaian risiko yang disyorkan untuk individu berkenaan.

Apa Perlu Dilakukan Jika Pasangan Ada Ketuat Kelamin?

Diagnosis ketuat kelamin sering menyebabkan kebimbangan dalam hubungan.

Perkara pertama yang perlu difahami ialah masa jangkitan HPV tidak boleh ditentukan dengan tepat.

Pasangan mungkin telah berkongsi HPV walaupun hanya seorang menunjukkan ketuat.

Jika pasangan didiagnosis dengan ketuat kelamin:

• maklumkan pasangan semasa;
• pertimbangkan pemeriksaan fizikal jika terdapat benjolan atau perubahan kulit;
• berbincang dengan doktor mengenai saringan STI lain berdasarkan risiko;
• jangan menggunakan ujian HPV sebagai cara menentukan siapa menjangkiti siapa.

CDC tidak mengesyorkan ujian HPV khusus kepada pasangan hanya kerana pasangannya mempunyai genital warts. Pemeriksaan klinikal dan saringan STI lain mungkin lebih berguna bergantung kepada keadaan.

Bolehkah Melakukan Hubungan Seks Jika Ada Ketuat?

HPV boleh berjangkit ketika ketuat kelihatan dan juga apabila tiada ketuat.

CDC mencadangkan individu yang mempunyai ketuat genital dan pasangannya mengelakkan hubungan seks sehingga ketuat tidak lagi kelihatan. Walau bagaimanapun, tidak diketahui dengan tepat berapa lama HPV masih boleh dipindahkan selepas ketuat hilang.

Adakah Kondom Melindungi Daripada HPV?

Kondom boleh mengurangkan risiko, tetapi tidak memberikan perlindungan 100%.

Ini kerana kondom tidak menutupi seluruh kawasan kulit genital. HPV yang berada pada kulit di luar kawasan kondom masih boleh berpindah melalui sentuhan.

Walaupun begitu, penggunaan kondom secara betul tetap merupakan sebahagian daripada amalan seks lebih selamat kerana ia juga membantu mengurangkan risiko beberapa STI lain.

Ketuat Kelamin Ketika Hamil

Kehamilan boleh mempengaruhi ketuat genital.

Dalam sesetengah wanita, ketuat boleh menjadi lebih besar, lebih banyak atau mudah berdarah ketika hamil.

Pilihan rawatan juga berbeza. Sesetengah ubat seperti podofilox, podophyllin dan sinecatechins tidak boleh digunakan semasa kehamilan menurut CDC. Oleh itu, wanita hamil tidak sepatutnya mencuba rawatan ketuat sendiri.

Penularan HPV kepada bayi semasa kelahiran boleh berlaku tetapi komplikasi serius adalah jarang.

Pembedahan Caesarean juga tidak dilakukan semata-mata untuk mencegah HPV kepada bayi kecuali terdapat sebab obstetrik tertentu seperti ketuat menghalang laluan kelahiran atau berisiko menyebabkan pendarahan berlebihan.

Cara Mencegah HPV dan Ketuat Kelamin

Tiada kaedah yang menghapuskan risiko HPV sepenuhnya, tetapi beberapa langkah boleh mengurangkannya.

1. Dapatkan Vaksin HPV

Vaksinasi ialah salah satu strategi pencegahan paling penting.

Vaksin HPV boleh melindungi daripada jenis HPV tertentu yang menyebabkan ketuat dan kanser, bergantung kepada vaksin yang digunakan.

Namun:

Vaksin HPV ialah vaksin pencegahan. Ia tidak merawat HPV atau ketuat yang telah wujud.

WHO menekankan HPV vaccination sebagai strategi penting dalam pencegahan kanser serviks, sementara data dari pelbagai negara menunjukkan kadar ketuat anogenital menurun selepas program vaksinasi diperkenalkan.

Di Malaysia, HPV merupakan sebahagian daripada Program Imunisasi Kebangsaan untuk pelajar perempuan Tingkatan 1. Data KKM menunjukkan liputan imunisasi HPV dalam kalangan pelajar perempuan Tingkatan 1 mencapai 92.6% pada tahun 2024.

Bagi individu di luar kumpulan program kebangsaan, berbincang dengan doktor atau klinik mengenai kesesuaian vaksin berdasarkan umur, sejarah vaksinasi dan faktor kesihatan.

2. Gunakan Kondom Secara Konsisten

Kondom mengurangkan risiko tetapi tidak menghapuskan risiko HPV kerana kulit yang tidak dilindungi masih boleh membawa virus.

3. Hadkan Pendedahan Seksual Berisiko

Risiko pendedahan HPV meningkat apabila terdapat lebih banyak peluang pendedahan kepada pasangan yang berbeza.

Hubungan monogami bersama pasangan yang juga monogami boleh mengurangkan peluang mendapat jangkitan baru, walaupun ia tidak boleh menentukan atau menghapuskan jangkitan HPV yang telah diperoleh sebelumnya.

4. Jangan Berkongsi Alat Permainan Seks Tanpa Perlindungan

Jika dikongsi, alat permainan seks perlu dibersihkan dengan betul dan perlindungan baharu digunakan mengikut kesesuaian.

5. Dapatkan Pemeriksaan Jika Ada Ketumbuhan

Jangan tunggu sehingga ketuat menjadi sangat besar atau banyak.

Diagnosis awal juga membantu memastikan ketumbuhan yang disangka ketuat bukan sebenarnya penyakit lain yang memerlukan rawatan berbeza.

Bila Perlu Jumpa Doktor?

Dapatkan pemeriksaan jika anda mempunyai:

• satu atau lebih ketumbuhan baru di sekitar kemaluan atau dubur;
• ketumbuhan yang semakin membesar atau bertambah;
• gatal atau pendarahan yang berterusan;
• ketumbuhan keras, berpigmen luar biasa atau mempunyai ulser;
• perubahan aliran air kencing;
• sakit ketika hubungan seks;
• pasangan yang telah didiagnosis dengan ketuat genital;
• ketuat yang tidak pulih selepas rawatan;
• kehamilan bersama ketumbuhan genital;
• sistem imun yang lemah.

Pemeriksaan bukan hanya bertujuan mengesahkan ketuat. Ia juga penting untuk mengenal pasti keadaan lain yang mungkin menyerupainya.

Ketuat Kelamin: Mitos vs Fakta

Mitos: Semua ketuat kelamin boleh menyebabkan kanser.
Fakta: Kebanyakan ketuat kelamin disebabkan HPV jenis 6 dan 11 yang berisiko rendah dan berbeza daripada jenis HPV utama penyebab kanser.

Mitos: Ketuat yang baru muncul membuktikan jangkitan baru berlaku.
Fakta: Ketuat boleh muncul berbulan-bulan atau bertahun-tahun selepas seseorang mendapat HPV.

Mitos: Selepas ketuat dibuang, HPV pasti sudah hilang.
Fakta: Rawatan menghilangkan ketuat yang kelihatan tetapi tidak semestinya menghapuskan virus. Ketuat boleh berulang.

Mitos: Kondom mencegah HPV sepenuhnya.
Fakta: Kondom mengurangkan risiko tetapi HPV masih boleh terdapat pada kawasan kulit yang tidak dilindungi.

Kesimpulan

Ketuat kelamin merupakan manifestasi jangkitan HPV yang sangat biasa dan kebanyakannya disebabkan oleh HPV berisiko rendah jenis 6 atau 11.

Walaupun penampilannya boleh menyebabkan kebimbangan, ketuat kelamin biasanya bukan kanser.

Ketuat boleh hilang sendiri atau dirawat melalui ubat preskripsi, cryotherapy, rawatan kimia atau prosedur pembuangan. Namun, ketuat boleh muncul semula kerana rawatan tidak semestinya menghapuskan HPV daripada badan.

Kemunculan ketuat juga tidak boleh menentukan dengan tepat bila atau daripada siapa jangkitan HPV diperoleh.

Vaksin HPV, penggunaan kondom dan amalan seks lebih selamat boleh membantu mengurangkan risiko. Jika terdapat ketumbuhan baru di kawasan genital atau dubur, terutama yang berdarah, berulser atau semakin membesar, dapatkan pemeriksaan doktor daripada cuba membuat diagnosis berdasarkan gambar internet sahaja.

Soalan Lazim Tentang Ketuat Kelamin