Pendarahan Faraj Tidak Normal: Punca, Tanda Bahaya Dan Bila Perlu Jumpa Doktor

Pendarahan melalui faraj bukan semestinya sesuatu yang berbahaya. Bagi wanita yang masih datang haid, darah haid adalah sebahagian daripada kitaran normal badan. Namun, masalah bermula apabila darah keluar di luar corak biasa, terlalu banyak, terlalu lama, berlaku selepas hubungan seks, berlaku ketika hamil atau muncul semula selepas menopaus.

Inilah yang sering disebut sebagai pendarahan faraj tidak normal atau abnormal uterine bleeding. Ia boleh berpunca daripada masalah hormon, fibroid, polip, jangkitan, kesan ubat, komplikasi kehamilan, masalah serviks atau dalam sebahagian kecil kes, kanser.

Perkara paling penting ialah jangan terus panik, tetapi juga jangan terlalu mudah menganggap ia “biasa”. Pendarahan faraj yang tidak normal perlu dinilai berdasarkan umur, status kehamilan, corak haid, jumlah darah, simptom lain dan faktor risiko seseorang wanita.

Apa Maksud Pendarahan Faraj Tidak Normal?

Pendarahan faraj tidak normal merujuk kepada darah yang keluar dari faraj di luar pola haid biasa seseorang wanita. Darah tersebut boleh datang daripada rahim, serviks, faraj atau berkaitan dengan kehamilan.

Menurut American College of Obstetricians and Gynecologists, pendarahan dianggap tidak normal jika berlaku antara haid, selepas hubungan seks, terlalu banyak ketika haid, berlangsung lebih lama daripada biasa atau berlaku selepas menopaus.

Contoh pendarahan faraj tidak normal termasuk:

• Darah keluar antara dua kitaran haid
• Spotting sebelum atau selepas haid secara berulang
• Haid terlalu banyak hingga perlu tukar pad terlalu kerap
• Haid berpanjangan lebih daripada biasa
• Darah keluar selepas bersama suami
• Darah keluar selepas menopaus
• Darah keluar ketika sedang hamil
• Pendarahan disertai sakit perut bawah, demam atau pening
• Keluar darah bersama keputihan berbau atau sakit ketika kencing

Dalam bahasa mudah, jika pendarahan itu berbeza daripada kebiasaan badan anda, ia wajar diberi perhatian.

Haid Biasa, Spotting Dan Pendarahan Tidak Normal: Apa Beza?

Ramai wanita keliru antara haid biasa, spotting dan pendarahan yang perlu dirisaukan. Perbezaan ini penting kerana tidak semua darah yang keluar dari faraj membawa maksud yang sama.

1. Haid biasa

Haid biasa biasanya berlaku secara berkitar. Bagi kebanyakan wanita, kitaran haid berlaku sekitar 21 hingga 35 hari, dan tempoh haid biasanya sehingga 7 hari. Corak setiap wanita tidak semestinya sama, tetapi yang penting ialah kitaran itu konsisten bagi dirinya.

Contohnya, jika seseorang wanita biasanya datang haid selama 5 hari setiap bulan dengan jumlah darah sederhana, itulah pola biasa untuk dirinya.

2. Spotting

Spotting ialah pendarahan ringan. Biasanya ia hanya berupa tompokan darah sedikit pada seluar dalam, pantyliner atau tisu selepas membuang air kecil.

Spotting boleh berlaku kerana perubahan hormon, permulaan pil perancang, ovulasi, stres atau perubahan berat badan. Namun, spotting yang berulang, berlaku selepas seks atau berlaku selepas menopaus tetap perlu diperiksa.

3. Pendarahan tidak normal

Pendarahan lebih membimbangkan jika:

• Darah terlalu banyak
• Darah keluar di luar waktu haid
• Darah keluar selepas hubungan seks
• Darah keluar selepas menopaus
• Darah keluar ketika hamil
• Ada sakit perut kuat
• Ada pening, pitam, pucat atau lemah
• Ada demam atau keputihan berbau

NHS menyatakan bahawa pendarahan antara haid atau selepas hubungan seks mempunyai pelbagai punca dan biasanya tidak serius, tetapi tetap perlu diperiksa oleh doktor.

Punca Pendarahan Faraj Tidak Normal

Pendarahan faraj tidak normal boleh berlaku disebabkan banyak perkara. Ada punca yang ringan dan sementara, tetapi ada juga punca yang memerlukan rawatan segera.

1. Ketidakseimbangan Hormon

Hormon estrogen dan progesteron memainkan peranan penting dalam mengawal kitaran haid. Jika hormon tidak seimbang, lapisan rahim boleh menebal atau luruh secara tidak teratur. Ini boleh menyebabkan haid tidak menentu, spotting atau pendarahan berpanjangan.

Ketidakseimbangan hormon boleh berlaku dalam keadaan seperti:

• Remaja yang baru mula datang haid
• Wanita menghampiri menopaus
• Sindrom ovari polisistik atau PCOS
• Masalah tiroid
• Stres berpanjangan
• Penurunan atau kenaikan berat badan mendadak
• Senaman terlalu ekstrem
• Gangguan pemakanan

Dalam kes begini, pendarahan mungkin datang tidak ikut jadual, terlalu lewat, terlalu kerap atau terlalu banyak.

2. Fibroid Rahim

Fibroid ialah ketumbuhan bukan kanser yang tumbuh pada otot rahim. Ia sangat biasa berlaku dalam kalangan wanita usia reproduktif. Tidak semua fibroid menyebabkan gejala, tetapi sesetengah fibroid boleh menyebabkan pendarahan haid yang banyak atau berpanjangan.

Tanda fibroid boleh termasuk:

• Haid terlalu banyak
• Haid lebih lama daripada biasa
• Sakit senggugut kuat
• Rasa berat atau tekanan di bahagian bawah perut
• Kerap kencing
• Perut kelihatan membesar
• Sukar hamil dalam sesetengah kes

ACOG menyenaraikan haid lebih daripada 7 hari, darah yang memenuhi pad atau tampon setiap jam untuk beberapa jam berturut-turut, dan ketulan darah besar sebagai tanda haid banyak.

3. Polip Rahim Atau Polip Serviks

Polip ialah pertumbuhan kecil pada lapisan rahim atau serviks. Ia biasanya bukan kanser, tetapi boleh menyebabkan pendarahan tidak normal.

Polip boleh menyebabkan:

• Spotting antara haid
• Darah selepas hubungan seks
• Haid lebih banyak
• Pendarahan selepas menopaus
• Keputihan bercampur darah

Polip tidak boleh disahkan hanya melalui simptom. Pemeriksaan doktor, ultrasound atau prosedur tertentu mungkin diperlukan.

4. Adenomyosis Dan Endometriosis

Adenomyosis berlaku apabila tisu seperti lapisan rahim tumbuh ke dalam dinding otot rahim. Endometriosis pula berlaku apabila tisu seperti lapisan rahim tumbuh di luar rahim, contohnya pada ovari, tiub fallopio atau kawasan pelvis.

Keadaan ini boleh menyebabkan:

• Sakit haid yang kuat
• Haid banyak
• Sakit pelvis kronik
• Sakit ketika hubungan seks
• Sakit ketika membuang air besar semasa haid
• Sukar hamil

Ramai wanita menganggap sakit haid teruk sebagai perkara biasa. Ini satu kesilapan. Sakit haid yang mengganggu kerja, tidur, sekolah atau aktiviti harian wajar diperiksa.

5. Jangkitan Pada Faraj, Serviks Atau Rahim

Jangkitan boleh menyebabkan radang dan iritasi pada tisu faraj atau serviks. Apabila tisu menjadi sensitif, pendarahan ringan boleh berlaku, terutama selepas hubungan seks.

Tanda jangkitan mungkin termasuk:

• Keputihan berbau
• Keputihan berwarna kuning, hijau atau kelabu
• Gatal atau pedih pada faraj
• Sakit ketika kencing
• Sakit ketika bersama
• Sakit bawah perut
• Demam
• Darah keluar selepas seks

Jangkitan kelamin seperti chlamydia dan gonorrhoea juga boleh menyebabkan pendarahan tidak normal. Jika tidak dirawat, ia boleh membawa kepada komplikasi seperti penyakit radang pelvis.

6. Kesan Pil Perancang, IUCD Atau Ubat Tertentu

Pendarahan tidak teratur boleh berlaku selepas mula menggunakan kaedah perancang tertentu, terutama dalam beberapa bulan pertama.

Antara kaedah atau ubat yang boleh berkait dengan pendarahan tidak normal:

• Pil perancang
• Suntikan hormon
• Implan perancang
• IUCD atau alat dalam rahim
• Ubat pencair darah
• Terapi hormon
• Ubat tertentu yang mempengaruhi hormon

Namun, jangan anggap semua pendarahan berpunca daripada perancang keluarga. Jika pendarahan terlalu banyak, berpanjangan, menyakitkan atau berlaku selepas lama menggunakan kaedah yang sama, pemeriksaan tetap perlu dibuat.

7. Kehamilan Dan Komplikasi Kehamilan

Pendarahan ketika hamil perlu diberi perhatian serius. Ada pendarahan awal kehamilan yang mungkin ringan, tetapi ada juga yang menandakan komplikasi.

Punca pendarahan ketika hamil boleh termasuk:

• Implantation bleeding pada awal kehamilan
• Keguguran
• Kehamilan luar rahim
• Jangkitan
• Masalah uri
• Kelahiran pramatang
• Trauma pada serviks

Mayo Clinic menyarankan wanita hamil mendapatkan nasihat pasukan kesihatan jika mengalami pendarahan faraj.

Pendarahan ketika hamil perlu lebih cepat diperiksa jika disertai:

• Sakit perut kuat
• Sakit bahu
• Pening atau pitam
• Keluar darah banyak
• Keluar ketulan tisu
• Demam
• Pergerakan bayi berkurang pada kehamilan lanjut

8. Perimenopause Dan Menopaus

Perimenopause ialah fasa peralihan sebelum menopaus. Dalam tempoh ini, hormon menjadi tidak stabil dan haid boleh berubah. Ada wanita mengalami haid yang semakin jarang, semakin banyak atau tidak menentu.

Namun, selepas menopaus, situasinya berbeza.

Menopaus biasanya bermaksud seseorang wanita sudah tidak datang haid selama 12 bulan berturut-turut. Selepas itu, sebarang pendarahan faraj dianggap tidak normal sehingga dibuktikan sebaliknya.

Mayo Clinic menyatakan bahawa pendarahan faraj selepas menopaus adalah tidak biasa dan perlu diperiksa oleh doktor secepat mungkin.

Punca pendarahan selepas menopaus boleh termasuk:

• Kekeringan dan penipisan tisu faraj
• Polip
• Hiperplasia endometrium
• Kesan terapi hormon
• Kanser rahim atau serviks

9. Kanser Rahim, Serviks Atau Faraj

Kebanyakan pendarahan faraj tidak normal bukan disebabkan kanser. Namun, kanser adalah salah satu sebab penting mengapa pemeriksaan tidak boleh ditangguhkan, terutama jika pendarahan berlaku selepas menopaus atau selepas hubungan seks.

Pendarahan yang perlu lebih diberi perhatian termasuk:

• Darah selepas menopaus
• Darah selepas hubungan seks secara berulang
• Keputihan bercampur darah
• Keputihan berbau busuk
• Sakit pelvis berpanjangan
• Berat badan turun tanpa sebab
• Pendarahan berulang walaupun sudah dirawat

Artikel kesihatan yang baik tidak patut menakut-nakutkan pembaca, tetapi ia juga tidak patut meremehkan gejala yang boleh menjadi tanda awal penyakit serius.

Tanda Bahaya Pendarahan Faraj Yang Perlu Rawatan Segera

Dapatkan rawatan segera di klinik kecemasan atau jabatan kecemasan jika berlaku mana-mana tanda berikut:

1. Pendarahan sangat banyak hingga perlu tukar pad setiap jam
2. Darah keluar banyak selama beberapa jam berturut-turut
3. Pening, hampir pitam atau pitam
4. Sesak nafas
5. Sakit dada
6. Jantung berdebar-debar
7. Muka pucat dan badan terlalu lemah
8. Sakit perut bawah yang kuat
9. Demam bersama sakit pelvis
10. Keluar darah ketika hamil
11. Pendarahan selepas menopaus
12. Keluar ketulan darah besar
13. Pendarahan selepas trauma atau hubungan seks yang menyakitkan
14. Keputihan berbau busuk bersama darah
15. Sakit bahu dan pening jika ada kemungkinan hamil, kerana ini boleh berlaku dalam kehamilan luar rahim

ACOG menyatakan bahawa haid banyak boleh menjadi serius jika seseorang perlu menukar pad atau tampon setiap jam selama lebih dua jam berturut-turut, atau mengalami gejala seperti sakit dada, sesak nafas, pening atau rasa hendak pitam.

Bila Perlu Jumpa Doktor?

Tidak semua pendarahan memerlukan ambulans, tetapi banyak keadaan memerlukan pemeriksaan doktor.

Pergi segera jika:

• Anda sedang hamil dan mengalami pendarahan
• Darah keluar sangat banyak
• Anda rasa pening, lemah atau hampir pitam
• Ada sakit perut bawah yang kuat
• Ada demam dan sakit pelvis
• Pendarahan berlaku selepas menopaus
• Ada kemungkinan kehamilan luar rahim
• Pendarahan berlaku selepas kecederaan atau paksaan seksual

Buat temujanji doktor jika:

• Spotting berlaku berulang kali
• Darah keluar selepas hubungan seks
• Haid menjadi lebih banyak daripada biasa
• Haid berlangsung lebih lama daripada biasa
• Kitaran haid semakin tidak teratur
• Ada keputihan tidak normal
• Ada sakit ketika bersama
• Anda baru mula ubat atau perancang dan pendarahan berpanjangan
• Anda risau tentang fibroid, PCOS atau masalah hormon
• Anda belum pernah atau sudah lama tidak membuat pemeriksaan serviks

Prinsip mudah: jika pendarahan itu pelik untuk badan anda, catat dan bincang dengan doktor.

Pemeriksaan Yang Mungkin Doktor Lakukan

Ramai wanita takut berjumpa doktor kerana bimbang terus diminta menjalani prosedur besar. Sebenarnya, pemeriksaan biasanya bermula dengan soalan asas dan ujian mudah.

Doktor mungkin bertanya tentang:

• Umur
• Tarikh haid terakhir
• Corak haid biasa
• Bila pendarahan bermula
• Jumlah darah
• Ada ketulan darah atau tidak
• Ada sakit, demam atau pening
• Status kehamilan
• Kaedah perancang keluarga
• Ubat yang sedang diambil
• Sejarah hubungan seks
• Sejarah pap smear atau HPV test
• Sejarah fibroid, PCOS atau endometriosis
• Sejarah kanser dalam keluarga

Pemeriksaan yang mungkin dibuat termasuk:

1. Ujian kehamilan
   Ini penting untuk wanita usia reproduktif, walaupun pendarahan kelihatan seperti haid.
2. Ujian darah
   Untuk melihat tahap hemoglobin, tanda anemia, fungsi tiroid atau masalah hormon tertentu.
3. Pemeriksaan pelvis
   Untuk melihat faraj dan serviks, serta menilai sumber pendarahan.
4. Pap smear atau HPV test
   Jika sesuai, terutama jika ada pendarahan selepas seks atau pemeriksaan serviks belum dikemas kini.
5. Swab jangkitan
   Untuk mengesan jangkitan faraj, serviks atau jangkitan kelamin.
6. Ultrasound pelvis
   Untuk melihat rahim, ovari, fibroid, polip atau ketebalan lapisan rahim.
7. Biopsi endometrium
   Mungkin diperlukan dalam kes tertentu, terutama jika pendarahan berlaku selepas menopaus atau ada faktor risiko kanser rahim.
8. Histeroskopi
   Prosedur untuk melihat bahagian dalam rahim dengan kamera kecil, biasanya jika disyaki polip atau masalah dalam rongga rahim.

Cleveland Clinic menyatakan rawatan pendarahan rahim tidak normal bergantung kepada puncanya, dan penilaian boleh melibatkan sejarah haid, pemeriksaan fizikal, ujian darah, ultrasound atau prosedur tambahan.

Rawatan Pendarahan Faraj Tidak Normal

Rawatan bergantung kepada punca. Sebab itu pemeriksaan penting. Memberi ubat tanpa tahu punca boleh menyebabkan masalah sebenar terlepas pandang.

Antara pilihan rawatan termasuk:

1. Rawatan hormon

Doktor mungkin memberi rawatan hormon jika pendarahan berkait dengan ketidakseimbangan hormon.

Contohnya:

• Pil perancang
• Progesteron
• IUCD hormon
• Rawatan hormon khusus mengikut keadaan

2. Ubat untuk mengurangkan pendarahan

Dalam kes tertentu, ubat boleh diberi untuk mengurangkan jumlah darah haid. Namun, ubat ini perlu sesuai dengan sejarah kesihatan pesakit.

3. Rawatan anemia

Jika pendarahan menyebabkan kekurangan darah, doktor mungkin menyarankan:

• Suplemen zat besi
• Ujian darah berkala
• Pemakanan tinggi zat besi
• Rawatan lanjut jika anemia teruk

4. Antibiotik atau rawatan jangkitan

Jika punca ialah jangkitan, rawatan antijangkitan diperlukan. Pasangan seksual juga mungkin perlu diperiksa atau dirawat dalam kes jangkitan kelamin.

5. Rawatan fibroid atau polip

Jika fibroid atau polip menjadi punca, pilihan rawatan bergantung kepada saiz, lokasi, gejala dan rancangan kehamilan.

Rawatan mungkin termasuk:

• Pemantauan berkala
• Ubat
• Pembuangan polip
• Prosedur mengecilkan fibroid
• Pembedahan dalam kes tertentu

6. Rawatan untuk kanser atau pra-kanser

Jika pemeriksaan menunjukkan perubahan pra-kanser atau kanser, rawatan perlu dirancang oleh pakar. Lebih awal dikesan, lebih baik peluang rawatan.

Apa Yang Boleh Dibuat Sementara Menunggu Temujanji?

Sementara menunggu pemeriksaan, anda boleh lakukan beberapa perkara praktikal:

• Catat tarikh mula pendarahan
• Catat jumlah pad yang digunakan sehari
• Catat sama ada ada ketulan darah
• Catat sakit, pening, demam atau keputihan
• Buat ujian kehamilan jika ada kemungkinan hamil
• Elakkan hubungan seks jika pendarahan berlaku selepas seks sehingga diperiksa
• Jangan ambil pil hormon milik orang lain
• Jangan hentikan ubat pencair darah tanpa arahan doktor
• Bawa senarai ubat ketika berjumpa doktor
• Pergi kecemasan jika pendarahan menjadi banyak atau badan semakin lemah

Catatan ini membantu doktor menilai tahap serius pendarahan dengan lebih tepat.

Kesilapan Biasa Yang Wanita Buat

Antara kesilapan yang kerap berlaku ialah:

• Menganggap darah selepas bersama sebagai luka biasa
• Menganggap haid terlalu banyak sebagai “memang keturunan”
• Menunggu sehingga anemia teruk
• Mengambil ubat hormon tanpa pemeriksaan
• Mengabaikan pendarahan selepas menopaus
• Tidak membuat pap smear atau HPV screening mengikut jadual
• Malu bercerita tentang pendarahan selepas seks
• Menganggap spotting sedikit tidak penting walaupun berulang
• Hanya mencari jawapan di media sosial tanpa pemeriksaan

Masalah pendarahan faraj bukan isu yang patut dimalukan. Ia isu kesihatan yang biasa dilihat oleh doktor.

Bolehkah Pendarahan Faraj Tidak Normal Dicegah?

Tidak semua punca boleh dicegah, tetapi risiko komplikasi boleh dikurangkan.

Langkah yang boleh membantu:

• Pantau kitaran haid setiap bulan
• Dapatkan rawatan jika haid terlalu banyak
• Buat pemeriksaan serviks mengikut kelayakan
• Rawat jangkitan awal
• Amalkan seks selamat
• Jangan berkongsi ubat hormon
• Kawal berat badan
• Urus PCOS, diabetes atau masalah tiroid jika ada
• Jangan abaikan pendarahan selepas menopaus
• Buat pemeriksaan berkala jika ada fibroid atau polip

Yang paling penting, kenali pola badan sendiri. Perubahan kecil yang berulang kadang-kadang lebih penting daripada satu episod yang jelas.

Mitos Tentang Pendarahan Faraj Tidak Normal

Mitos 1: Kalau darah sikit, mesti tidak bahaya

Tidak semestinya. Spotting sedikit tetapi berulang, berlaku selepas seks atau berlaku selepas menopaus tetap perlu diperiksa.

Mitos 2: Pendarahan faraj tidak normal mesti kanser

Tidak benar. Banyak punca bukan kanser seperti hormon, fibroid, polip atau jangkitan. Namun, pemeriksaan penting untuk menolak punca serius.

Mitos 3: Haid banyak itu normal kalau sudah biasa sejak muda

Haid banyak boleh menyebabkan anemia dan menjejaskan kualiti hidup. Jika perlu tukar pad terlalu kerap atau haid melebihi 7 hari, ia wajar dinilai.

Mitos 4: Darah selepas bersama cuma sebab geseran

Geseran atau kekeringan faraj boleh menyebabkan pendarahan, tetapi pendarahan selepas seks yang berulang boleh berkait dengan serviks, polip, jangkitan atau masalah lain.

Kesimpulan

Pendarahan faraj tidak normal boleh berpunca daripada masalah ringan seperti perubahan hormon, tetapi ia juga boleh menjadi tanda masalah yang memerlukan rawatan seperti fibroid, polip, jangkitan, komplikasi kehamilan atau kanser.

Jangan terus panik, tetapi jangan abaikan. Pemeriksaan awal membantu mengenal pasti punca sebenar, mencegah anemia, mengesan komplikasi kehamilan dan mengelakkan diagnosis lewat bagi penyakit serius.

Ingat tiga keadaan utama ini: pendarahan ketika hamil, pendarahan selepas menopaus dan pendarahan yang terlalu banyak perlu dinilai segera.

FAQ Pendarahan Faraj Tidak Normal