Statistik Penyalahgunaan Dadah Di Malaysia: Perbandingan NHMS 2019 Dan NHMS 2022

Penyalahgunaan dadah di Malaysia sering dibincangkan dari sudut jenayah, tangkapan, hukuman dan operasi penguatkuasaan. Itu memang sebahagian daripada isu ini. Namun, jika kita melihat data kesihatan awam seperti National Health and Morbidity Survey atau NHMS, mesejnya lebih luas: penyalahgunaan dadah juga berkait rapat dengan kesihatan mental, keluarga, sekolah, komuniti, kemiskinan, stigma dan akses kepada bantuan.

Dua sumber yang sering dirujuk ialah NHMS 2019 dan NHMS 2022 Adolescent Health Survey. NHMS 2019 memberi gambaran penggunaan dadah dalam kalangan orang dewasa di Malaysia, manakala NHMS 2022 AHS memberi fokus kepada remaja sekolah berumur 13 hingga 17 tahun.

Namun, ada satu perkara penting yang perlu difahami dari awal.

NHMS 2019 dan NHMS 2022 tidak boleh dibandingkan secara terus seolah-olah ia mengukur kumpulan yang sama. NHMS 2019 merujuk kepada orang dewasa, manakala NHMS 2022 AHS merujuk kepada remaja sekolah.

Maksudnya, artikel ini bukan mahu kata “masalah dadah naik” atau “masalah dadah turun” hanya berdasarkan dua angka daripada dua laporan berlainan. Cara bacaan yang lebih tepat ialah: kedua-dua laporan ini menunjukkan bahawa penyalahgunaan dadah wujud dalam kumpulan umur yang berbeza dan pencegahan perlu bermula lebih awal, bukan hanya selepas seseorang menjadi penagih.

Apa Itu NHMS?

NHMS ialah singkatan kepada National Health and Morbidity Survey, iaitu tinjauan kesihatan berskala nasional yang dijalankan oleh Institut Kesihatan Umum di bawah Kementerian Kesihatan Malaysia.

Secara mudah, NHMS digunakan untuk memahami keadaan kesihatan rakyat Malaysia berdasarkan data. Antara topik yang pernah dikaji termasuk:

1. Penyakit tidak berjangkit seperti diabetes, darah tinggi dan kolesterol tinggi
2. Penggunaan tembakau dan alkohol
3. Kesihatan mental
4. Literasi kesihatan
5. Tingkah laku kesihatan remaja
6. Penggunaan dadah dan bahan terlarang

Data seperti ini penting kerana polisi kesihatan awam tidak boleh dibuat hanya berdasarkan andaian. Tanpa data, kita mudah terperangkap dalam dua ekstrem: sama ada memperkecilkan masalah, atau membesar-besarkan masalah tanpa bukti.

Kenapa Statistik Dadah Penting?

Statistik dadah bukan sekadar nombor. Di sebalik setiap angka, ada individu, keluarga, sekolah, tempat kerja dan komuniti yang terkesan.

Statistik membantu kita menjawab beberapa soalan penting:

• Berapa ramai yang pernah menggunakan dadah?
• Berapa ramai yang masih menggunakan dadah?
• Kumpulan mana yang lebih berisiko?
• Adakah remaja sudah mula terdedah kepada bahan berbahaya?
• Apakah bentuk pencegahan yang lebih sesuai?
• Bagaimana keluarga dan sekolah boleh bertindak lebih awal?

Masalahnya, statistik juga boleh disalah baca. Contohnya, angka “pernah guna” tidak sama dengan “ketagihan”. Begitu juga angka dalam remaja sekolah tidak boleh terus dibandingkan dengan angka orang dewasa.

Sebab itu, artikel ini akan membandingkan NHMS 2019 dan NHMS 2022 secara berhati-hati.

Ringkasan Dapatan NHMS 2019 Berkaitan Dadah

NHMS 2019 melaporkan bahawa kira-kira 300,000 orang dewasa di Malaysia pernah menggunakan dadah sekurang-kurangnya sekali dalam hidup, manakala kira-kira 100,000 orang dewasa merupakan pengguna dadah semasa.

Dapatan ini penting kerana ia menunjukkan bahawa penyalahgunaan dadah bukan isu kecil walaupun peratusannya mungkin kelihatan rendah apabila dibandingkan dengan penyakit kronik seperti diabetes atau darah tinggi.

Antara perkara penting yang dilaporkan dalam ringkasan NHMS 2019 ialah:

• Penggunaan dadah sepanjang hayat dan penggunaan semasa lebih tinggi dalam kalangan lelaki
• Kumpulan berpendapatan rendah turut dikenal pasti sebagai antara kumpulan yang lebih terkesan
• Penduduk luar bandar juga termasuk dalam kumpulan yang dilaporkan lebih tinggi
• Antara bahan yang pernah digunakan termasuk marijuana atau ganja, kratom atau ketum, amphetamine, opiate dan inhalant
• Ramai pengguna dilaporkan mula menggunakan dadah pada usia 18 hingga 24 tahun

Dari sudut kesihatan awam, angka ini memberi satu mesej jelas: pencegahan tidak boleh hanya bermula apabila seseorang sudah dewasa dan ketagihan. Jika ramai mula terdedah pada awal dewasa, pendidikan dan perlindungan perlu bermula lebih awal, termasuk pada peringkat remaja.

Ringkasan Dapatan NHMS 2022 Adolescent Health Survey

NHMS 2022 Adolescent Health Survey pula menumpukan kepada remaja sekolah berumur 13 hingga 17 tahun. Ini penting kerana remaja berada dalam fasa perkembangan otak, emosi, identiti dan pengaruh sosial yang sangat kuat.

Dalam laporan teknikal NHMS 2022 AHS, 5.2% remaja dilaporkan pernah menggunakan dadah dalam hidup, manakala 2.9% merupakan pengguna dadah semasa, iaitu penggunaan dalam tempoh 30 hari sebelum tinjauan.

Infografik NHMS 2022 turut menyatakan kira-kira:

• 106,000 remaja di Malaysia pernah menggunakan dadah sekurang-kurangnya sekali
• 60,000 remaja di Malaysia sedang menggunakan dadah
• Sebahagian besar pengguna pernah mula menggunakan dadah sebelum umur 14 tahun
• Antara bahan yang dilaporkan termasuk inhalant, kratom, marijuana, amphetamine dan methamphetamine

Ini angka yang tidak patut dipandang ringan. Remaja yang mula terdedah kepada dadah terlalu awal lebih berisiko mengalami masalah pembelajaran, konflik keluarga, gangguan emosi, masalah disiplin, keciciran sekolah dan ketagihan pada masa depan.

Perbandingan NHMS 2019 Dan NHMS 2022

Perbandingan ini perlu dibuat dengan cermat.

Kesimpulan paling selamat ialah: kedua-dua laporan menunjukkan penyalahgunaan dadah bukan isu terpencil. Ia wujud dalam kalangan dewasa dan juga remaja.

Namun, kita tidak patut membuat kesimpulan mudah bahawa “dadah meningkat dari 2019 ke 2022” hanya dengan membandingkan angka ini. Itu tidak tepat kerana kumpulan kajian dan metodologi berbeza.

Apa Maksud “Pernah Menggunakan Dadah”?

Istilah “pernah menggunakan dadah” biasanya merujuk kepada individu yang pernah mengambil bahan tersebut sekurang-kurangnya sekali dalam hidup.

Ini tidak semestinya bermaksud individu itu ketagih. Seseorang mungkin pernah mencuba sekali, kemudian berhenti. Tetapi dari sudut pencegahan, angka ini tetap penting kerana ia menunjukkan tahap pendedahan kepada bahan berisiko.

Dalam konteks remaja, “pernah guna” lebih membimbangkan kerana:

1. Otak remaja masih berkembang
2. Keputusan mudah dipengaruhi rakan sebaya
3. Remaja mungkin tidak faham risiko sebenar
4. Penggunaan awal boleh membuka jalan kepada penggunaan berulang
5. Masalah emosi atau keluarga boleh menyebabkan penggunaan menjadi mekanisme melarikan diri

Jadi, walaupun “pernah guna” bukan bermaksud ketagihan, ia tetap tanda amaran awal.

Apa Maksud “Pengguna Semasa”?

“Pengguna semasa” biasanya merujuk kepada penggunaan dalam tempoh tertentu sebelum tinjauan. Dalam NHMS 2022 AHS, pengguna semasa merujuk kepada remaja yang menggunakan dadah dalam tempoh 30 hari sebelum kajian.

Ini lebih dekat dengan gambaran masalah aktif. Jika seseorang menggunakan dadah dalam tempoh baru-baru ini, risiko untuk penggunaan berulang, kebergantungan atau kesan kepada sekolah dan keluarga mungkin lebih tinggi.

Namun, angka pengguna semasa juga boleh dipengaruhi oleh beberapa faktor:

• Responden mungkin takut menjawab dengan jujur
• Dadah ialah isu sensitif dan berstigma
• Sesetengah penggunaan mungkin tidak dilaporkan
• Definisi bahan boleh berubah mengikut tahun kajian
• Populasi kajian mungkin tidak merangkumi semua kumpulan berisiko

Sebab itu, statistik dadah perlu dibaca sebagai anggaran penting, bukan angka mutlak yang sempurna.

Kenapa Data Remaja Sangat Membimbangkan?

Remaja bukan sekadar “orang muda yang sedang mencuba”. Dari sudut kesihatan, remaja berada dalam fasa penting perkembangan otak, emosi dan kawalan impuls.

Bahagian otak yang terlibat dalam perancangan, pertimbangan risiko dan kawalan tingkah laku masih berkembang. Dalam masa yang sama, pengaruh rakan sebaya, keinginan untuk diterima dan rasa ingin mencuba boleh menjadi sangat kuat.

Apabila dadah masuk dalam fasa ini, kesannya boleh melibatkan:

• Kemerosotan fokus
• Masalah memori dan pembelajaran
• Gangguan tidur
• Perubahan mood
• Risiko anxiety atau kemurungan
• Tingkah laku impulsif
• Konflik dengan keluarga
• Ponteng sekolah
• Risiko penggunaan bahan lain
• Risiko ketagihan jangka panjang

Lebih awal seseorang mula menggunakan bahan berbahaya, lebih besar ruang untuk tabiat itu berulang dan menjadi sebahagian daripada cara individu mengurus tekanan.

Faktor Risiko Penyalahgunaan Dadah Dalam Kalangan Remaja

Tiada satu punca tunggal yang menyebabkan seseorang remaja terlibat dengan dadah. Biasanya, ia berlaku kerana gabungan beberapa faktor.

1. Faktor Individu

Antara faktor individu termasuk:

• Rasa ingin mencuba
• Mudah terpengaruh
• Masalah keyakinan diri
• Tekanan emosi
• Trauma
• Kemurungan atau anxiety
• Keinginan melarikan diri daripada masalah
• Kurang kemahiran mengurus stres

Remaja yang tidak mempunyai saluran sihat untuk bercakap tentang emosi lebih mudah mencari jalan pintas yang berbahaya.

2. Faktor Keluarga

Keluarga bukan satu-satunya punca, tetapi suasana rumah boleh mempengaruhi risiko.

Antara faktor keluarga yang boleh meningkatkan risiko ialah:

• Konflik keluarga yang berpanjangan
• Kurang pemantauan
• Komunikasi yang terlalu keras atau terlalu jauh
• Sejarah penyalahgunaan bahan dalam keluarga
• Kurang sokongan emosi
• Pengabaian
• Keganasan rumah tangga

Namun, ini tidak bermaksud ibu bapa perlu dipersalahkan secara automatik. Pendekatan menyalahkan keluarga jarang membantu. Yang lebih penting ialah mengenal pasti ruang sokongan yang boleh diperbaiki.

3. Faktor Rakan Sebaya

Rakan sebaya ialah faktor yang sangat kuat dalam usia remaja. Remaja mungkin mengambil dadah bukan kerana mereka faham bahan itu, tetapi kerana mahu diterima.

Risiko meningkat apabila:

• Rakan rapat menggunakan bahan
• Penggunaan bahan dianggap normal
• Remaja takut dipulaukan
• Mereka berada dalam kumpulan yang suka mengambil risiko
• Tiada aktiviti sihat yang menggantikan pengaruh negatif

Sebab itu, program pencegahan tidak boleh hanya berbentuk ceramah menakutkan. Remaja juga perlu diberi kemahiran menolak ajakan, memilih rakan dan membina identiti diri yang lebih kuat.

4. Faktor Persekitaran

Persekitaran yang mudah memberi akses kepada bahan berisiko juga memainkan peranan.

Contohnya:

• Bahan mudah diperoleh
• Kawasan sosial berisiko
• Kurang aktiviti belia yang sihat
• Pengaruh media sosial
• Normalisasi bahan tertentu
• Kurang akses kepada kaunseling atau bantuan awal

Bagi sesetengah bahan seperti inhalant, risiko menjadi lebih kompleks kerana bahan tersebut mungkin wujud dalam produk harian. Ini memerlukan pendidikan yang berhati-hati, bukan sekadar larangan umum.

Jenis Bahan Yang Disebut Dalam Laporan

NHMS 2019 dan NHMS 2022 menyebut beberapa kategori bahan seperti marijuana atau ganja, kratom atau ketum, amphetamine, methamphetamine, opiate dan inhalant.

Artikel pendidikan awam tidak perlu menerangkan cara penggunaan atau cara mendapatkan bahan ini. Itu tidak membantu pencegahan. Yang lebih penting ialah memahami bahawa setiap bahan boleh membawa risiko kesihatan yang berbeza.

Secara umum, penyalahgunaan bahan boleh menyebabkan:

• Gangguan fungsi otak
• Perubahan mood
• Masalah tidur
• Masalah fokus
• Risiko ketagihan
• Masalah hubungan keluarga
• Tingkah laku berisiko
• Kemerosotan prestasi sekolah atau kerja
• Risiko kesihatan mental
• Risiko undang-undang

Pendekatan yang matang ialah tidak meremehkan mana-mana bahan hanya kerana ia dianggap “ringan” oleh sesetengah pihak. Dalam remaja, pendedahan awal kepada bahan berbahaya tetap perlu diambil serius.

Tanda Awal Yang Perlu Diberi Perhatian

Tanda-tanda ini tidak semestinya bermaksud seseorang menggunakan dadah. Banyak simptom boleh berlaku akibat stres, kemurungan, buli, masalah keluarga atau tekanan akademik. Namun, jika beberapa tanda berlaku serentak dan berpanjangan, keluarga perlu lebih peka.

Antara tanda yang boleh diperhatikan:

1. Perubahan tingkah laku mendadak
2. Prestasi sekolah atau kerja merosot
3. Kerap ponteng atau hilang minat
4. Mengasingkan diri daripada keluarga
5. Perubahan rakan secara tiba-tiba
6. Tidur terlalu banyak atau terlalu sedikit
7. Mudah marah, gelisah atau terlalu defensif
8. Hilang minat terhadap aktiviti biasa
9. Kerap meminta wang tanpa sebab jelas
10. Menipu tentang lokasi atau aktiviti
11. Penampilan diri berubah secara ketara
12. Ada tanda kemurungan, anxiety atau putus harapan

Cara terbaik bukan terus menuduh. Tuduhan kasar boleh membuatkan remaja semakin menutup diri. Mulakan dengan pemerhatian, perbualan tenang dan bantuan profesional jika perlu.

Kenapa Pendekatan Menghukum Sahaja Tidak Cukup?

Dalam masyarakat, isu dadah sering dilihat sebagai masalah moral semata-mata. Seseorang dilabel sebagai “rosak”, “tidak berguna” atau “memalukan keluarga”. Label seperti ini mungkin memuaskan emosi orang sekeliling, tetapi ia tidak menyelesaikan masalah.

Ketagihan melibatkan otak, tingkah laku, persekitaran dan sokongan sosial. Jika seseorang sudah berada dalam kitaran penggunaan berulang, hukuman tanpa rawatan boleh menyebabkan masalah berulang.

Pendekatan kesihatan awam lebih praktikal kerana ia melihat beberapa lapisan:

• Pencegahan awal
• Pendidikan keluarga
• Sokongan kesihatan mental
• Kaunseling
• Rawatan perubatan jika perlu
• Pemulihan komuniti
• Pengurangan stigma
• Pemantauan berterusan

Ini bukan bermaksud isu undang-undang tidak penting. Tetapi jika kita hanya bergantung kepada hukuman, kita mungkin terlepas peluang membantu seseorang sebelum keadaan menjadi lebih teruk.

Peranan Ibu Bapa Dan Keluarga

Ibu bapa tidak boleh mengawal semua perkara, tetapi keluarga masih memainkan peranan besar dalam pencegahan.

Antara langkah praktikal:

1. Bina komunikasi awal
   Jangan hanya bercakap tentang dadah apabila masalah sudah berlaku. Jadikan perbualan tentang risiko bahan sebagai pendidikan biasa.
2. Elakkan gaya komunikasi yang hanya menghukum
   Remaja yang takut dimarahi mungkin memilih untuk berbohong. Tegas itu perlu, tetapi tegas tidak sama dengan menghina.
3. Kenal rakan dan rutin anak
   Pantau tanpa menjadi terlalu mengongkong. Ibu bapa perlu tahu dengan siapa anak bergaul dan di mana mereka menghabiskan masa.
4. Perhatikan perubahan emosi
   Kadang-kadang penggunaan bahan bermula kerana remaja sedang bergelut dengan kemurungan, anxiety, trauma atau tekanan.
5. Dapatkan bantuan awal
   Jangan tunggu sehingga masalah menjadi besar. Berbincang dengan kaunselor sekolah, doktor, klinik kesihatan atau pakar kesihatan mental jika bimbang.

Peranan Sekolah

Sekolah ialah tempat penting untuk pencegahan kerana majoriti remaja menghabiskan banyak masa di sekolah.

Sekolah boleh membantu melalui:

• Pendidikan kesihatan yang realistik
• Program kemahiran hidup
• Kaunseling yang mudah diakses
• Intervensi awal untuk pelajar berisiko
• Kerjasama dengan ibu bapa
• Aktiviti kokurikulum yang membina identiti positif
• Latihan guru untuk mengenal pasti tanda amaran
• Polisi disiplin yang tegas tetapi tidak memalukan pelajar secara terbuka

Program pencegahan yang baik tidak hanya menakut-nakutkan pelajar. Ia perlu membantu pelajar memahami tekanan rakan sebaya, cara berkata tidak, cara mengurus stres dan cara mendapatkan bantuan.

Peranan Komuniti

Komuniti juga penting. Remaja yang tiada tempat selamat untuk berkembang lebih mudah mencari penerimaan dalam kumpulan yang salah.

Komuniti boleh membantu dengan:

• Aktiviti sukan dan seni
• Program belia
• Mentor dewasa yang positif
• Ruang sokongan keluarga
• Kempen anti stigma
• Kerjasama masjid, persatuan, klinik dan sekolah
• Laluan rujukan kepada bantuan profesional

Masalah dadah tidak akan selesai jika semua pihak hanya menunggu pihak berkuasa bertindak. Pencegahan sebenar berlaku lebih awal, di rumah, sekolah dan komuniti.

Bila Perlu Dapatkan Bantuan?

Dapatkan bantuan profesional jika:

• Penggunaan bahan disyaki berlaku berulang kali
• Remaja atau ahli keluarga menunjukkan perubahan tingkah laku serius
• Ada tanda kemurungan, anxiety atau psikosis
• Berlaku ponteng, lari rumah atau konflik berat
• Individu tidak mampu berhenti walaupun mahu berhenti
• Ada gejala withdrawal atau kebergantungan
• Ada risiko mencederakan diri atau orang lain
• Penggunaan bahan berlaku bersama masalah undang-undang

Di Malaysia, bantuan boleh dimulakan melalui klinik kesihatan, hospital kerajaan, kaunselor berdaftar, pakar psikiatri, Agensi Antidadah Kebangsaan atau pusat rawatan dan pemulihan yang sah.

Jika ada risiko keselamatan segera, seperti ancaman bunuh diri, keganasan atau kecelaruan mental serius, dapatkan bantuan kecemasan dengan segera.

Kesilapan Umum Bila Membaca Statistik Dadah

Statistik boleh membantu, tetapi ia juga boleh mengelirukan jika dibaca tanpa konteks.

Antara kesilapan biasa ialah:

1. Menyamakan pernah guna dengan ketagihan
   Pernah guna tidak semestinya bermaksud ketagihan, tetapi tetap tanda pendedahan risiko.
2. Membandingkan NHMS 2019 dan NHMS 2022 secara mentah
   Kedua-duanya melibatkan populasi berbeza. Satu dewasa, satu remaja sekolah.
3. Menganggap angka kecil bermaksud masalah kecil
   Peratus kecil pada skala nasional boleh melibatkan puluhan ribu hingga ratusan ribu orang.
4. Mengabaikan kes yang tidak dilaporkan
   Isu dadah sensitif. Ada responden mungkin tidak menjawab dengan jujur kerana takut stigma.
5. Melihat dadah hanya sebagai isu jenayah
   Ia juga isu kesihatan mental, keluarga, pendidikan dan sosial.
6. Mengabaikan pencegahan awal
   Menunggu seseorang menjadi penagih sebelum bertindak ialah strategi yang lambat dan mahal.

Apa Yang Statistik Ini Beritahu Kita?

Jika dibaca dengan betul, NHMS 2019 dan NHMS 2022 memberi beberapa mesej penting.

Pertama, penyalahgunaan dadah wujud dalam kalangan orang dewasa dan remaja. Ini bukan isu yang hanya berlaku kepada “orang lain”.

Kedua, remaja memerlukan perhatian khusus. Data NHMS 2022 menunjukkan pendedahan kepada dadah boleh berlaku pada usia sekolah, malah sebahagiannya bermula sebelum umur 14 tahun.

Ketiga, pencegahan tidak boleh hanya berbentuk ceramah sekali setahun. Ia perlu melibatkan keluarga, sekolah, komuniti, kesihatan mental dan akses kepada bantuan.

Keempat, stigma boleh menjadi penghalang. Apabila seseorang takut dihina atau dihukum, mereka mungkin menyembunyikan masalah sehingga keadaan menjadi lebih serius.

Kelima, data perlu dibaca dengan jujur. Tidak perlu menakut-nakutkan masyarakat dengan kesimpulan yang tidak tepat. Pada masa sama, tidak wajar juga memperkecilkan masalah hanya kerana angka kelihatan kecil.

Kesimpulan

Statistik penyalahgunaan dadah di Malaysia berdasarkan NHMS 2019 dan NHMS 2022 menunjukkan satu perkara yang jelas: isu dadah perlu dilihat sebagai masalah kesihatan awam yang memerlukan pencegahan awal, sokongan keluarga, pendidikan berterusan dan akses rawatan yang lebih baik.

NHMS 2019 memberi gambaran penggunaan dadah dalam kalangan orang dewasa, manakala NHMS 2022 AHS menunjukkan bahawa remaja sekolah juga sudah terdedah kepada risiko ini. Kedua-duanya tidak boleh dibandingkan secara terus sebagai trend, tetapi kedua-duanya saling melengkapi dalam memahami gambaran lebih besar.

Pendekatan terbaik bukan sekadar menghukum selepas masalah berlaku. Yang lebih penting ialah mengenal pasti risiko lebih awal, membina komunikasi dalam keluarga, mengukuhkan peranan sekolah, mengurangkan stigma dan memastikan mereka yang memerlukan bantuan tidak takut untuk mendapatkannya.

Dadah bukan hanya isu angka. Ia isu manusia, keluarga dan masa depan generasi muda.

FAQ Laporan NHMS Berkenaan Dadah